تغذیه بیماران

من و دوستان دیابتی ام هرکدام برنامه ی غذایی متفاوتی داشتیم. پس رژیم «دیابتی» یعنی چه؟؟

دلیل این موضوع را می توان چنین توجیه کرد:
از آنجا که هیچ نسخه ی واحدی که برای تمام افراد دیابتی کارآیی داشته باشد وجود ندارد، در نتیجه روش برنامه ریزی غذایی خاصی نیز در کار نیست.
حالا دیگر زمان آن برگه های از قبل آماده شده ای که بر پایه رژیم ۱۸۰۰ کیلوکالری، ‌استاندارد شده بودند، ‌سر آمده است. هم اکنون فرد گرایی است که در کنترل موثر دیابت، نقش کلیدی را ایفا می کند. در حال حاضر، بهترین برنامه های غذایی، توسط خود شما و با کمک کارشناسان تغذیه آشنا به دیابت، بر اساس وضعیت سلامتی شما، سایر دارو هایی که مصرف می کنید، میزان فعالیت بدنی و بالاخره ‌اهداف درمانی فردی طراحی می شود.
احتمالا آن دوست شما، که مبتلا به دیابت نوع یک است، از روش تزریقات متعدد انسولین و شمارش کربوهیدرات استفاده می کند و روزی چند مرتبه قند خون خود را اندازه گیری می کند. در این صورت، انتخاب های غذایی او نسبت به دوست دیابتی نوع دوی شما که میزان چربی خون بالایی دارد و باید وزن خود را کم کند، کاملا متفاوت خواهد بود.امکان دارد این مورد اخیر، دوستتان درحال تلاش برای کاهش کربوهیدرات دریافتی خود باشد و دیگر اینکه سعی دارد با خوردن موادی چون مغز دانه ها،‌ انواع زیتون و یا روغن کانولا، میزان چربی غیر اشباع رژیم غذایی خود را افزایش دهد. دوست دیگرتان که در نوبت های کاری چرخشی مشغول به کار است، به احتمال زیاد ‌از شیوه ای کاملا متفاوت، در ارتباط با زمان و انتخاب غذاها و میان وعده های خود استفاده می کند.
به یاد داشته باشیم، مسئله ی مهم این است که، از برنامه ی غذایی پیروی کنیم که مناسب خودمان باشد.

صبحانه چه می‌خورید؟ کره، عسل، خامه، پنیر؟ شاید هم تخم‌مرغ.
اما این نکته را می‌دانستید که خوردن تخم مرغ به همراه آب پرتقال به عنوان صبحانه در درمان کم خونی موثر است.
تخم مرغ منبع غنی از آهن است که به سالم نگه‌داشتن خون کمک می‌کند. اما اغلب زنان به اندازه کافی آهن دریافت نمی‌کنند و تقریبا ۴۰ درصد از زنان ۱۹ تا ۳۴ ساله به فقر آهن دچارند.
متخصصان می‌گویند، هرچند تخم مرغ مقادیر زیادی آهن دارد اما نوع این آهن با آهن موجود در گوشت قرمز متفاوت است و به خوبی در بدن جذب نمی‌شود.
این همانجایی است که آب پرتقال به کمک شما می‌آید. میوه‌های ترش همانند پرتقال سرشار از ویتامینC هستند و این ویتامین به بدن کمک می کند تا ۳ برابر بیشتر آهن موجود در تخم مرغ را جذب کند.
در واقع هرچه ویتامین C بیشتری بخورید، میزان جذب آهن هم بالاتر می‌رود. پس از اینکه یک لیوان بزرگ آب پرتقال همراه با تخم مرغ‌های صبحانه نوش‌جان کنید، نهراسید.

نسبت انسولین به کربوهیدرات چیست؟ آیا با استفاده از آن قادرم هر میزان خواستم بخورم؟

به عنوان توضیح ابتدایی باید گفت افرادی که دیابت خود را به شیوه ی تزریقات مکرر روزانه یا به وسیله ی پمپ انسولین کنترل می نمایند، می توانند از این ضریب استفاده کنند. در واقع این نسبت بیانگر ارتباط میان غذای مصرفی و انسولین شماست.به عبارت ساده تر، چنین ضریبی نشان می دهد زمانی که فرد دیابتی قصد دارد نسبت به برنامه ی معمول خود مقدار کربوهیدرات کمتر یا بیشتری میل نماید، به چه میزان انسولین سریع الاثر نیاز خواهد داشت و مقدار آنرا تخمین زد. در این صورت برنامه غذایی فرد دیابتی هم از نظر انتخاب های غذایی و هم در زمان مصرف وعده ها انعطاف پذیری بیشتری خواهد داشت. اما بهتر است مراقب باشید که زیاده روی نکرده و در عین حال غذاهایی را انتخاب کنید که مواد مغذی مورد نیاز شما را به بدنتان برساند.
نکته مهم این است که جهت اندازه گیری مقدار انسولین لازمست مقدار فعالیت بدنی که انجام داده اید را نیز در نظر بگیرید. ضریب انسولین به کربوهیدرات در بیشتر افراد دیابتی ۱ به ۱۵ است. به این معنی که، به ازای هر ۱۵ گرم یا یک واحد کربوهیدراتی که میل می نمایید به ۱ واحد انسولین احتیاج دارید. البته باید در نظر داشت این ضریب با توجه به وعده ی غذا و زمان صرف آن متفاوت است. در بسیاری از موارد، عدد بدست آمده برای صبحانه، کمتر از هنگام شام است.
همان طور که میدانیم، میزان فیبر، چربی و پروتئین موجود در هر غذا، واکنش انسولین را تحت تاثیر قرار می دهد. شما می توانید با کنترل مطلوب قند خون، این ضریب را مطابق با انواع وعده های غذایی و زمان آنها بدست آورید. در همین راستا می توانید از پزشک و تیم آموزش دیابت خود کمک بگیرید تا از اثرات مفید این نسبت بهره ببرید.

