خشم و عصبانیت مثل شادی و غمگینی؛ یك احساس كاملاً طبیعی و عادی است كه همه انسان‌ها گاهی در زندگی خود تجربه می‌كنند.
اگرچه عصبانیت؛ احساس ناخوشایندی است، ولی نباید فكر كنیم كه عصبانیت بد است و یا كسانی كه عصبانی می‌شوند؛ آدم‌های خوبی نیستند. عصبانیت هم مثل بقیه احساسات؛ یك احساس طبیعی است كه باید آن را كنترل كرد ...
خشم حالت برانگیختگی و هیجان شدید در هنگام
روبه‌رو شدن با محرك‌های نامناسب محیطی است و احساسی است كه همه ما به نوعی آن را تجربه می‌كنیم پس باید بیاموزیم كه چگونه با خشم خود كنار بیاییم.
● علائم و نشانه‌های خشم
معمولاً هنگام عصبانیت؛ رنگ صورت قرمز می‌شود و یا می‌پرد. ممكن است تمام بدن داغ شود؛ چشم‌ها قرمز و گود شود و بدن حالت سفت پیدا كند؛ ضربان قلب زیاد و تنفس سریع‌تر شود. ممکن است دست‌ها شروع به لرزش كنند و كف دست‌ها یا عرق كند یا سرد‌شود؛ بعضی افراد هم ممكن است دچار سردرد و درد معده و یا حالت تهوع شوند.
اغلب احساساتی كه پس از خشم به سراغ فرد می‌آیند؛ احساسات خوشایندی نیستند. احساس تحریك‌پذیری؛ خصومت؛ عصبانیت؛ افسردگی؛ ناخوشایندی و غمگینی؛ احساس شرمندگی و گناه پس از یك حمله خشم تجربه می‌شوند و از طرفی در بعضی مواقع احساس آرامش؛ رضایت؛ پیروزمندی؛ احساس اعتماد و تسلط تجربه می‌شوند. وقتی خشم بر شما مستولی می‌شود تخلیه انرژی از طریق پرداختن به فعالیت‌های جسمی مفید و اثربخش است.
● نحوه كنترل خشم
خـــواســته‌های غیرمنطقی خود را بشناسید و آن‌ها را به خواسته‌های واقع‌بینانه تغییر دهید.
مسائل و موقعیت‌ها را روی كاغذ بیاورید و نسبت به علت و نحوه خشمگین شدن خود شناخت پیدا کنید.
از شیوه‌هایی مثل تنفس عمیق و آرام؛ در مدتی كوتاه خود را كاملاً آرام سازید، سپس در وضعیت بهتر و آرام‌تر راه‌حل‌های خود را بررسی كنید.
از صحبت‌های مثبت با خود یا توقف فكر برای كنترل خشمتان استفاده كنید.
هرگاه كسی شما را عصبانی كرد، به جای فوران خشم سعی كنید در مورد علت عصبانیت خود با او صحبت كنید. البته این كار مستلزم صرف وقت و حوصله بیشتری است؛ اما نتیجه مطلوب‌تری دارد.
یادبگیرید به هنگام خشمگین‌شدن بخندید و به موقعیت‌های خشم برانگیز جلوه شوخی و مزاح ببخشید.
قبل از مواجه شدن با رویدادهای خشم‌برانگیز به خودتان بگویید:
این مسأله مرا ناراحت می‌كند، اما می‌دانم كه چگونه از عهده‌اش برآیم.مثل این‌كه مسأله جدی است باید خود را آماده كنم.می‌توانم از مهارت‌های مقابله‌ای خود برای حفظ كنترل استفاده كنم.
زیاد سخت نگیریم؛ این می‌تواند تجربه یادگیری خوبی باشد.
● آموزش كنترل خشم در كودكان
به كودكان بیاموزیم كه چگونه خود را آرام سازند. یكی از بهترین راه‌ها برای سازگاری با پاسخ‌های فیزیكی مضر در برابر خشم این است كه كار فیزیكی دیگری انجام دهیم؛ مثل گوش دادن به موسیقی؛ دوش گرفتن با آب گرم؛ كشیدن نقاشی و ...
چگونگی برقراری ارتباط و بیان و انتقال احساس را به كودكان بیاموزیم.مهارت‌های حل مساله را به كودكمان بیاموزیم.شوخی كردن در هنگام عصبانیت را نیز به كودك بیاموزیم.
به بچه‌ها بیاموزیم در هنگام خشم چه كارهایی می‌توانند انجام دهند و چه كارهایی را نمی‌توانند انجام دهند.
● كارهایی را كه نباید انجام دهند:
شكستن وسایل؛ فریاد زدن بر سر كسی؛ آسیب‌رساندن به خودشان؛ پرت كردن اشیا به طرف كسی .
اما می‌توانند این كارها را انجام دهند: گریه كردن در یك محل خلوت؛ كشیدن یك نقاشی؛
صحبت كردن راجع به موضوع ناراحت‌كننده؛ دور شدن از موقعیت؛ رفتن به جایی ساكت و آرام؛ كمك خواستن؛ گوش دادن به موسیقی و ...
می‌توانیم بچه‌ها را تشویق كنیم تا احساس خشمشان یا احساسات درونی خود را بنویسند و یا نقاشی كنند. بهتر است در مواقع خشم كودك برخورد ما این‌گونه باشد:
سعی نكنید در كودك این باور را ایجاد كنید كه عصبانیتش بی‌مورد است و مساله مهمی وجود نداشته است؛ بلكه با او همدردی كنید به او بگویید كه می‌فهمید كه او عصبانی است.
خشم كودك را كوچك؛ حقیر و مسخره جلوه ندهید و در لحظه عصبانیت كودك نخندید. گفتن جملاتی مثل: ‌مرد به این بزرگی خجالت داره؛ وقتی عصبانی هستی چقدر زشت می‌شوی و ... او را عصبانی‌تر می‌کند.
در هنگام خشم كودك رفتار خودتان را مثال نزنید، بلكه راجع به احساسات او صحبت كنید.
او را با كودكان دیگر مثل خواهر؛ برادر و همكلاسی‌هایش مقایسه نكنید. كودك را تشویق كنید كه راجع به احساس خودش صحبت كند.بچه را تشویق كنید تا راجع به تعاملات برانگیزنده خشم صحبت كنند.
زمانی كه بچه‌ها راجع به احساسشان و عواملی كه این احساس را به وجود آورده صحبت می‌كنند؛ گوش كردن بدون قضاوت و بدون دستور دادن و نصیحت كردن به آن‌ها كمك می‌كند تا درك كنند كه می‌توانند به‌طور متفاوتی احساس كنند.