رژیم غذایی برای چربی خون بالا

بالا بودن چربی‌های خون جزو شایع ترین اختلالات تغذیه‌ای به شمار می آید كه به اشكال مختلف مثل بالا بودن كلسترول خون، بالا بودن تری گلیسرید و بالا بودن ( LDLكلسترول بد) یا پایین بودن ( HDLكلسترول خوب) قابل بررسی است. 
در واقع كلسترول علاوه بر دریافت، از طریق رژیم در سلول‌های كبدی نیز ساخته می‌شود كه این مسئله اخیر می‌تواند بر اساس سابقه خانوادگی موجب بالا رفتن ساخت و ساز شود و بهتر است تمامی افراد چنین خانواده هایی تحت رژیم كم كلسترول قرار گیرند.

افزایش كلسترول خون مگر در مواردی كه بسیار بیشتر از حد طبیعی باشد (كه معمولا با سرگیجه همراه است) به خودی خود نشانه‌هایی ندارد و شخص نمی‌تواند متوجه آن شود، مگر اینكه از خون او آزمایش به عمل آید..

در واقع محدوده مطلوب برای چربی‌های خون عبارت است از: 
كلسترول: كمتر از 200-180 میلی‌گرم در دسی‌لیتر 
تری گلیسیرید: كمتر از 200 میلی‌گرم در دسی‌‌لیتر 
LDL :كمتر از 160میلی‌گرم در دسی‌لیتر 
HDL :برای آقایان بین 40- 50 میلی‌گرم در دسی‌لیتر و برای خانم ها بین 60-50 كه HDL زیر 35 خطرناك است.

غذاهایی كه در طول رژیم باید از مصرف آنها خودداری كرد یا مصرف آنها را به حداقل رساند: 
۱ - حذف كامل چربی های مرئی (چربی هایی كه با چشم دیده‌می‌شوند)، چربی های اشباع شده و  چربی هایی كه در دمای اتاق جامد هستند مثل: گوشت های قرمز كه چربی در لابه لای بافت آنها قرار دارد، كره، روغن های نباتی جامد، پیه و دنبه، پوست مرغ، خامه، مایونز و... 
۲ - حذف لبنیات پرچرب و جایگزین كردن آن با انواع كم چرب (زیر 5/1 درصد چربی) یا بدون چربی، شامل خامه ها، پنیر‌های خامه‌ای (گودا، پیتزا و...)، ماست‌های پرچرب، سر شیر و... 
۳ - حذف كامل مصرف بعضی از غذاهای دریایی كه حاوی كلسترول بالا هستند، مثل: خرچنگ، میگو، خاویار، صدف. 
۴ - مصرف حداكثر 2 عدد زرده تخم‌مرغ در هفته و  استفاده از سفیده به شكل آب پز مانعی ندارد.

۵ - حذف كربوهیدرات های ساده مثل مواد قندی (قند، شكر، مربا، كارامل، ژله، نوشابه و... 
۶ - حذف بیسكوئیت ها و شیرینی‌هایی كه در بازار وجود دارد و در تهیه آنها از كره و روغن‌های جامد و آرد‌های سفید استفاده شده‌است، همچنین غلات صبحانه‌ای، كیك‌ها، كلوچه و پیراشكی. 
۷ - حذف شیر‌های فرآوری شده مثل: شیر‌كاكائو، شیر‌قهوه و شیرموز با ماندگاری بالا كه حاوی افزودنی هستند. 
۸ - مصرف امعاء و احشاء مثل: كله پاچه، جگر و مغز كه كلسترول بالا دارند (خوراك دل كه كاملا چربی آن گرفته شده باشد مانعی ندارد.) 
۹ - آبگوشت ها و خورشت‌های چربی گرفته‌‌شده مصرف‌شده یا بدون چربی طبخ شود، در حین پخت، روغن های جامد و كره اضافه نشود. 
۱۰ - حذف آجیل در افراد با كلسترول بالا لزومی ندارد و افراد با تری گلیسیرید بالا، باید مغزهای گیاهی را هم محدود كنند زیرا تری گلیسرید در برابر كاهش، مقاومت بیشتری نشان می دهد. بادام زمینی در هر دو مورد ممنوع است. 
۱۱- اعتدال در مصرف كربوهیدرات های كمپلكس شامل: برنج، نان سفید، آرد های بدون سبوس، بیسكوئیت های كم چرب، ماكارونی و سیب زمینی (البته سیب‌زمینی به شكل آب پز همراه مقداری سبزی تازه یا خشك مثل نعناع و آویشن و لیمو سودمند نیز هست. 
۱۲ - در افراد با تری‌گلیسیرید بالا توصیه می‌شود میوه های خیلی شیرین (موز، گلابی، خربزه، زرد آلو، خرمالو و...) محدود شده و آب میوه‌های شیرین و صنعتی حذف شود. 
۱۳ - محصولات فرآوری شده مثل سوسیس و كالباس كه در حین فرآیند، مقدار زیادی چربی‌های اشباع و افزودنی‌های ادویه‌ای به آنها اضافه‌شده، بهتر است حذف یا محدود شود.

