تغذیه نوزادان

كودكان قبل از سن یكسالگی نباید شیر گاو مصرف كنند. تعجب نكنید زیرا بدن نوزادان به شیر مادر- و نه شیر فرآوری نشده گاو- نیاز دارد و اگر مادری نمیتواند بنا بر دلایلی به كودك خود شیر بدهد بهتر است به دنبال شیر خشك غنی شده با آهن كه از شیر معمولی درست شده باشد بگردد.این به معنای اجتناب كلی از مصرف شیر گاو نیست بلكه بیانگر این لست كه مصرف شیر مادر و شیر های خشك غنی از اهن در درجه اول اولویت قراردارند. به عبارت دیگر شیر گاو بهترین منبع دربردارنده مواد غذایی برای نوزادان نیست. حقیقت این است كه در تولید شیرهای خشك شیر گاو بعنوان منبع پروتئین، چربی و كربوهیدرات استفاده میگردد. اما مواد دیگری نیز هنگام تولید به آن افزوده می شود.اگر بجای شیر خشك به نوزاد شیر گاو فرآوری نشده داده شود بعد از مدتی ممكن است علایم كمبود بعضی از مواد مغذی نظیر آهن، اسیدهای چرب ضروری و ویتامین E ظاهر گردد. شیر گاو همچنین دارای مقادیر بیش از حد لازم سدیم است كه این مقدار اصلا برای نوزاد نیاز نیست. همچنین از آنجایی دستگاه گوارشی نوزاد هنوز تكامل نیافته است لذا مصرف مقادیر زیاد پروتئین موجب از دست دادن خون- از ناحیه روده ای معده ای- و به تبع آن كاهش ذخیره آهن در بدن نوزاد گردد.
بنابراین قبل از سن یكسالگی تنها مصرف شیرهای خشك فرآوری و غنی شده میتوانند نیازهای تغذیه ای نوزادان را برآورده نماید.همچنین در مورد كودكانی كه ممكن است بطور ارثی آمادگی ابتلا به آلرژی غذایی داشته باشند عدم مصرف هر نوع شیری غیر از شیر مادر میتواند باعث شود كه دستگاه گوارشی آنها بخوبی تكامل یافته و احتمالا در سنین بعد ار یكسالگی بتواند بدون ابتلا به عوارض این آلرژی از هر نوع شیرو غذایی كه تمایل دارند استفاده نماید.
اگر چه هنوز بطور كامل اثبات نشده است اما دلایل زیادی كه وجود دارد بیان میدارند در مورد كودكانی كه بطور ارثی استعداد ابتلا به دیابت وابسته به انسولین را دارند مصرف زودهنگام شیرهای غیر از شیر مادر –قبل از یك سالگی- میتواند یك عامل تسهیل كننده و تسریع بخش باشد.همچنین بیان میشود كه تركیبی از استعداد ارثی و مصرف زودهنگام از شیر گاو میتواند موجب بروز دیابت كودكان گردد.
● چه هنگام میتوانید به كودكانتان شیر گاو بدهید؟
برای اولین سال زندگی شیر مادر یا شیر خشك مهمترین منبع شیر به شمار می آید.شیر گاو برای اولین سال زندگی اصلا مناسب نیست اما از حدود ۷ ماهگی به بعد كمی شیر گاو و یا غذاهایی كه حاوی مقادیر كمی شیر گاو هستند میتوانند به عنوان یك غذای كمكی مورد استفاده قرار بگیرند.
میتوانید شیر را با غذاهای جامد مثل پوره سیب زمینی یا برنج مخلوط كنید و یا میتوانید مقدار كمی شیر را با میوه های تازه مخلوط نمایید. با افزودن ادویه و پوره سبزیجات به شیر میتوانید یك غذای لذیذ و خوشمزه برای كودكتان تهیه كنید.
● شیر گاو، چه وقت و چه مقدار
از چه هنگام میتوان به كودك شیر گاو داد؟ در اولین سال زندگی یك كودك شیر مادر و شیر های خشك بهتر از شیر گاو تشخیص داده شده اند و شیر گاو اصلا برای این امر مناسب نیست . اما از حدود ۷ ماهگی كمی شیر گاو و یا غذاهایی كه حاوی مقادیر بالای شیر هستند بعنوان مهمترین مكمل های غذایی به غذای كودكان افزوده می گردد. راههای زیادی برای آغاز استفاده از شیر گاو وجود دارد مثلا میتوانید آنها را به پوره ها و غذاهای كودكان- تهیه شده از غلات- استفاده نمایید.
همچنین میشود مقداری شیر كامل را با میوه های تازه مخلوط كرد و مصرف نمود. با تركیب نمودن كمی شیر كامل و پوره سبزیجات و كمی ادویه یك غذای عالی برای نوزادان و كودكان تهیه نمود.هر چه سن كودكان افزایش می یابد نگرانی از كمبود كلسیم نیز افزایش می یابد. بیش از بیست درصد از كودكان مقادیر ناكافی از كلسیم را دریافت میكنند. این امر بدان علت است كه اكثر كودكان از نوشیدنیهایی استفاده میكنندكه حاوی مقادیر ناكافی سدیم می باشد.سالهای اولیه زندگی یك كودك زمان رشد و تكامل استخوانهای اوست لذا مصرف مواد غذایی حاوی كلسیم زیاد در این سن بسیار مفید میباشد. در این مورد شیر یك نوشیدنی خوب و مفید است زیرا قند موجود در شیر(لاكتوز) و همچنین ویتامینD موجود در آن از عواملی هستند كه موجب افزایش جذب كلسیم می شوند.

