شهاب الدین سهروردی
سهروردی پس از فراگیری علوم، نزد مجد الدین، برای آموختن علم منطق نزد ظهیرالدین فارسی راهی اصفهان شد و در این شهر بود که با «فلسفه ابن سینا» آشنا شد. وی پس از تسلط بر فلسفه و منطق، اصفهان را به قصد سفر در دیگر شهرهای ایران، ترک کرد و در این زمان با مشایخ تصوف در شهرها آشنا شد و با آنان به بحث و تبادل نظر و افکار پرداخت و شاید همین دلیل گرایش وی به تصوف و گذراندن دوره طولانی از زندگی خود در اعتکاف و عبادت و تامل باشد.
شهاب الدین سهرودی، بعد از مدتی، به آناتولی و سپس به دمشق و حلب رفت. وی در حلب با ملک ظاهر پسر صلاح الدین ایوبی از سرداران معروف مسلمانان در جنگ های صلیبی، آشنا شد و به دلیل گرایش ملک ظاهر به صوفیان و دانشمندان، شهاب الدین را در دربار گرامی داشت. اما بعد از مدتی، مورد غضب حسودان و متعصبان قرار گرفت و به اتهام الحاد، فساد در دین، دعوی نبوت، مرتد و کافر، خون وی مباح دانسته شد و به رغم مخالفت ملک ظاهر، پدرش صلاح الدین دستور زندانی کردن وی را صادر کرد. تا این که سرانجام، شهاب الدین سهروردی در سال ۵ رجب ۵۸۷ هـ . ق، در حالی که ۳۸ سال داشت زندانی شد و در همان جا وفات یافت.
شهاب الدین سهرودی موسس «مکتب اشراق» است. با این که وی را رهبر «افلاطونیان جهان اسلام» لقب داده اند ولی این تفکر فقط «افلاطونی» نیست بلکه در آن نظرات افلاطون، ارسطو، نوافلاطونیان، زرتشت، هرمس، اسطوره تحوت و نظرات صوفیان مسلمان آمده است.
آثار برجای مانده :
آثار شهاب الدین سهروردی شامل بخش های مختلفی چون: کتاب ها ، رساله ها ، ترجمه ها و دعاها و مناجات ها های وی است.
کتاب ها :
المشارع و المطارحات : در منطق، طبیعیات و الهیات. حکمت الاشراق : که به دو بخش تقسیم می شود. بخش اول شامل سه مقاله در منطق و بخش دوم شامل پنج مقاله در الهیات است. اللمحات : در بیان سه فن از حکمت، یعنی: طبیعیات، الهیات و منطق است.
دیگر کتاب های وی عبارتند از: کتاب التلویحات، المقاومات، الدعوت الشمسیه، السراج الوهاج، الواردات الالهیه بتحیرات الکواکب و تسبیحات.
رساله ها :
الالواح المعاریه: در دانش حکمت و اصطلاحات فلسفه. الهیاکل النوریه یا هیاکل النور که شامل آرا و نظریه های فلسفی بر شیوه اشراقی است. رساله پرتونامه، رساله فی اعتقاد الحکما، لغت موران، عقل سرخ، آواز جبرییل، صفیر سیمرغ، رساله فی حاله الطفولیه، روزی با جماعت صوفیان، رساله عقل، رساله غربه الغریبه، الکلمات الفطا و النکات الشوقیه یا رساله الابراج.
ترجمه ها ، شرح ها وتفسیرها :
ترجمه فارسی رساله الطیر ابن سینا، رساله فی حقیقت العشق مبتنی بر « رساله فی العشق » ابن سینا، تفسیرهایی بر چند سوره از قرآن و بعضی احادیث.
و در آخر دعاها و مناجات نامه های وی به زبان عربی است که سهروردی آن را «الواردات و التقدیسات» نامیده است.