اگر دیابت داشته باشید، برنامه غذایی و فهرست‌های جانشینی به شما برای رسیدن به تمام اهداف تغذیه‌ای کمک می‌کند‌.‌ اولین گام، صحبت و مشورت با رژیم شناس خودتان است، کسی که احتیاجات روزانه تغذیه‌ای‌ ‌شما را محاسبه کرده و به شما کمک می‌کند تا به نسخه تجویز شده تغذیه‌ای خود، به‌خوبی عمل کنید. نسخه تجویز شده یا همان برنامه غذایی با کالری، کربوهیدرات و پروتیین و چربی که شما خورده‌اید و با سطح فعالیت خود شما و میزان انسولین موجود در بدن‌تان تطبیق داده خواهد شد.
● فهرست های جانشینی
شش فهرست جانشینی وجود دارند که به شما کمک کنند تا برنامه غذایی شما به سرانجام برسد. این شش فهرست عبارت‌اند از: نشاسته و نان، گوشت و جانشین‌های آن، سبزی‌ها، میوه‌ها، شیر و چربی.استفاده از فهرست جانشینی و دنبال کردن برنامه غذایی‌تان شما را با تنوع غذایی زیادی روبه‌رو می‌سازد و به این ترتیب کالری‌ها و کربوهیدرات و پروتیین و چربی داده شده در طول روز را کنترل خواهد کرد. در این صورت غذای شما با انسولین شما متعادل خواهد شد. اهداف درمانی برای دو نوع دیابت تاحدی با هم متفاوت است که به اختصار به آنها می‌پردازیم:
● غذا و دیابت نوع ۱
مهم‌ترین اصل تغذیه‌ای برای افراد مبتلا به دیابت وابسته به انسولین، یکنواختی و ثبات است. غذاها باید در یک محدوده زمانی در هر روز خورده شوند. مقدار و تنوع غذای خورده شده در هر وعده غذایی از یک روز تا روز دیگر باید تقریبا برابر باشد. این مساله مهم است زیرا غذایی که شما می خورید طوری طراحی شده تا میان ترشح انسولین بدن شما و میزان فعالیت‌تان تعادلی ایجاد کند. برنامه غذایی شما و فهرست‌های جانشینی می‌توانند به ثبات این مساله کمک کنند که تعامل میان غذا و انسولین شما باعث تنظیم سطح قند خون‌تان شود. اگر برنامه غذایی شما و انسولین بدن‌تان از این تعادل خارج شوند، نوسان و تغییر گسترده‌ای در سطح گلوکز خون به‌وجود می‌آورد که ممکن است شما با مشکلاتی ناشی از واکنش‌های انسولینی و یا نشانه‌هایی از افزایش گلوکز خون روبه‌رو شوید.
● غذا و دیابت نوع ۲
اغلب افراد مبتلا به دیابت غیروابسته به انسولین اضافه وزن دارند. بنابراین مهم‌ترین اصل تغذیه‌ای برای افراد مبتلا به این نوع دیابت، کنترل وزن است. شما می‌توانید با کمتر خوردن غذا و بیشتر کردن ورزش، کاهش وزن را تجربه کنید. در اینجا هم <خوردن با یک برنامه متعادل> مهم است حتی هنگامی که در حال کاهش وزن هستید. رژیم‌شناس شما در محاسبه تعداد کالری‌هایی که شما نیاز دارید و اهداف تنظیم وزن مناسب، شما را یاری خواهد کرد و راه‌حلی را به شما خواهد داد تا به آن اهداف برسید.
● اصلاح سبک زندگی
شما ممکن است مجبور شوید طریقه خوردن خود را تغییر دهید. اگر شما بیشتر یا کمتر غذا بخورید در نظم گلوکز خون شما و وزن‌تان موثر خواهد بود. برای تخمین مقدار غذای صحیح مصرف شده نیازمند اندازه گیری و وزن کردن غذاها هستید البته طی یک هفته و یا بیشتر مهارت لازم را به دست خواهید آورد و با گذشت زمان به این مهم دست خواهید یافت.
با گذشت زمان ممکن است برنامه غذایی شما تغییر کند. تغییرات در شیوه زندگی مثل شغل، مدرسه، مسافرت و گردش، نیازمند تطبیق در برنامه غذایی شماست. هر‌کدام از این تغییرات به این معنی است که شما ممکن است به یک برنامه غذایی جدید احتیاج پیدا کنید.

