معرفی استان تهران

موزه فرش ایران:
موزه فرش ايران در ضلع شمالي پارك لاله و روبه‌روي فروشگاه سپه خيابان فاطمي واقع شده است‌. اين موزه در 22بهمن ماه 1356 افتتاح شد. ساختمان موزه فرش ايران معماري شكيل و چشم‌گيري دارد كه آذين‌هاي نماي بيروني آن شبيه به دار قالي است‌. سطح نمايشي موزه مساحتي برابر 3400 مترمربع را در بر مي‌گيرد كه شامل دو تالار است و براي نمايش انواع قالي‌هاي دست بافت و گليم مورد استفاده قرار مي‌گيرد. تالار طبقه هم‌كف به نمايشگاه دايمي اختصاص دارد و تالار فوقاني جهت برگزاري نمايشگاه‌هاي موقت گليم و قالي طراحي شده است‌. در موزه فرش انواع گليم‌ها و فرش‌هاي دست بافت‌، با توجه به مرغوبيت و قدمت آن‌ها و با در نظر گرفتن ويژگي‌هاي قالي ايران از لحاظ رنگ آميزي‌، طرح‌، نقش‌، بافت و تنوع مناطق قالي بافي حفظ و نگه‌داري مي‌شود. مجموعه موزه فرش ايران شامل با ارزش‌ترين نمونه‌هاي قالي ايران از قرن نهم هجري تا دوره معاصر است و از منابع غني تحقيقي براي پژوهشگران و هنر دوستان به شمار ميآيد. معمولاً حدود 135 تخته از شاه‌كارهاي قالي ايران‌، بافت مراكز مهم قالي‌بافي مانند كاشان‌، كرمان‌، اصفهان‌، تبريز، خراسان‌، كردستان و جز آن‌ها، در تالار طبقه هم‌كف به معرض نمايش گذاشته مي‌شود. در كتاب‌خانه موزه حدود 3500 جلد كتاب به زبان‌هاي فارسي‌، عربي‌، فرانسه‌، انگليسي و آلماني در اختيار هنر دوستان و پژوهشگران قرار مي‌گيرد. هم‌چنين بهترين كتاب‌ها و نشريات و تحقيقات مربوط به فرش ايران و قالي‌هاي مشرق زمين به طوركلي و كتاب‌هايي در زمينه مذهب‌، هنر و ادبيات ايران در كتاب‌خانه موزه موجود است‌. در كنار كتاب‌خانه‌، كتاب فروشي موزه نيز مشغول به كار است‌.

موزه علی اکبر صنعتی:
علي اكبر صنعتي‌، متولد 1259 كرمان‌، يكي از كودكان پرورش يافته پرورشگاه صنعتي كرمان است. او كه از آغاز به نقاشي علاقه‌مند بود، به مدرسه كمال الملك وارد گرديد و پس از 12 سال موفق به اخذ دانش‌نامه ليسانس شد.در 1325 موزه‌اي ساخت و آن را به شير و خورشيد واگذار كرد. موزه ديگري در 1330 در خيابان كالج داير كرد كه تمام آثار آن را خود ساخته بود. اين موزه بعدها به ميدان راهآهن منتقل شد.صنعتي در طول 62 سال كار خود، نزديك به 1000 نگاره و 400 مجسمه خلق كرد. صنعتي از نخستين مجسمه سازان و نقاشان واقع‌گراي دوره معاصر و بنيان‌گذار نخستين موزه آثار خبري معاصر است‌. جالب‌ترين قسمت اين موزه كوچك و قديمي‌، مجسمه گروهي از زندانيان سياسي سلسله پهلوي است كه توسط استاد به تصوير كشيده شده است‌. اين مجسمه عظيم درست در مركز موزه قرار گرفته است‌. مجسمه فردوسي‌، سعدي‌، مسيح مصلوب‌، دهخدا، كمال الملك‌، كريم‌خان‌زند، جواهر لعل نهرو، مهاتما گاندي‌، لوئي پاستور، ملك الشعراي بهار، شاه عباس و مجسمه عظيم نادرشاه افشار چشم‌گير هستند.
آدرس : ميدان امام خميني.

