کونژنکتيويت باکتريايي

 کونژنکتيويت باعث ناراحتي، خارش، احساس جسم خارجي، و آبريزش و ترشح از چشم مي‌شود....

بيشترين موارد کونژنکتيويت در بزرگسالان به دليل عفونت ويروسي است ولي در کودکان، احتمال کونژنکتيويت باکتريايي نسبت به موارد ويروسي بيشتر است. پاتوژن‌هاي باکتريايي اصلي، گونه‌هاي استافيلوکوک در بزرگسالان و هموفيلوس آنفولانزا، استرپتوکوک پنومونيه، و موراکسلا کاتاراليس در کودکان هستند.

اگر به هم چسبيدن پلک‌ها و عدم خارش موجود باشد، احتمال وجود علت باکتريايي بيشتر است.

در افرادي که از لنزهاي تماسي استفاده مي‌کنند احتمال عفونت‌هاي گرم منفي بيشتر است. کراتيت باکتريايي در زمينه استفاده از لنز تماسي تا 30 نفر از هر 100,000 نفر را مبتلا مي‌سازد.

علي‌رغم پيشگيري، تا 10% نوزاداني که در حين زايمان در معرض ترشحات گونوره‌اي بوده‌اند به افتالميا نئوناتوروم گونوکوکي مبتلا مي‌شوند که مي‌تواند با باکتريمي و مننژيت همراه باشد.

در 25% کودکان با کونژنکتيويت هموفيلوس آنفولانزا، اوتيت مياني رخ مي‌دهد و در 18%افراد با کونژنکتيويت مننگوکوکي ممکن است مننژيت رخ دهد.

در بيش از نيمي از افراد، کونژنکتيويت در عرض 5-2 روز بدون درمان به طور خودبه‌خود برطرف مي‌شود، ولي به‌ندرت عوارض عفوني رخ مي‌دهد.

آنتي‌بيوتيک‌هاي موضعي ممکن است در تسريع بهبود باليني و ميکروبيولوژيک کونژنکتيويت باکتريايي موثر باشند، ولي فايده آنها جزيي است.

در افراد مبتلا به کونژنکتيويت باکتريايي احتمالي، و نه اثبات شده، درمان تجربي با آنتي‌بيوتيک‌هاي موضعي ممکن است مفيد باشد. البته اين فايده ممکن است جزيي باشد؛ پس بهتر است به بيمار توصيه شود در صورتي که علايم پس از 2-1 روز برطرف نشد، آن‌ها را مصرف کند.

ميزان بهبود باليني و ميکروبيولوژيک در اولين هفته درمان با آنتي‌بيوتيک‌هاي موضعي در بيماران مبتلا به کونژنکتيويت باکتريايي با کشت مثبت افزايش مي‌يابد ولي شواهد خوبي در مورد آثار مفيد طولاني‌مدت‌تر آن‌ها وجود ندارد.

عوارض جانبي آنتي‌بيوتيک‌هاي موضعي خفيف است، ولي آثار آن‌ها در مقاومت باکتريايي شناخته شده نيست.

آنتي‌بيوتيک‌هاي تزريقي باعث علاج افتالميا نئوناتوروم گونوکوکي مي‌شوند، البته هنوز نمي‌دانيم که آيا در کودکان کشورهاي توسعه‌يافته هم مفيد هستند يا نه، زيرا تنها مطالعات انجام شده در آفريقا در دست هستند. معمولا در نوزادان نياز به بررسي‌هاي بيشتر از نظر عفونت‌ها و عوارض همراه وجود دارد.

هنوز نمي‌دانيم که آيا ضداحتقان‌هاي چشمي، سالين يا کمپرس گرم در افراد مبتلا به کونژنکتيويت باکتريايي يا گونوکوکي احتمالي يا اثبات شده مفيد است يا خير.