سال ها است كه نقش اساسی تغذیه با شیر مادر در رشد و سلامت كودكان و همچنین سلامت مادران شناخته شده است و به تنهایی در شش ماه اول تولد برای شیرخوار كافی است. در شش ماه دوم تولد انرژی لازم پنجاه درصد از شیر مادر و پنجاه درصد از تغذیه تكمیلی تأمین می شود.
آموزش به مادران هنر است كه به مادران گفته شود همه آنها قادر به شیر دادن هستند و این باور باید به آنها تفهیم گردد.
متوسط جهانی تغذیه نوزادان با شیر مادر در كشورهای پیشرفته رقمی در حدود ۶۵ درصد است لذا به نظر می رسد كم شدن آموزش مادران و افزایش تبلیغات كارخانه های تولیدكننده شیرخشك در بروز سیر نزولی استفاده از شیر مادر طی سال های گذشته تأثیرگذار بوده است.
رئیس انجمن ترویج تغذیه با شیر مادر كشور در رابطه با این سیر نزولی گفت: در حالی كه آمار استفاده از شیر مادر برای تغذیه نوزادان در شش ماه نخست تولد آنها به ۶۵ درصد در حدود یك دهه قبل می رسید، این رقم اكنون به ۲۸ درصد كاهش یافته است.
دكتر علیرضا مرندی افزود: عدم رعایت قانون حمایت از شیر مادر و اجبار مادران توسط كارفرمایان و مهدهای كودك به استفاده از شیر خشك به جای شیر خود نیز از جمله عوامل موثر در كاهش تغذیه كودكان با شیر مادر در كشور است.
وی با بیان این مطلب كه استفاده از شیر مادر برای تغذیه كودكان ضریب هوشی آنان را ۱۴ درصد افزایش می دهد اظهار داشت: علاوه بر این اثرات عاطفی و احساس تغذیه با شیر مادر روی كودكان غیرقابل چشم پوشی است.
دكتر مرندی اظهار داشت: كودكانی كه از شیرخشك استفاده می كنند در مقایسه با كودكانی كه شیر مادر می خورند ۲۵ برابر بیشتر اسهال گرفته و میزان مرگ و میر آنان ۱۷ برابر بیشتر است.

تغذیه با شیرمادر، میزان مرگ و میر نوزادان بر اثر عواملی مانند انواع عفونت ها و سندرم های منجر به مرگ ناگهانی و ضایعات دیگر را به میزان قابل ملاحظه ای کاهش می دهد.
شیر مادر حاوی موادی است که حتی از ابتلای نوزادان به ویروس اچ.آی.وی و انواع سرطان ها ممانعت می کند.محققان اعلام کردند نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می کنند ۲۰ درصد کمتر از سایر نوزادان دچار مرگ و میر می شوند و هر چه طول دوره شیردهی به نوزاد بیشتر باشد، خطرات مرگ و میر کاهش می یابد.

