اختلال شخصیت خود شیفته

اختلال شخصیت خودشیفته یا
narcissistic personality disorder

لغت «خود شیفته» ترجمه لغت Narcissism (نارسیسم) است که از یک افسانه یونانی گرفته شده است. در این افسانه مرد جوانی به نام «نارسیوس» عاشق عکس خود که در آب افتاده بود شد. و وقتی به آب پرید تا آن را که فکر می‌کرد حوری دریایی است بگیرد، غرق شد
پس هسته اصلی این اختلال خوشیفتگی احساس خود بزرگ بینی و بی نظیر بودنه



الگوی نافذ خود بزرگ بینی (درخیال یا رفتار)، نیاز برای تمجید، و فقدان هم حسی که اوائل بزرگسالی شروع می شود ، در زمینه های گوناگون وجود دارد با 5 تا یا بیشتر از خصوصیات زیر تظاهر می کند:
1- احساس خود بزرگ بینی مبنی بر مهم بودن خود دارد
2- اشتغال ذهنی با تخیلات موفقیت، قدرت، استعداد، درخشندگی، زیبایی و عشق ایده آل
3- معتقد است که فردی استثنائی و خاص است و فقط افراد استثنائی و خاص می توانند او را بفهمند و باید با او نشست و برخواست داشته باشند
4- نیازمند تمجید افراطی است
5- احساس صاحب استحقاق بودن، یا شایستگی دارد.
6- در روابط بین فردی استثمار گر است، یعنی برای رسیدن به اهداف خود از دیگران بهره کشی میکند
7- فاقد هم حسی است؛به شناخت و همانند سازی با احساسات دیگران تمایلی ندارد
8- غالبا به دیگران حسادت می ورزد یا معتقد است که دیگران حسودی او را می کنند
9- نگرش یا رفتارهای خودخواهانه و پر نخوت نشان میدهد

فکر می کنند آدم های خاصی اند و خیلی مهم هستند. انتظار دارند دیگران با آنها خیلی خاص رفتار کنند.همیشه حق به جانب اند و دنیا باید بر محور انها بچرخد. از خود راضی اند و زیاد از خود تعریف می کنند( معمولا کسی دیگه ای رو هم قبول ندارند). فکر میکنند سزاوار توجه خاصی از سمت دیگران هستند بی آنکه خود را به جبران متقابل ملزم بدانند. با موضوعاتی مبنی بر اینکه محبوب هستند ، موفق اند، جذاب اند، در مرکز توجه اند و... خیال پردازی دارند . در افزایش غرور خود مهارت دارند. ممکن است با ناچیز شمردن ارزش ذیگران خود را والاتر نشان دهند .پر افاده ،مغرور ،فخر فروش به نظر می رسند. خود را باهوش،،اجتماعی و نشان میدهند وآرامش ساختگی دارند. از کسانی که از پذیرش این خود انگاره امتناع ی می کنند بیزارند.
تحمل انتقاد را ندارند. اگر کسی جرات کند و از انها انتقاد کند عصبانی میشوند. نسبت به کسانی که از وی انتقاد کرده اند بسیار رقابت جو و پر خاشگرند و با توهین و بی اعتنائی پاسخ می دهند.
در روابط بین فردی استثمارگرند .مدام میکوشند از دیگران به نفع خود امتیاز بگیرند. نسبت به نیازهای دیگران سوء استفاده گر، خود رای و بی تفاوت اند . به طور کلی فاقد همدلی اند . فقط به خود می اندیشند و نسبت به قیود اجتماعی و حقوق دیگران بی اعتنا اند (اصولا فکر میکنند حق با آنها است). از دیگران انتظار دارند به آنها توجه کنند و با احساس تحقیر و بی اعتنایی به دیگران پاسخ میدهند .

"من حقیرم، هیچم، (در صورت بی اعتنایی دیگران یا مورد انتقاد واقع شدن فعال می شود)
"من برترم" ( در صورت دریافت یک چیز خاص و ویژه از طرف دیگران و یا مورد تمجید واقع شدن فعال می شود)


" دیگران برترند، عذاب آورند، تحقیر کننده اند"
هم چنین " دیگران حقیرند" ( در شرایطی که بیمار چنین استنباط کند که دیگران کمتر از او موفق اند، فعال می شود)


" اگر از موضع برتر برخورد کنم می توانم احساس بهتری نسبت به خودم داشته باشم( اما اگر نکنم حقارت دردناکی را احساس خواهم کرد)
" اگر مردم با من به طور ویژه و خاص رفتار کنند ، نشانه برتر بودن من است ( اما اگر نکنند باید انها را تنبیه کنم)
"اگر دیگران را کنترل و کوچک کنم می توان احساس برتر بودن نسبت به آنها را داشته باشم" ( اما اگر نکنم، آنها من را کوچک پنداشته و احساس حقارت در من ایجاد خواهند کرد)


تحقیر کردن رفتارهای خاص و ویزه ای که دیگران انجام میدهند
گوش به زنگ بودن برای دیدن رفتاهای تحقیر کننده یا طبیعی دیگران
سرزنش دیگران در مواقع احساس حقارت، بی ارزش بودن وملال
انتقاد، کوچک کردن، تلاش برای رقابت و کنترل دیگران
تلاش برای تحت تاثیر قرار دادن دیگران با متعلقات مادی، کمالات و نزدیکی با افراد با منزلت اجتماعی بالا


همکاری با دیگران در رسیدن به اهداف مشترک
پشتکار داشتن برای رسیدن گام به گام به اهداف شخصی
تحمل ناراحتی ، ناکامی
پرداختن به انتظارات دیگران بدون در نظر گرفتن منافع قابل توجه برای خود

ممکن است به دیدن فردی که به خودش اعتماد دارد،برای خودش ارزش قائل است ،به کاری که میکند مطمئن است و نظر دیگران برایش اهمیت زیادی ندارد این سوءتفاهم ایجاد شود که وی خودشیفته است اما....
خود شیفته ها اعتماد به نفس بالا اما پوشالی دارند . یک تفاوت انها با کسانی که اعتماد به نفس دارند این است که خودشیفته ها تنها به حیطه های فردی ( مانند خلاقیت خودشان) اهمیت میدهند حال انکه افراد با عزت نفس هم برای حیطه های فردی و هم برای حیطه های جمعی _ مواردی که منفعت و مصلحت جمع را در نظر می گیرد_ ارزش قائل اند. خودشیفته ها علاقه ای به خصایص مشترک ندارند و انگیزه صمیمیت پایینی دارند