صبر
اما قبل از این آیه، غیر از صبر؛ هفت کار خوب دیگر بهشتیان را نام برده ولی چرا فرشتگان میگویند: «سلام بر شما به خاطر صبرتان»؟
پاسخ اینه که: همونطور که همه میدونیم برای انجام هرکدام از اون خوبیها مشکلات و سختیهایی وجود داره و اگر صبر نباشه هیچکدام از اون کارهای خوب؛ به سر انجام نمیرسن؛ نه از وفای به عهد و حفظ پیمان خبری میشه و نه ترس از خدا و قیامت؛ نه اقامه ی نماز میشه و نه انفاق از روزی و نه جبران بدیها بوسیله ی خوبیها. اینجاست که امام علی علیه السلام برای اینکه اهمیت صبر را برای مشخص کنن، ایمان را به یک انسان تشبیه میکنن و صبر را به منزله ی سر آن انسان معرفی میکنند و میفرمایند: ان الصبر من الایمان كالرأس من الجسد و لا خیر فى جسد لا رأس معه و لا فى ایمان لا صبر معه یعنی: صبر و شکیبایی برای ایمان مانند سر است نسبت به بدن، همانطور که بدن بدون سر باقی نمیمونه، ایمان بدون صبر هم ارزشی نداره و باقی نمیمونه «3» و امام باقر علیه السلام میفرماید:الْجَنَّةُ مَحْفُوفَةٌ بِالْمَكَارِهِ وَ الصَّبْرِ فَمَنْ صَبَرَ عَلَى الْمَكَارِهِ فِی الدُّنْیَا دَخَلَ الْجَنَّة یعنی: بهشت در میان سختیها و دشواریهاست پس هر کس در دنیا بر ناگواریها صبر کند به بهشت میرود. و جهنم در میان لذتها و شهوتهاست پس هر کس، هر لذت و شهوتی را که دلش خواست به خود رساند به جهنم داخل میشود. «4»
انشاء الله با اعمالمون و همچنین فضل خدا؛ بهشتی بریم که عذاب جهنم، به ما نرسیده باشه
---------------------------------------
پی نوشت ها:
ا- سوره رعد؛ آیه 24
2- سوره رعد؛ آیه 23 و 24
3- نهج البلاغه؛ حکمت 82
4- اصول كافی، ج2، ص: 90 و 91
صبر کلید آرامش
اگر صبر کنید و پرهیزگار باشید، توطئههای مکاران، زیانی به شما نمیرساند.
علماى علم اخلاق، صبر را به سه دسته تقسیم مىکنند:
1- صبر بر اطاعت، یعنى شکیبایى در برابر مشکلاتى که در راه اطاعت از خدا وجود دارد.
2- صبر بر معصیت، یعنى ایستادگى در برابر انگیزههاى نیرومند و محرک گناه.
3- صبر بر مصیبت، یعنى پایدارى در برابر حوادث تلخ و ناگوار و عدم برخورد انفعالى
«صبر» از مهمترین ارکان ایمان است، امیر مؤمنان على علیه السلام موقعیت صبر را در برابر ایمان، همانند موقعیت سر نسبت به بدن مىدانند . در قرآن مجید نیز کمتر موضوعى را مانند صبر مورد تاکید قرار داده است. حدود هفتاد آیه، از صبر سخن به میان آمده که بیش از ده مورد آن به شخص پیغمبر اسلام صلىالله علیه و اله اختصاص دارد.
قرآن براى صابران، اجر فراوانى قائل شده، «انما یوفى الصابرون اجرهم بغیرحساب» و کلید ورود بهشت، صبر و استقامت شمرده شده است، آنجا که مىگوید:
«فرشتگان بر در بهشت به استقبال مىآیند و به آنها مىگویند: «سلام علیکم بما صبرتم فنعم عقبى الدار،
سلام بر شما به خاطر صبر و استقامتتان، چه نیکو است سرانجام آن سراى جاویدان».
ایمان از دیدگاه امیرالمومنین
«ایمان بنده راست نباشد، جز آنگاه که اعتماد او بدانچه در دستخداست بیش از اعتماد وى بدانچه در دستخود اوست بود.»