ـ از سوسیس، کالباس، کنسرو گوشت، برگرها و سایر فرآورده‌های گوشتی به علت دارا بودن مقادیر بالای سدیم باید پرهیز کرد. سبزی‌های کنسروشده در آب نمک، زیتون شور، چیپس و سایر تنقلات شور نیز نباید مصرف شوند.
ـ ماهی دودی یا کنسروشده و تن ماهی سرشار از سدیم هستند.
ـ سس‌ها، ‌سوپ‌ها، قرص‌های گوشت، کنسرو لوبیا و سایر غذاهای آماده مصرف می‌تواند سبب تشدید بیماری شود.
ـ مصرف الکل با فشاربالا ارتباط داشته و می‌تواند سبب تشدید بیماری شود.
ـ در طبخ به جای کره و روغن نباتی جامد بهتر است از روغن زیتون، سویا و کانولا استفاده کرد.
ـ مواد حاوی کافئین از قبیل قهوه، چای، نوشابه‌های کولا و شکلات، سبب افزایش فشارخون می‌شوند و باید در حد اعتدال مصرف شوند.
● چند نکته برای فشار خون بالا :
ـ کاهش وزن و حفظ وزن طبیعی از ارکان اساسی هر برنامه طراحی شده جهت مقابله با پرفشاری هستند.
ـ نیاز روزانه یک فرد بزرگسال به نمک یک دهم قاشق چای‌خوری است. مقادیر بیشتر نمک فقط در شرایط آب و هوایی گرم و یا در طول شیردهی لازم است. در این موارد یک قاشق چای خوری نمک کافی خواهد بود.
ـ برای کاهش فشارخون پیاده روی سریع ۳۰ تا ۴۵ دقیقه در روز و ۳ تا ۵ بار در هفته توصیه می شود.
ـ مصرف سیگار سبب تشدید پرفشاری شده بنابراین توصیه به ترک سیگار می‌شود.

جو ، به نظر میرسد که از چند طریق در کاهش کلسترول موثر است. یکی این است که شبیه داروهای شیمیایی ضد کلسترول بازار ، در مکانیسم ساخت کلسترول در کبد دخالت کرده و کلسترول را کاهش میدهد. محققان وزارت کشارزی امریکا در مرکز تحقیقات مادییسن سه ترکیب جداگانه د رجو کشف کرده اندکه قابلیت کبد در ساختن کلسترول نوع LDL را مهار می کند .LDL جزیی از کلسترول است که مضر بوده و به رگهای خونی سیب می رساند و منجر به حمله های قلبی می شود. درازمایشی خوراندن جو به خوک موجب شده که کلسترول خون خوک تا ۱۸ درصد پایین بیاید و بدون تردید ، جو در کاهش کلسترول خون انسان نیز موثر است. تحقیقات دکتر روزماری نیومن استاد دانشگاه ایالتی مونتانا که بر روی عده ای مردان داوطلب انجام شد ، نشان داد که خوردن جو به صورت نان ، دانه پخته ، کیک یا سایر انواع ، کلسترول خون انها را به میزان محسوسی پایین اورده است. این گروه مدت ۶ هفته هر روز سه بار با غذتی خوداز خوراکی های جو استفاده کرده اند و پس از ۶ هفته کلسترول خون انها ۱۵ درصد کاهش یافته است. ازمایشها نشان می دهد هر چفدر کلسترول خون بیشتر باشد تاثیر رژیم جو در کاهش ان بیشتر است. در ازمایش فوق گروه دیگری که طی همان مدت ۶ هفته از ارد گندم یا سبوس گندم به جای جو استفاده کرده بودند هیچ کاهشی را در کلسترول خون نشان ندادند. به نظر دکتر نیومن خاصیت کاهش کلسترول در جو ، حداقل قسمتی مدیون و جود مواد بتاگلوکان محلول در ان است. مواد بتاگلوکان الیاف گیاهی صمغی هستند که بخصوص در جو و یولاف ( جو دو سر ) به صورت قابل حل در اب یافت می شود. .این مواد نه فقط در پوسته ناز ک خارجی جو بلکه در داخل مغز دانه جو نیز و جود دارند. دکتر نیومن در حال حاضر با همکاری گروهی از دانشمندان سوئدی دست اندر کار اجرای تحقیقاتی هستند که معلوم کنن کدام واریته جو از این نظر بهترین نوع می باشند، یعنی کلسترول خون را کاهش میدهند .
ازمایشهایی که در دانشکده پزشکی دانشگاه ویسکانسن شده نیز نشان میدهدکه کپسولهای حاوی روغن جو که محتوی عواملی برای کاهش قابلیت کلسترول سازی کبد هستند ، به اشخاصی که پس از انفارکتوس عمل جراحی قلب کرده اند داده شده و موجب کاهش کلسترول خون انها در حدود ۱۸ – ۹ درصد شده است.