زمان از شیر گرفتن در كشورهای مختلف متفاوت است و آخرین اطلاعات و توصیه ها سنین ۲تا ۴ سالگی را پیشنهاد می كنند . تصمیم در مورد از شیر گرفتن بستگی به شرایط جسمی ، روانی مادر و كودك و ویژگیهای خانواده دارد.
بهترین روش از شیر گرفتن روش تدریجی است كه همراه با عشق و علاقه بوده و هم برای مادر و هم برای كودك بسیار راحت تر است و بدون مشكل و در طی چند ماه اتفاق می افتد. بنابراین بعد از ۲ سال كامل كه كودك از شیرمادر بهره مند شده و در روز ۵ وعده غذا (‌۳ وعده غذای اصلی و ۲ میان وعده) می خورد و مایعات را هم با لیوان می نوشد می توان یك تا دو وعده شیر پاستوریزه یا آب میوه را جایگزین شیر مادر نمود . در این زمان نقش مادر آن است كه خود پیشنهاد شیر دادن را نكند و اگر زمانی هم كودك تمایل به شیرخوردن داشت از او دریغ ننماید، به ویژه وقتی كودك بیمار باشد كه فقط اشتها به خوردن شیر دارد و غذای دیگری را تحمل نمی كند.
در این روش چون از شیرگرفتن آرام آرام است مشكلات عصبی، روانی و تغییرات هورمونی مادر كه در یكباره از شیر گرفتن اتفاق می افتد بوجود نمی آید و كودك نیز دچار ضربه روانی نمی شود. به این ترتیب كودك كم كم علاقه به شیر خوردن را از دست می دهد و ممكن است خودش یكباره آنرا كنار بگذارد.
● بنابراین پیشنهاد می شود مادران عزیز از توصیه های زیر كه فقط به عنوان یك راهنما است، استفاده كنند.
۱- به كودك ، قبل از خواب و صبح هنگام بیدار شدن شیر خودتان را بدهید.
۲- بتدریج وعده های شیر قبل و بعد از ظهر را كم كنید یعنی فاصله شیردادنها را بیشتر نمایید تا خودبخود یك وعده شیردهی حذف شود.
۳- برنامه همیشگی روزانه را عوض كنید مثلاً اگر او را از مهد كودك بر می دارید به جای اینكه به منزل بیایید به فروشگاه یا پارك بروید تا سرگرم شود و هوس شیر خوردن نكند.
۴- سرگرمی های جدید برایش پیدا كنید.
۵- زمان شیرخوردن او را پیش بینی كنید و چیزی در دسترس داشته باشید مثلاً یك میان وعده یا یك نوشیدنی مورد علاقه او را بهمراه داشته باشید.
۶- اگر در صندلی یا محل مخصوصی به كودك شیر می دادید از این محل استفاده نكنید تا كودك بیاد شیرخوردن نیفتد و تقاضای شیر نكند.
۷- اجازه ندهید كودك شما را بدون لباس ببیند و هوس شیر خوردن كند.
۸- در صورت امكان از سایر افراد خانواده كمك بگیرید و هنگامی كه می خواهید وعده صبح شیردادن را قطع كنید سعی كنید زودتر از او از خواب بیدار شوید تا هنگام بیدار شدن او، همسرتان یا یكی دیگر از افراد آشنای خانواده در كنارش باشد.
۹- و بالاخره وعده های شیرخوردن در ساعات شب را بترتیب یك شب در میان و دو شب در میان و … كنید تا خود كودك دیگر تقاضای شیر نكند .

▪ دانه های چربی روی پستان بتدریج كم می شوند.
▪ مقداری از آب بدن دفع می شود كه خود سبب كاهش وزن مادر می گردد.
▪ ممكن است ترشح شیر تا چند ماه وجود داشته باشد كه شبیه كلستروم بوده، بعد غلیظ تر شده و بالاخره قطع می شود.
▪ مادر باید دریافت كالری روزانه خود را كمتر كند. تا بتواند چربیهای ذخیره شده را از دست بدهد.
▪ برای جلوگیری از شل شدن و افتادگی پستان ها مادر باید ورزش كند به ویژه حركات ورزشی كه در هنگام شنا كردن انجام می شود.
▪ قطع شیردادن به عنوان قطع ارتباط عاطفی تلقی نمی شود بلكه در مواقعی كه كودك نیاز به در آغوش گرفتن دارد ، یا خسته یا افسرده است یا درد دارد مادر باید او را با مهربانی در آغوش گرفته و آرام كند و عشق و علاقه خود را اینبار نه از طریق شیردادن بلكه از طریق نوازش و محبت به او هدیه نماید