موزه هنرهاي ملي ايران
170سال پيش‌، در زمان فتح‌علي‌شاه‌، در محل ساختمان‌هاي وزارت فرهنگ و سازمان برنامه و بودجه‌، باغ بزرگي بود كه از شمال تا خيابان هدايت فعلي و از جنوب تا ميدان بهارستان گسترده بود. در حال حاضر از آن باغ و قصر فقط حوض خانه‌اي باقي‌مانده كه تبديل به موزه هنرهاي ملي شده است و شايد همين آن را از خطر نابودي محفوظ داشته است. اين مجموعه در برگيرنده بهترين هنرهاي ملي ايران در همه سال‌هاي اخير مانند مينياتور، تذهيب‌، خاتم‌، كاشي‌كاري‌، قالي‌بافي‌، پارچه‌بافي‌، زري دوزي مخمل بافي‌، ميناكاري‌، قلم‌زني و معرق است‌. اين ساختمان در 1309 ش به موزه تبديل شده است‌. ساختمان موزه از همان دوران باقي مانده و فقط حوض وسط تالار برداشته شد. نام موزه از نام باغ برداشته شد و چون اين محل حوض خانه بوده‌، به حوض خانه باغ نگارستان معروف است‌. اين موزه به همت مرحوم استاد حسين طاهرزاده بهزاد تأسيس شده است‌.
آدرس: خيابان بهارستان

موزه و نمايشگاه دايمي نقشه
موزه و نمايشگاه دايمي نقشه به همت شهرداري تهران و در زميني با مساحت 400 متر مربع در 1376 تأسيس شد. اين موزه با خريد نقشه‌هاي قديمي‌، به ويژه نقشه‌هاي مربوط به تهران و حوزه آن و تهيه مستندات تاريخي مربوط به اين نقشه‌ها، ضمن تبادل اطلاعات و تجارب علمي و فني با مراكز فرهنگي داخلي و خارجي‌، سعي در تهيه و نگه‌داري نقشه‌ها با اصول علمي و فني دارد. ديگر فعاليت‌هاي اين موزه به شرح زير است‌:
نمايش نقشه و مستندات از طريق نمايشگاه‌هاي موقت و دايم در محل موزه‌ برپايي نمايشگاه‌هاي موضوعي و فصلي در خارج از محل موزه‌ استفاده از مجموعه‌هاي خصوصي يا ساير موزه‌ها در نمايشگاه‌هاي فصلي‌ تشكيل بانك اطلاعاتي مربوط به نقشه‌. همچنين در اين موزه ضمن تهيه‌، نگه‌داري و نمايش كتاب‌هاي قديمي كه حاوي نقشه‌ها و تصاوير قديمي‌اند، تابلوهاي نقاشي مربوط به تهران قديم نيز به نمايش گذاشته شده‌اند. در اين موزه نقشه ايران ترسيم شده در دورة صفويه‌، گزارش‌هاي كنت دمونت فرت (رئيس پليس دوره ناصري‌) از اتفاقات روزانه دارالخلافه بر روي نقشه سال‌هاي 1320 و تصاوير جغرافيايي كره‌زمين در قرن ششم هجري موجود است‌.
آدرس: خيابان اقدسيه‌، تقاطع بديعي‌، پلاك 40

مهم ترين قنات هاي شهر تهران که تا قبل از لوله کشي آب داير بودند عبارت اند از:
الهيه، باغشاه ( ناصريه )، بهاء الملک و ناصرالملک، شاهک، بريانک، کوثريه( فرمانفرما ) بهجت آباد

قنات شاه
این قنات به دستور ناصرالدين شاه حفر و آماده شد طي وقف نامه اي که موجود است و در سال 1273 هـ . ق تنظيم شده شاه آن را وقف عام نمود. آب اين قنات که بسيار گوارا بود تا آغاز دهه 1330 شمسي و اتمام لوله کشي آب تهران، مورد استفاده اهالي تهران بود.

قنات

قنات سازي از ابداعات ايرانيان است و طبق شواهد تاريخي نخستين قنات ها در ايران احداث شده اند. تهران قديم به وسيله بيش از 80 رشته قنات خصوصي وقفي مشروب مي شد.

آب انبار حصار گلي
در شرق جاده پيشوا به مبارکيه در دو کيلومتري شرق جاده اصلي، روستايي به نام حصار گلي قرار دارد. آب انبار حصارگلي در داخل روستايي واقع است و 27 کيلومتر با ورامين فاصله دارد. اين اثر تاريخي که تا اواخر دوره قاجاريه مورد بهره برداري قرار مي گرفت، تمامي از آجر و ملات گچ شکل گرفته و راه دسترسي به مخزن آب از يک رديف پلکان آجري امکان پذير است.

