حدیث روز
اهمیت دانشپژوهی
راوی:: لُقمانَ قالَ لاِبنِهِ: يا بُنَيَّ، اُغدُ عالِما أو مُتَعَلِّما أو مُستَمِعا أو مُحِبّا، ولا تَكُنِ الخامِسَ فَتَهلِكَ؛؛
لقمان به پسرش گفت: «اى پسرم! دانشمند يا دانش آموز، يا شنونده [ى دانش]، يا دوستدار [دانش] باش، و پنجمى نباش، و گرنه، نابود می شوى»..
عيون الأخبار لابن قتيبة: ج ۲ ص ۱۱۹ / حکمت نامه لقمان، ص70
فروتنی در برابر حق
امام كاظم عليه السلام:: إنَّ لُقمانَ عليه السلام قالَ لاِبنِهِ: تَواضَع لِلحَقِّ تَكُن أعقَلَ النّاسِ، وإنَّ الكَيِّسَ لَدَى الحَقِّ يَسيرٌ؛؛
لقمان به پسرش گفت: «در برابر حق، فروتن باش تا عاقلترينِ مردم باشى. زيرك و باهوش، در برابر حق، آرام است»..
الكافي: ج ۱ ص ۱۶ ح ۱۲ / حکمت نامه لقمان، ص126
آداب معاشرت
راوی:: إنَّ لُقمانَ عليه السلام قالَ لاِبنِهِ: يا بُنَيَّ، لا تَكُن حُلواً فَتُبلَعَ، ولا مُرّاً فَتُلفَظَ؛؛
لقمان به پسرش گفت: «پسرم، چنان شيرين نباش كه بلعيده شوى، و چنان تلخ نباش كه طرد شوى»..
شعب الإيمان: ج ۴ ص ۲۳۱ ح ۴۸۹۱ / حکمت نامه لقمان، ص172
دنیا، دریای عمیق
راوی:: قالَ لُقمانُ عليه السلام لاِبنِهِ ـ: يا بُنَيَّ، إنَّ الدُّنيا بَحرٌ عَميقٌ... يا بُنَيَّ، السَّفينَةُ إيمانٌ، وشِراعُهَا التَّوَكُّلُ، وسُكّانُهَا الصَّبرُ، ومَجاذيفُهَا الصَّومُ وَالصَّلاةُ وَالزَّكاةُ؛؛
لقمان عليه السلام به پسرش: پسرم، دنيا درياى عميقى است.... پسرم، كِشتىِ آن، ايمان و بادبانش توكّل و سکّان آن کشتی، صبر و پاروهايش روزه و نماز و زكات است..
الاختصاص: ص ۳۳۶ / حکمت نامه لقمان، ص212
احسان بی منت
امام حسن علیه السلام:: المَعروفُ ما لَم يَتَقَدَّمهُ مَطلٌ، وَلَم يَتبَعهُ مَنٌّ؛؛
احسان آن است كه تأخيرى در پيش و منتى در پس، نداشته باشد..
بحار الأنوار: ۷۸ / ۱۱۵ / ۱۱/ مرواريد درخشان، ص26
بخل چیست؟
امام حسن علیه السلام: البُخلُ أن يَرَى الرَّجُلُ ما أنفَقَهُ تَلَفًا، وَما أمسَكَهُ شَرَفًا؛
بخل آن است كه انسان آنچه را بخشيده، تلف و آنچه را نگه داشته شرف بپندارد.
تحف العقول: ۲۲۵ / مرواريد درخشان، ص26
احسان خویش را از بین نبریم
امام حسن علیه السلام: مَن عَدَّدَ نِعَمَهُ مَحَقَ كَرَمَهُ؛
هر كه احسانهاى خود را بر شمرد، بخشندگى خويش را از بين برده است.
نزهة الناظر: ۷۱ / ۴ / مرواريد درخشان، ص26
خدایا! مرا با احسان و بلا ادب نکن
امام حسين علیه السلام: اللّهُمَّ لا تَستَدرِجني بِالإِحسانِ، وَلا تُؤَدِّبني بِالبَلاءِ
خدايا مرا با احسانت در دام استدراج گرفتار مساز و با بلا، تأديبم مكن.