 مواردی كه شایسته است در رژیم غذایی رعایت شود:  
۱ - برنج به شكل كته و بدون روغن طبخ شده و سپس در خاتمه پخت به آن روغن اضافه شود كه اگر از انواع مایع باشد بهتر است. 
۲ - طبخ انواع غذاها به شكل آب پز، بخارپز یا در ماكروویو بدون نیاز به سرخ كردن صورت‌گیرد. 
۳ - گنجاندن سبزی‌ها و میوه‌های تازه به مقدار زیاد در برنامه غذایی روزانه (كرفس، لوبیاسبز، هویج، مارچوبه، بروكلی، كدو  و... 
۴ - مصرف روزانه 2/1 لیوان هویج رنده شده در روز. 
۵ - مصرف روزانه یك عدد سیب با پوست، خصوصا در افراد با كلسترول بالا. 
۶ - استفاده از ادویه مفید زرد چوبه به میزان متعادل تحقیقات جدید حاكی از این است كه زردچوبه حاوی ماده مفید كوركومین است و در كاهش كلسترول و گرفتگی عروق بسیار كارآمد است. 
۷ - مصرف مایعات فراوان به میزان 7- 8  لیوان آب سالم و گوارا در روز. 
۸ - پیاده روی سه بار در هفته و هر دفعه 20 تا 30 دقیقه. 
۹ - مصرف منابع ویتامین c مثل: گوجه فرنگی، لیمو ترش، جعفری، توت فرنگی، فلفل دلمه و مركبات و سبزی های تازه. 
۱۰ - استفاده حداقل 2 بار در هفته از ماهی به علت داشتن اسید‌های چرب و امگا 3 و دارا بودن خاصیت آنتی اكسیدانی. 
۱۱ - استفاده از كدو و شوید با ماست های كم چرب به عنوان میان وعده. 
۱۲ - مصرف لبنیات (شیر، ماست، دوغ زیر 5/2درصد چربی) 
۱۳ - استفاده حتی الامكان از گوشت های سفید(مرغ، ماهی، بوقلمون) و...

منبع:www.iranhealers.com

بیشتر گیاهان (سبزی‌ها و میوه‌ها) به علت فیبر و الیافی که دارند، باعث کاهش کلسترول و تری‌گلیسرید خون می‌شوند...

 

 

البته تأثیر گیاهان در کاهش چربی خون یکسان نیست، تأثیر برخی از آن‌ها بیشتر است و به دلیل خاصیتی که در کاهش کلسترول و تری‌گلیسرید خون دارند، برای تهیه دارو استفاده می‌شوند.

 

بین گیاهان، سیر بیشترین قدرت را در کاهش کلسترول و تری‌گلیسرید خون دارد و بیش از 100 صنعت داروسازی در دنیا از سیر، فرآورده‌های دارویی تهیه کرده‌اند. سیر علاوه بر کاهش کلسترول و تری‌گلیسرید، خاصیت ضدمیکروبی و ویروسی دارد و فشارخون و قندخون را کاهش می‌دهد و خون را رقیق می‌کند.

 

 

برخی دیگر از گیاهان مانند خرفه و دانه کنگر فرنگی نیز تری‌گلیسرید خون را پایین می‌آورند و مصرفشان در بسیاری از کشورهای دنیا شایع است ولی متأسفانه در ایران استفاده از این گیاهان هنوز جا نیفتاده است.

