وظايف منتظران
1- دعا براي سلامتي حضرت
«اللهُمَّ كُن لوَليِّكَ الحجَّه ابْنِ الحَسَن، صَلَواتُکَ عَلَيهِ وَ عَلی آبائِه، في هذِه السّاعَةِ وَ في کُلِّ ساعَةِ، وَلياً وَ حَافِظاً، و قائِداً وَ ناصِراً، و دليلاً و عَيناً، حَتّی تُسکِنَهُ أرضَکَ طَوعاً، وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَوِيلاً»؛[3] «بار خدايا! براي نمايندهات حضرت حجّت بن الحسن، که درود تو بر او و پدرانش باد، در اين ساعت و در تمامي ساعات، سرپرست و محافظ و پيشوا و ياور و راهنما و ديدهبان باش. تا او را از روي ميل و رغبت بر روي زمينت ساکن گرداني، و بهرهمندي او را در زمين طولاني فرما.»
اين دعا در اعمال شب بيست و سوم ماه مبارک رمضان آمده است و بر اين امر تأکيد شده است که هر طور برايت امکان دارد و تا زماني که زنده هستي، آن را تکرار کن.
نکتهي قابل توجه در اين دعا اين است که هر چند طبق وعدهي الهي حضرت زنده و باقي هستند، تا زماني که پرچم توحيد و عدل را در همهي جهان به اهتزاز در آورند، ولي بالأخره بشر هستند و همانند ساير ائمه ممکن است در معرض آفات جسماني و بلاهاي طبيعي قرار گيرند و از اين نظر دعاي ما براي سلامتي حضرت و حفظ ايشان از اين آفات و حوادث، بدون شک در سلامتي وجود آن عزيز عالم وجود و آخرين درّ صدف امامت و ولايت، مؤثر و مفيد است.
2- دعا براي تجديد عهد و پيمان با حضرت
«اللهُمَّ إنّي أُجَدِّدُ لَهُ في صَبِيحَةِ يومِي هذا و ما عِشتُ مِن أيامي، عهداً و عقداً و بيعةً لَهُ في عُنُقي لاأحولُ عَنها وَ لاأَزولُ أَبداً»؛[4] «بار خدايا! من در اين صبحدم و در ابتداي اين روز، و تمامي ايام زندگانيم، بيعت و پيمان و قراردادي را با آن عزيز ميبندم که هيچگاه و به هيچ وجه از آن برنخواهم گشت و هرگز آن را از بين نميبرم.»
و عهدمان با اماممان اين است که:
«... فابذل نَفسي و مالي و وَلَدي و أهلي و جَميع ما خَوَّلَني ربّي بَينَ يديک و التصرف بين أمرک و نهيک و هُوَ عهدي إليک»؛[5] «... پس جان و مال و فرزندان و خويشان و هر آنچه که پروردگارم به من داده به پيشگاهت و در راه تو و آرمانها و فرامينت، تقديم ميکنم و اين همان عهد من با توست.»
پس بايد با ايشان براي انجام خواستهها و آرمانهايشان عهد ببنديم (عهداً) و آن عهد را با اسباب و وسايلي محکم کنيم (عقداً) و در نهايت با ايشان بيعت کرده و دست در دست ايشان نهاده و دل و سر به ايشان بسپاريم (بيعةً).
3- دعا براي ظهور حضرت
«اللهم ... عَجِّل فَرَجَه، و سَهِّل مَخرَجَه، و أَوسِع مَنهَجَه»؛[6] «بار خدايا! در گشايش امورش شتاب کن، و شرايط قيام او را آسان گردان، و راهش را براي دستيابي به مقاصدش گسترش ده.»
امام رضا (عليه السلام) در يکي از بهترين لحظات نيايش خود در قنوت نماز جمعه اين چنين ظهور را از خداوند طلب ميکنند که:
«اللهم أصلِح عبدکَ و خَليفتک بِما أصلَحت بهِ أنبياء و رُسُلکَ وَ حُفَّهُ بِمَلائِکَتِکَ و أيدهُ بِروحِ القُدُس مِن عِندِک ...»؛[7] «بار الها! كار ظهور بندهي شايسته و خليفهي راستينت را اصلاح فرما! همانگونه كه كار پيامبران و فرستادگانت را اصلاح نمودي، از سوي خويش و به وسيلهي روح القدس، او را ياري و پشتيباني فرما ... .»
در دعاي ديگري هم که از وجود مقدس حضرت مهدي (عليه السلام) در تعجيل فرج خودشان نقل شده چنين آمده است:
«يا نورَ النّور يا مدبّر الأُمور ... اجعَل لِي و لِشيعتي مِنَ الضَيق فَرجاً و مِنَ الهَمِّ مَخرجاً و أوسِع لَنا المَنهَج و أطلِق لَنا مِن عندِک ما يفَرِّج»؛[8] «اي نور روشنايي و اي تدبير کنندهي امور ... براي من و شيعيانم گشايشي از تنگناها و راه نجاتي از ناراحتيها قرار بده و راه (پيروزي) را براي ما وسيع گردان و از جانب خود آنچه فرج ما را برساند بر ما ارزاني دار.»
