بیماری زونا چیست؟

آشنایی با بیماری زونا

بیماری زونا (به انگلیسی میشود : Herpes zoster) یک بیماری ویروسی است. که عامل مولد بیماری زونا ویروس واریسلا زوستر (عامل آبله مرغان) است.و بیماری زونا باعث ایجاد راش های دردناک برروی پوست می شود.بیماری زونا به این صورت است که پس از ابتلا و بهبودی آبله‌مرغان این ویروس به صورت پنهان در سلول‌های عصبی واقع در شاخ قدامی نخاع باقی می‌ماند. تا زمانی که به علت یک عامل تحریکی و یا نقص سیستم ایمنی دوباره فعال شود.در این حالت بیماری زونا موضعی دردناکی ایجاد می‌شود که زونا نام دارد.نشانه‌های زونا تاول‌های منطقه‌ای یا کوچکی هستند که جنب یکدیگر در منطقه یک عصب محیطی و در امتداد مسیر آن پدید می‌آید و با درد و سوزش همراه است. این تاول‌ها بیشتر در پوست سینه و پشت بروز می‌کند و همانند آبله‌مرغان بسیار مسری هستند.با اینکه بیماری زونا یک بیماری کشنده نیست، اما می تواند بسیار دردناک باشد. واکسن ها می توانند به کاهش خطر ابتلا به بیماری زونا کنند و درمان بموقع می تواند شدت عوارض و طول دوره عفونت را کم نماید.

علایم و نشانه های بیماری زونا

1. علایم بیماری زونا می توانند شامل :
2.  
3. عموما در یک ناحیه کوچک برروی بدن ظاهر می شوددرد،
4.  
5. سوزش،
6.  
7. بی حسی و یا سوزن سوزن شدن
8.  
9. راش های سرخ که چند روز بعد از درد ظاهر می شود
10.  
11. تاول های پر از مایعات که ممکن است بترکند
12.  
13. خارش

بعضی از علائم دیگر بیماری زونا

تب و لرز

درد و خشکی عمومی

سردرد

خستگی

عموما اولین نشانه بیماری زونا درد می باشد. در بعضی از افراد این درد می تواند، شدید و سخت باشد. بستگی به محل درد، ممکن است بعضی از اوقات بیماری زونا با مشکل و بیماری سایر نقاط بدن همچون بیماری های قلبی، بیماری های ریوی و یا بیماری های کلیه اشتباه گرفته شود. بعضی از افراد حتی بدون ظاهر شدن راش دردهای ناشی از بیماری زونا را تجربه می نمایند.اگر شک دارید که به بیماری زونا مبتلا گشته اید، میبایست سریعا به پزشک مراجعه نمایید، بخصوص اگر درد و یا راش در نزدیکی چشم ها ظاهر شد، بالای 65 سال دارید، شما و یا فردی از خانواده شما سیستم ایمنی ضعیفی دارید و یا راش پخش شده و دردناک می باشد.

دلایل مبتلا شدن به بیماری زونا چیست؟

بیماری زونا در نتیجه آلوده شدن به ویروس واریسلا زوستر (varicella-zoster) رخ می دهد.هرکس که به آبله مرغان مبتلا شده باشد، در خطر ابتلا به بیماری زونا می باشد.بعد از بهبود از بیماری آبله مرغان، ویروس وارد سیستم عصبی شما شده و برای سالها آنجا به آرامی باقی می ماند. سرانجام ممکن است ویروس دوباره فعال شده و از طریق سیستم عصبی شما به پوستتان منتقل شود.دلیل بازفعال شدن ویروس واضح نمی باشد، اما ممکن است ناشی از پایین آمدن ایمنی بدن نسبت به عفونت ها در اثر افزایش سن باشد.بیماری زونا در افراد مسن و آنها که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، شایع تر می باشد.ویروس واریسلا زوستر جزئی از گروهی از ویروس ها که هرپس زوستر نام دارند، که شامل ویروس های عامل تبخال دهان و زگیل تناسلی می باشند. بهمین دلیل بیماری زونا به نام هرپس زوستر نیز شناخته می شود. البته ویروس عامل آبله مرغان و بیماری زونا با ویروس عامل تبخال دهان و زگیل تناسلی یکی نمی باشد.

