اصلاح بينايي بدون ليزيک
خبرهاي اخير در مورد عوارض عمل ليزيک براي اصلاح ديد باعث ترس عدهاي شده است اما شيوههاي جايگزيني براي اصلاح بينايي به جز ليزيک وجود دارد از اعمال سادهتر ليزر تا لنزهاي کاشتني.
البته همه اين عملها خطرات خاص خود را دارند. اما مسئله مهم يافتن جراحي است که براي ارزيابي بيماران از لحاظ همه گزينههاي موجود و يافتن بهترين آنها داراي صلاحيت باشد.
به گزارش آسوشيتدپرس در رده اول اين فهرست جراحي ليزري قرار دارند که پيش از ابداع عمل ليزيک رواج داشتند و اکنون به يمن استفاده از نرمافزارهاي کامپيوتري افزايشدهنده دقت دوباره رواج يافته است.
اين عمل به دو نام مشهور است:
يکي "برشدادن سطحي" (surface ablation)
و ديگري PRK (برش دادن قرنيه براي اصلاح عيب انکساري) با هدايت wavefront.
خصوصيت مهم اين شيوه اين است که برخلاف ليزيک نيازي به بريدن زبانهاي از قرنيه - لايه شفاف چشم در جلوي مردمک - ندارد. همين بريدن قرنيه است که خطرآفرينترين مرحله عمل ليزيک محسوب ميشود.
دکتر کريک فولر متخصص قرنيه، از دانشگاه کاروليناي شمالي در اين باره ميگويد: "بسياري از ما هر روز تعداد بيشتري PRK انجام ميدهند و تعداد کمتري ليزيک."
در حال حاضر PRK حدود 15 درصد موارد از حدود 700000 عمل اصلاح بينايي را تشکيل ميدهد که هر سال در آمريکا انجام ميشود، در حاليکه در زمان اوج محبوبيت ليزيک در دهه قبل تنها 5 درصد عملها را تشکيل ميداد.
گواهيدادن غمبار گروهي از بيماران در برابر هيات مشورتي سازمان غذا و داروي آمريکا(FDA) در هفته قبل باعث تقويت هشدارها در مورد خطرات عمل ليزيک شده است: از دست رفتن بينايي، درد و خشکي چشم، حساسيت به نور و ساير مشکلات بينايي در شب.
البته عوارض وخيم ناشي از ليزيک نادر هستند و يک درصد يا کمتر موارد را تشکيل ميدهند و FDA تخمين ميزند که حدود 5 درصد بيماران از نتيجه عمل راضي نيستند.
اما به گفتته دکتر جين وايس از موسسه چشم کرسج در ديترويت، بازاريابي فعال در مورد ليزيک باعث شده است که بيماران به با اين باور کاذب برسند که اين عمل به طور تضمينشدهاي به آنها ديد واضح ميدهد.
او در اجلاس FDA گفت: "ليزيک يک کالا نيست. يک عمل جراحي است، اما به عنوان يک کالا فروخته ميشود."
اشکال اساسي در اينجاست: از هر چهار بيماري که خواستار انجام عمل ليزيک هستند و تحت مجموعهاي از آزمونهاي پيش از جراحي قرار ميگيرند، يک نفر نامزد مناسبي براي انجام ليزيک نيستند. اين امر ممکن است علتهاي مختلفي داشته باشد، نازکبودن قرنيه، بزرگبودن بيش از حد مردمک، يا نزديکبيني بسيار شديد، يا انتظارات غيرواقعبينانه.
اما روشن نيست که چه تعداد از بيماران به درستي از لحاظ مناسب بودن اين عمل براي آنها مورد بررسي قرار ميگيرند.
دکتر کري سولومون از دانشگاه پزشگي کاروليناي جنوبي و سخنگوي جامعه جراحان آب مرواريد و عيوب انکساري چشم در اين باره ميگويد: "برخي از بيماران اصولا براي جراحي ليزري قرنيه براي اصلاح ديد مناسب نيستند. براي اين افراد گزينههاي ديگري وجود دارد و برخي از آنها بهتر است به استفاده از عينک يا لنز تماسي ادامه دهند."
در عمل ليزيک، جراح زبانهاي از سطح قرنيه جدا ميکند و با تاباندن ليزر به لايه زيرين آن قرنيه را دوباره شکل ميدهد و نزديکبيني يا دوربيني را برطرف ميکند. در شکل جديدتري از عمل ليزيک که بيخطرتر محسوب شده است، زبانهبرداري از قرنيه به جاي تيغه جراحي با استفاده از يک ليزر ثانوي انجام ميشود که ميتواند لايه بسيار نازکي از قرنيه را جدا کند.
