گردشگري استان اردبيل

موضوع گردشگري استان اردبيل در تالار استانها و در زير تالار استان اردبيل فعاليت مي كرد كه بنابه پيشنهاد مدير محترم تالار همسفران تایپیکی را در این خصوص در تالار ایران شناسی و گردشگری ايجاد مي نماييم.  اميد است با همت ايراندوستان عزيز شاهد جمع آوري اطلاعات با ارزشي از قابليت هاي گردشگري كشور عزيزمان ايران و بخصوص استان اردبيل باشيم.

چشمه معدنی قینرجه/ چشمه جوشان در باختر چشمه موئیل، در سوی راست بستر رود کوچک قینرجه‌چای قرارگرفته و آب آن بسیارگرم و سوزان است. آب گرم این چشمه، تخم مرغ را در 3 دقیقه می‌پزد. برای جلوگیری از خطر آب جوشان، برروی سرچشمه آن ،شبکه فلزی کار گذاشته‌اند. برای این که از حرارت آب کم کرده تا قابل شنا کردن و حمام گرفتن باشد، باریکه‌ای از آب چشمه را با رود سرد سبلان آمیخته و در استخری جمع می‌کنند. این آب 2 یا 3 چشمه دارد و بانوان شاهسون برای شستن پوشاک، کنار آن گرد می‌آیند. آب پس از خروج از زمین، پس از چند متر به رودخانه می‌ریزد و آثار اکسید آهن در سطح پراکندگی جریان آب دیده می‌شود. روی این رسوبها ، آلگو باکتری سیانو فیسه رشد کرده‌اند.

آبدهی چشمه قینرجه در حدود 10 لیتر درثانیه است. این آب در ردیف آبهای کلروره، هیپوتونیک گازدار و خیلی گرم است.

چشمه آب زلال، بی‌رنگ و بی بو و اندکی شور است. درجه حرارت آب قینرجه 80 درجه، بلندی محل چشمه از سطح دریا،1 هزارو 990 متر، «PH» در سرچشمه 6/6 و هدایت الکتریکی آن ، 6 هزار و 300 گازکربنیک آزاد در سرچشمه 29 میلی‌گرم است.

چشمه اسیدی قینرجه از نوع کلرو سدیک با دمای 82 درجه و دبی 9 لیتر در ثانیه ،بعنوان داغترین چشمه آبگرم ایران دارای اهمیت زیادی است . مجتمع آب درمانی قینرجه به فاصله 500 متر از محل خروج آب در دو بخش زنانه و مردانه و هرکدام مجهز به استخر عمومی ، استخر کودک ، استخر آب سرد ، جکوزی ، سونای خشک ، سونای بخار ،رستوران عمومی ، کافه سنتی ، نمازخانه و سوئیت میباشد که بخش مردانه به اتمام رسیده و در حال بهره برداری است ،

صدر ولایت که نقد شیخ صفی داشت
                                                  قرب نود سال بود رهبر  این راه (قاسم انوار)
 

شیخ صفی الدین اردبیلی از اجداد خاندان سلسله ایرانی و شیعه مذهب صفوی بود که درسال 650 هجری قمری متولد شده است. شیخ صفی به دین داری و پاک دامنی معروف بوده به طوری که مخالفان خاندان صفی هم وی را با این ویژگی می شناختند. شیخ صفی الدین اردبیلی، نیای بزرگ صفویان؛ هشتمین نسل از تبار فیروزشاه زرینکلاه بود. فیروزشاه از بومیان ایرانی و کردتبار بود که در منطقه مغان نشیمن گرفته بود. زبان مادری شیخ صفی الدین، تاتی بود و اشعار تاتی او امروزه در دست است. تاتی یکی از زبان های ایرانی و زبان بومی آذربایجان بوده است.

آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی؛ اردبیل

شیخ صفی در سال 735 هجری قمری، فوت شده و آرامگاهش در نزدیکی خانقاه و محل سکونت وی است. بناهای این مجموعه، از زیباترین آثار تاریخی اسلامی ایران در عصر صفوی بوده و یکی از آثار باستانی مهم کشور به شمار می رود. این بنا در سال 735 هجری قمری توسط شیخ صدرالدین موسی فرزند شیخ صفی بنا شده و در طول زمان و به ویژه در دوران حکومت صفوی مورد احترام شاهان صفوی بوده است.

آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی؛ اردبیل

این مجموعه شامل بخش های اصلی زیر است؛ مقبره شیخ صفی (گنبد الله الله)، آرامگاه شاه اسماعیل اول، عمارت چینی خانه، مسجد جنت سرا، تالار دارالحفاظ، دارالحدیث، صحن اصلی، محوطه شهیدگاه، خانقاه یا چله خانه و حیاط باغ.
گنبد الله الله بنای استوانه ای شکل است که پس از مرگ شیخ صفی بنا شد. این مقبره از داخل به شکل هشت گوش منظم است که داخل آن با نقاشی هایی از گیاهان مزین شده است. در این قسمت صندوق قبر نفیس چوبی قرار دارد که با منبت کاری، خاتم کاری و کتیبه هایی از ثلث و رقاع آراسته گردیده است.

آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی؛ اردبیل

آرامگاه شاه اسماعیل اول از بناهای بقعه کوچک تر و بسیار زیباست. وجود گنبدهای تذهیب و کتیبه های گچ بری و صندوق قبر خاتم کاری و منبت کاری، آن را به یکی از برجسته ترین دیدنی های این مکان تبدیل کرده است. از دید آنوبانینی چینی خانه از بر جسته ترین شاهکارهای معماری در قرن 11 هجری در شهر اردبیل محسوب می شود. این بنا به شکل اتاق چهار گوش و به قطر 18 متر است که گوشه های آن خوابیده و دارای چند طاق نما است. در مقرنس های توخالی گچی ایوان ها، طاق نماها و شاه نشین ها تعداد زیادی محوطه و طاق های تزئینی به شکل انواع گلدان ها، ابریق ها و ظروف رایج قرن 11 هجری تعبیه شده است. این محوطه جهت قرار دادن چینی های اهدایی به شاه عباس طراحی شده است.

دست نوشته های موجود در آرامگاه


ماکت آرامگاه


مهدی غلامی...

منابع:
anobanini
cbc (dot) ir
tachar (dot) blogsky (dot) com
fa (dot) wikipedia (dot) org
دیوان اشعار، قاسم انوار

• آدرس: محله اوچدکان اردبيل
• قدمت: قاجار
• شماره ثبت: 6686
• شرح مختصري در مورد تاريخچه بنا:
اين بنا از بدو احداث داراي کاربري مسکوني بوده و از نظر تزئينات معماري و سبک ساخت يکي از بناهاي زيباي شهر اردبيل است که در اواخر دوره قاجار ساخته شده است.
در دوران پهلوي دوم اين بنا را به عنوان مدرسه به آموزش و پرورش واگذار نموده اند.
خانه ارشادي باقيمانده اي از يک خانه بزرگ اربابي مي باشد که در دوره هاي مختلف تفکيک، تخريب و نوسازي گرديده است.
اين بنا از نظر سازه اي با مصالح بنايي اجرا شده، داراي پي هاي سنگي پر شده با ملات ماسه – آهک و ديواره هاي بيروني آجري و داخل خشتي مي باشد. ازاره جداره هاي بيروني بنا از چهره رديف سنگ بازالت سياه تيشه اي با تراش دستي، تشکيل يافته که با قرنيزه ده سانتي متري از همان جنس پوشش داده شده است.
ديوارهايي که بر روي اين ازاره ها قرار گرفته اند از آجر 20×20 سنتي با ملات ماسه – آهک ميباشد که با طاق نماها، مقرنس هاي گچي، در و پنجره هاي چوبي و شيشه هاي رنگي مزين گشته اند.
پوششي که در سقف استفاده شده بصورت طاقهاي آجري، پوشش تخت با تيرهاي چوبي و گنبدهايي که با مقرنس هاي گچي تزئين يافته اند، مي باشد.
بنا در بخش شاه نشين، اتاقهاي جانبي و همچنين دو ورودي داراي تزئينات گچي بصورت قاب بندي و مقرنس هاي گچي مي باشد که مقرنسها صرفاً جنبه تزئيني و پرکنندگي دارند.
بخاري هاي ديواري که در شاه نشين قرار دارند، در و پنجره هاي چوبي ترکيب يافته با شيشه هاي رنگي بصورت طرح هاي اسليمي و همچنين طاق نماهاي گچي – آجري حياط از ديگر تزئينات موجود در خانه ارشادي هستند.