کودکانی که فقط با شیر مادر تغذیه می کنند، در دوران نوجوانی کمتر به دیابت نوع اول مبتلا می شوند.دکتر «سوسن پارسای» با بیان اینکه شیر مادر، حاوی ترکیباتی همچون اسیدهای چرب یونیک است، افزود؛ این کودکان از لحاظ ارتباطی و رفتاری واکنش های مطلوب تر و بهتری در مقایسه با سایر کودکان نشان می دهند.وی اظهار داشت؛ این ماده مقوی سبب افزایش ضریب هوشی، ایمنی و مقاومت کودکان در مقابل بسیاری از بیماری ها می شود.پارسای با تاکید بر اینکه شیر مادر تنها شیری است که در شرایط مختلف نوزاد می تواند از آن تغذیه کند، تصریح کرد؛ تغذیه با شیر مادر باعث افزایش ضریب هوشی کودک و جلوگیری از انواع بیماری ها می شود.
به اعتقاد وی سلامت جسمی و روحی مادر، باور درونی وی نسبت به شیردهی و اعتماد به نفس از دلایل موفقیت در امر شیردهی است.پارسای یادآور شد؛ فقدان حمایت خانواده به ویژه پدران از مادر و نیز آموزش ناکافی مادر در دوران بارداری و وزن گیری مناسب وی در این دوران می تواند تاثیر بسزایی در سلامت مادر و نوزاد داشته باشد.وی افزود؛ بسیاری از مادران در سه روز اول پس از زایمان به دلایل هورمونی به افسردگی خفیف دچار می شوند و در ۱۵ تا ۲۴ درصد موارد نیز افسردگی شدید است.پارسای تصریح کرد؛ قرار دادن کودک در آغوش مادر در اولین لحظات تولد و تماس پوستی با مادر سبب ترشح هورمون آندروفین یا ایجاد شادی در مادر می شود.

اساس رشد كودك در سال اول تغذیه با شیر مادر است. كودك در هر حالتی كه دوست دارد و راحت‌تر است شیر می‌خورد اما بهتر است برای حفظ سلامت او حتی‌الامكان مادر بطور نشسته و زیر سر كودك را با دست بالا گرفته و با یك دست سر سینه را باریك كرده در دهان كودك قرار دهد.دو قلوها می‌توانند همزمان از دو سینه مادر شیر بخورند. این روش در تداوم شیر دهی و افزایش میزان شیر مادر مؤثر است. هر كدام از دوقلوها به یك سینه و هر دفعه از یك سینه مادر در عین حال كه هر دو سر روی سینه مادر و تنه آنها زیر بغل مادر است می‌توانند شیر بخورند. در قسمت تغذیه با شیر مادر تا ۶ ماهگی هیچ غذای دیگری كودك نیاز ندارد مگر اینكه شیر مادر كافی نباشد یا مادر دارویی خاص که در دوران شیردهی ممنوع است را بالاجبار مصرف كند یا كودك بعلت اختلال اسكلتی صورت نتواند شیر بخورد. که حتماً با مشورت پزشك و با تعیین نوع شیر خشك كودك را باید شیر داد. تغذیه كمكی در كنار شیر مادر در سال اول تولد باید شروع شود.در سه قلوها و چهار قلوها ممكن است شیر مادر به تنهائی كفاف رشد كودكان را ندهد و یا مادر توان ادامه تغذیه با شیر خود را برای كودكان نداشته باشد.دو قلوها و سه قلوها و چهار قلوها از نظر رشدی در دوران جنینی و بعد از آن در دوران شیر خواری و كودكی از آسیب پذیری بالاتری برخوردارند. خطر عوارض بیماریهای عفونتها، سوء تغذیه و … در آنها بیشتر است.

۱) مادر می‏تواند میزان مصرف شیر نوزاد را به راحتی تشخیص دهد.
۲) در صورت درست انجام دادن، مادر می‏تواند همان نزدیكی و گرمی شیر دادن با سینه را با شیشه شیر به نوزاد برساند.
۳) دیگر افراد فامیل می‏توانند در تغذیه نوزاد كمك كنند.
۴) مادر برای رسیدگی به دیگر بچه‏های خود وقت و آزادی بیشتری خواهد داشت.
۵) در غیاب مادر، دیگران می‏توانند نیاز غذایی نوزاد را برطرف كنند.

