اسکندر دست به اقداماتي زد که در وحدت قسمت هاي کوچک حکومت وي موثر واقع شد. ولي اقدامات و تدابير وي در ايجاد يک ملت واحد ايراني و يوناني که اسکندر آرزوي آنرا داشت به نتيجه نرسيد.
حتي تماميت و استقلال کشوري که اسنکندر، باني و موسس آن بود تضمين و تامين نگرديد و در شرق، صور و اشکال سياسي جديدي پيدا شد و تمدن و فرهنگ يونان با اختلاط و امتزاج با عناصر محلي، رو به توسعه و رشد و نما گذاشت.
در اثر لشکر کشي هاي اسکندر، که به مقياس وسيعي موجبات پيش رفت روابط و مناسبات اقتصادي و سياسي ميان شرق و غرب را فراهم نمود، يک تمدن يوناني بوجود آمد و در شرق مديترانه و آسياي مقدم روبه توسعه نهاد. گرچه نفوذ يونان در ايران ضعيف تر بود اما فتوحات اسکندر در تمدن و تاريخ اين کشور چندين قرن اثر گذاشت.
از جمله اقدامات مهم و اساسي اسکندر در کشورهاي تحت استيلا و تسلط خود مي توان به موضوع شهر سازي اشاره کرد. بطوريکه روايت کرده اند او هفتاد شهر ساخته ولي احتمال مي رود که اين رقم قدري مبالغه آميز باشد. البته کليه شهر هايي که اسکندر آنرا ساخته است به معناي حقيقي شهر نبوده است، بلکه قسمت اعظم آنها دژهاي نظامي به سبک مقدوني بود که در اراضي پادشاه ساخته شده …
امپراطوري اسکندردر هر حال در دوران سلطنت مقدني در مشرق، مراکز جديد شهري بوجود آمدند که از “اسکندريه” در مصر شروع و به “اوپيان” در ساحل شرق هند خاتمه مي پذيرد.
در ايران و آسياي ميانه چند شهر به نام اسکندريه معروف است، اسکندريه در شوش در تلاقي دجله و ابله، اسکندريه در کرماني، اسکندريه در آراخوسيا (قندهار کنوني)، اسکندريه در آريا (هرات کنوني)، اسکندريه در مرغيان (مرو) و …
سياست شهر سازي اسکندر مبني بر مقاصد جنگي وي بود و نه اقتصادي يا دولتي. ولي اهميت اين سياست به تدريج از حدود نيات اسکندر تجاوز کرد و در يک مقياس نافذتر و منظم تري به وسيله قائم مقامهاي اسکندر و وارثان حکومت وي تکيه گاه نيرومندي براي آنها شد.
بايد خاطر نشان ساخت که هزاران بازرگان و ضنعتگر يوناني به اميد جلب منافع بيشتر در کشورهاي مشرق زمين به دنبال قشون اسکندر به راه افتادند. اغلب آنها در شهر هاي جديد رحل اقامت افکندند و دست به فعاليت زده، تجربيات پر ارزش خودشان را به کار انداختند، و روابط و مناسبات گذشته آنها با مراکز بازرگاني يونان موجب توسعه و گسترش ميزان مبادله کالا بين مشرق زمين و يونان گرديد.
کشفيات جغرافيايي که در موقع لشکرکشي صورت ميگرفت و هم چنين بهبود طرق بازرگاني، در توسعه روابط اقتصادي و تجاري بسيار نافذ بود. يکي از مسائلي که در دوران حيات اسکندر محسوس نبود، ولي بعدا” ثمرات و نتايج زيادي از آن عايد شد، موضوع نفوذ زبان يونان و هنر و دانش آن کشور در مشرق