بحار الأنوار: ۷۸ / ۱۲۷ / ۹ / مرواريد درخشان، ص30
حزب اللهی کیست؟
امام على عليه السلام: أيَسُرُّكَ أن تَكونَ مِن حِزبِ اللّهِ الغالِبينَ؟ اِتَّقِ اللّهَ سُبحانَهُ وأحسِن في كُلِّ اُمورِكَ؛ فَإِنَّ اللّهَ مَعَ الَّذينَ اتَّقَوا وَالَّذينَ هُم مُحسِنونَ؛
آيا می خواهى از حزب پيروز خداوند باشى؟ از خدا پروا كن و كارها را درست انجام بده؛ چرا كه خداوند با كسانى است كه تقواپيشه اند و آنانى كه كارها را نيكو (بى عيب و نقص) انجام می دهند.
غرر الحكم: ح ۲۸۲۸ / ميزان الحكمه: ج13 ص368
خوف و رجا
راوی: قالَ لُقمانُ عليه السلام لاِبنِهِ: يا بُنَيَّ، كُن ذا قَلبَينِ: قَلبٌ تَخافُ بِه اللّهِ خَوفاً لا يُخالِطُهُ تَفريطٌ، وقَلبٌ تَرجو بِهِ اللّهَ رَجاءً لا يُخالِطُهُ تَغريرٌ؛
لقمان به پسرش گفت: «پسرم، دو قلب داشته باش: قلبى كه كاملاً از خدا بيمناك باشد، بدون كوتاهى از آن؛ و قلبى كه به خدا اميدوار باشد، بى آنكه غافلگير شود».
تنبيه الخواطر: ج ۱ ص ۵۰ / حکمتنامه لقمان، ص100
تواضع
لقمان عليه السلام: لِكُلِّ شَيءٍ مَطِيَّةٌ ومَطِيَّةُ العَقلِ التَّواضُعُ؛
«هر چيز مركبى دارد و مركب خِرد، فروتنى است».
حلية الأولياء: ج ۶ ص ۶ / حکمتنامه لقمان، ص92
نیکویی در عمل و گفتار
امام علی عليه السلام: أصلِحِ المُسيءَ بِحُسنِ فِعالِكَ وَ دُلَّ عَلَى الخَيرِ بِجَميلِ مَقالِكَ؛
بدكار را (يا كسى را كه به تو بدى كرده است) با كردار نيكت اصلاح كن، و با گفتار نيك و زيبايت به خوبى رهنمون شو.
غرر الحكم: ح ۲۳۰۴ / گزيده غررالحكم و دررالكلم، ص30
مسلمان باشیم !
امام علی عليه السلام: اِرضَ لِلنّاسِ بِما تَرضاهُ لِنَفسِكَ تَكُن مُسلِما؛
آنچه را براى خود می پسندى براى مردم بپسند، تا مسلمان باشى.
غرر الحكم: ح 2329 / گزيده غررالحكم و دررالكلم، ص30
معاشرت نیک با مردم
امام علی عليه السلام: أشعِر قَلبَكَ الرَّحمَةَ لِجَميعِ النّاسِ وَ الإحسانِ إلَيهِم وَ لا تُنِلهُم حَيفا وَ لا تَكُن عَلَيهِم سَيفا؛
مهربانى با همه مردم و نيكى به ايشان را شعار دل خويش ساز و به آنها ستمى مرسان و شمشيرى بر آنان مباش.
غرر الحكم: ح 2392 / گزيده غررالحكم و دررالكلم، ص31
آبادگران مساجد
امام باقر عليه السلام : إذا قُمتَ إلى صَلاتِكَ فَقُل : ... اللّهُمَّ اجعَلني مِن زُوّارِ بَيتِكَ ، وعُمّارِ مَساجِدِكَ؛
هر گاه براى نمازت ره سپار شدى، بگو : « . . . خداوندا! مرا از زيارت كنندگان خانه ات و آبادگران مسجدهايت قرار ده ».
الكافي: ج ۳ ص ۴۴۵ ح ۱۲ / فرهنگنامه مسجد، ص 70