روح انسان بعد از مرگ و به مجرد انقطاع از دنيا و از بدن مادي، خود را با بدن برزخي و قالب مثالي مييابد، در حالي که در دنيا بدن مادي مانع ظهور اين بدن بود. در حقيقت ميتوان گفت كه بدن مثالي، تَمَثُّل روح است كه تعلق روح به بدن مادي مانع بود كه آن ظاهر گردد. مثل اينكه ما در خواب وقتي بدن مادي را رها ميكنيم با يك بدن ديگري روبهرو ميشويم. در عيني كه بدن ماست، خصوصيات بدن مادي را ندارد، البته بدن برزخي نسبت به بدني كه ما در خواب داريم تفاوتهايي دارد، چرا كه مرتبه وجودي برزخ، مرتبه بالاتري است و لذا بدن مربوط به آن عالم هم خصوصيات خاص خود را دارد. در روايات هم داريم كه در نشئه برزخ، افراد در بدني هستند شبيه بدن دنيايي «في قالبٍ كقالِبِه»[1] و انسانها در آنجا داراي يك زندگي فعّال ميباشند.
انسانهاي معمولي و متوسط، يعني كساني كه در زندگي دنيوي موفق به تجريد خود و انقطاع از دنيا نشدهاند و تعلق به خوشيهاي دنيايي در وجودشان حاكم است، با ورود به برزخ نهتنها با يك نظام ناشناخته مواجه ميشوند، بلكه با از دست دادن مأنوسات دنيوي در وحشت ميافتند و با فقدان آن چيزهايي كه تنهايي خود را با آنها جبران ميكردند و ارزش و موجوديت خود را با آنها و در آنها ميديدند، در فشار قرار ميگيرند، يك وضعيت معلقِ توأم با وحشت و غربت براي آنها پيش ميآيد. مثل اين است كه از همه جا خطرات به آنها هجوم نموده و موجوديتشان را تهديد ميكند، در حالتي قرار ميگيرند که خود را در اختيار ندارند و گويا خود را از دست ميدهند در حالي که از دست هم نميدهند. چنين فشارهايي در قبر و برزخ سراغ آنها ميآيد و هركس به اندازه تعلقي كه به دنيا دارد در چنين فشاري است و هركس به اندازه اُنسي كه با عالم غيب و قيامت دارد در انتقال به عالم برزخ و با روبهروشدن با آن عالم، در فشار كمتري است، هر چند اكثراً كم يا زياد داراي اين فشار هستند.
[1]- بحارالانوار، ج 6، ص 269.
