نوروپاتي محيطي (نوريت محيطي) گروهي از علايم ناشي از اختلالات اعصاب حسي يا حركتي. همه اعصاب منتهي به عضلات، عروق خوني و پوست ممكن است درگير شوند. نوروپاتي محيطي معمولاً انگشتان دست و پا، دست، پا، قسمتهاي پاييني اندامهاي فوقاني و تحتاني را درگير ساخته و ممكن است با اختلال كنترل ادرار يا مدفوع همراه باشد.
علايم شايع
علايم معمولاً به تدريج ظاهر ميگردند:
گزگز و كرختي كه از دستها و پاها شروع شده و به تدريج گسترش مييابد.
ضعف عضلاني تدريجي در سراسر بدن به صورت يك طرفه يا دو طرفه. اين عارضه در نواحي مشابه در دو طرف ( قرينه ) بروز ميكند.
درد تيركشنده كه اغلب شبها بدتر است. درد با لمس يا تغييرات درجه حرارت بدتر ميشود.
زخمهاي بدون درد برروي انگشتان دست يا پا
پوست خشك رنگ پريده و حساس به لمس
كاهش وزن كمردرد شديد يا بياختياري ادرار يا مدفوع، در صورتي كه نوروپاتي ناشي از بيماري ديسك بين مهرهاي باشد.
علل
واكنش به داروها يا مواد شيميايي از قبيل امتين، هگزوباربتيال، كلربوتانول، سولفاناميدها، فنيتوئين، نيتروفورانتوئين، فلزات سنگين، مونوكسيدكربن، حلالها، يا سموم صنعتي. گاهي تداخل اثر داروهاي تجويز شده براي افراد دچار بيماريهاي قلبي ـ عروقي سبب اين علايم ميشود.
عارضه يك بيماري زمينهاي، نظير ديابت شيرين، اعتياد به الكل، كمبود ويتاميني، كمخوني ناشي از كمبود ويتامين ـ ب12 يا اختلالات تيروييد
تغذيه نامناسب
اختلالات سوءجذب
واكنشهاي خودايمني
ضربه يا فشار برروي يك عصب
استفراغ بيش از حد، از قبيل استفراغ اوايل بارداري
كمكاري تيروييد
پورفيري حاد
عارضه دياليز
پارگي ديسك بين مهرهاي
بعضي اختلالات ارثي
عوامل افزايشدهنده خطر
بزرگسالان بالاي 60 سال
مصرف داروهاي ذكر شده در بالا در قسمت «علل»، به خصوص مصرف چند نوع از اين داروها
تماس با مواد شيميايي ذكر شده در بالا در قسمت «علل»
تغذيه نامناسب، نظير اعتياد به الكل
كنترل نامطلوب بيماري ديابت
سابقه خانوادگي نوروپاتي
پيشگيري
تا حدامكان از موارد ذكر شده در قسمت «علل» و «عوامل افزايشدهنده خطر» اجتناب كنيد.
عواقب مورد انتظار
موارد خفيف با تشخيص و درمان علت زمينهاي قابل علاج است. موارد شديد ممكن است غيرقابل علاج باشد، ولي در اين موارد نيز درمان به بهبود علايم كمك ميكند.
عوارض احتمالي
درد مزمن و ناتواني
درمان
اصول كلي
- بررسيهاي تشخيصي ممكن است شامل آزمايشهاي خون، ادرار، اندازهگيري سطح ويتامين ـ ب12 سرم، آزمايشهاي تيروييد و بررسي مايع نخاع؛ راديوگرافي؛ نوار عضله (بررسي اختلالات عصب عضله از طريق ثبت فعاليت الكترويكي عضلات) و بررسيهاي هدايت عصبي باشد.
- مهمترين جنبه درماني عبارتست از شناسايي علت زمينهاي نوروپاتي و اصلاح آن در صورت امكان. به عنوان مثال، شناسايي و حذف مواد سمي، اصلاح كمبودهاي تغذيهاي يا خودداري از مصرف الكل
- تمرينهاي بازخورد زيستي براي آموزش دادن روشهاي آسودهسازي ممكن است براي تخفيف درد سودمند باشد.
- معاينه دستها و پاها هر روز توسط خود بيمار براي يافتن زخمها احتمالي
- تميز نگهداشتن پاها و كوتاهكردن ناخنهاي پا در حد مناسب و استفاده از كفش با اندازه مناسب
- جراحي براي كاهش فشار برروي عصب، اگر عصب تحت فشار باشد.
داروها
براي درد خفيف استفاده از داروهاي بدون نسخه نظير آسپيرين يا استامينوفن ممكن است كافي باشد.
داروهايي براي درمان بيماري زمينهاي ممكن است تجويز شود.
فعاليت
اگرنوروپاتي محيطي در فعاليتهاي طبيعي اختلال ايجاد كرده باشد درمان فيزيكي ممكن است سودمند باشد.
در صورت وجود اختلال در حفظ تعادل، استفاده از عصا يا ساير وسايل حمايتي هنگام راه رفتن توصيه ميگردد.
نصب نرده در نزديك وان حمام (به عنوان تكيهگاه دست براي جلوگيري از ليز خوردن)
رژيم غذايي
رژيم خاصي نياز نيست. مكملهاي ويتاميني و موادمعدني احتمالاً لازم خواهد بود. مصرف پيريدوكسين (ويتامين ـ ب6) ممكن است سودمند باشد.
در اين شرايط به پزشك خود مراجعه نماييد
اگر شما يكي از اعضاي خانواده تان داراي علايم نوروپاتي محيطي باشيد.
- اگر علايم (به خصوص ضعف عضلاني) با وجود درمان تداوم يافته يا بدتر شود.
- بروز يك ساييدگي يا يك زخم باز