 

 

میوه زیتون و روغن آن هم کلسترول را کاهش می‌دهند. مصرف برخی از روغن‌ها نیز HDL (کلسترول خوب) را بالا و LDL (کلسترول بد) را پایین می‌آورد مانند روغن بادام‌زمینی، هسته انگور، کنجد، ماهی و کتان. این روغن‌ها کلسترول و تری‌گلیسرید خون را هم پایین می‌آورند.

 

 

اگر بخواهیم 3 نوشیدنی را نام ببریم که هم فشارخون را پایین می‌آورند و هم کلسترول و تری‌گلیسرید را باید به آب گوجه‌فرنگی،‌ آب انار و آب‌غوره اشاره کنیم که بهترین گزینه‌ها هستند. این 3 نوشیدنی هم می‌توانند بین وعده‌های غذایی و هم همراه غذا مصرف شوند.

 

آلبالو، گیلاس، نارنج، لیموترش و گریپ‌فروت نیز از میوه‌هایی هستند که مصرفشان هم به صورت آب‌میوه و هم میوه تازه چربی و کلسترول خون را کاهش می‌دهد.

 

همچنین کدو حلوایی، جعفری، پیاز، جو، فلفل سبز، بادمجان و عدس نیز از جمله مواد غذایی‌ای هستند که به کاهش تری‌گلیسرید و کلسترول خون کمک می‌کنند.

 

البته باید دقت داشته باشید، این گیاهان باید به مقدار متناسب مصرف شوند و روش طبخشان نیز مورد توجه قرار گیرد.

 

فلفل سیاه

با فلفل سیاه به جنگ چربی بروید

فلفل سیاه به دلیل داشتن ماده «پپرین» که موجب طعم تند فلفل می‌شود، تشکیل سلول‌های جدید چربی را متوقف می‌کند و خاصیت ضد چربی دارد.

 

تحقیقات گذشته نشان می‌دهد که فلفل سیاه علاوه برداشتن مزیت‌های بسیار بر سلامتی، میزان چربی جریان خون را کاهش می‌دهد.

 

اکنون محققان طی تحقیقات آزمایشگاهی و مدل‌های کامپیوتری دریافتند که «پپرین» در فعالیت ژنی که مسئول کنترل تشکیل سلول‌های جدید چربی است، دخالت می‌کند.

 

«پپرین» همچنین ممکن است فعالیت‌های زنجیره‌ای متابولیکی که در حفظ کنترل چربی نقش دارد را هدف قرار دهد.

 

پژوهشگران معتقدند که این یافته باعث استفاده وسیع از عصاره پپرین یا فلفل سیاه در جنگ با چربی و سایر بیماری‌های مربوطه خواهد شد.

 

خرفه

کاهش چربی خون به خرفه

مرتضی صفوی، متخصص تغذیه گفت: مصرف خرفه به صورت خام یا پخته موجب کاهش چربی خون و رفع التهاب بدن می‌شود در پزشکی طب سنتی ایران از خرفه برای رفع لاغری، رفع تشنگی و تقویت کننده قوای جسمانی استفاده می‌شود.

 

وی گفت: خرفه تصفیه کننده خون، تب‌بر و مُدر «ادرارآور» است همچنین این گیاه صفراآور، ضد اسکوربوت و کمبود ویتامین ‌C است.

 

صفوی ادامه داد: از گیاه دارویی خرفه می‌توان به صورت استعمال خارجی برای رفع سوختگی،‌ رفع میخچه، رفع دمل و جوش استفاده کرد.

 

وی بیان داشت: می‌توان از گیاه تازه خرفه به میزان 5 تا صد گرم روزی سه بار استفاده کرد که اثرات خوبی را بر بدن می‌گذارد.

 

منابع:

سلامتیران - دکتر محمدحسین صالحی‌سورمقی، استاد دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران

باشگاه خبرنگاران

فارس

علائم زیاد شدن چربی خون:

دوار سر،وز وز گوش، درد بازوی چپ، سنگین شدن دست،درد پهلو در سمت چپ ،سنگینی پا

موارد پرهیز کردن:

خوردن شیر پر چرب،تخم مرغ،کره وخامه وروغن حیوانی وگوشت های چرب

موارد مفید":

 روغن زیتون، روغن پسته زمینی،  روغن آفتاب گردان، فندق وبادام وشیر چربی گرفته  - سوپ سبزی ومیوه جات به استثنای گردو

راه رفتن تند تند – زودتر از ساعت 10 خوابیدن   منظم غذا خوردن

مصرف زیاد میوه جات- وسبزیجات –انار، زرشک،آلو ،مغز خیار وخاکشیر با سکنجبین –حلوا- گرمک

منبع :کتاب نسخه عطار  ح.محمد تقی عطار نژاد

 

باید از تنبلی کبد پرهیز کرد چون میزان چربی خون را کبد تنظیم می کند.