آیا بیماری زونا مسری است؟

فرد مبتلا به بیماری زونا می تواند ویروس واریسلا زوستر را به هرکسی که در برابر آبله مرغان ایمن نیست، انتقال دهد.این انتقال عموما از طریق تماس مستقیم با زخم های باز راش های پوستی بیماری زونا رخ می دهد. زمانیکه آلوده شدید، بدن شما بجای زونا شروع به تولید آبله مرغان می نماید. آبله مرغان در بعضی افراد خطرناک می باشد. تا زمانیکه تاول های بیماری زونا شما خوب نشده، شما مسری هستید و باید از تماس جسمی با افردیکه، سیستم ایمنی ضعیفی دارند، تازه متولد شده اند و یا زنان باردار اجتناب نمایند.

آشنایی با عوارض بیماری زونا

• شایع ترین عوارض بیماری زونا، بیماری ای است که به آن نورالژی بعد از زونا (post-herpetic neuralgia)، می باشد.
• افراد مبتلا به نورالوژی بعد از زونا، درد شدیدی در نواحی ایکه قبلا راش داشته اند، حتی بعد از پاک شدن راش ها حس می نمایند. درد ناشی از نورالوژی می تواند شدید و ناتوان کننده باشد، اما عموما بعد از چندهفته و یا چندماه بهبود می یابد. در بعضی از افراد این درد تا سالها باقی می ماند.
• هرچه سن افراد افزایش می یابد، خطر ابتلای افراد به نورالوژی ناشی از زونا بیشتر شده و درد آن نیز شدیدتر می شود. نورالوژی بعد از زونا عموما در افراد زیر 40 سال رخ نمی دهد.
• بیماری زونا می تواند باعث عارضه های شدید به بدن ازجمله چشم ها شود. در موراد بسیار نادر بیماری زونا می تواند باعث پنومونی، مشکلات شنوایی، نابینایی، التهاب مغزی و یا حتی مرگ شود.

پیشگیری از بیماری زونا

تنها راه کاهش خطر بیماری زونا و نورالوژی بعد از زونا، واکسینه شدن می باشد.مرکز پیشگیری و کنترل بیماری های ایالات متحده پیشنهاد می کند که افراد 60 ساله و بزرگسال تر، یک دوز واکسن زونا دریافت نمایند.اگر در مورد بیماری زونا و واکسن آن سوالی دارید میبایست با پزشکتان دراینباره مشورت نمایید. واکسن بیماری زونا از طرف سازمان غذا و داروی ایالات متحده برای افراد بالای 50 سال و بیشتر تایید شده است. این واکسن صددرصد تصمین کننده عدم ابتلا به بیماری زونا نمی باشد، اما در صورت ابتلا شدت بیماری را کاهش می دهد و خطر نورالوژی بعد از زونا را کم می دهد. این واکسن ها بعنوان روشی پیشگیری کننده استفاده شده و بعنوان یک درمان در افراد مبتلا از آنها استفاده نمی کنند.همچنین واکسن جلوگیری از بیماری آبله مرغان نیز در کودکان و بزرگسالانیکه به بیماری آبله مرغان مبتلا نشده اند، توصیه می شود. هرچند این واکسن نیز صددرصد پیشگیری کننده نیست اما شدت و عوارض بیماری آبله مرغان و زونا را کم می دهد.

راه های درمان بیماری زونا

برای درمان بیماری زونا چندین داروی ضدویروسی از قبیل acyclovir، valacyclovir و famciclovir  موجود می باشند. این داروها به کوتاه کردن مدت و شدت بیماری زونا کمک می نمایند، اما برای تاثیر بیشتر، باید هرچه زودتر بعد از ظاهر شدن راش استفاده شوند. به همین دلیل افرادیکه به بیماری زونا مبتلا هستند و یا فکر می کنند، مبتلا به این بیماری می باشند، باید سریعتر به پزشک مراجعه کرده و با او مشورت نمایند.داروهای مسکن می توانند به کاهش درد بیماری زونا کمک کنند. همچنین لوسیون کالامین، و حمام بلغور جو دوسر کلوئیدی و حمام و کمپرس سرد نیز می توانند، به کم شدن خارش و درد کمک میکند.

علائم پوستی بیماری زونا

درد شدید و سوزنده ای به صورت ثابت در طول یک مسیر عصبی حس می شود و تاول های قرمزی و کوچکی چند روز بعد در محل درد دیده می شود که رنگ تاول ها کم کم تیره میشود. این تاول ها بیشتر در پوست سینه و پشت بروز می کند اما این تاولها ممکن است در یک سمت پیشانی یا اطراف یک چشم  ویا هر جای دیگری در بدن اتفاق بیافتند.

