نوع اول: نعمتی که به شخص رسیده و شخص از آن نعمت اطلاع و آگاهی دارد و می داند که این نعمت از طرف خداست که به او رسیده است

نوع دوم: نعمتی که در آینده شخص منتظر آن است و امید دارد که به او برسد.

نوع سوم: نعمتی که شخص در آن قرار دارد اما متوجه آن نعمت نیست و اصلا نعمت بودن آن نعمت را فراموش کرده است.

پس هر گاه خدا بخواهد که نعمت را بر بنده خود به صورت کامل تمام کند نعمتی را که در آن قرار دارد را به او می شناساند. و شکر آن نعمت را به او ارزانی می دارد که آن نعمت برای او بماند، چرا که نعمت به وسیله گناه از انسان گرفته می شود و به وسیله شکر آن برای او باقی می ماند.

خدا به بنده خود توفیق می دهد تا با طاعت و عبادت نعمتی را که منتظر آن است به او برسد. و به او بصیرت و بینایی می بخشد تا راههایی را که رسیدن به نعمت را سد می کند و از بین می برد از آن راه ها دوری کند، و به او نعمتی را که در آن قرار دارد و آن را نمی فهمد و درک نمی کند می شناساند.

حکایت می کنند روزی اعرابی بر هارون الرشید خلیفه عباسی وارد شد و گفت: ای امیر المومنین خداوند نعمتی را که در آن هستی را به وسیله شکر آن نعمت برای تو ثابت و پایدار بگرداند و برا ی تو نعمتی را که امید آن را داری به وسیله حسن ظن به خدا و دوام طاعت او محقق بگرداند. و به تو نعمتی را که در آن هستی و تو آن را حس نمیکنی و نمی فهمی بشناساند، پس هارون الرشید این جمله اعرابی برایش جالب بود و گفت: چه تقسیم درست و خوبی.