MASER چيست؟
محسن کار خيران عضو انجمن Maser مخففMicro wave Amplified Stimulated Emission of Radiationاست. اين پديده يکي از چشمه هاي نوري است که توليد آن به دماي جسم بستگي ندارد(Non Thermal radiation (سيستم ماسرها به مانند ليزر است. ماسرها در ناحيه بسيار فشرده در ميان سحابيها ( که معمولاً از ملکولهاي تشکيل شده اند) رخ مي دهد. فضاي ميان ستاره اي شامل گونه هاي کمي از ملکولها مانند: H2,OH,H2o,CH3,OH,Sio مي شود. بخاطر پراکندگي اين ملکولها، خطوط طيف نشري آنها بسيار ضعيف و شناسايي آنها بسيار سخت است اما با استفاده از پديده ماسر مي توان حتي در کهکشانهاي ديگر هم آنها را شناسايي کرد. در حالت عادي ماسرها درحالت هاي زير اتفاق مي افتد: 1- وقتي ابر ملکولي درمقابل يک چشمه موج الکترومغناطيسي قرار گيرد. ( مانند زماني که يک ستاره جوان پر نور در پشت آن قرار گيرد.) 2- وقتي ابرهاي بزرگ H2(GMC) با آنها برخورد کند. ماسر زماني رخ مي دهد که ملکولهاي يک ابر ملکولي درحالت برانگيخته باشند( تفاوت ليزر وماسر درهمين جا است چون در ليزرها اتم گازي در حالت برانگيخته شده است) ملکول برانگيخته مي شود و مي خواهد به حالت پايه برگردد به همين منظور همان مقدار انرژِي را که گرفته بصورت نورپس ميدهد.اين موج الکترومغناطيس که ازبين ملکولهاي برانگيخته ديگرعبورمي کند ، اولاً سرعت برگشتن به حالت پايه ملکولهاي ديگر را افزايش مي دهد، دوماً با موج الکترومغناطيس ديگر ملکولها هم فاز بوده بنابراين تداخل سازنده خواهند داشت ودامنه موجي که ازسحابي بيرون بيايد چند برابر مي شود. به همين ترتيب شدت تابش موج الکترومغناطيس افزايش مي يابد. ازاين سيستم در آنتن هاي راديويي براي تقويت امواج دريافت شده استفاده مي شود. براي درک بيشتر موضوع به تصوير زير که مربوط به ليزر است توجه کنيد: در اينجا پرتويي با (E=hf) انرژي هم اندازه با انرژي بين دو تراز با اتم برخورد مي کند ( اختلاف انرژي = (-ER/n2 ^2)-(-ER/n2 ^2)) اين انرژي با انرژي موج به فرکانس f برابر است موج القايي با موج حاصل از اتم هم انرژي هم بسامد وهم فاز است بنابراين با هم تداخل سازنده خواهند داشت. ( در ماسرها هم همينطور است) . توضيح فرمول ها10-15أ— h=4/14 الکترون ولت ثابت پلانگ الکترون ولت ER=13.6 ثابت ريد برگ