علائم شایع بیماری زونا چیست؟

* تهوع ، دل پیچه یا اسهال خفیف

* احساس کسالت

* تب و لرز خفیف

* درد روی قفسه سینه، صورت، یا درد سوزشی در پوست شکم

عوامل افزایش دهنده خطر ابتلا به زونا را نام ببرید

* استرس

* وجود یک بیماری که باعث کاهش مقاومت بدن شده باشد.

* استفاده از داروهای سرکوب کننده ایمنی یا ضد سرطان

* جراحی یا تاباندن اشعه به نخاع

* لوسمی یا لنفوم

عوارض احتمالی بیماری زونا چیست

* عفونت باکتریایی ثانویه در تاول های زونا

* درد مزمن، خصوصا در سالمندان، که تا ماه ها یا سال ها در مسیر رشته های حسی محل قبلی وجود تاول ها باقی می ماند.

* زخم قرنیه

* عفونت دستگاه عصبی مرکزی

روشهای مفید درمان بیماری زونا کدامند

* پمادهای موضعی و داروهایی که تجویز می شود تا حد ممکن خارش و درد را می تواند کم کند. داروها از جمله  آسیکلوویر(acyclovir)، والاسی کلوویر (valacyclovir)یا فامسی کلوویر (famcyclovir) .

* خوابیدن در وان که به آن نشاسته ذرت یا پودر جو دوسر اضافه شده باشد.

* مسکن مصرف کنید

*تقویت بدن با مصرف ویتامین ٍ و ب کمپلکس

نکاتی درباره تاول های بیماری زونا

1- تاول ها را دستکاری نکنید
2- از محلول کالامین استفاده کنید
3-از پزشک داروساز بخواهید تا خمیر آسپیرین با کلروفوم را برای شما تهیه کند .حال شما با تکه ای پارچه تمیز، خمیر را به آرامی روی ناحیه مجروح بمالید، خمیر را چندین بار در روز به کار برید.
4- از پوشش مرطوب استفاده کنید.حوله ای را در آب سرد فرو برده و بعد از آبکشی روی ناحیه صدمه دیده قرار دهید. هر چه آب خنک تر باشد احساس بهتری خواهید داشت.
5- عفونت روی تاول را با آب اکسیژنه 6 درصد ضد عفونی کنید یا از پمادهای آنتی بیوتیک نظیر جنتامایسین استفاده کنید.

آیا بیماری زونا مسری است؟

بله اما تاول زونای شما در افراد دیگر زونا ایجاد نمی کند بلکه ممکن است موجب آبله مرغان در کودکان شود.

افرادی که هرگز پیش از این آبله مرغان نگرفته اند یا واکسن پیشگیری از آن را نزده اند ممکن است ویروس را با تماس مستقیم با تاول های زونای فرد مبتلا بگیرند. بنابراین روی تاول های زونا را پوشانده و از تماس با نوزادان و زنان بارداری که ممکن است پیش از این آبله مرغان نگرفته باشند دوری کنند.

بیماری زونا چه مقدار طول می کشد

 تاول های زونا معمولا ظرف هفت تا ده روز دلمه بسته و ظرف دو تا چهار هفته به طور کامل ناپدید می شود.

در بیشتر افراد سالم، تاول ها هیچ جای زخمی باقی نمی گذارند و درد و خارش پس از چند هفته یا ماه از بین میرد اما کسانیکه دچار ضعف سیستم ایمنی هستند ممکن است تاول های زونا در آنها به موقع بهبود نیابد.

توصیه های ساده و سودمند به همراه نکات جالب و مفید درباره بیماری زونا

– آب فراوان بنوشید.

– از کمپرس آب سرد، لوسیون کالامین، جوش شیرین برای فرونشاندن تاول ها استفاده کنید.

– برای تکسین درد از استامینوفن استفاده کنید. پزشکان مصرف استامینوفن را به عنوان جایگزین آسپرین می دانند.

– شست و شو با آب خنک، بهترین راه تسکین و درمان زوناست.

– زخم ها را در معرض هوا قرار دهید و روی آن را باندپیچی نکنید و لباس تنگ نپوشید.

– از گیاه بادرنجبویه کمک بگیرید.