تعريف

هرگونه التهاب ملتحمه، کونژنکتيويت ناميده مي‌شود، که عموماً با ناراحتي، خارش، احساس جسم خارجي و آبريزش يا ترشح چشم تظاهر مي‌يابد. درمان اغلب بر اساس شک باليني به کونژنکتيويت باکتريايي، بدون صبر کردن براي نتايج آزمايش‌‍‌‌هاي ميکروبيولوژيک انجام مي‌شود. بنابراين در اين مقاله بين آثار درمان تجربي با آثار درمان در افراد مبتلا به کونژنکتيويت باکتريايي با کشت مثبت افتراق قايل شده است. در افرادي که از لنز تماسي استفاده مي‌کنند، کونژنکتيويت باکتريايي به دليل خطر کراتيت باکتريايي (عفونت قرنيه به دنبال تروماي حاد يا تحت‌حاد قرنيه) از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. درمان کراتيت باکتريايي بسيار مشکل‌تر از درمان کونژنکتيويت است و حتي مي‌تواند بينايي را تهديد کند. کونژنکتيويت ايجاد شده توسط نايسريا گونوره (که به آن افتالميا نئوناتوروم مي‌گويند) بيماري نوزادان است و در اثر تماس ملتحمه نوزاد با ترشحات سرويکوواژينال مادر در طي زايمان ايجاد مي‌شود.

بروز و شيوع

شواهد مناسبي در مورد بروز و شيوع کونژنکتيويت باکتريايي يافت نشد. تخمين زده مي‌شود که در 30-10 نفر از هر 100,000 نفري که لنز تماسي استفاده مي‌کنند کراتيت باکتريايي رخ مي‌دهد. افتالميا نئوناتوروم گونوکوکي تا 10% از نوزاداني را که پس از تولد از مادر مبتلا به عفونت گونوره، آنتي‌بيوتيک پيشگيرانه مصرف کرده‌اند، و 48%-2% نوزادان در معرض گونوره‌ که درمان پيشگيرانه دريافت نکرده‌اند را مبتلا مي‌سازد.

اتيولوژي

کونژنکتيويت ممکن است عفوني(علل باکتريايي يا ويروسي) يا آلرژيک باشد. در بزرگسالان، کونژنکتيويت باکتريايي کمتر از کونژنکتيويت ويروسي شايع است، البته تخمين‌ها در اين مورد بسيار متفاوت است (کونژنکتيويت ويروسي مسوول 75%-8‌% کونژنکتيويت‌هاي حاد، گزارش شده ‌است). گونه‌هاي استافيلوکوک و پس از آن استرپتوکوک پنومونيه و هموفيلوس آنفولانزا، شايع‌ترين عوامل عفوني مسبب کونژنکتيويت باکتريايي در برزگسالان هستند. در کودکان، کونژنکتيويت‌هاي باکتريايي بسيار شايع‌تر از انواع ويروسي هستند، و اغلب توسط هموفيلوس آنفولانزا، استرپتوکوک پنومونيه و موراکسلا کاتاراليس ايجاد مي‌شوند. يک مطالعه آينده‌نگر نشان داد که در 55% کودکان، کونژنکتيويت توسط استرپتوکوک پنومونيه، هموفيلوس آنفولانزا يا موراکسلا کاتاراليس ايجاد شده است. مقالات مروري ذکر مي‌کنند که عامل مسبب کونژنکتيويت باکتريايي و کراتيت در افرادي که از لنزهاي تماسي استفاده مي‌کنند اغلب، باکتري‌هاي گرم منفي (مانند پسودوموناس آئروژينوزا)، هستند ولي ممکن است شامل تمام ارگانيسم‌هاي فوق هم باشد. تشخيص و درمان عفونت‌هاي آکانتاموبايي ممکن است مشکل باشد، و بيشترين شيوع را در بين افرادي که از لنز تماسي استفاده مي کنند دارند.

پيش آگهي

کونژنکتيويت باکتريايي اغلب خودمحدودشونده است. يک مرور نظام‌مند (مربوط به جستجو در سال 2004) در 65% افراد، علاج باليني يا بهبود قابل‌توجه با دارونما را در عرض 5-2 روز نشان داد. برخي از ارگانيسم‌ها موجب عوارض مربوط به قرنيه يا عوارض سيستميک، يا هر دو مي‌شوند. در 25% کودکان مبتلا به کونژنکتيويت هموفيلوس آنفولانزا ممکن است اوتيت مياني ايجاد شود و در 18% افراد ممکن است کونژنکتيويت مننگوکوکي اوليه به مننژيت سيستميک منجر شود. افتالميا نئوناتوروم گونوکوکي درمان نشده ممکن است سبب زخم قرنيه، سوراخ شدن کره چشم و پان‌افتالميت شود. اغلب علاوه بر بستري در بيمارستان به منظور درمان تزريقي عفونت چشمي نياز به بررسي از نظر عفونت‌هاي همراه، باکتريمي گونوکوکي، و مننژيت وجود دارد.

منبع:

Epling J. Bacterial Conjunctivitis. American Family Physician September 15, 2010; 82: 665-6.