) به جای ۳ وعده غذایی، ۵ تا ۶ وعده غذای سبک بخورید. این مسئله بسیار مهم است که شما از پرخوری پرهیز کنید. کم خوردن باعث راحتی معده می شود.
۲) شام خود را با مقدار زیادی فیبر میل کنید، یعنی از مقدار زیادی میوه جات و سبزیجات استفاده کنید.
۳) قبل و بعد از وعده غذایی، کمی استراحت کنید. باید موقع غذا خوردن هیچ گونه اضطراب و ناراحتی نداشته باشید.
۴) آهسته غذا بخورید و خوب بجوید.
۵) ۳ ساعت قبل از خوابیدن، از خوردن غذا خودداری کنید.
۶) چربی غذا باید کم باشد.
۷) از خوردن سرخ کردنی ها ، جداً پرهیز کنید.
۸) غذاهای تند را مصرف نکنید
۹) نمک مصرف نکنید. استفاده زیاد از نمک در غذا، نه تنها باعث افزایش فشار خون می گردد، بلکه باعث به وجود آمدن باکتری هلیکوباکتر در معده می گردد. نمک همچنین باعث سرطان معده می گردد.
۱۰) از مصرف کردن غذاهای زیر خودداری کنید: قهوه ، چای، نوشابه های گازدار ، مرکبات، محصولاتی که از گوجه فرنگی تولید می شوند و شکلات.
۱۱) سیگار نکشید.
● غذاهای خوب برای بیماران دارای زخم پپتیک
▪ گروه نان و غلات: نان گندم ، برنج ، جو، ماکارونی، بیسکویت کم چرب
▪ گروه سبزیجات: سبزیجات تازه، یخ زده و کنسرو شده
▪ گروه میوه ها: میوه های تازه، یخ زده، کنسرو شده و آب میوه در صورت تحمل
▪ گروه شیر و لبنیات: شیر و لبنیات بدون چربی یا کم چرب
▪ گروه گوشت ها: گوشت گاو بدون چربی، گوسفند، مرغ بدون پوست، ماهی تازه و یخ زده، تخم مرغ ، کره بادام زمینی کم چرب، لوبیا و نخود
▪ چربی ها: مایونز بدون چربی و یا کم چرب، سس سالاد بدون چربی و یا کم چرب، مارگارین
▪ شیرینی ها: شکر، عسل، مربا، شربت، ژلاتین و آبنبات سفت (بدون شیر و یا ِکِرم)
● غذاهای بد برای بیماران دارای زخم پپتیک
▪ گروه نان و غلات: نان و غلات تهیه شده از چربی زیاد ( نظیر نان های فرانسوی کراوسان و بیسکویت) و نان هایی که در آنها آجیل، دانه ها و یا میوه خشک وجود دارد.
▪ گروه سبزیجات: سبزیجات خام ،ذرت ، بروکلی ، کلم ، شلغم ، گوجه فرنگی و محصولاتی که از گوجه فرنگی ساخته می شوند.
▪ گروه میوه ها: لیمو، گریپ فروت ، پرتقال ، آناناس ، نارنگی ، آب میوه مرکبات، انجیر، آلبالو و گیلاس
▪ گروه شیر و لبنیات: تمام شیرها و لبنیات پرچرب، شکلات شیری، خامه و پنیرهای با طعم تند
▪ گروه گوشت ها: تمام گوشت های گاو، مرغ و ماهی های پرچرب، سوسیس، گوشت های یخ زده، لوبیا و نخود خشک شده و تهیه شده در روغن زیاد، کره بادام زمینی چرب، آجیل و دانه ها مانند تخمه آفتاب گردان
▪ چربی ها: سس های خامه های و سس های ساخته شده با چربی زیاد، چیپس ، سیب زمینی سرخ شده، پاپ کورن، کیک، پای، دونات، نارگیل
▪ سایر مواد غذایی : شکلات، آبنبات های کرمی (ساخته شده از سرشیر)، نوشابه ، چای ، قهوه، فلفل ، سیر، سس های تند (نظیر، سس چیلی) و نیکوتین
تمامی بیماری ها ناشی از وجود استرس و تغذیه بد و بی تحرکی می باشد، پس بیایید از همین حالا با بیماری ها مبارزه کنیم. سعی کنید شاد باشید و بخندید تا زندگی به شما بخندد.

عموما اعتقاد پزشکان به این است که افراد دچار پرفشاری، نیاز به کاهش دریافت سدیم دارند. پتاسیم و کلسیم اضافی نیز می‌تواند به کاهش فشارخون کمک کند.
ـ موز، زردآلو، انجیر، گریپ‌فروت، هلو، انگور و آلو میوه‌هایی سرشار از پتاسیم هستند و سیب‌زمینی، سیر، براکلی، کدو سبز، قارچ و گوجه‌فرنگی و سبزی‌ها سرشار از پتاسیم هستند. حبوبات نیز از این نظر غنی‌اند.
میوه‌ها و سبزی‌ها دارای مقدار کم ‌سدیم هستند و باید به وفور مصرف شوند. در مطالعات مقایسه‌ای میان گیاه‌خواران با افراد غیرگیاه‌خوار، مشاهده شده است که متوسط فشارخون گیاه‌خواران کمتر است. یکی از علل این تفاوت را دریافت بیشتر پتاسیم در گیاه‌خواران دانسته‌اند.
ـ مرکبات، توت‌ها و سبزی‌های دارای برگ سبز، ‌منابع خوب ویتامین ث هستند . دریافت کم این ویتامین با پرفشاری ارتباط دارد. مصرف مکمل ویتامین ث درافراد دچار پرفشاری و همچنین افراد سالم سبب کاهش فشارخون می‌شود.
ـ گوشت و مرغ طبخ شده بدون نمک برای افراد دچار پرفشاری توصیه می‌شود. برای معطرکردن گوشت می‌توان از سبزیهای معطر، ادویه‌ها و میوه‌ها استفاده کرد. به عنوان مثال برای گوشت گوسفند از مرزنگوش و مریم گلی، برای مرغ از شوید و ترخون و برای جگر از پرتقال می‌توان استفاده کرد.
ـ ماهی تازه، ‌منجمد یا کنسروشده بدون آب نمک خوب هستند. می‌توان ماهی را با برگ‌بو، شوید، فلفل قرمز و سیاه، ادویه‌ها، مرکبات، سس‌های خانگی بدون نمک و سایر سبزی‌ها معطر کرد. ماهی‌های حاوی اسیدهای چرب مفید از قبیل حلوا، قزل‌آلا و قباد چندین بار در هفته توصیه می‌شوند.
ـ‌ سبزی‌های ریشه‌ای از قبیل سیب‌زمینی، همچنین برنج، ماکارونی، رشته‌ها و حلیم‌ بدون نمک و همچنین مواد نشاسته‌ای دارای سدیم کم هستند و می‌توان به عنوان پایه‌ای برای وعده غذایی از آنها استفاده کرد.
ـ دانه کنجد و سبزی‌های برگ سبز، منابع کم سدیم و تامین کننده کلسیم هستند.
ـ سیر نیز به کاهش فشارخون کمک می‌کند.