در کتاب شریف نهج البلاغه که حاوى سخنان نغز و حکیمانه حضرت على علیهالسلام مىباشد، مساله ایمان از جایگاه و اهمیت ویژهاى برخوردار است و به جهات گوناگون آن پرداخته شده است که در این نوشتار به نمونههایى از آن اشاره مىشود:
الف) فضیلت ایمان
«همانا بهترین چیز که نزدیکى خواهان به خدا سبحان بدان توسل مىجویند ایمان به خدا و پیامبر ... است»
ب) اقسام ایمان
«برخى ایمان در دلها برقرار است، و برخى دیگر میان دلها و سینهها عاریت و ناپایدار»
ج) پایههاى ایمان
«ایمان بر چهار پایه استوار استبر شکیبائى، و یقین، و عدالت و جهاد. شکیبائى و صبر را چهار شاخه است: آرزومند بودن، ترسیدن، و پارسائى و چشم امید داشتن. پس آن که مشتاق و آرزومند بهشت بود شهوتها را از دل زدود، و آن که از دوزخ ترسید، از آنچه حرام است دورى گزید، و آن که خواهان دنیا نبود و پارسائى داشت مصیبتها بروى آسان نمود، و آن که مرگ را چشم داشت، در کارهاى نیک پاى پیش گذاشت. و یقین بر چهار شعبه است: بر بینائى زیرکانه، و دریافت عا لمانه و پند گرفتن از گذشت زمان و رفتن به روش پیشینیان. پس آن که زیرکانه دید حکمت بروى آشکار گردید، و آن را که حکمت آشکار گردید عبرت آموخت، و آن که عبرت آموخت چنان است که پشینیان زندگى را در نور دید. و عدل بر چهار شعبه است: بر فهمى ژرف نگرنده، و دانشى پى به حقیقت برنده و نیکو داورى فرمودن، و در بردبارى استوار بودن. پس آن که فهمید به ژرفاى دانش رسید و آنکه به ژرفاى دانش رسید از آبشخور شریعت سیراب گردید و آن که بردبار بود، تقصیر نکرد و میان مردم با نیکنامى زندگى نمود.
و در جاى دیگر درباره حقیقت ایمان فرمودند
«ایمان، شناختن به دل، و اقرار به زبان و فرمان بردن با اندامها است»
د) نشانههاى ایمان
1 - «ایمان بنده راست نباشد، جز آنگاه که اعتماد او بدانچه در دستخداستبیش از اعتماد وى بدانچه در دستخود اوستبود.»
2 - کلمه 333 کلمات قصار ص 420 نهج البلاغه:
(در صفت مؤمن فرمود:) شادمانى مؤمن در رخسار اوست و اندوه وى در دلش. سینه او هر چه فراختر است و نفس وى هر چه خوارتر. برترى جستن را خوش نمىدارد، و شنواندن نیکى خود را به دیگران دشمن مىشمارد. اندوهش دراز است، همتش فراز. خاموشىاش بسیارست، اوقاتش گرفتار؛ سپاسگزار است، شکیبایى پیشه است، فرو رفته در اندیشه است، نیاز خود به کس نگوید، خوى آرام دارد، راه نرمى پوید. نفس او سختتر از سنگ خارا - در راه دیندارى - و او خوارتر از بنده - در فروتنى و بىآزارى
و نیز فرمود: «ایمان آن است که راستى را برگزینى که به زیان تو بود بر دروغى که تو را سود دهد، و گفتارت برکردارت نیفزاید و چون از دیگرى سخن گویى ترس از خدا در دست آید»
و) عوامل تقویت ایمان
1 - اعمال صالح
«ایمان را بر کردههاى نیک دلیل توان ساخت، و از کردار نیک ایمان را توان شناخت»
2 - سلامت قلب
«ایمان بندهاى استوار نگردد تا دل او استوار نشود و دل او استوار نشود تا زبان او استوار نگردد»
3 - صبر
«صبر و شکیبائى نسبتبه ایمان مثل سر است نسبتبه تن، همانطور که تنى سر ندارد فایدهاى ندارد، ایمانى هم که صبر و شکیبائى در او نباشد فائدهاى ندارد»
4 - حیاء
«هیچ ایمانى مثل حیاء نیست»
ز) نتایج ایمان
1 - شهود حق
«دیدهها او را آشکارا نتوان دید، اما دلها با ایمان درست بدو خواهد رسید»
2 - توان فهم معارف عالى
«دانستن امر ما کارى سخت است و تحمل آن دشوار، کسى آن را تحمل نکند جز انسان با ایمانى که خداوند قلب او رابراى ایمان آزموده باشد»
سایت دکتر روهام قلیچی
http:// ghelichi.com
http://staffsbasij.sbu.ac.ir/Content.aspx?ID=571
احادیث صبر
پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله
1. صبر بر سه قسم است ، صبر هنگام بلا و مصیبت و صبر بر انجام طاعت و صبر بر ترک معصیت
عن على علیه السلام قال : قال رسول الله صلى الله علیه وآله وسلم الصبر ثلاثة ، صبر عند المصیبة وصبر على الطاعة وصبر عن المعصیة
مسکن الفؤاد ص46
امیر المؤمنین علیه السلام
2. بهترین مردم کسى است که ، زمانیکه نعمتى به او اعطا شد ، شکر گوید ، و زمانیکه به مصیبتى گرفتار شد ، صبر کند ، و زمانیکه به او ظلم شد ، گذشت نماید
قال على علیه السلام : خیر الناس من إذا أعطى شکر وإذا ابتلى صبر وإذا ظلم غفر.