در ۶ ماه اول تولد تغذیه فقط با شیر مادر باید باشد و چنانچه به دلایل خیلی نادری مادر نتواند شیر خود را به كودك بدهد باید تغذیه صحیح مناسب با نظریه پزشك بر روی نوزاد شروع شود.
تغذیه با شیر مادر در رشد هوش و عاطفی و جسمی كودك نقش بسیار مهمی داشته و باعث می‌شود از عوارض غیر قابل جبران مادام العمر آن جلوگیری شود.

۱) به نوزاد به زور غذا ندهید. توجه به علامات سیری مثل عقب كشیدن صورت از قاشق و بستن دهان توجه داشته باشید.
۲) از اضافه كردن مواد غیر ضروری مثل شیرین كننده‏ها و یا چربی به غذای كودك خودداری كنید.
۳) به پرستار كودك نكات لازم درباره میزان، زمان بندی و تكرار غذاها یاد بدهید.
۴) غذا را با محبت كردن یكسان ندانید. به جای نشان دادن محبت به نوزادان با دادن آب نبات، بستنی و مواد پر چربی و شیرینی، محبت خود را با حرف زدن، بغل كردن و بازی كردن نشان دهید.
۵) برای دسر از آب میوه‏های طبیعی بجای دسرهای پر از شیرینی مثل پودینگ و ژله استفاده نمائی

۱) پس از وضع حمل هر چه زودتر شیر دهی را آغاز كنید.
۲) از دكتر درباره دفعات و تكنیك شیر دهی سؤال كنید.
۳) در هر وعده از هر دو سینه به نوزاد شیر بدهید.
۴) از دادن آب یا شیر خشك به نوزاد خودداری كنید مگر با اجازه پزشك باشد. شیر مادر در حدود %۸۰آب است و در بیشتر مواقع نیاز مایعات نوزاد را تأمین می‏كند.
۵) دوشیدن سینه را در بیمارستان یاد بگیرید زیرا ممكن است در آینده در منزل به كار آید.
۶) عارق نوزاد را پس از هر وعده شیر دهی بگیرید تا نوزاد در هنگام خواب راحت باشد