– گلابی و آب گلابی بخورید.

– جهت کاهش درد بر روی موضع حوله مرطوب بگذارید.

– باید افرادی که استعداد به بیماری زونا دارند. از بیماران مبتلا دوری کنند زیرا احتمال سرایت در آنها بالاست.

– میوه های تازه، عصاره تازه طبیعی سبزیجات و به ویژه آب هویج زیاد بخورید. زیرا بدن به مقادیر فراوان بتا کاروتن بیوفلاوونوئیدها و ویتامین Eنیاز دارد تا با ویروس مبارزه کند.

– برای استفاده از محلول های پوستی حتی با پزشکتان مشورت کنید و از استفاده خودسرانه داروها و پمادها پرهیز کنید.

– فلفل قرمز استفاده کنید.

– گیاه خرفه را امتحان کنید.

– استرس تان را کنترل کنید. دوری از تنش روانی شدت ناراحتی زونا را کم می کند.

زونا متفاوت و بی‌رحم!

برخی افراد در مقایسه با دیگران بیشتر در معرض ابتلا به بیماری زونا قرار دارند. به گفته این مشاور ژنتیک، مواردی نظیر افزایش سن و سالمندی، دیابت، استرس‌های شدید، ایدز، مصرف داروهای کاهنده ایمنی مانند داروهای کورتون دار یا داروهایی که در انواع شیمی درمانی برای درمان مبتلایان به سرطان مصرف می‌شوند و به طور کلی عوامل کاهش ایمنی بدن، احتمال ابتلا به این بیماری را بالا می‌برند. دکترسروش با اشاره به اینکه سوزش و خارش از علائم زونا هستند، می‌افزاید: درد در ناحیه مبتلا به زونا به میزان کم تا زیاد وجود دارد و گاهی این درد قبل از ایجاد تاول با دردهای دیگر اشتباه گرفته می‌شود. مثلاً اگر روی سینه باشد با درد قلبی و اگر در پهلوها باشد با درد کلیه یا آپاندیس یا اگر روی صورت باشد، با دردهای میگرنی اشتباه گرفته می‌شود. درد بیماری زونا معمولاً 5 تا 7 روز طول می‌کشد و بعد از آن تاول‌ها بروز می‌کنند و بیمار دچار تب و لرز می‌شود. این پزشک با هشدار به بیمارانی که تاول‌ها در اطراف چشم‌ها و گوش‌های‌شان ایجاد می‌شود، توضیح می‌دهد: بروز تاول در این نواحی، در صورت تأخیر در درمان می‌تواند سبب نابینایی یا ناشنوایی فرد شود؛ پس در صورت ابتلا به این بیماری پروسه درمان باید هرچه سریعتر آغاز شود. به گفته این متخصص، درمان زونا شامل مصرف داروهای آنتی ویروس، مسکن، کمپرس سرد و پرهیز از مصرف غذاهای محرک مانند فلفل، ترشی و ادویه جات است.

زونا، از بروز تا درمان

از آن جایی که این بیماری آزاردهنده و بسیار دردناک است، اطلاع از طول دوره بیماری بسیار اهمیت دارد. سروش با اشاره به اهمیت تشخیص سریع بیماری اظهار می‌کند: چنانچه بیماری سریع تشخیص داده و دوره درمان زود شروع شود حدود 5 تا 10 روز طول می‌کشد تا ضایعه بهبود پیدا کند ولی اگر پروسه درمان دیر صورت گیرد، محل تاول‌ها ممکن است تا آخر عمر باقی بمانند و درد آن تا مدت‌ها فرد را آزار دهد. در صورت شروع درمان با تأخیر و چنانچه تاول‌ها روی اعصاب محیطی بروز کرده باشند، عصب مورد نظر تا آخر عمر باعث آزار فرد مبتلا خواهد شد. او در ادامه در زمینه مسری بودن زونا نیز خاطرنشان می‌کند: این بیماری مسری است اما مانند آبله مرغان از طریق تنفس منتقل نمی‌شود بلکه با لمس تاول‌ها قابلیت سرایت دارد و جالب اینجاست که احتمال بروز زونا در افرادی که آبله مرغان نگرفته‌اند، بسیار ناچیز است.البته دکتر سروش دلگرمی کوچکی هم می‌دهد و یادآور می‌شود ویروس زونا قابلیت انتقال به کودکان را ندارد.