منبع: http://www.iran-forum.ir

اين بنا كه در سال 1250 ه.ق احداث شده در دوران پهلوي اول كاربري آموزشي داشت(اولين دبيرستان دخترانه) و سپس در سالهاي 1330- 1327 ه.ق به دبيرستان نظامي اجاره داده شد، خانه ميرفتاحي جزو بناهاي درون گرا محسوب مي شود كه در آن هشتي فضا ارتباط دهنده بيرون با ميان سر است. بناي موجود باقي ماندة بناي بزرگ تري با دو بخش اندروني و بيروني است، ساختمان داراي شبستهانهاي تابستاني و زمستاني است كه ارتباطشان از طريق پله هايي در سر گوشه ميان سرا، ميسر مي شود.

شاه نشين بخش مركزي با دو اتاق گوشواره كناري و اين اتاقها نيز با راهروهاي كناري مرتبط هستند، ورود به زيرزمين از ميان سرا و از طريق سر ورودي تعبيد شده، صورت مي گيرد، تزيينات آجري در نما به صورت راسته با نقش و نگار آجركاري در پيشاني و سردرهاست و آجركاري در قرنيز دندان موشي است. همچنين پنجره هاي ارس با طرح اسليمي با شيشه هاي رنگي از مشخصات بناست.

منبع: مؤسسه مطالعه و تدوين تاريخ اردبيل

دریاچه شورابیل در داخل شهر اردبیل واقع شده است و به خاطر این ویژگی اش مورد توجه مردم و مسئولان شهر می باشد.این دریاچه دارای امکانات تفریحی، ورزشی و فرهنگی بسیاری است از جمله : اسکله قایقرانی، دو میدانی، دوچرخه سواری، باغ وحش، هتل های مجهز و زیبا، گنجینه تاریخ طبیعی، نمایشگاه بین‌المللی و بازارچه صنایع دستی، مجموعه شهر بازی، رستوران در وسط دریاچه و...که می تواند مورد استفاده گردشگران قرار گیرد.این مجموعه ،مجتمع تفریحی کوثر نامیده شده است.سالانه صدها هزار پرنده مهاجر با اولین نشانه‌های پاییز از شمال سرد به سوی جنوب گرم مهاجرت کرده و در دریاچه‌هاو تالاب‌های ایران زمستان گذرانی می‌کنند.بخش بزرگی از این پرندگان در مسیر مهاجرت خود وارد استان اردبیل شده و در زیستگاه‌های آن به‌صورت موقت مانده و یا تمام فصل سرد را سپری می‌کنند. فرود دهها هزار پرنده مهاجر در روزهای نیمه دوم آبان ماه هر سال، زیبایی این تالاب طبیعی را دو چندان می کند. پلیکان‌های خاکستری، اردک چشم طلایی، اردک تاجدار ، غاز خاکستری ، غاز، زنگوله‌بار، عروس، باقرقره، باکلان کوچک و لک لک سیاه از پرندگان مهاجر و از پرندگان بومی دراج ، قرقاول ، مرغابی ، خوتکا ، چنگر ، قو ، حواسیل ، آنقوت و کاکایی در فصول پاییز و زمستان در استان اردبیل مشاهده می‌شوند. تالاب یا دریاچه شورابیل - در نزدیکی شهر اردبیل - که لجن‌های آن روزگاری بیماران را شفا می‌داد، اکنون به یکی از زیستگاههای مهم پرندگان مهاجر در استان تبدیل شده است. تالاب شورابیل در اواخر دوران سوم و اوایل دوران چهارم زمین شناسی شکل یافته و طی این مدت طولانی شرایط طبیعی و زیستی منحصر به فردی را کسب کرده است.