كودك در ابتدا در مرحله نوزادی از شیر مادر تغذیه می‌كند. با بزرگ‌تر شدن او مواد خوراكی دیگر نیز به فهرست غذایی او اضافه می‌شود تا زمانی كه او هم مانند دیگر افراد خانواده تغذیه كند.
برخی مادران به راستی نمی‌دانند چه زمان می‌توان كودك را با موادی غیر از شیر تغذیه كرد و حتی گاهی نوع مواد غذایی و مقدار مصرف آنها را بخوبی نمی‌شناسند. در این مبحث سعی شده است در مورد غذاهای كمكی در سنین معین اطلاعاتی داده شود.
شروع غذای كمكی از ۶ ماه به بعد است كه با فرنی آغاز می‌شود. بعد از فرنی، تغذیه كمكی كودك حریره بادام و پوره سیب زمینی و … است. كم كم تا یك سالگی، تنوع غذایی باعث رشد قوه چشایی كودك و كشف رنگها و مزه‌ها و بوهای مختلف توسط او می‌شود. با این كار كودك قدرت انتخاب پیدا می‌كند و این مرحله از رشد، اهمیت بسیار زیادی دارد.
شیر مادر بهترین و كاملترین غذا برای شیرخواران زیر ۶ ماه می‌باشد و در این دوران شیر مادر به تنهایی به علاوه قطره مولتی ویتامین (از ۱۵ روزگی) كلیه نیازهای تغذیه‌ای شیرخوار را تامین می‌كند.
غذای كمكی برای شیرخوار باید پس از ۶ ماهگی شروع شود، زیرا بعد از ۶ ماهگی نیازهای غذایی شیرخوار به تنهایی با شیر برآورده نمی‌شود و لازم است علاوه بر شیر مادر، تغذیه كودك با غذاهای نیمه جامد نیز شروع شود.
تغذیه تكمیلی علاوه بر تامین انرژی، دوران بسیار حساسی برای ایجاد عادات صحیح غذایی و استفاده از غذای سفره خانواده است. شروع تغذیه تكمیلی قبل از ۶ ماهگی به دلیل آماده نبودن دستگاه گوارش شیرخوار برای پذیرش غذاهای دیگر غیر از شیر، اقدام نادرستی است.
چون دستگاه گوارش كودك هنوز تكامل نیافته و با كوچكترین آلودگی به علت عدم رعایت بهداشت امكان ابتلا به عفونت‌ها از جمله اسهال افزایش می‌یابد و باعث كاهش یا توقف رشد شیرخوار می‌شود.
از طرف دیگر شروع زودرس تغذیه تكمیلی سبب كاهش مدت زمان مكیدن پستان مادر می‌شود. بعلاوه ممكن است غذای كمكی در مقایسه با شیر مادر، انرژی و مواد مغذی كمتری به كودك برساند كه موجب اختلال رشد كودك و در نهایت سوءتغذیه او می‌شود.
همچنین زود شروع كردن تغذیه تكمیلی احتمال بروز حساسیت به بعضی از مواد غذایی را در كودك افزایش می‌دهد. نتیجه‌ این كه بهترین سن شروع غذای كمكی بعد از پایان ماه ششم زندگی است.
البته‌ این به آن معنی نیست كه باید دفعات شیردهی را كم كرد، بلكه باید مادر ترغیب شود هر زمان كه كودك تمایل دارد شیر خود را به او بدهد و براساس سن كودك چند نوبت نیز غذای كمكی بعد از شیر مادر به او داده شود.
اگر غذای كمكی دیر شروع شود كودك تمایل خود را به خوردن غذاهای دیگر و امتحان كردن مزه و طعم‌های جدید از دست می‌دهد. همچنین تكامل عمل جویدن به تعویق می‌افتد و كودك غذای دیگری جز شیر مادر و یا مایعات را نمی‌خورد كه‌ این خود منجر به كم غذایی، اختلال رشد و سوء تغذیه می‌شود.
● اصولی كه باید در مورد تغذیه تكمیلی رعایت شوند عبارتند از:
۱) مواد غذایی باید از نظر مقدار و نوع به تدریج به غذای شیرخوار اضافه شود.
۲) ابتدا از یك نوع غذای ساده شروع و به تدریج مخلوطی از چند نوع غذا داده شود.
۳) از مقدار كم شروع و به تدریج بر مقدار آن افزوده شود.
۴) بین اضافه كردن مواد غذایی مختلف حدود ۷ـ۵ روز فاصله لازم است. زیرا شیرخوار باید به یك نوع غذا عادت كند و بعد غذای جدید اضافه شود. اضافه كردن یك به یك مواد سبب می‌شود اگر كودك ناسازگاری به یك ماده غذایی داشته باشد شناخته شود و بتوان آن را از غذا حذف كرد. همچنین دستگاه گوارش كودك فرصت پیدا كند تا به غذا عادت كند.
۵) ابتدا باید غذا رقیق تهیه شود به طوری كه غلظت آن كمی‌بیشتر از شیر مادر باشد. سپس به تدریج بر غلظت آن افزوده شود. سفت كردن تدریجی غذا سبب یاد گرفتن عمل جویدن می‌شود.
۶) اگر در شروع غذای تكمیلی، شیرخوار به غذای خاصی بی‌میل بود، نباید در خوردن آن پافشاری كرد و می‌توان یك تا دو هفته آن غذا را حذف و سپس دوباره به او داد.

اگر مادر دچار یك مرض واگیردار مثل سل، یا هپاتیت باشد، این مرض می‏تواند از طریق مادر به نوزاد منتقل شود و مادر و نوزاد نباید تماس نزدیك با یكدیگر داشته باشند و همچنین اگر مادر دارو مصرف كند، این دارو می‏تواند از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شود و باعث صدمه به او شود.
در این صورت مصرف شیر مادر توصیه نمی‏شود.مادران معتاد به مواد مخدر و الكل نیز نباید به نوزاد خود شیر بدهند، زیرا این مواد از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل خواهد شد.برخی از اوقات مادران در دادن شیر طبیعی خود به نوزادان تردید می‏كنند، زیرا كه شنیده‏اند كه مواد آلوده می‏تواند از محیط وارد شیرشان شده و به نوزاد منتقل شود. در اینجا با توجه به وجود آلودگیهای محیطی خاص، باید با مشورت یك پزشك متخصص و یا مشاور تغذیه این تصمیم گرفته شود.