نقرس یکی از دردناک‌ترین انواع التهاب مفصل است. این بیماری با شروع شدید و ناگهانی درد، قرمزی، تورم، گرمی و التهاب در یک یا چند مفصل مشخص می‌شود. بیشترین مفصل که در جریان نقرس درگیر می‌شود، مفصل انگشت شست پا است ولی سایر مفاصل نیز ممکن است در حمله‌های عودکنندهِ نقرس درگیر شوند.‌
علت نقرس، رسوب کریستال‌های اسیداوریک در مفاصل است. از طرفی، مواد خاصی بنام پورین در رژیم غذایی می‌توانند سطح اسیداوریک خون را بالا ببرند و باعث حملات نقرس می‌شوند بنابراین با استفاده از یک رژیم غذایی، می توانید شدت بیماری خود را کاهش دهید. به این ترتیب، میزان اسیداوریکی که در بدن از طریق خوردن غذاها یا نوشیدنی‌های حاوی پورین ایجاد می‌شود، کاهش پیدا می‌کند. در هنگام بروز حملات، درمان دارویی نقرس اساس درمان است ولی در فواصل حملات شما می‌توانید با رژیم غذایی مناسب، سطح اسیداوریک خون را کنترل نموده و از بروز حملات جلوگیری کنید.‌
▪ توصیه‌های غذایی در هنگام حملهِ حاد نقرس‌:
ـ روزانه دو تا سه لیتر۸ ( تا ۱۲ فنجان) مایعات بنوشید که حداقل نصف آن به‌صورت آب باشد
ـ از غذاهای کم پورین استفاده کنید و از غذاهای دارای پورین زیاد اجتناب کنید
ـ پروتئین به مقدار متوسط مصرف کنید
ـ از غذاهای غنی از کربوهیدرات مثل نان، غلات، برنج، سبزیجات و میوه‌جات بیشتر استفاده کنید‌
ـ چربی را در رژیم غذایی خود محدود کنید، غذاهای سرخ کرده و دسرهای چرب نخورید.‌
▪ توصیه‌های غذایی برای فواصل عادی بین حملات نقرس:
ـ روزانه حداقل ۸ فنجان مایعات مصرف کنید که حداقل نیمی از آن به شکل آب باشد.‌
ـ از غذاهای دارای پورین بالا اجتناب کنید.
ـ وزن بدن را در حد طبیعی نگه دارید. اضافه وزن باعث افزایش تولید اسیداوریک در بدن می‌شود. کاهش وزن باید تدریجی باشد: هفته‌ای ۰/۵ تا ۱ کیلوگرم کاهش وزن سریع می‌تواند باعث ایجاد حملهِ نقرس شود. برای کاهش وزن از روزه داری یا رژیم پرپروتئین استفاده نکنید چون ممکن است نقرس را بدتر کنید.‌
▪ فهرست غذایی برای کاهش مبتلا به نقرس:
ـ غذاهای کم پورین:
نان، غلات، برنج؛ همه میوه‌جات و آب آنها مثل گیلاس، توت فرنگی، موز، پرتقال و سایر انواع میوه‌ها؛ لبنیات کم چربی؛ شربت، شیرینی، ژله، چای، قهوه و شکلات؛ غذاهای حاوی اسید چرب ضروری مثل تن ماهی، ماهی آزاد، فندق، گردو، روغن زیتون، روغن کانولا‌
ـ غذاهای دارای پورین متوسط (به میزان متوسط از آنها استفاده کنید):
بلغور، سبوس گندم، جوانه گندم؛ سبزیجاتی مثل گل کلم، اسفناج، قارچ و نخود سبز؛ غذاهای پروتئینی مثل گوشت، مرغ، ماهی، صدف ۸۰-۶۰( گرم روزانه)، حبوبات خشک و عدس ۱( فنجان پخته.)‌
ـ غذاهای پُر پورین (از خوردن آنها اجتناب کنید):
غذاهای پروتئینی مثل جگر، قلوه، دل، مغز،گوشت غاز و ماهی شور.‌‌