علت نامگذاری این دریاچه، شوری بسیار زیاد آب آن بوده که امروزه با افزودن شدن آب شیرین از شوری آن کاسته شده، به طوریکه ماهی قزل آلای رنگین کمانی در آن پرورش داده می شود. درسال 1371 تفریحگاه محدودی در حاشیه شورابیل ایجاد و بخشی از آب رودخانه بالخلو به این دریاچه هدایت شد. با هدایت آب رودخانه بالخلو وسعت این تالاب از 74 هکتار به 180 هکتار و حجم آب آن از 1/1 میلیون متر مکعب به 14 میلیون متر مکعب افزایش یافت.

منابع:

http://www.gsi.ir

http://www.sareincity.com

مجتمع آبدرماني سبلان يكي از كم نظيرترين آبدرماني ها در خاورميانه و آسيا مي باشد.اين مجتمع با زير بناي ۷۲۰۰ متر مربع در زميني به وسعت 2/5 هكتار در سال ۱۳۷5 به بهره برداري رسيد. اين مجتمع در دو طبقه احداث شده است كه طبقه اول كه درب ورودي آن از سمت جنوبي است ،مختص آقايان و طبقه دوم نيز مختص بانوان است.
احداث پارك و فضاي سبز با احداث پاركينگ هايي در شمال و جنوب مجتمع ، وجود فروشگاههاي لوازم آرايشي و بهداشتي در محوطه بيروني و داخلي از جمله امكانات و اقداماتي است كه در ساخت اين مجتمع در جهت رفاه حال گردشگران در نظر گرفته شده است اين مجتمع در طول سال آماده سرويس دهي و پذيرائي از علاقه مندان ، استفاده از مظاهر طبيعت با امكانات مدرن مي باشد.

امكانات قسمت آقايان:
استخر سر پوشيده به ابعاد ۱۸×۱۸ با عمق ۱۳۰ سانتي متر و ظرفيت ۲۰۰ نفر، ۶۵ وان انفرادي با كاشيكاريهاي زيبا ، ۱۴ واحد آبگرم تحت فشار (جكوزي) ، سوناي خشك دو واحد و سوناي بخار يك واحد با امكانات جانبي ديگر مانند دوش ،حوضچه كلر ،دوشهاي انفرادي ۴۳ واحد ، سالن پزشكي (فيزيوتراپي) مجهز به دستگاههاي مرتبط ، سالن انتظار با ظرفيت ۴۰۰ نفر با امكاناتي نظير تلويزيون ،صندلي ،غرفه لوازم بهداشتي و خوراكي، سالن نماز خانه با ظرفيت ۳۰۰ نفر ، قسمت مديريت و اتاقهاي اداري ،سالن رستوران و كافي شاپ ، رختكن و كفشداري قفل دار با ظرفيت ۴۰۰ نفر ، اتاق ويژه با امكانات خاص جهت استفاده مهمانان و توريستهاي خارجي با پرسنل مجرب و آشنا به زبانهاي خارجي

امكانات قسمت بانوان:
استخر سرپوشيده دو واحد كه يك واحد آن استخر آب ايستا به ابعاد ۷۰/۹×۶۰/۹ با عمق ۱۳۰ سانتي متر - استخر ديگر با آب در حال چرخش با ابعاد ۴۰/۷×۱۸/۵ با عمق ۱۳۰ سانتي متر مي باشد.وانهاي انفرادي ۳۵ واحد، حوضچه هاي آبگرم تحت فشار (جكوزي) ۵ واحد ، سوناي خشك ۲ واحد و سوناي بخار يك واحد. دوش هاي انفرادي ۲۰ واحد ، سالن انتظار با ظرفيت ۲۰۰ نفر ، سالن نماز خانه ، قسمت مديريت و اداري .