▪ ۴ تا ۶ماه، سریال برنج یا فرنی رقیق و به دنبال آن سریالهای دیگر مثل سریال گندم.
▪ ۵تا ۷ماه، آب سبزیجات و میوه‏های از صافی رد شده (بهتر است سبزیجات قبل از میوه باشد تا نوزاد به طعم آنها قبل از آشنا شدن با طعم شیرین عادت كند).
▪ ۶ تا ۸ماه، مواد پروتئین (زرده تخم مرغ، پنیر، ماست، حبوبات، گوشت قرمز و سفید، و ماهی)به صورت پوره.
▪ ۹ماه به بعد، گوشتهای چرخ كرده (كودك در این سن قادر به جویدن است) نان تست شده .
▪ ۱۰ تا ۱۲ماه، تخم مرغ همراه با سفیده (خطر آلرژی كمتر است)، شیر گاو.

شیرخواران ، کودکان و نوجوانان باید از مکمل های ویتامین D بصورت قطره یا قرص برای سلامتی استخوانها استفاده کنند . بویژه شیرخوارانی که از شیرمادر استفاده می کنند بدلیل کم بودن میزان ویتامین D در شیر مادر دچار اختلال رشد می شوند . علائمی وجود دارد که نشان می دهد خیلی از کودکان قبل از بروز علائم راشی تیسم دچار کمبود طولانی مدت ویتامین D می باشند . راشیتیسم بیماری نرمی استخوان می باشد که بعلت کمبود دریافت ویتامین D ایجاد می شود . استخوانهای ضعیف شده در بچه های کوچک منجر به پاهای پرانتزی ، نرمی جمجمه و به تأخیر افتادن سینه خیز رفتن کودک می شود .
متخصصین بر این عقیده می باشند که تعداد کودکان مبتلا به راشی تیسم افزایش یافته است . نور خورشید منبع عمده ویتامین D می باشد ، زیرا پوست می تواند این ویتامین را تولید کند . اگر چه تماس زیاد با نورخورشید برای کودکان کم سن خطرناک می باشد . بنابراین به والدین شیرخواران زیر ۶ ماه توصیه می شود از قرار دادن کودکان در معرض نور مستقیم خورشید خودداری کنند زیرا احتمال سرطان پوست به میزان زیادی افزایش می یابد . ضدآفتاب ها مانع از تولید ویتامین D توسط پوست می شوند ، اگر چه برای جلوگیری از سرطان پوست توصیه می شوند . بیشتر بچه هائی که از شیر خشک استفاده می کنند میزان کافی ویتامین D بدست می آورند زیرا در این شیرها میزان کافی ویتامین D اضافه شده است .
اگر چه پزشکان جهت تقویت ایمنی نوزاد ، مادران را تشویق به شیردادن می کنند . اما این نگرانی وجود دارد که در طی روند رشد ،‌ کودک دچار کمبود ویتامین D شود .
علائم ضعیف شدن استخوانها خفیف و مخفی می باشد . بنابراین ممکن است قبل از اینکه مشکلات تکاملی کودک پدیدار شود این صدمات ایجاد شده باشد . مولتی ویتامین به شکل قطره برای شیرخواران بدون نسخه در دسترس همگان وجود دارد . در چند ماه اول زندگی حداقل ۲۰۰ واحد بین المللی ویتامین D در روز تکامل مناسب کودک را تسریع می کند . این میزان دارو باید در تمام طول دوران کودکی و نوجوانی ادامه پیدا کند . در حقیقت در تمام طول زندگی باید روزانه ۲۰۰ واحد ویتامین D مصرف شود و بعد از ۶۵ سالگی ممکن است نیاز به میزان کمتری از ویتامین وجود داشته باشد .
راشی تیسم در حقیقت مشکل اطفالی است که فقط با شیرمادر تغذیه شده اند . بخصوص اگر رنگ پوست آنها تیره باشد . اما وضعیت مادران شیردهی که قبل از زایمان ویتامین استفاه می کنند چگونه خواهد بود . آیا این ویتامین های مصرف شده وارد شیر آنها می شود ؟
بنظر می رسد پاسخ این سئوال مثبت باشد . میزان ویتامین در شیرمادران کاملاً متفاوت است .
با توجه به میزان کم ویتامین D در شیرمادر ، مصرف خوراکی روزانه ۲۰۰ واحد برای شیرخوار خطرناک نخواهد بود .