راسخون

خانه مرتاض

mohsen_alavi کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 8348
|
تاریخ عضویت : آبان 1391 

کاری به این روز‌ها نداریم که داخل قوطی‌کبریت‌هایی که روی هم چیده شده‌اند و نامشان خانه است تا سر و کله چند پشه بی‌نوا پیدا می‌شود یکی پشه‌کش در هوا اسپری می‌کند و دیگری چند متر آن‌طرف‌تر از کودکی که چهار‌دست‌وپا راه می‌رود، پودر سفیدی گوشه دیوار‌ها می‌پاشد.

قدیم‌تر‌ها اما بیشتر ایرانی‌ها به جای سفارش انواع سم و به راه انداختن یک قتل‌عام مورچه‌ای، ارسی‌های زیبا و دارای شیشه‌های رنگی سفارش می‌دادند که افزون بر تأمین بخشی از زیبایی خانه، رنگ‌های تند آنها حشره‌ها را فراری می‌داد.به هر حال برای آشنا شدن با یک خانه واقعی که ترجمان رویش هندسی سیمان، آهن، سنگ‌ و سقف بی‌کفتر نباشد می‌توان راهی یزد شد و برای نمونه به دیدار خانه مرتاض رفت؛ هر چند بیشتر خانه‌های قدیمی یزد مایه افتخار هر ایرانی است اما در این خانه دوره قاجار هر عنصر معماری را در نهایت زیبایی خود می‌توان دید.

پس از گذشتن از سردر و هشتی زیبا و راهرو، حیاط اصلی خانه رخ می‌نماید. جایی که بادگیر ایوان رو‌به‌روی آن، خنکای هوا را صید می‌کرده و سر سفره یک نیمروز گرم تابستانی برای اهالی خانه می‌آورده است.روبه‌روی حیاط خانه نیز برخی از گمشده‌های بشر امروزی چون پنجره‌ها و ارسی‌های چوبی و آب‌نمایی که زندگی در آن جریان دارد چشم‌نوازی می‌کنند.

در بنای خانه مرتاض هر چند برخی ارزش‌های معماری دستکاری شده‌اند اما همچنان می‌توان به آن عنوان خانه اصیل یک ایرانی را داد.این خانه به نشانی یزد خیابان ایران،‌ شهرک گلچینان، کوچه مرتاضیون در تاریخ ۱۱ مرداد ۱۳۷۷ با شماره ثبت ۲۰۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این خانه قاجاری که در کوچه "مرتاضیون" شهر یزد قرار دارد و دارای دو بخش بیرونی و اندرونی است و هر یک از این دو بخش دارای حیاط و ورودی جداگانه‌است، با این وجود این دو بخش به شکلی ظریف به یکدیگر مرتبط اند. با گذشتن از سردر و هشتی زیبا و راهرو می توان به گوشه حیاط اصلی رسید. در مقابل ورودی حیاط کوچک تر فقط درگاه و راهروی کوتاه دارد که آن نیز به ایوانچه ای واقع در گوشه جبهه جنوبی ختم می گردد. تفاوت ورودی مفصل حیاط بزرگ با ورودی ساده حیاط کوچک چنان که تفاوت اهمیت دو حیاط را می رساند نشان دهنده استقلال آنها از یکدیگر است. ارتباط دو حیاط را راهرویی برقرار میکند که با چند پیچ از گوشه شرقی حیاط کوچک تا گوشه جنوبی حیاط اصلی امتداد یافته است.

 
حیاط بزرگ حیاط مفصل تر و پرکارتر مجموعه است و مهم ترین عنصر آن ایوانی است که با بادگیر خود بیش از دیگر عناصر حیاط جلوه گری می کند. بلندی ایوان نسبت به جبهه های اطراف حیاط نیز این صنف را شدت می بخشد. در مقابل حیاط خانه با نماهای پرکار و تزیینات زیبا و پنجره ها و ارسی های چوبی و آب نما و سبزه رقیب مهم این ایوان است، رقیبی که در عین رقابت حریف را می نوازد و ارج می نهد و کامل می کند. بنابر الگوی خانه های سنتی یزد در هر جبهه حیاط فضاهای اصلی تر در مرکز و بر امتداد محورهای تقارن می نشینند و فضاهای کم اهمیت تر در بین آن ها و دور حیاط قرار می گیرند. لیکن در این خانه فضاهای هشت ضلعی منظم در چهار گوشه حیاط نشسته اند.
 
این فضا ها در طبقه اول ارتباط با دیگر بخش ها و اجزا ی خانه را ممکن می سازند و یکی از آنها به ورودی خانه متصل است اما طبقات فوقانی آنها اتاق هایی با ارسی هایی زیبا و پرکارند که از گوشه حیاط به داخل آن می نگرند. لذا بر خلاف نماسازی های خانه های سنتی ارسی ها نه در مهم ترین نقطه نما که در خارج از محورهای اصلی و بر فراز فضاهای ارتباطی واقع شده است.در حالی که تالارها و اتاق ها ی بزرگ خانه که در مرکز جبهه ها قرار گرفته اند چهره ایی ساده تر دارند.این ترکیب گوشه های حیاط را پر اهمیت کرده است این عناصر پرکار در گوشه حیاط بخشی از دو نمای طرفین خود را متاثر ساخته و مرکزی برای آنها شده اند. به این ترتیب چهار نمای جبهه های حیاط در این نقاط به یکدیگر گره خورده اند. هم اکنون به سبب تعمیراتی که در بنا صورت گرفته ارسی ها از نقطه مذکور حذف و به این ترتیب لطف نمادهای پیشین کم شده است.
toloeomid1 کاربر برنزی
|
تعداد پست ها : 51
|
تاریخ عضویت : تیر 1390 

آثار تاریخی در همه جای ایران زیباست اما متاسفانه با بی توجهی مسئولین و برخی مردم این آثار به مرور از بین می روند.

mta_2hezaro7 کاربر برنزی
|
تعداد پست ها : 83
|
تاریخ عضویت : تیر 1392 

معمار هم بودن معمارهای قدیم

معمارهای امروزی که هیچی

البته بعضی هاشون

HOSNA1390 کاربر برنزی
|
تعداد پست ها : 169
|
تاریخ عضویت : آبان 1391 

عجب صفایی داشته قدیما ای کاش الان هم خونه ها اینجوری بود