جايگزينهاي ليزيک
- در عمل PRK بدون اينکه لايهاي از روي قرنيه بريده شود، از ليزر براي شکلدهي مجدد قرنيه استفاده ميشود.
عدم نياز به لايهبرداري از قرنيه از اين لحاظ اهميت دارد که برداشتن اين لايه باعث بريده شدن رشتههاي عصبي درون آن ميشود و به گفته منتقدان اين عمل اين اعصاب دوباره به حالت طبيعي برنميگردند، بنابراين خطر خشکي دردناک چشم افرايش مييابد. در مقابل درعمل PRK بيماران ممکن است دچار کدورت قرنيه پس از ترميم آن شوند، در حاليکه ليزيک چنين خطري ندارد.
شکل تجديديافته PRK با هدايت جبهه موج (wavefront-guided PRK) از نرم افزاري کامپيوتري استفاده ميکند در واقع براي اصلاح عمل ليزيک ايجاد شده بود.
اين نرمافزار به جراحان امکان ميدهد که پيش از تاباندن ليزر از بينظميهاي پنهاني در قرنيه نقشهبرداري کنند و از نقشه سهبعدي حاصل براي شخصيکردن درمان استفاده کنند و عوارض جانبي را چه در ليزيک و چه در PRK به حداقل برسانند، هر چند که اين عوارض به صفر نميرسد.
به گفته متخصصان افراد داراي قرنيه نازک يا بينظميهاي قرنيه نامزد بهتري براي PRK
هستند و اين شيوه احتمالا ديد در شب بهتري را فراهم ميکند. اما بهبوديافتن در روش PRK چند هفته طول ميکشد، و بايد در اين مدت بيمار از قطرههاي چشمي استفاده کند تا در نهايت بهبودي بينايي حاصل شود.
- CK يا conductive keratoplasty در اين روش براي تصحيح دوربيني يا آستيگماتيسم امواج راديويي به حاشيه قرنيه تابانده ميشود.
- به جز استفاده از جراحيهاي ليزري، ميتوان از طريق يک برش کوچک يک لنز پلاستيکي سخت را درون چشم در جلوي عدسي طبيعي قرار داد. اين لنزهاي داخل چشمي براي موارد نزديکبيني شديد به کار ميروند که نامزد مناسبي براي انجام ليزيک يا PRK نيستند.
آنها نوري را که وارد چشم ميشود براي بهبود ديد دور دوباره متمرکز ميکنند. از طرف ديگر به علت اين که عدسي طبيعي چشم در جاي خود باقي ميماند، بيماران ديد نزديک خود را حفظ ميکند.
اما اين روش تنها چند سال است که وارد بازار شده است و تاثيرات درازمدت آن شناختهشده نيست. در موارد نادري اين روش ممکن است باعث جداشدگي شبکيه، عفونت، يا افزايش خطر بروز آب مرواريد شود.
- شيوه "تعويض عدسي انکساري" يک قدم ديگر پيشتر ميرود و عدسي بيمار را يک عدسي مصنوعي تعويض ميکند. اين شيوه که در اصل براي درمان آب مرواريد پس از جراحي به کار ميرود، در برخي از افرادي که آب مرواريد ندارند، و ميخواهند عمل ليزيک انجام دهند، اما نامزدهاي مناسبي براي انجام آن نيستند، به کار ميرود.
گزينههاي عدسي مورد استفاده ممکن است شامل لنزي چندکانوني باشد که هم ديد نزديک و هم ديد دور را امکانپذير ميکند. در اين مورد هم خطر جداشدگي شبکيه وجود دارد.
در نهايت حلقههاي قرنيه ممکن است مورد استفاده قرار گيرد که هلالهاي شفافي هستند که به ضخامت يک لنز تماسي هستند که در لبه قرنيه کاشته ميشوند تا حلقهاي را در اطراف قرنيه تشکيل دهند. اين حلقهها که intacs ناميده ميشوند، با وزن سبک حود قرنيه را تغيير شکل ميدهند، بدون اينکه بافت آن را تخريب کنند.
اين حلقهها تنها براي نزديکبيني خفيف به کار ميروند، و در صورتي که بيمار دچار عوارض جانبي مانند حساسيت به نور شوند، ميتوان آنها را برداشت.