مواد غذایی خاصی وجود دارد که در التهاب های مزمن تاثیر بسزایی بر جای می گذارد. تغذیه نمی تواند تاثیر آرام بخشی و مسکنی سریع بر جای گذارد و باید روزها و هفته ها آن را پیگیری کرد تا اثراتش مشخص شود.
گوشت قرمز در بروز کمردردهای مزمن موثر است. اسید اوریک که در گوشت قرمز وجود دارد دلیلی برای التهاب است. بدن برای تولید پروستوگلاندین سری ۲ که بر التهاب اثر منفی دارد از اسید آراشیدونیک موجود در چربی حیوانات استفاده می کند.
موادی مثل سیب زمینی، لوبیا، سویا و دیگر حبوبات و همچنین ماهی های آب سرد می توانند جایگزین گوشت قرمز شوند.
مغزه ها و دانه ها یکی دیگر از منابع پروتئینی هستند و تاثیر چشمگیری در سلامتی دارند. روغن دانه ها و مغزه ها مانند روغن ماهی حاوی اسیدهای چرب ضروری است و بدن آنها را به پروستوگلاندین سری ۱ یا ۳ تبدیل می کند. این نوع پروستوگلاندین ها از گیاهان سرچشمه می گیرند و به صورت ضد التهاب اثر می کنند.
بادام و گردو و بادام زمینی از آن جهت که منیزیم بالایی دارند بسیار سودمند هستند. منیزیم نه تنها جزء اصلی استخوان و غضروف است، بلکه حافظ عضلات می باشد. کمردردهای مزمن می تواند علامتی بر ضعف عضلات شکم و در کل بدن باشد.
▪ مکمل های تغذیه ای:
کلسیم و منیزیم برای عضلات و استخوان ها ضروری است و در بر طرف کردن اسپاسمها و گرفتگی عضلات موثراند. سیلیس نیز برای تشکیل استخوان ها توصیه می شود. بیوفلاونوئیدها و ویتامین های C و E برای حفظ پیوند بافتها الزامی و در کاهش دردهای دیسک کمر موثر است. در صورتی که ترشح اسید معده کم باشد، ویتامین C به جذب CA کمک می کند. بعضی روغن ها مانند ضد التهاب ها عمل می کنند به خصوص اگر درد مربوط به عصب سیاتیک یا گرفتگی عضلانی باشد.
ـ آنتی اکسیدانها: در صورتی که اثرات التهابی در بدن وجود داشته باشد، مواد سمی که «رادیکال های آزاد» نامیده می شود در بدن آزاد شده و آسیب های زیادی به بافت ها وارد می کند و در نتیجه باعث افزایش التهاب مانند التهاب های ویروسی می شود. مصرف آنتی اکسیدان ها در کاهش علایم التهابی بسیار موثر است.
- ویتامین: C در بهبود زخم ها موثر بوده و در کاهش دردهای مزمن نقش دارد.
- بیوفلاونوئیدها: مانند کوئرستین.
این مواد با ویتامین C مصرف می شوند. این مواد آنتی اکسیدان های طبیعی بوده و باعث کاهش نفوذپذیری مویرگ ها شده و در نتیجه التهاب ها و ورمها کمتر می شود.
- روی، مس، منگنز: این مواد در فعال سازی سوپراکسید دیس موتاز (SOD) تاثیر دارد و این آنزیم ضد التهاب است. روی و منگنز به صورت آنتی اکسیدان عمل می کنند. مصرف بی رویه روی باعث کمبود مس شده و سیستم ایمنی را تحت تاثیر قرار می دهد. پس در مصرف مکمل ها احتیاط کنید.
-N استیل سیستین و سلنیوم -N استیل سیستین یک اسید آمینه است . (این ماده نیز آنتی اکسیدان است)
- کاروتینوئیدها:این مواد گروهی از آنتی اکسیدانها هستند و ویتامین A را نیز در بدن می سازند. ویتامین A در تقویت سیستم ایمنی موثر است و همچنین در نگهداری بافت ها نقش مهمی دارد.
- اسیدهای چرب ضروریEFA :
شامل EPA ایکوزانیتا انوئیک اسید) و GLA (گامالینولئیک اسید) و لینولنیک اسید است:
این مواد در درمان آرتریت (روماتوئید آرتریت) موثراند. این روغن ها از طرق مختلف در کاهش پروستوگلاندین های التهاب نقش خود را ایفا می کنند. لینولنیک اسید در ماهی آب های سرد مانند تن، سالمون، هرینگ، ترون، ماکارل، ساردین و کبد ماهی کار وجود داردGLA . در منبع سبزیجات مثل روغن گل گاوزبان و روغن دانه انگور وجود دارد.
- روغن ماهی:منبع EPA بوده و شبیه GLA است ولی راه های متابولیسمی متفاوتی دارد.
- ویتامین۶ B:برررسی ها نشان می دهد که این ویتامین دردهای عصبی را تسکین می دهد.
نکته: مقدار زیاد ویتامین۶ B می تواند مسمومیت های عصبی ایجاد کند. بخصوص اگر همراه با ویتامین های B و منیزیم نباشد.
فراموش نکنید که مکمل ها را نباید خودسرانه مصرف کنید. حتما با پزشک مشورت نمایید

