جلال‌الدین کزازی

یا (۱۳۲۷- )، استاد دانشگاه، نویسنده، مترجم و پژوهشگر برجسته ایرانی در زبان و ادبیات فارسی و از چهره‌های ماندگار است. وی مشهور به بهره‌گیری از واژه‌های پارسی سره در نوشته‌ها و گفتار خود است. او عضو هیات امنای بنیاد فردوسی است.

ترجمه او از انه‌اید ویرژیل به فارسی، برنده جایزه کتاب سال ۱۳۶۹ شده‌است و تالیف او، نامه باستان، که تا کنون نه جلد آن به چاپ رسیده‌است، حائز رتبه نخستین پژوهش‌های بنیادین در جشنواره بین‌المللی خوارزمی شده‌است.

زندگی‌نامه

میر جلال الدین کزازی در ۲۸ دی ۱۳۲۷ در کرمانشاه در خانواده‌ای فرهیخته و فرهنگی که بنیان‌گذار آموزش نوین در کرمانشاه است چشم به جهان گشود. خانواده وی اصالتا اهل روستای كزاز در استان مركزي بودند و به همین سبب به نام كزازي نامگذاری شدند و در سال ۱۱۸۵ قمری به دنبال فراخوان آقا محمدعلی بهبهانی برای تاسیس حوزه علمیه در کرمانشاه به این شهر آمدند. جلال‌الدین کزازی از همان دوران کودکی به فرهنگ و ادبیات ایران علاقه وافری نشان می‌داد. دوره دبستان را در مدرسه آلیانس کرمانشاه گذرانید و از سالیان دانش آموزی با زبان و ادب فرانسوی آشنایی گرفت. سپس دوره دبیرستان را در مدرسه رازی به فرجام آورد و آنگاه برای ادامه تحصیل در رشته زبان و ادب پارسی به تهران رفت و در دانشکده ادبیات فارسی و علوم انسانی دانشگاه تهران دوره‌های گوناگون آموزشی را سپری کرد و به سال ۱۳۷۰ به اخذ درجه دکتری در این رشته نائل آمد.
او از سالیان نوجوانی نوشتن و سرودن را آغاز کرده‌است و در آن سالیان باهفته‌نامه‌های کرمانشاه همکاری داشته و آثار خود را در آنها به چاپ می‌رسانیده‌است. او اینک عضو هیات علمی در دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی وابسته به دانشگاه علامه طباطبایی است. او افزون بر زبان فرانسوی که از سالیان خردی با آن آشنایی یافته‌است، با زبان‌های اسپانیایی و آلمانی و انگلیسی نیز آشناست و تا کنون ده‌ها کتاب و نزدیک به سیصد مقاله نوشته‌است و در همایش‌ها و بزم‌های علمی و فرهنگی بسیار در ایران و کشورهای دیگر سخنرانی کرده‌است. چندی را نیز در اسپانیا به تدریس ایران‌شناسی و زبان پارسی اشتغال داشته‌است. او گهگاه شعر نیز می‌سراید و نام هنری‌اش در شاعری زُروان است. گفتنی است، وی در سخن گفتن، هرگز از واژه‌های عربی بهره نمی‌گیرد.

تألیفات

• از اخگر تا اختر
• خشم در چشم (شاهنامه شناسی)
• در آسمان جان (مجموعه مقاله)
• فرهنگ نظریه و نقد ادبی
• نامه باستان – جلد هشتم (شاهنامه شناسی)
• نامه باستان – جلد نهم (شاهنامه شناسی)

ترجمه‌ها

• «انه‌اید» اثر ویرژیل
• «ادیسه» اثر هومر
• «ایلیاد» اثر هومر
• «تلماک» اثر فنلون
• بهار خسرو (گشت و گذاری در تاریخ و فرهنگ ایران)، نویسنده: پیترو چیتاتی
• آتالا و رنه، نویسنده: شاتو بریان
• شهر سنگی، نوشته اسماعیل کادره
• توانهای نهانی آدمی نویسنده: کالین و ویلسن
• جهان اشباح نویسنده:"دانیل هامر" و "آلکس رودَن"
• جهان پس از مرگ نویسنده: سر آرتور کُنان دویل
• سه داستان نویسنده: گوستاو فلوبر
• سیلوی نویسنده: ژرار دونروال
• «افسانه‌های دگردیسی» اثر اوید
• «شهسوار ارابه» اثر کرتین دوتروی
• «چامه ها» اثر هوراس
• «درباره طبیعت» اثر تیتوس لوکرتیوس کارلوس
• «زندگی در بهروزی و کوتاهی زندگی» اثر سنکالوسییوس آنیوس.

جوایز دریافتی

• جایزه بهترین کتاب سال-۱۳۶۹
• جایزه نخست پژوهش‌های بنیادین جشنواره خوارزمی-۱۳۸۳
• برگزیده چهره‌های ماندگار در فرهنگ و ادب-۱۳۸۴
• چهره برگزیده استان کرمانشاه- ۱۳۸۴
• سپاسنامه از انجمن معتبر ادبی پارناسوس یونان-۱۳۸۴
• پژوهشگر برگزیده دانشکده ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی-۱۳۸۵
• چهره ماندگار در کرج-۱۳۸۷
• استاد نمونه دانشگاه آزاد-۱۳۸۷
• جایزه برترین کتاب سال در موسسه انتشارات دانشگاه تهران برای دوره نه جلدی نامه باستان (متن شاهنامه فردوسی با توضیح و بررسی) -۱۳۸۸
• پژوهشگر نمونه استان مرکزی-۱۳۸۸

یادداشت‌ها