درمان:30گرم تخم شوید/20گرم تخم خرفه/15گرم لیمو عمانی/50 گرم تخم شنبیله/20 گرم زرشک  دو قاشق غذا خوری را در دو لیوان آب  کمی جوشانده دو استکان قبل از هر غذا میل شود

دم کرده چای سبز ومرزنجوش وتخم شوید-جوشانده علف شوید ومصرف عرق آن/مصرف تخم شنبیله تمر هندی. اسفناج،زرشک،پیاز،ذرت، سیب درختی،کدو/گوجه فرنگی،تره/لیموترش/هویچ/کاهو/انگور/نعنا-آویشن/به /پرتقال/عناب

پرهیز از غذاهای چرب وشیرین کلیه مواردی که باعث تنبلی کبد می شود

منبع:کتاب منبع الشفا –علیرضا طحانی مقدم

اختلالات چربی اغلب در افراد چاق و با سابقه بیماری دیابت در خانواده همراه است اما در برخی افراد لاغر نیز به دلیل سابقه خانوادگی اختلالات چربی دیده می‌شود. افزایش چربی‌های خون (کلسترول و تری‌گلیسیرید) می‌تواند منجر به کبد چرب شود. تغییر در شیوه زندگی می‌تواند به کاهش تری‌گلیسرید خون شما کمک کند.

تری‌گلیسیریدها برای سلامتی مهم هستند. این ترکیبات فرمی از چربی‌ها می‌باشند که در سراسر بدن یافت شده و در سلول‌های چربی ذخیره می‌شوند. در زمانی که بدن نیاز به انرژی داشته باشد، این ترکیبات آزاد شده و صرف تأمین نیازهای بدن می‌شوند. افزایش تری‌گلیسیرید خون که هیپرتری‌گلیسیدمی نامیده می‌شود، با افزایش خطر بیماری‌های قلبی- عروقی به ویژه در زنان همراه است. مقدار مطلوب تری‌گلیسیرید خون باید کمتر از 150 میلی‌گرم در دسی‌لیتر باشد.

 

علل افزایش تری‌گلیسرید

افزایش تری‌گلیسرید ممکن است علت اولیه و یا ثانویه داشته باشد. از علت‌های اولیه افزایش تری‌گلیسرید می‌توان بهاضافه وزن و چاقی، بی‌تحرکی، سیگار کشیدن، مصرف الکل و مصرف زیاد کربوهیدرات اشاره کرد. برخی بیماری‌ها نیز باعث افزایش تری‌گلیسرید خون می‌شوند، از جمله: دیابت، بیماری‌های غده تیروئید، بیماری‌های مزمن کلیه، عوامل ژنتیکی و بیماری کبد. مصرف برخی داروها مانند بتابلوکرها، دیورتیک‌های تیازیدی، داروهای ضدبارداری و کورتیکواستروئیدها هم می‌توانند باعث افزایش تری‌گلیسرید خون شود.

 

اقدامات اولیه

اقدامات اولیه برای کنترل تری‌گلیسرید بالا شامل مشاوره برای تغییر در شیوه زندگی و غربالگری برای سندرم متابولیکاست. بیماران باید غربالگری شوند تا علت‌های اولیه و ثانویه مشکل مشخص شود. اگر بیمار مبتلا به دیابت است، کنترل قند خون می‌تواند به کاهش تری‌گلیسرید کمک زیادی کند، بدون اینکه نیاز به درمان اضافی باشد.

 

برخی تغییرات ساده در شیوه زندگی می‌توانند به بهبود وضعیت تری‌گلیسرید خون شما کمک کنند. در ادامه به 9 مورد از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

 

1- مصرف چربی‌ها را کمتر کنید

اگر تری‌گلیسرید خونتان بالاست مصرف روزانه چربی شما نباید بیشتر از 30 تا 35 درصد کل انرژی دریافتی باشد. چربی‌های اشباع و چربی‌های ترانس مانند کره، مارگارین و چربی‌های جامد باید محدود شوند و به جای آن‌ها از روغن کانولا و زیتون استفاده گردد.