منبع: http://www.sareincity.com/spa-sabalan.htm

مجموعه فرهنگی, توریستی و ورزشی آلوارس در یکی از زیباترین نقاط استان از لحاظ گردشگری و در دامنه های مرتفع و زیبای سبلان واقع شده است که بزرگترین پیست اسکی از لحاظ وسعت در ایران می باشد. این پیست اسکی در فاصله 12 کیلو متری روستای آلوارس و 24 کیلومتری سرعین قرار گرفته است و از انجائی که پیست فوق در ارتفاع 3200 متری از سطح دریا قرار دارد به سبب بارندگی برف فراوان در طول پائیز و زمستان و به جهت دیر ذوب شدن برفهای این منطقه می تواند در حدود شش الی هشت ماه از سال مورد استفاده قرار گیرد که از این لحاظ در کشور در رتبه اول است.

از ویژگیهای بارز منطقه ای که مجتمع ورزش های زمستانی آلوارس در آن واقع شده است علاوه بر جاذبه های زمستانی می توان به جاذبه های بهاری و تابستانی آن ازجمله روی آوردن عشایران با گله های خود به مناطق حوالی آن ، هوای خنک و معتدل در اوج تابستان ، پوشش گیاهی و گلهای رنگارنگ بصورت دشت های وسیعی از شقایق های کوهی ، گل ختمی ، گون و غیره همچنین قرار گرفتن مسیر های صعود به قله سبلان و قلل دیگر از فاصله نزدیک کمپ مجتمع و مشرف بودن آن به شهر های سرعین ، نیر ، اردبیل می باشد که استفاده از آن را در تمامی فصول سال مفید و خاطره انگیز می نماید .

ین مکان مجهز به امکاناتی همچون بالابر ، تله‌ سیژ و امکانات دیگر است . پیست آلوارس در حدود سال 84-85 افتتاح و مورد بهره برداری قرار گرفت . با وجود گرمای 35-40 درجه ‌ای هوای تابستان در اردبیل و سرعین با اینکه این مکان در 30 کیلومتری سرعین قرار دارد می ‌توان برف را در این مکان بوضوح دید و لمس نمود .

منطقه خلخال شامل دو شهرستان خلخال و کوثر می باشد در این دو شهرستان در مجموع پنچ آبگرم معدنی شناسایی شده است .
که دو چشمه به نامهای ایستی سو (آبگرم گیوی ) و داش حمام در شهرستان کوثر و سه چشمه به نامهای آبگرم گرمخانه و آبگرم خوشنامه و آبگرم تیل در شهرستان خلخال می باشد.
از مجموع آبگرمهای فوق ایستی سو ( آبگرم گیوی ) شناخته شده و از تاسیسات مناسبی جهت استفاده برخوردار می باشد این آبگرم در ارتفاع ۱۷۲۰ متری از سطح دریا واقع است میزان آبدهی آن دو لیتر در ثانیه و دمای آب ۵۲ درجه سانتیگراد می باشد این آبگرم در مسیر جاده خلخال به اردبیل قرار داشته و با توجه به اینکه رودخانه زیبای هروچای و باغهای دو طرف رودخانه نیز در مسیر این جاده و در پایین دست آبگرم قرار دارند باعث بوجود آمدن مجموعه زیبا و طبیعی گردشگری در این منطقه شده که نظر هر بیننده ای را به طرف خود جلب می نماید.
از سایر مزایای این آبگرم که باعث شناخته شدن آن در اقسا نقاط کشور شده است جنبه درمانی آن در موارد درد مفاصل و گرفتگی اعضای بدن و درد کمر و سایر موارد می باشد که همه روزه شاهد حضور مسافران و گردشگران از این منطقه می باشد در حال حاضر امکاناتی چون استخر بهداشتی و مناسب کمپ و اتاقهای اقامتی و فروشگاههای مواد غذایی در محل مستفر بوده و وظیفه استقبال از میهمانان را بر عهده دارند.