آب انبار معيـّر و آب انبار سنگلج از ديگر آب انبارهاي مشهور تهران است که آثاري از آنها باقي مانده است. از ديگر آب انبارها مي توان به آب انبار آقا بهرام، آب انبار سيد عبدالله دزفولي، آب انبار امامزاده يحيي، آب انبار بازارچه نو،  آب انبار صاحب ديوان، آب انبار حاج علي، آب انبار رضاقلي خان، آب انبار حاج محمد کريم اشاره نمود.

آب انبار علي آباد
اين آب انبار در روستاي علي آباد باغ خواص از توابع شهرستان ورامين، در شرق يخچال علي آباد قرار دارد. ورودي اين آب انبار که با مصالح آجر و گل رس شکل گرفته، در سمت شرق قرار دارد و داراي طاق هلالي است. ارتفاع سقف تا کف حدود 70/4 متر است. آب انبار علي آباد تا اواخر دوره قاجاريه مورد استفاده بود.

آب انبار سيد اسماعيل
اين بنا در محدوده بازار تهران و محله سيد اسماعيل واقع شده و بناي کنوني آن از آثار دوره قاجاريه است. اين بنا توسط بيگلربيگي وقت تهران «حاج عيسي» وزير و يا به روايتي «ميرزا موسي» در سال 1262 هـ. ق ساخته شد. آب انبار سيد اسماعيل و بناهاي وابسته به آن به هنگام آباداني بيش از هزار متر مربع مساحت داشت که امروزه به جز محوطه مخزن آن بقيه بنا از جمله راه پله و پاشير از بين رفته است. مخزن آب انبار سيد اسماعيل در دوره اخير به قهوه خانه و رستوران تبديل شده است.

دبیرستان البرز
مجموعه فرهنگی – آموزشی دبیرستان البرز در میان محوطه ی بزرگی به وسعت 2940 متر مربع، در محدوده ی شمال غربی خیابان انقلاب واقع است. ساختمان دبیرستان البرز و ساختمان جنبی آن که در گذشته آموزشگاه علوم بود، به فاصله ی 50 متر از یکدیگر در داخل این محوطه جای دارند. ساختمان علوم در سال 1297 و ساختمان مرکزی دبیرستان در سال 1303 شمسی شکل گرفت. کل بنا دارای نماهای متقارن است و علاوه بر تکرار ریتم پنجره ها، نمای شمالی و جنوبی ورودی اصلی ساختمان با ایوانی بلند در نما، حجمی ویژه یافته است. نماهای شمالی و جنوبی نیز کاملاً یکسان هستند و با هفت دهانه ی نورگیر و ستون های آجری نما و کاشیکاری های بالای قوس پنجره ها تزیین شده اند. ورودی مدرسه با 9 پله در سطح بالاتری قرار دارد و در دو سوی آن، دو برج در دو سوی ایوان، ورودی را مشخص تر می سازد. ازاره (آن قسمت از دیوار اتاق و یا ایوان که از کف طاقچه تا روی زمین بود) های سنگی دور تا دور بنا را فرا گرفته و تمامی بنا از آجر است.

 مدرسه محمدیه
 مدرسه محمدیه، در بازار بزرگ تهران، رو به روی در ورودی مسجد جامع تهران قرار دارد. این مدرسه دو طبقه در زمینی به مساحت 380 متر مربع احداث شده و شامل حیاط مرکزی و تعدادی اتاق در گرد آن است. ایوان های مدرسه شامل دو ایوان است. ایوان شمالی مدرس مجموعه است و ایوان غربی در گذشته به عنوان کتابخانه مورد استفاده بود. ورودی شامل دو لنگه در فلزی با یک سردر فلزی است که با شیر و خورشید و کاشی آبی رنگ تزیین شده است. کف دالان ورودی 90 سانتی متر پایین تر از سطح کف بازار است. در شمال حیاط، مدرس واقع است و دارای ورودی بلند مشبک کاری می باشد. در این قسمت آرامگاه بانی مدرسه و خانواده ی او قرار دارد. سقف مدرَس و ایوان جنوبی که در مقابل آن قرار دارد، گنبدی است. در ایوان شمالی رف هایی با قوس های تزیینی دیده می شود. سر در ایوان ها و اتاق ها همه دارای قوس های تزیینی است و بر زیبایی بنا می افزاید.

