موزه حبيبي
موزه سنندج از عمارات باشکوه و اعیانی سنندج است که حدود 150 سال پیش توسط " ملا لطفالله شیخالاسلام " یکی از علماي بزرگ آن دوره ساخته شده است .عمارت پس از فوت بانی آن توسط نوادگان او به دو بخش مجزا تفکیک و به فروشرسید .بخش اندرونی این عمارت به تملک خانواده حبیبی و بخش بیرونی به تملکعبدالحمیدخان سنندجی (سالار سعید) درآمد و از این رو امروز هر بخش از بنا با ناممالکان جدید شناخته میشود .
سالار سعید بخش بیرونی عمارت را در سال 1336 به اداره فرهنگ ( آموزش و پرورش) واگذار کرد و تا سال 1351 شمسی این بخش در اختیار اداره فرهنگ بوده و برايمواردي چون دانشسرا، کتابخانه و خانه پیشاهنگان مورد استفاده قرار گرفته و در همینسال از طرف وزارت فرهنگ و هنر موقت جهت تاسیس موزه تملک شد و پس از مرمت وآمادهسازي در مهرماه 1354 شمسی با نام " موزه سنندج" افتتاح گردید .
بخش اندرونی نیز تا سال 1371 در مالکیت خانواده حبیبی بود و در این سال به تملکاداره میراث فرهنگی و گردشگري استان کردستان است .این موزه از ابتدا داراي دو بخش باستان شناسی و مردم شناسی بوده است .
بخش باستان شناسی آن شامل دورههاي مختلف از ماقبل تاریخ تا دوره قاجار نگهداريمیشود که بخشی از این اشیا متعلق به استانهاي همجوار و برخی متعلق به استانها دیگرو مکشوفه از قاچاقچیان است. بخش مردمشناسی موزه در قبل از انقلاب به صورتنمایشگاه موقت اداره میشد .هر چند مدت یک بار اشیاي یکی از استانهاي کشور را در این بخش به نمایش میگذاشتندلیکن بعد از انقلاب این بخش صرفا به نمایش اشیاي مردم شناسی کردستان اختصاصداده شده و با تاسیس خانه کرد در سال 1382 اشیا مردمشناسی موزه به خانه کردمنتقل شده و کل فضاي موزه به نمایش اشیا باستان شناسی و تاریخی اختصاص یافت .
موزه سنندج بر گرفته از چهار بخش پیش از تاریخ، تاریخی، اسلامی و بخش نمایش موقت میباشد . بخش پیش از تاریخ :دراین بخش یک مجموعه ظروف سفال نگهداري میشوند که مکشوفه از مناطق کردستان و بخصوصشهرستان بانه هستند .تعدادي از ظروف هم مربوط به کنگاور میباشند، در بین اشیا این بخش پیه سوزهاي
کشوفه از بانه بسیار قابل توجه هستند سالن اصلی و یکی از اتاقهاي جنب سالن و راهرو خروجی به نمایش اشیا تاریخی اختصاصیافته است . مهمترین آنها اشیاي مکشوفه از تپه زیویه یعنی مهمترین تپه تاریخی استان کردستان است که اشیاي طلایی شامل زیورآلات زنانه و انواع ظروف سفال به رنگهاي خاکستري، قرمز و نخودي ( که زیباترین آنها تنگ کوچک لعابدار منقوش است که لعاب آن فیروزهاي و سفید و زرد بوده نقش گلها آن به شکل ذرت است) که در این موزه موجود میباشد . ازدیگر اشیا تاریخی مکشوفه این تپه اشیاي مفرغی شامل ظروف و انواع تبر، سنجاقهاي تدفینی و سوزنهاي دوخت و حلقهها، اشیایی از جنس استخوان و عاج شامل قطعات تصاویري از شکار و نبرد نقشهاي اسطورهاي و گلهاي رزت، نقوش هندسی و سر پیکان، اشیا سنگی: شامل سردوك ها، حلقهو مهرههاي ریز و درشت از جنس خمیر شیشه میباشد . علاوه بر اشیا زیویه مجموعهاي از اشیا فلزي و سفالی دیگر شامل انواع سر نیزه، خنجر، حلقههاي گوناگون و مجسمههاي کوچک و ظروف سفالی با اشکال مختلف و بعضا با نقوش کنده و یا ترسیم شده به رنگها قرمز، خاکستري، نخودي و همچنین ظروف شیشهاي شامل انواع پیاله و عطردان در این بخش وجود دارد که با توجه به توقیف بودن آنها، محل دقیق کشفشان معلوم نیست . قسمت دیگري از اشیاي بخش دوران تاریخی خمرههاي سفالی هستند که اصطلاحا به
خمرههاي تدفین مشهورند . این خمرهها به علت حجم بزرگشان در فضاي باز موزه نگهداري میشوند و تعدادي از
آنها که کوچکترند در فضاي داخلی موزه قرار داده شدهاند . آخرین اشیاي این بخش اشیایی است که از حفاریهاي غار کرفتو به دست آمده و قابل مقایسه با اشیاي زیویه هستند .
اشیاي بخش اسلامی در این موزه به دو قسمت سفالی و فلزي تقسیم شدهاند . در سالن سفال اشیاي زیبایی از هنر سفالگري هنرمندان دوره اسلامی نگهداري میشود که عبارتند از تنگ، کاسه، قدح، بشقاب، مجسمه و ریتون که به طرز استادانهاي ساخته شده و با لعاب، نقوش و خطوط تزیین یافتهاند . بخش بسیار کمی از این اشیا متعلق به کردستان است و اکثریت آنها مربوط به نقاط دیگر کشور و بخصوصري، کاشان و نیشابور است .
در قسمت اشیاي فلزي انواع کاسه و بادیه، تنگ، سینی، سنگابه، دیگچه و انواع پیهسوزي نگهداري میشود .
زیر زمین ساختمان یا همان حوضخانه بهبخش نمایش موقت اختصاصیافته است . این بخش به نمایش اشیاي هنري و خارجی اختصاصیافته و از اشیاي مهم این بخش میتوان به مجسمههاي برنزي و ظروف شیشهاي اشاره کرد، .علاوه بر بخشهاي ذکر شده و اشیاي آن تعدادي سنگ نوشته که عبارتند از کتیبهها و سنگ قبرها در فضاي باز گنجینه نگهداري میشوند