ملانوم يك نوع سرطان پوست كه به ساير نواحي بدن و عمدتاً گرههاي لنفاوي، كبد، ريهها و دستگاه عصبي مركزي گسترش مييابد. اكثر موارد ملانوم از يك خال پوستي يا ساير ضايعات پوستي قبلي منشأ ميگيرد.
علايم شايع
يك ضايعه پوستي مسطح يا مختصري برجسته كه ميتواند سياهرنگ، قهوهاي، آبي، قرمز، سفيد يا داراي مخلوطي از رنگها باشد. لبههاي ضايعه اغلب نامنظم بوده و ممكن است خونريزي داشته باشد.
علل
رشد مهارنشده سلولهايي كه ايجادكننده رنگ قهوهاي پوست هستند (ملانوسيتها). هنگامي كه سلولها به سمت لايههاي زيرين پوست رشد ميكنند به عروق خوني و لنفاوي دستاندازي كرده و از اين طرق به ساير نواحي بدن انتشار مييابند.
عوامل افزايشدهنده خطر
خالهاي پوستي
مشاغل يا فعاليتهايي كه با تماس زياد با آفتاب در ارتباطند نظير كشاورزي، كارهاي ساختماني، ورزشهاي قهرماني يا حمام آفتاب گرفتن
بارداري
عوامل ژنتيك. اين سرطان در افراد سفيدپوست بور بيشترين شيوع را دارد و برعكس در سياهپوستان نادر است.
اشعهدرماني يا مواجهه بيش از حد با نور ماوراءبنفش مثلاً با لامپهاي آفتابي
سابقه خانوادگي ملانوم
زندگي در مناطق آفتابگير
پيشگيري
از تماس بيش از حد با آفتاب اجتناب كنيد. از كلاههاي لبهپهن و لباسهاي محافظ استفاده كنيد. از تركيبات ضدآفتاب با حداكثر قدرت محافظتي بر روي پوست نواحي در معرض آفتاب استفاده كنيد. اين نكته به ويژه در سالهاي نوجواني مهم است. بهمنظور شناسايي تغيير در نواحي پيگمانته پوست، بهطور منظم پوست بدن و از جمله كف پا را مورد معاينه قرار دهيد. براي بررسي پوست ناحيه پشت از يكي از اعضاي خانواده كمك بگيريد. در مورد هرگونه تغيير پوستي به ويژه در نواحي قهوهاي يا سياه به صورت چند رنگه شدن، نامنظم شدن لبهها يا سطح ضايعه، خونريزي از ضايعه يا هرگونه تغيير ديگر با پزشك مشورت كنيد.
عواقب موردانتظار
بسيار متغير است. ملانوم در مراحل اوليه كه هنوز به ساير نواحي گسترش نيافته است با برداشت از طريق جراحي قابل علاج است. در حال حاضر در صورت گسترش تومور به اعضاي دور، بيماري غيرقابل علاج بوده و در مدت زمان اندكي منجر به مرگ ميگردد. با اين حال، علايم آن قابلتسكين يا كنترل است.
تحقيقات علمي در مورد علل و درمان اين بيماري ادامه دارد و اين اميد وجود دارد كه درمانهاي مؤثرتر و در نهايت علاجبخشي عرضه گردند.
نمونهبرداري (برداشت مقدار كمي از بافت يا مايع جهت بررسي آزمايشگاهي به منظور كمك به تشخيص) از ضايعات مشكوك به ملانوم جهت تعيين درمان مناسب بايد مشخص گردد.
جراحي به منظور برداشت ضايعات مشكوك يا غدد لنفاوي مجاور (در صورت گسترش تومور به آنها). پيوند پوست براي جلوگيري از تشكيل جوشگاه بدمنظره در محل برداشت ضايعه ممكن است لازم گردد.
پس از تشخيص بيماري، معاينه مكرر بدن بهمنظور ارزيابي ساير ضايعات ضروري است.
اشعهدرماني در صورت گسترش تومور
داروها
داروهاي ضدسرطان (شيميدرماني) ممكن است تجويز شود.
فعاليت
محدوديتي وجود ندارد به جز در مورد فعاليتهايي كه با تماس با افتاب سروكار دارند (به قسمت پيشگيري رجوع شود).
رژيم غذايي
رژيم خاصي نياز نيست.
در اين شرايط به پزشك خود مراجعه نماييد
اگر شما يا يكي از اعضاي خانواده تان داراي علايم ملانوم بدخيم باشيد.
بروز تغييرات در ناحيه ديگري از پوست در طي درمان
اگر دچار علايم جديد و غيرقابل توجيه شده ايد. داروهاي تجويزي ممكن است با عوارض جانبي همراه باشند.