اختلالات فیزیولوژیکی - روانی اغلب سبب تشدید بیماری می گردد و ممکن است روی احتیاجات غذائی بیمار نیز تأثیر عمیقی به جا بگذارد . تجربیات انجام شده روی بیماران بستری نشان می دهد که عدم تحرک یا به عبارت دیگر بستری بودن بیمار موجب افزایش سوخت پروتئین ها و در نتیجه دفع ازت در ادرار می شود . همزمان با کمبود مواد پروتئینی میزان کلسیم و سایر موادمعدنی استخوانها نیز به دلیل طولانی شدن زمان بستری کاهش می یابد . مثلاً در اکثر آسیب های بدنی از قبیل شکستگی استخوانها ، جراحات یا عفونت دفع ازت و الکترولیت های مختلف از بدن افزایش می یابد . مطالعات انجام شده روی عده ای از نوجوانان سالم نشان می دهد که هیجانات روی از قبیل امتحان دادن و یا هر یک از مراحل جنسی زندگی زن از قبیل رسیدن به سن بلوغ و شروع قاعدگی ، بارداری و بالاخره رسیدن به دوران یائسگی همراه با افزایش دفع ازت و کلسیم است .
در واقع بدن در تحت این شرایط به سختی قادر به برگشت به تعادل اولیه خود می باشد . وجود فشارهای روحی در بیماران ممکن است سبب تشدید یا افزایش دفع این گونه مواد گردد . بنابراین وظیفه کارشناس غذا درمانی بیمارستان و پرستار است که با تماس مرتب با بیمار و شنیدن درددلهای او و در نظر گرفتن احساسات بیمار تا آنجا که ممکن است راه حلی برای تقلیل فشارهای روحی او بیابند . در غیر این صورت امکان حل مشکلات بیمار و یافتن دلیل مشخصی برای عدم پیروی او از دستورات غذایی به سادگی میسر نخواهد بود .
در این رابطه مهمترین نکته این است که کارشناس غذادرمانی طرز فکر و رفتار خود را نسبت به بیماران مورد مطالعه قرار دهد . زیاد از حد افسوس خوردن در مورد مطلبی که از بیماری می شنوید یا احساس برتری کردن بر او ، عدم تحمل نشان دادن ، عصبانی شدن از بیمار هرگز نتایج خوبی در برنداشته است . لازم است رفتار با بیمار از هر طبقه ای که هست محترمانه باشد و او را به چشم یک فرد بالغ نگریست . کارشناس تغذیه درمانی باید از میان واژه ها و جملاتی که القاء کننده طرز فکر منفی در مورد غذاست خودداری نماید . برعکس اطمینان دادن ، بیمار در مورد اثر مفید رژیم غذائی تجویز شده برای او از ضروریات است ولی نباید فراموش کرد که موفقیت درمان با تغذیه در بیماران متفاوت است . تضمین بهبودی بیمار فقط به صرف پیروی از رژیم غذائی نه تنها عمل عجولانه ای است بلکه اصولاً روش درستی نیست . برای مثال یک رژیم غذائی محدود از چربی ممکن است دربیماری که مبتلا به سنگ مثانه است مفید باشد ولی نیاز به عمل جراحی را که ممکن است بعدها ضرورت پیدا کند تضمین نمی کند . همین طور ممکن است تغییر کمی و کیفی چربی الگوی غذا در یک بیمار مبتلا به بیماری های قلب و عروق بسیار مفید باشد ولی به طور کلی موفقیت تغذیه درمانی در این بیمار بسیار متغیر است .
بنابراین بهتر است برای تشویق بیمار به پیروی از رژیم غذا از این گونه روش ها استفاده نشود . بهترین روش معمولاً تشویق بیمار به پیروی از تمام دستورات مفید به حال او توأم با یکدیگر می باشد و این به معنای مصرف داروها ، غذا و استراحت کافی همراه با سایر نکات ضروری است

● فلفل برای زخم معده مفید است
مردم سنگاپور، مالزی و چین بیشتر از هندی ها به زخم معده مبتلا هستند. می دانید علت این موضوع چیست؟ زیرا هندی ها بیشتر از مردم چین فلفل مصرف می کنند.
تحقیقات نشان داده است که کپساسینcapsicin)) موجود در فلفل، باعث کاهش بروز زخم معده می شود. کپساسین، موجب افزایش جریان خون در قسمت مخاطی معده و تولید موکوس به وسیله ی دیواره ی معده می شود، بنابراین بافت معده در برابر ترشح اسید معده مصون باقی می ماند.
جالب است بدانید در مطالعات نیز دیده شده است که خوردن ۲۰ گرم فلفل، درست ۳۰ دقیقه قبل از خوردن یک عدد آسپیرین، از اثرات مخرب این دارو بر بافت معده و دوازدهه، در اثر مصرف طولانی مدت آن جلوگیری می کند و به این ترتیب می توان از این دارو به راحتی استفاده کرد، بدون آنکه نگران زیان آن باشیم.
حتی مشاهده شده، افرادی که طولانی مدت الکل مصرف می کرده اند، اگر عادت به خوردن فلفل نیز داشته اند، بافت معده شان کمترین آسیب را دیده است.
لذا می توان نتیجه گرفت که با خوردن این سبزی می توان معده ی سالم تری داشت، در حالی که بسیاری از مردم به غلط تصور می کنند، فلفل می تواند ناراحتی های معده را تشدید کند.
● داروی ضد سرطان
شاید باورتان نشود اگر بگوییم از فلفل می توان در درمان سرطان و حتی برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری استفاده کرد. تحقیقات نشان داده اند کپساسین موجود در فلفل، به عنوان یک ترکیب ضد سمی عمل کرده و مانع از فعالیت ترکیبات سرطان زا در بدن می شود و از تشکیل تومورهای بدخیم در بدن جلوگیری می کنند.
به علاوه، این سبزی سرشار از ترکیبات آنتی اکسیدانی مثل ویتامین c و کاروتن است، طوری که در ۱۰۰ گرم فلفل دلمه ای قرمز یا سبز و فلفل معمولی خام به ترتیب ۱۴۰، ۱۲۰ و ۱۲۰ میلی گرم ویتامین C و ۳۸۴۰، ۲۶۵ و ۱۷۵ میکروگرم بتاکاروتن وجود دارد.
خوردن یک عدد فلفل دلمه ای متوسط ۱۶۰ گرمی، بیش از سه برابر نیاز روزانه ی بزرگسالان به ویتامین C را تأمین می کند، البته باید بگوییم که این ویتامین نسبت به حرارت بسیار حساس است، بنابراین این خواص بیشتر در فلفل خام وجود دارد نه پخته شده و حتی بخارپز.
● اثر فلفل در سرماخوردگی
وجود مقادیر فراوان ویتامین C در فلفل دلمه ای باعث شده این سبزی برای درمان سرماخوردگی مفید باشد. طوری که مصرف مرتب این سبزی در برنامه ی غذایی، هم شدت و هم طول دوران سرماخوردگی را کاهش می دهد.
به علاوه این سبزی دارای خواص ضدعفونی کنندگی نیز هست. کپساسین موجود در فلفل، به خصوص در فلفل معمولی، ترکیب شیمیایی دارد که موجب تحریک سیستم ایمنی شده و به این سیستم در حمله به عوامل عفونی کمک می کند. به علاوه، این ترکیبات موجب تحریک معده برای ترشح اسید می شود، بنابراین افرادی که در برنامه ی غذایی شان به طور مرتب از این سبزی استفاده می کنند، کمتر به بیماری های عفونی مبتلا می شوند.
پس سعی کنید روزهایی که سرماخوردگی شیوع پیدا می کند، از فلفل بیشتر در سالادتان، به همراه سایر سبزی های تازه استفاده کنید.
● فلفل در غذای خانه
از آنجایی که فلفل برای قلب خیلی مفید است، اضافه کردن مرتب آن به غذا یا مصرف کپسول آن می تواند از بیماری قلبی پیشگیری کند.
هر چند فلفل یک چاشنی محسوب می شود، اما این ماده واقعاً به هضم غذا در بدن کمک می کند و برای اغلب زخم ها مضر نیست. این ماده حتی در میزان مصرف پایین نیز قوی است، بنابراین بهتر است بیشتر از مقداری که با غذا میل می کنید، از این ماده استفاده نکنید.
کرم یا پودر فلفل به عنوان نوعی مسکن می تواند در تسکین درد دندان، زونا، آرتریت، پسوریازیس و سایر انواع دردهای مزمن مفید باشد، هرچند ممکن است مصرف این ماده سبب سوزش یا خارش نسبی شود، اما این عارضه به زودی از بین می رود.
جالب است بدانید که می توانید فلفل تازه را تا ۱۲ روز در یخچال نگهداری کنید.