غررالحکم ص277
امام صادق علیه السلام
3. اگر انسان مؤمنى به بلا و مصیبتى گرفتار شد ، و بر آن صبر نمود ، اجرش مانند اجر هزار شهید است
ابى حمزة الثمالى قال قال أبو عبد الله علیه السلام من ابتلى من المؤمنین ببلاء فصبر علیه کان له مثل أجر ألف شهید .
مسکن الفؤاد ص47
امام صادق علیه السلام
4.صبر براى ایمان به منزله سر است نسبت به تن ، پس زمانیکه سر برود ، تن هم مى رود ، همچنان که اگر صبر برود ایمان هم مى رود .
أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ الصَّبْرُ مِنَ الْإِیمَانِ بِمَنْزِلَةِ الرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ فَإِذَا ذَهَبَ الرَّأْسُ ذَهَبَ الْجَسَدُ کَذَلِکَ إِذَا ذَهَبَ الصَّبْرُ ذَهَبَ الْإِیمَانُ.
وسائل الشیعة ج3 ص257
رسول خدا صلی الله علیه و اله
5. صبر بهترین مركب سواری است،خداوند هیچ بنده ای را بهتر و گسترده از صبرروزی نداده است
الصبر خیر مركب ما رزق الله عبدا خیرا له و لا اوسع من الصبر.
میزان الحكم،ج 2،ح 10025
امیر مؤمنان علی علیه السلام
6. بر شما باد صبر و استقامت كردن،زیرا صبر نسبت به ایمان ،همانند سر به بدن است است.
علیكم بالصبر فان الصبر من الایمان كالراس من الجسد.
لا ایمان لمن لا صبر له،
كسی كه صبر و استقامت ندارد،ایمان او پایدار نخواهد ماند.
نهج البلاغه،كلمات قصار 82
حضرت علی علیه السلام
7. شخص صبور، پیروزی را از دست نخواهد داد هر چند طول بكشد
لا یعدم الصبور الظفر و ان طال به الزمان.
نهج البلاغه،كلمات قصار،حكمت 153
پیامبر اكرم صلی الله علیه و اله
8. صبر نصف ایمان است
الصبر نصف الایمان.
محجة البیضاء،ج 7،ص 106
رسول خدا صلی الله علیه و اله
9. صبر،گنجی از گنج های بهشت است
الصبر كنزمن كنوز الجنة.
محجة البیضاء،ج 7،ص 107
امیر مؤمنان علیه السلام
10. صبر و شكیبایی به پیشرفت هر كار(مهمی)كمك می كند
الصبرعون علی كل امر.
غرر الحكم،حدیث 765
امیر مؤمنان علیه السلام
11. اگر صبر كنی،به خاطر صبر خودبه مقامات ابرار و نیكوكاران می رسی و اگر بی صبری كنی،این بی صبری تو را در عذاب دوزخ وارد می كند
ان صبرت ادركت بصبرك منازل الابرار و ان جزعت اوردك جزعك عذاب النار.
شرح غرر الحكم،ح 3713
امام صادق علیه السلام
12. هر كس از مؤمنان به بلایی گرفتار شود(و)شكیبایی را از دست ندهد،پاداش هزار شهید دارد
من ابتلی من المؤمنین ببلاء فصبر علیه كان له مثل اجر الف شهید.
اصول كافی،ج 2،ص 92
پیامبر اكرم صلی الله علیه و اله
13. كسانی كه به بلایی مبتلا شود وشكیبایی كند و نعمتی به او برسد و شكر آن را به جا آورد و مورد ستم واقع شود و(با بزرگواری)طرف راببخشد،چنین كسانی امنیت و آرامش(در قیامت دارند)و آنها دایت یافتگانند.
من ابتلی فصبر واعطی فشكر و ظلم فغفر اولئك لهم الا من و هم مهتدون.
مجمع الانوار،ج 2،ص 526 حدیث 830
امام صادق علیه السلام
14. صبر،آنچه را كه در درون بندگان خدا ازنور و صفا وجود دارد،آشكار می كند و بی صبری و ناشكیبایی، آنچه را كه در درون آنها از ظلمت ووحشت است،ظاهر می سازد.