امام صادق (عليه السلام) نيز در حالي كه اشك ميريختند با خود زمزمه ميكردند كه:
«سَيِّدي غَيبَتُكَ نَفَت رُقادي و ضَيَّقَت عَلَیَّ مِهادي و البتَزّت عَنّي راحَةَ فُؤادِي»؛[9] «سرور من، غيبت تو خواب را از ديدگانم ربوده و زمين را بر من تنگ كرده و آسايش قلبي را از من برده است.»
4- دعا براي جزو ياران و همراهان حضرت بودن
«اللهم اجعَلني مِن أَنصارِهِ و أَعوانهِ، و الذّابينَ عَنهُ، و المُسارِعينَ إليه في قَضاءِ حَوائِجِه و المُمتَثِلِينَ لِأوامِرِهِ و المُحامينَ عَنه و السّابِقينَ إلي إرادَتهِ و المُستَشهدينَ بَينَ يَدَيه»؛[10] «خداوندا! مرا از ياران و كمك رسانان و حمايت كنندگان و مدافعان آن بزرگوار قرار ده، جزو گروهي كه به سرعت براي انجام خواستههاي او به سويش ميشتابند، جزو دستهاي كه دستورات او را بدون كم و زياد انجام ميدهند، جزو حمايت كنندگان از او و پيشي گيرندگان بر انجام امور دلخواه او و شهادت طلبان در پيش روي او قرار ده.»
همهي اين مضامين با اهتمام و جديت در امر رسيدگي به نيازهاي روحي و معنوي مؤمنان در زمان غيبت امام (عليه السلام) قابل وصول ميباشند. در دعاي امام رضا (عليه السلام) نيز آمده است:
«وَ جعَلنا مِمَّن تَنتَصِرُ به لِدينك و تُعِزُّ بِه نَصَرَ وَليک ... وَ جعَلنا في حِزبهِ ... حتی تَحشُرنا يومَ القيامَةِ في أنصارِه و أعوانِه و مُقَوِّيةِ سُلطانِهِ»؛[11] «و ما را از کساني قرار ده که دين خود را به وسيلهي آنها غلبه ميدهي و به سبب ايشان ياري ولي خود را عزت ميبخشي ... و ما را جزو حزب ايشان قرار بده ... تا آنجا که ما را در قيامت در زمرهي ياران و ياوران و تقويت کنندگان سلطهي ايشان محشور فرمايي.»
[1] . ر.ک: ميرزا محمد تقی موسوی اصفهانی،مکيال المکارم، ج 2، ص 104 به بعد .
[2] . ر.ک: ابراهيم شفيعی سروستان، انتظار، بايدها و نبايدها، ص 25 به بعد .
[3] . مفاتيح الجنان، اعمال شب بيست و سوم ماه مبارک رمضان .
[4] . مفاتيح الجنان، دعای عهد .
[5] . همان، زيارت حضرت صاحب الامر (عليه السلام) .
[6] . همان، دعای عهد .
[7] - سيد بن طاووس، جماع الاسبوع، ص 256 .
[8] . کفعمی، المصباح، ص 305 .
[9] . شيخ صدوق، كمال الدين و تمام النعمة، ج 2، ص 31 .
[10] . مفاتيح الجنان، دعای عهد .
[11] . جمال الاسبوع، ص 309
وظایف منتظران نسبت به امام موعود(عج) زیاد است، توجه به این وظایف تا حدود زیادی میتواند امکان شناخت بیشتر از امامان را نیز فراهم کند.
محبت و ارتباط قلبی با امام زمان(عج)
انسان منتظر، پیوسته پیوند قلبی با امام زمان خود دارد . و هیچگاه این گوهر ارزنده را از دست نمیدهد. امام صادق(ع) فرمودند : « کسی که در زمان غیبت قائم علیه السلام بر ولایت ما ثابت و استوار بماند، خداوند به او پاداش هزار شهید عطا فرماید. » در حدیث دیگر آمده است که «بر امامت حضرت مهدی علیه السلام کسی استوار نمیماند مگر آن کس که یقین قوی و شناخت صحیح داشته باشد.»
انتظار مداوم ظهور آن حضرت
باید پیوسته منتظر آن حضرت باشیم، و هر لحظه خود را برای آن واقعه عظیم و بیمانند آماده سازیم. خداوند متعال در قرآن، هدف از خلقت انسان را عبادت میداند و پیامبر اکرم در حدیثی معنای این آیه شریفه را بیان میفرمایند: «برترین عبادتها، انتظار فرج است.ِ»
پس انتظار ظهور، رسیدن به بالاترین عبادت و دستیابی به هدف خلقت است. در بیان اهمیت انتظار، امام صادق(ع) میفرمایند: «هرکسی دوست دارد از جمله یاران حضرت قائم علیه السلام باشد، باید در حالی انتظار کشد که پرهیزگاری و اخلاق نیکو داشته باشد.»