http://vista.ir/article/97828

این قلعه در منطقه‌ای روی تپه طبیعی در قسمت غرب رودخانه خیاو چاری قرار دارد

کهنه قلعه مشکین شهر از آثار دوره ساسانی است و از استحکام خاصی برخوردار بوده و در جنگ‌ها و تهاجم دشمنان به‌عنوان پناهگاه از آن نگهداری و استفاده می‌شده است.

این قلعه با مساحتی در حدود ۱۵ هزار متر مربع در قسمت ورودی مشکین شهر از طرف جاده اردبیل و روی تپه‌ای طبیعی با ۵۰ متر ارتفاع واقع شده و از 6 برجک با دیوارهای ضخیم خشتی و حجره‌های کوچک آخورمانند تشکیل شده است.

طراحی این حجره‌ها به صورتی است که هر حجره برای اسکان یک سرباز به همراه اسب پیش بینی شده است. ارتفاع تقریبی این قلعه 1416 متر از سطح آب‌های آزاد است.

بنای اولیه این قلعه در دوره شاپور دوم ساسانی در سال 337 میلادی به دستور نرسه هرمز حکمران ساسانی در خیاو به مدت 6 سال ساخته شده است.

وجود سنگ نبشته‌ای به خط پهلوی ساسانی در جبهه شمالغربی این بنا در فاصله 150 متری در آبراهه خیاو قرار دارد.

سفالینه‌ها و مفرغ‌های به دست آمده، پیشینه این بنا را حتی به دوره ساسانیان می‌رساند. پلان قلعه به صورت ذوذنقه غیرمنظم در امتداد شمال غربی و جنوب غربی است.

طول ضلع آن ۹۰ متر و ضلع جنوبی آن ۲۳۷ متر و عرض این قلعه در سمت غربی ۱۱۵ متر و در شرق ۹۱ متر می‌باشد.

در دو گوشه شمال‌غربی و جنوب آثار برج مدور به قطرهای ۶ متر و ۱۰ متر وجود دارد. درمنتهی‌الیه شرقی ضلع شمالی آثار دو برج به قطرهای ۵/۷ و ۶ متر با ضلع بهتر از برج‌های دیگر به چشم می‌خورد.

سازه‌های دیوارهای قلعه از سنگ، ملات گچ و آهک و بقیه از خشت و کنگره‌های آن از گل ساخته شده است.

در کاوش‌های باستانشناختی در کهنه قلعه نشانه‌هایی از موارد فرهنگی، سفال‌های دست ساز و چرخ ساز به رنگ نخودی و خاکستری و فلز مفرغ مربوط به دوره آهن سه به دست آمده که منسوب به اقوامی است مشهور به «اورارتو» که در آستانه شکل گیری دولت ماد و در مواردی حتی پیش از آن در بیشتر نقاط آذربایجان نشانه‌هایی از فرهنگ و تمدن آنها مشاهده شده است.

این بنا در سال ۱۳۴۵ با شماره ۶۱۸ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. کاوش های فصل اول در سال ۱۳۶۶ در این قلعه انجام گرفته و در سال ۱۳۶۷ کاوش‌های فصل دوم صورت گرفت.