الصبر یظهر ما فی بواطن العباد من النور و الصفاءو الجزع یظهر ما فی بواطنهم من الظلمة و الوحشة.
بحار الانوار،ج 68،ص 90،ح 44
امیر مؤمنان علیه السلام
15. اساس وریشه صبر،ایمان و یقین خوب، نسبت به خداوند است.
اصل الصبر حسن الیقین بالله
غرر الحكم،حدیث 213
امام صادق علیه السلام
16. انا صبرو شیعتنا اصبر منا، ما صبورانیم،ولی شیعیان ما از ما صبورترند».راوی سؤال می كند،فدایت شوم! چگونه شیعیان شما از شما صبورترند؟امام در پاسخ فرمودند:«لانا نصبر علی ما نعلم و شیعتنا یصبرون علی ما لا یعلمون، چون ما بر چیزی كه می دانیم(و از اسرار آن آگاهیم)
صبر می كنیم،ولی شیعیان ما در برابر اموری كه از اسرارش آگاه نیستند صبر می كنند.
كافی،ج 2،ص 93،حدیث 25
امیر مؤمنان علی علیه السلام
17. كسی كه پی در پی حوادث ناخوشایندی برایش حادث شود،فضیلت صبر را برایش فرهم می كند برای هر نعمتی كلید و قفل و بندی است،كلید آن صبر و قفل و بند آن،تنبلی و كسالت است.
من توالت علیه نكبات الزمان اكسبته فضیلة الصبر...لكل نعمة مفتاح و مغلاق و مفتاحها الصبر و مغلاقها الكسل.
شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید،ج 20،ص 322
رسول خدا صلی الله علیه و اله
18. كسی كه خود رابه چهره صابران در آورد(و جزع و فزع را ترك گوید)، خداوند روح صبر را به او می بخشد و كسی كه به چهره عفیفان در آید،خداوند او را به زینت عفت می آراید و كسی كه در چهره بی نیازان در آید،خداوند اورا بی نیاز می سازد و به هیچ بنده ای موهبتی بهتر و گسترده تر از صبر عطا نشده است
من یتصبر یصبره الله و من یستعفف یعفه الله،و من یستغن یغنه الله و ما اعطی عبد عطاء هو خیر و اوسع من الصبر.
میزان الحكمه،ج 2،حدیث 10128
امیر مؤمنان علی علیه السلام
19. كسی كه دوست دارد عمر طولانی داشته باشد،باید قلب صبوری در برابر مصائب آماده كند
من احب البقاء فلیعد للمصائب قلباصبورا.
بحار الانوار،ج 75،ص 81،حدیث 71
امیر مؤمنان علی علیه السلام
20. از جزع و ناشكیبایی بپرهیز،زیرا امید انسان را قطع و كوشش و تلاش را ضعیف ساخته و غم اندوه به بار می آورد
ایاك و الجزع فانه یقطع الامل و یضعف العمل و یورث الهم.
بحار الانوار،ج 79،ص 144
حضرت علی علیه السلام
21. جزع(دربرابر مصائب)،مقدرات را تغییر نمی دهد،ولی اجر و پاداش انسان را از بین می برد
الجزع لا یدفع القدر و لكن یحبط الاجر.
غرر الحكم،حدیث 1876
امام هادی علیه السلام
22. مصیبت برای انسان صبوریكی است و برای انسان بی صبر و ناشكیبا دوتاست
المصیبة للصابر واحدة و للجازع اثنان.
بحار الانوار،ج 79،ص 144
23. امام كاظم علیه السلام در بیان یكی از وصایای حضرت مسیح علیه السلام می فرمایند
:« دل های خود را پناهگاه شهوات قرار ندهید،آن كس كه در بلا،بیشتر بی تابی می كند،علاقه اش به دنیا بیشتر است و آن كس كه در بلا،شكیباتر است،نسبت به دنیا،بی اعتناتر است
ولا تجعلوا قلوبكم ماوی للشهوات ان اجزعكم عند البلاء لاشدكم حبا للدنیا و ان اصبركم علی البلاء لازهدكم فی الدنیا.
بحار الانوار،ج 1،ص 106
امیر مؤمنان علی علیه السلام
24. كسی كه صبر او را نجات ندهد،بی تابی او را هلاك خواهد كرد
من لم ینجه الصبر اهلكه الجزع
بحار الانوار،ج 68،ص 96
پایگاه فرهنگی هنری تکناز