صرع عبارت است از يك نوع اختلال در كار مغز كه مشخصه آن عبارت است از حملات صرعي ناگهاني و تكرارشونده، حملاتي كوتاهمدت از رفتار غيرطبيعي و نامناسب، تغيير در وضعيت هوشياري، يا حركات غيرطبيعي. صرع، كه گاهي تشنج نيز خوانده ميشود، يك علامت است نه يك بيماري. صرع مسري نيست. صرع ميتواند در هر دو جنس و در هر سني رخ دهد. صرع معمولاً بين سنين 14-2 سالگي آغاز ميشود.
علايم شايع
صرع به چندين نوع مختلف تقسيم ميشود كه هركدام ويژگيهاي خاص خود را دارند. بعضي از انواع صرع عبارتند از:
صرع كوچك:
كه غالباً در كودكان رخ ميدهد. كودك به يكباره فعاليت خود را متوقف ميكند و براي حدود يك دقيقه با نگاهي بيحالت به اطراف خيره ميشود بدون اينكه بفهمد در اطراف او چه ميگذرد.
صرع بزرگ:
كه در تمام سنين رخ ميدهد. فرد هوشياري خود را از دست ميدهد، عضلات بدنش سفت ميشود و سپس دست و پا و بدن وي دچار تكانهاي غيرقابل كنترلي ميشوند. امكان دارد اختيار ادرار نيز از دست برود و فرد خود را خيس نمايد. حمله صرع بزرگ چندين دقيقه طول ميكشد و غالباً بهدنبال آن فرد به خواب عميقي فرو ميرود يا گيج است. قبل از بروز حمله صرع، فرد ممكن است علايم هشداردهندهاي را احساس كند: احساس عصبي بودن؛ اختلالات بينايي؛ احساس بوي بد؛ يا شنيدن صداهاي عجيب و غريب.
صرع كانوني:
كه طي حمله آن، يك قسمت كوچك از بدن دچار تكانهاي غيرقابل كنترل ميشود. اين حالت تكان خوردن به قسمتهاي ديگر بدن گسترش مييابد و ممكن است تمام بدن شروع به تكان خوردن نمايد. اما فرد هوشياري خود را از دست نميدهد.
صرع لوب گيجگاهي مغز:
كه طي حمله آن، فرد ناگهان رفتاري غيرطبيعي كه با شخصيت و رفتار عادي وي همخواني ندارد بروز ميدهد، مثلاً ممكن است ناگهان عصباني شود يا از خود خشونت بروز دهد؛ بدون دليل بخندد؛ يا حركات بدني عجيب و غريب داشته باشد (از جمله حركات جويدن غيرطبيعي).
علل
بيش از 50 اختلال و بيماري مغز ميتوانند صرع ايجاد كنند، اما اصولاً بيماريهايي كه در ساختمان مغز خلل وارد ميآورند تنها در 25% موارد صرع يافت ميشوند. علل شايع عبارتند از:
آسيب رسيدن به مغز بههنگام تولد يا قبل از تولد
سوءمصرف الكل يا مواد
مسموميت شيميايي
وارد آمدن آسيب شديد به سر
عفونت و تومور مغز، و اصولاً هرگونه ضايعه بزرگشوندهاي كه مغز را تحت فشار قرار دهد.
تب بالا
عوامل افزايشدهنده خطر
سابقه خانوادگي صرع افراط در مصرف الكل
استفاده از مواد روانگردان
قرار گرفتن در معرض دودها و بخارات سمي
پايين بودن قند خون
سابقه صدمه به سر
بعضي از داروها كه يكي از اثرات جانبي آنها افزايش خطر حملات صرع است.
پيشگيري
راه خاصي براي پيشگيري از بهوجود آمدن صرع وجود ندارد.
عواقب موردانتظار
صرع را بجز در موارد نسبتاً نادري كه آسيب، تومور، يا عفونت مغزي قابل درمان وجود دارد، نميتوان معالجه كرد. اما با كمك داروهاي ضد تشنج ميتوان از بروز بسياري از حملات صرعي جلوگيري نمود، بهطوري كه فرد ميتواند زندگي تقريباً طبيعي داشته باشد.
عوارض احتمالي
ادامه حملات (عليرغم درمان) و ندرتاً افت عملكردهاي ذهني فرد
درمان
اصول كلي
اقدامات تشخيصي ممكن است عبارت باشند از: سيتي اسكن يا امآرآي از مغز، نوار مغز، و آزمايش خون
درمان صرع عبارت است از دارودرماني برحسب نوع صرع
هميشه يك دستبند يا گردنآويز مخصوص به همراه داشته باشيد كه نشاندهنده اين باشد كه صرع داريد. اين كار كمك ميكند كه در صورت وقوع حمله صرع ديگران و كاركنان پزشكي بهتر بتوانند به مراقبت از شما بپردازند.
از قرار گرفتن در هر موقعيتي كه قبلاً باعث بروز حمله صرع شده است خودداري كنيد.
وقتي با فردي كه دچار حمله صرع شده است روبهرو ميشويد، لباسهاي او را شل كنيد، وي را روي زمين بخوابانيد و از آسيب حفظ كنيد. حمله صرع اگرچه در ظاهر ترسناك بهنظر ميرسد، ندرتاً به خودي خود زيانآور است.
داروها
داروهاي ضدتشنج. طي درمان، پزشك به بررسي پاسخ شما به دارو ميپردازد. اغلب لازم ميشود كه دوز دارو تغيير يابد يا دارو عوض شود.
تا آنجا كه ميتوانيد اطلاعات خود را در مورد داروي دريافتي افزايش دهيد. بايد توجه داشته باشيد كه در كنار مهار حملات صرع، دارو ممكن است اثرات جانبي قابل توجهي داشته باشد.
فعاليت
محدوديت براي آن وجود ندارد. در اغلب جاها در صورتي كه فرد بهمدت يك سال حمله صرع نداشته باشد به وي اجازه داده ميشود رانندگي كند.
رژيم غذايي
رژيم خاصي توصيه نميشود. الكل ننوشيد، نوشيدن الكل ممكن است اثر دارو را كاهش داده و باعث بروز حمله صرع شود.
در اين شرايط به پزشك خود مراجعه نماييد
اگر شما يا يكي از اعضاي خانوادهتان صرع داريد.
اگر دچا علايم جديد و غيرقابل توجيه شده ايد. داروهاي مورد استفاده در درمان صرع ممكن است عوارض جانبي بههمراه داشته باشند.