 دبیرستان فیروز بهرام
 بنای فیروز بهرام در خیابان میرزا کوچک خان قرار دارد و پلان آن به شکل مستطیل است. این مدرسه از شمال به معبد زردشتیان، از جنوب به مراکز تجاری، از شرق به دبیرستان دخترانه ارامنه و از غرب به منازل مسکونی منتهی می شود. این بنا در اردیبهشت سال 1311 خورشیدی در زمین زردشتیان پی ریزی و به سرپرستی نیک اندیش اردشیر کیامنش ساخته شد. تأثیر معماری سبک قاجار بر این بنا، به خصوص در نماسازی آن، کاملاً مشهود است. بنا شامل سه نمای شمالی،جنوبی و شرقی است و سبک قرینه سازی در آنها به چشم می خورد. نمای آجری بنا نیز کاملاً متقارن و پنجره ها و قوس های آن نمایانگر سبک دوره قاجاریه است.

دانشگاه تهران
 فکر تأسیس دانشگاه تهران از همان سال های انقراض سلسله قاجاریه وجود داشت. نقشه اصلی محوطه و کلیات ساختمان های دانشکده ها زیر نظر «آندره گدار» و همکاران وی «مارکوف»، «ماکسیم سیرو» و «موزر» تهیه شد. این مجموعه شامل ساختمان های دانشکده پزشکی، دانشکده داروسازی، دانشکده دندان پزشکی و دانشکده فنی بود. کلیه طرح های مربوط به این دانشکده در سال های 1313 تا 1315 شمسی به اجرا در آمد. دانشکده پزشکی در 16 بهمن 1314 شمسی افتتاح شد. در توضیحات مربوط به طرح بنا آمده است:«منظره خارجی عمارت چنانچه شایسته یک محل علمی باشد بی زینت و بی زیور است». در این تعریف، معیارها و مبانی طراحی ابنیه واقع در دانشگاه تهران به روشنی مشهود است. به این مجموعه دو دانشکده دیگر در دوره رضاشاه اضافه شد که دانشکده حقوق و ادبیات بودند. طرح دانشکده توسط محسن فروغی تهیه شد. عملیات ساختمانی دانشکده حقوق در سال 1317 شروع شد و در سال 1319 خاتمه یافت. از ساختمان های دیگری که در دوره رضاشاه احداث شد، باشگاه دانشگاه است که طرح آن توسط ماکسیم سیرو تهیه شده بود.

 مدرسه دارالفنون
بنای دارالفنون در شمال شرقی ارگ سلطنتی تهران به دستور امیرکبیر و براساس نقشه میرزا رضا مهندس از شاگردانی که در زمان عباس میرزا نایب السلطنه برای تحصیل به انگلیس اعزام شده بود. شکل گرفت و محمدتقی خان معمار باشی آن را ساخت و شاهزاده بهرام میرزا به کار ساختمان آن نظارت کرد. بخش شرقی دارالفنون تا سال 1267 هـ . ق ساخته شد و مورد بهره برداری قرار گرفت، اما بقیه بنا دو سال بعد (اوایل 1269 هـ . ق) پایان یافت. در چهار طرف این بنا، پنجاه اتاق و جلوی آنها ایوانی بزرگ قرار داشت. مدرسه به شیوه مدارس جدید اروپا اداره می شد و دارای تالار اجتماعات، تئاتر، چاپخانه و سفره خانه نیز بود. مدرسه دارالفنون یکی از بناهای ارزشمند و تاریخی و مهم است. شمار محصلان دارالفنون که در آغاز از 30 نوجوان 16 تا 24 ساله تجاوز نمی کرد. به مرور به 105 تن رسید. همین تعداد در سال 1307 هـ . ق به 287 تن افزایش یافت. مدرسه دارالفنون از بدو تأسیس تا 1309 به مدت چهل سال روی هم 1100 دانشجو پرورش داد. در این مدت، 26 معلم اروپایی و 16 معلم ایرانی عهده دار تدریس و تعلیم دانشجویان بودند.