 

2- زدودن کالری‌های اضافی

یکی از علت‌های مهم افزایش تری‌گلیسرید افزایش وزن است. کاهش وزن تدریجی می‌تواند کمک زیادی به بهبود چربی‌های خون از جمله تری‌گلیسرید نماید. چاقی منجر به افزایش چربی‌های مضر در کبد می‌شود. کاهش وزن باعث مهار آن می‌شود. راه‌حل‌های عملی کاهش کالری عبارتند از: به نصف رساندن میزان غذای سرو شده در رستوران، حذف کردن نان، چیپس و سایر مخلفات همراه وعده غذایی، حذف وعده‌های به اصطلاح ته‌بندی

 

3- افزایش مصرف فیبرهای غذایی

مصرف فیبرهای غذایی مانند سبوس گندم، آب گریپ‌فروت و پسیلیوم و سبزیجات می‌تواند چربی‌های خون را کاهش دهد و مصرف آن‌ها همراه با غذا مفید است.

 

4- حذف کامل مصرف الکل

 

 

5- قطع استعمال دخانیات

مصرف سیگار علاوه بر افزایش چربی‌های مضر (LDL) به کاهش چربی‌های مفید (HDL) منجر شده و خطر سکته قلبی و کبد چرب را افزایش می‌دهد.

 

6- وجود برنامه منظم ورزشی

یک برنامه ورزشی منظم موجب افزایش جذب چربی‌ها توسط عضلات فعال شده و منجر به کاهش آن‌ها در خون می‌شود. سعی کنید حداقل 30 دقیقه در روز ورزش نمایید. پیاده روی، دویدن آهسته، شنا و ورزش‌های هوازی برای شما مناسب هستند. در کل بهترین توصیه برای شما کاهش دریافت انرژی و کاهش وزن است. تعداد وعده‌های غذایی خود را زیاد کنید و حجم هر وعده را کاهش دهید.

 

7- مصرف بیشتر ماهی

افزایش اسیدهای چرب امگا 3 می‌تواند اثرات مفید خود را در کاهش چربی‌های خون اعمال کند.

 

8- مصرف قندهای ساده را کاهش دهید

از شیرینی‌ها و قندهای ساده کمتر استفاده کنید. قندهای ساده به ویژه فروکتوز به سرعت تبدیل به تری‌گلیسرید می‌شوند. مصرف نوشیدنی‌های حاوی قند مانند نوشابه‌ها و آب‌میوه‌های صنعتی را محدود کنید. از دانه‌های سبوس‌دار، میوه و سبزیجات بیشتر استفاده نمایید. کربوهیدرات‌هایی انتخاب کنید که حداقل در هر واحد 3 گرم فیبر داشته باشند، مانند گندم سبوس‌دار، آرد کامل، جو و چاودار. حبوباتی مانند عدس نیز از منابع خوب پروتئین و فیبر هستند. سعی کنید حداقل دو بار در هفته از حبوبات استفاده کنید.

 

9- دریافت کافی ویتامین‌ها و مواد مغذی

ویتامین‌ها و مواد مغذی خاصی می‌توانند به کاهش تری‌گلیسرید کمک کنند. ویتامین C و اسیدهای چرب امگا-3 از این دسته هستند. برای تأمین ویتامین C از سبزیجات و میوه‌ها بیشتر استفاده کنید. نیاسین نیز می‌تواند سنتز کبدی تری‌گلیسرید را کاهش دهد. سعی کنید غذاهای حاوی امگا-3 مانند سالمون، سویا و گردو را در رژیم غذایی خود قرار دهید. روغن ماهی می‌تواند به کاهش فشارخون و کاهش تشکیل لخته‌های خونی در عروق نیز کمک کند. البته توجه به این نکته نیز لازم است که روغن ماهی ممکن است با داروهای دیگری که شما استفاده می‌کنید تداخل داشته باشد و حتماً باید با پزشک یا مشاور تغذیه مشورت کنید.

 

 

منابع:

دنیای تغذیه - دکتر مجید حاجی فرجی، متخصص تغذیه و رژیم درمانی

 

سلامتیران - دکتر سید مۆید علویان، فوق تخصص گوارش و کبد