منبع: همشهري آنلاين

قلعه قهقهه در بخش ارشق، ما بین روستای گنچویه و قره آغاج کلان از توابه مشگین‌شهر در استان اردبیل قرار دارد و از آثار دوره صفویه به حساب می‌آید

این دژ به دلیل اینکه محل زندانی شدن افراد سیاسی مهمی، مانند شاهزادگان صفوی در زمان گذشته بوده‌است در تاریخ شهرت بسیاری دارد.

در زمان جنگ‌های ایرانی و عثمانی خزاین شاهان صفوی در این قلعه نگهداری و حفاظت می‌شده است و اهمیت آن از اواخر دوره صفویه بتدریج کمتر شده و در دوره قاجاریه به یکباره متروکه شده است.

این قلعه در تپه سنگی به ارتفاع تقریبی ۱۰۰۰ هزار متر از زمین‌های اطراف قرار داشته و اطراف آن را با حصار مستحکم و غیر قابل نفوذ احداث نموده‌اند که با گذشت سالیان دراز هم اکنون نیز ورود به آن تقریباً غیر ممکن بوده و فقط در شرایط جوی مناسب امکان‌پذیر است.

قلعه قهقهه در منطقه قره داغ و با ارتفاع تقریبی 2500 متر از سطح دریا، دیوارهای بلند طبیعی و در میان صخره‌ها واقع شده است و دور تا دور قلعه پرتگاه خطرناک و عمودی شکلی وجود دارد.

طبق تحقیقات باستان شناسی به عمل آمده استقرار در این قلعه به دوران قبل از اسلام می‌رسد. در زمان بابک و صفویه از اهمیت بسزایی برخوردار بوده و سال‌ها به‌ عنوان خزانه سلطنتی و مهم‌ترین زندان مورد استفاده قرار گرفته است.

این قلعه تبعیدگاه مجرمان سیاسی و به عنوان زندانی مهم در عصر صفویان مورد استفاده قرار می‌گرفته است. از نظر لغوی قهقهه به معنای آواز بلند در خنده‌ و نیز به معنای آواز کبک می‌باشد.

قهقهه‌، احتمالا نام برخی از مکان‌های دیگری نیز بوده است‌، چنان ‌که دهی از دهستان میان ولایت حومه شهر مشهد نیز به همین نام است.

در کتاب تاریخ گیلان‌ اثر ملاعبداللّ فومنی گیلانی‌، از این قلعه به‌عنوان قلعه ماران ‌یاد شده است‌. این قلعه را کهن‌دژ (قلعه قدیمی) نیز گفته‌اند.

قلعه قهقهه‌ همچون سایر قلاع ایران‌، دارای خصوصیات و ویژگی‌هایی است که از بسیاری جنبه‌ها چون قرار گرفتن بر ارتفاع کوهی بلند، مصالح به کار برده شده در ساخت‌قلعه و مانند آن‌، مشابهت زیادی با قلعه‌های دیگر دارد.

راه ورودی این قلعه از ضلع شمالی آن می‌باشد که به عنوان یک قلعه نظامی مطرح بوده است. قلعه قهقهه از 3 حصار متداخل و حصارها بر تعیین حدود قلعه جهت تشکیل دیواره‌های سنگی کوه تعبیه شده است. هر حصار دارای دروازه است و حصار اصلی آن دارای 4 برج بوده و دروازه آن دو برج 5 ضلعی با طاق هلالی بعد از دروازه راهروی درازی به اتاق هلالی دارد.

مصالح ساختمانی آن عبارتند از سنگ‌های رسوبی به رنگ‌های کرم و آجری با ملاط گچ و آهک‌.

زندان قلعه فضایی است در بدنه بالایی کوه که 3 قسمت آن به پرتگاه و به‌ سوی دره ای 80 متری است. قلعه دارای 5 استخر است و دیده بانی 8 ضلعی در شمال غرب با برج 8 ضلعی دارد.

 قلعه قهقهه در سال 1381 توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 6192 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

منبع: همشهري آنلاين