دعا و درخواست از خالق یکتا برای تعجیل ظهور
حضرت مهدی(عج) در پیامی به مردم فرمودهاند: «برای تعجیل فرج بسیار دعا کنید، که گشایش شما همان است.» دعا برای تعجیل ظهور، نه تنها برای زود تر فرارسیدن آن روز تاریخی راحت انسانها و حاکمیت عدل در تمام جهان اثر دارد، بلکه وسیلهای برای حل مشکلات فردی و اجتماعی انسانها در زمان غیبت نیز خواهد بود.
به عبارت دیگر هرکس به حل مشکل خود میاندیشد، برای حل آن مشکل، کوتاهترین راه، دعا برای راحتی و آسایش آن امام موعود است که در نظر اهل معرفت، از جان آنها عزیزتر است. خدای مهربان، آنگاه که کسی را به یاد امام موعود و در حال دعا کردن برای آن بزرگوار ببیند، خواسته آن فرد منتظر را نیز بسیار بهتر از آنچه خودش خواسته است بر میآورد.
امام صادق(ع) در مورد دعای عهد ـ که بامداد هر روز خوانده میشود ـ فرمودند : «هرکس چهل روز این دعا را بخواند، از یاوران حضرت مهدی(عج) خواهد بود . و اگر پیش از ظهور آن حضرت بمیرد، خدای تعالی او را زنده میسازد تا در زمان ظهور، در رکاب آن حضرت جهاد کند.»
شناخت امام عصر(عج)
در حدیث معتبر از رسول خدا(ص) روایت شده که فرمودند : « هر کس بمیرد در حالی که امام زمان خود را نشناسد، به مرگ دوره جاهلیت ( مرگ کفر و نفاق ) از دنیا میرود. » این کلام جاودانه پیامبر یکی از وظایف مهم ما را به ما یاد آور میشود، وظیفهای که نوعاً از آن غفلت داریم . تردید نیست که شناخت امام عصر(عج) فقط به معنای دانستن نام ایشان، نام پدر و مادر و تاریخ تولد ایشان نیست وگرنه هر فرد کافر منافق میتواند این خصوصیات را یاد بگیرد .
تلاش در حل مشکلات مردم
هرکس به نوعی در جهت حل مشکلات مردم بکوشد قلب مبارک امام زمان(عج)را شاد کرده است . کمک به حل مشکلات مردم ـ به خصوص مشکلات کسانی که با حضرتش آشنا و به یاد ایشان هستند ـ نیازمند امکانات مالی فراوان نیست .
مشکلات مختلفی در زندگی انسانها پیش میآید که گاهی با کوچکترین قدمی حل میشود به ویژه در مورد مشکلات خویشاوندان که با احیای سنت حسنه صلهرحم، هم در جهت کاهش گرفتاریها کوشیدهایم، و هم قلب مبارک امام زمان(عج) را که ناظر و شاهد اعمال ما هستند، شاد کردهایم .زندگی آن گاه زیبا میشود که به نیت شاد کردن قلب مبارک آن حضرت ـ که قلب عالم است ـ شادی را در دلهای همه مردم، به ویژه دوست داران و منتظران آن حضرت وارد کنیم .
سعی در خدمت به امام عصر(عج)
اهتمام به خدمت کردن آن حضرت و اقامه یاد ایشان در تمام ایام ـ به ویژه در ایام میلاد آن بزرگوار ـ از دیگر وظایف ما، به شمار میآید. هر کسی میتواند در حد امکانات خود، نام و یاد آن بزرگوار را ـ لااقل در محیط خانه و خانواده خود ـ زنده سازد. البته اگر بیش از آن نیز در وسع کسی باشد، باید نسبت به آن نیز اقدام کند .
برای بیان اهمیت اهتمام به خدمت به امام مهدی(عج) کافی است به حدیث شکوهمندی از حضرت امام صادق(ع)دقت کنیم که فرمودند : «اگر قائم علیه السلام را درک میکردم عمر خود را در خدمت به او صرف میکردم. »
تربیت نسلی مهدوی
در روزگار تراکم اشتغالات روزمره دنیوی گاهی این حقیقت از یاد میرود که ما بر سر سفره احسان حضرت مهدی(عج) نشستهایم و از یاد میبریم که میزبان گرامی ما این حق را به گردن ما دارد که به یاد او باشیم که یاد او خود گرهگشای مشکلات ما در دنیا و آخرت است.
به علاوه باید این امانت را که گذشتگان ما با خون دل خوردن به دست ما رساندهاند، ما نیز باید به نسل آینده منتقل کنیم و تربیت نسل مهدوی نسلی که به یاد امام زمان خود باشد اهتمامی ویژه میخواهد. این جهاد عظیم به امکانات فوقالعاده نیاز ندارد، هرکسی در برابر فرزندان خود، در این راه مسؤلیت دارد.
منبع : وظایف منتظران، واحد تحقیقات مسجد مقدس جمكران.