تفسیر آیات مهدوی

- «قُلْ أَ رَءَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُكمُ‏ْ غَوْرًا فَمَن يَأْتِيكمُ بِمَاءٍ مَّعِينِ» (ملک/30)
«بگو: اگر آبتان در زمين فرو رود، چه كسى شما را آب روان خواهد داد؟» در منابع معتبر روايى از امام باقر علیه السلام نقل شده است: «اين آيه درباره امام قائم علیه السلام نازل شده است. مى‌فرمايد: اگر امامتان غايب شود و ندانيد كه او كجاست، چه كسى امام ظاهرى براى شما خواهد آورد تا اخبار آسمان و زمين و حلال و حرام خداوند را براى شما بياورد؟ سپس فرمود: به خدا سوگند! تأويل اين آيه هنوز نيامده است و ناگزير خواهد آمد.»
پیامها
با كمى تأمل در مى‌يابيم كه تفسير آب ـ اين مايه حيات مادى بشر ـ به وجود مقدّس امام زمان علیه السلام كه سبب حيات معنوى جامعه انسانى است، امرى پذيرفتنى و قابل فهم است. نقش امام در جامعه انسانى مثل آب، نقشى مهم و اساسى است و البته شباهت هايى ميان اين دو وجود دارد:
1. در قرآن كريم آب منشأ حيات همه موجودات معرفى شده است: (وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْء حَيِّ)؛  «و همه چيز را از آب، حيات و زندگى داديم».
امامت حضرت مهدى علیه السلام نيز مايه حيات فكرى و معنوى بشر است.
2. همان گونه كه نزول آب از عالم بالا است، موضوع امامت حضرت مهدى علیه السلام و ظهور او نيز امرى آسمانى است.
3. آب سبب پاكيزگى و رفع آلودگى است. حكومت حضرت مهدى علیه السلام نيز مايه پاكيزگى و طهارت دل‌ها است
. كمال الدين وتمام النعمة، ج 1، باب 32، ص 325، ح 3.
. انبياء (21)، آيه 30.

-«يَأَيهَُّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتىِ اللَّهُ بِقَوْمٍ يحُِبهُُّمْ وَ يحُِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلىَ الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلىَ الْكَافِرِينَ يجَُاهِدُونَ فىِ سَبِيلِ اللَّهِ وَ لَا يخََافُونَ لَوْمَةَ لَائمٍ  ذَالِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاءُ وَ اللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيم‏» (مائده/54)

«اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، هر كه از شما از دينش بازگردد چه باك زودا كه خدا مردمى را بياورد كه دوستشان بدارد و دوستش بدارند. در برابر مؤمنان فروتنند و در برابر كافران سركش در راه خدا جهاد مى‏كنند و از ملامت هيچ ملامتگرى نمى‏هراسند. اين فضل خداست كه به هر كس كه خواهد ارزانى دارد، و خداوند بخشاينده و داناست.»
امام صادق (علیه السلام) فرمود: همانا صاحب اين امر يارانش براى او نگهدارى شده كه اگر همه مردم از ميان بروند خداوند ياران او را به او مي¬رساند و آنانند كسانى كه خداى عزّ و جلّ فرمود: فَإِنْ يَكْفُرْ بِها هؤُلاءِ فَقَدْ وَكَّلْنا بِها قَوْماً لَيْسُوا بِها بِكافِرِينَ (الانعام/79) و آنانند كسانى كه خداى درباره آنان مي¬فرمايد فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ. (بحارالانوار، ج52، ص370، ح160)
پيام‏ها:
1. مؤمن بايد به فكر عاقبت خود باشد، چه بسا مؤمنانى كه مرتدّ شوند. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ»
2. كفر يا ارتداد گروهى از مؤمنان، ضربه به راه خدا نمى‏زند. «فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ ...»
3. رفتار مسلمان، نرمش با برادران دينى و سرسختى در برابر دشمن است. «أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ»
4. كسى كه ايمان واقعى دارد، هرگز در برابر كافران احساس حقارت نمى‏كند. «أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ»
5. اسلام رو به گسترش است، تنها به ريزش‏ها نگاه نكنيم به رويش‏ها نيز نگاه كنيم. «مَنْ يَرْتَدَّ») ... «يَأْتِي اللَّهُ»
6. پرچم اسلام را در آينده كسانى بدست خواهند گرفت كه عاشق خدا و مجاهد و با صلابت باشند. «يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ» ... «أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ يُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ»
7. جنگ روانى، در مؤمنين واقعى اثرى ندارد. «لا يَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ»

«أَ لَمْ تَرَوْاْ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فىِ السَّمَاوَاتِ وَ مَا فىِ الْأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَ بَاطِنَةً  وَ مِنَ النَّاسِ مَن يجَُادِلُ فىِ اللَّهِ بِغَيرِْ عِلْمٍ وَ لَا هُدًى وَ لَا كِتَابٍ مُّنِير» (لقمان/20) «آيا نديده‏ايد كه خدا هر چه را كه در آسمانها و زمين است رام شما كرده است و نعمتهاى خود را چه آشكار و چه پنهان به تمامى بر شما ارزانى داشته؟ و پاره‏اى از مردم بى‏هيچ دانشى يا راهنمايى و كتاب روشنى، درباره خدا جدال مى‏كنند.»
يكى از مصاديقى كه براى «نعمت ظاهر» و «نعمت باطن» ذكر شده «امام ظاهر» و «امام غايب» است. محمد بن زياد ازدى مى‌گويد: از سرور خودم امام موسى بن جعفرعلیه السلام درباره كلام خدا «وَاَسبَغَ عَلَيكم...» پرسيدم. حضرت فرمود: نعمت ظاهرى امام ظاهر است و باطنى امام غايب. گفتم: آيا در ميان ائمه كسى هست كه غايب شود؟ فرمود: آرى شخص او از ديدگان مردم پنهان مى‌شود، اما ياد او از قلوب مؤمنان غايب نمى شود. 
پیامها
1. تمام آفريده‌ها، هدف‌دار و براي بهره گيري انسان هستند (سَخَّرَ لَكُمْ).
2. نعمت‌هاي الهي، هم گسترده و فراوان هستند (أَسْبَغَ) و هم در دسترس بندگان (عَلَيْكُمْ) و هم متنوع (ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةً).
3. سراسر زندگي انسان را نعمت‌هاي الهي پوشانده است؛ نعمت‌هاي ظاهري و باطني. پس مراقب باشيم در هر لحظه انديشه کنيم و نعمت‌هاي ظاهري، ما را از نعمت‌هاي باطني غافل نکند (أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةً).
4. «نعمت»، چيزى است كه موافق سرشت آدمى باشد و او را در رسيدن به كمال يارى كند. اينكه «امام غايب» به «نعمت باطنى» تشبيه شده، به اين دليل است كه هر چند غيبت او مشكلاتى را به همراه دارد؛ ولى در تكامل انسان نیز اثر خاصى دارد كه انسان‌ها نبايد از آن غافل شوند؛ مانند امتحان ويژه، پاداش فراوان و... .
5. «امام غایب»، «نعمت» است؛ از اين رو بايد امكان بهره بردن از او فراهم باشد. غيبت امام براى مؤمن، تنها پنهان بودن از چشم است، نه قلب و لذا ياد او هميشه در قلب مؤمن هست و همين عامل پويايى و تلاش او است.

كمال الدين و تمام النعمة، ج 2، ب 34، ح 6.