سرماخوردگی و گلودرد یک عفونت حاد( کوتاه مدت) ویروسی در قسمت مجرای تنفسی فوقانی است که از طریق هوا مانند عطسه کردن یا تماس با افراد مبتلا به بیماری، از فردی به فرد دیگر سرایت می کند.
مکمل های تغذیه ای که برای سرماخوردگی توصیه می شوند، شامل : ویتامینC– روی ( به شکل قرص یا اسپری بینی ) و پروپیول است.
● علائم سرماخوردگی چیست؟
آب ریزش و گرفتگی بینی، گلودرد، بی تابی و التهاب از علائم عمده آن است. بیشتر اوقات گلودرد به تنهایی و جدای از سرماخوردگی، خود یک علامت جدی است مثل گلودرد استرپتوککی( میکروبی) که احتیاج به تشخیص پزشکی و درمان با آنتی بیوتیک دارد. وقتیکه عفونت ویروسی است، آنتی بیوتیک ها تأثیری در بهبود سرماخوردگی ندارند.
● درمان سرماخوردگی چگونه است؟
محیط مرطوب و گرم، باعث تسریع بهبود می شوند. کسانیکه به سختی دچار سرماخوردگی می شوند، بایستی استراحت کنند. داروهای بازکننده گرفتگی بینی مانند پزودوفدرین و فنیل فرین، بطور موقت بینی را باز می کنند، اما اغلب مجدداً بینی دچار گرفتگی می شود.
برای حفظ تعادل آبی و تسهیل جریان ترشحات بدن، بایستی مقدار زیادی مایعات نوشید. اگر سرفه شدید یا خطرناک باشد، داروهای ضد سرفه مثل دکسترومتورفان، خصوصاً برای خواب راحت، تجویز می شوند.
درغیراینصورت ، برای خارج ساختن ویروس های عفونی و ترشحات جمع شده در گلو، بایستی خلط را دفع کرد و نبایستی آن را در گلو نگه داشت.
● توصیه های غذایی مفید:
زیاده روی در مصرف شکر، چربی و الکل به سیستم ایمنی بدن آسیب می زند، هر چند که از چگونگی تاثیر این موادغذایی در طول دوره ی سرماخوردگی اطلاع دقیقی در دست نیست.
● مکمل های غذایی مفید:
▪ ویتامینC :
بررسی ۲۱ مطالعه نشان داد مصرف ۱ تا ۸ گرم ویتامینC در روز، مدت و شدت سرماخوردگی را تا ۲۳ درصد کاهش می دهد.
مقدار مناسب ویتامینC بری درمان سرماخوردگی معلوم نیست، ولی ممکن است حداکثر ۱ تا ۳ گرم در روز باشد؛ با توجه به اینکه مقدار بیشتر از ۲۰۰- ۱۲۰ میلی گرم در روز، بعنوان مقدار مناسب و کافی برای افراد سالم در نظر گرفته می شود.
بررسی ۲۳ مطالعه نشان داد مکمل دهی ویتامینC در کودکان اثرات بهتری نسبت به بزرگسالان دارد. همان مطالعه ثابت کرد مصرف ۲ گرم یا بیشتر ویتامینC در روز، در کاهش مدت سرماخوردگی مؤثرتر از ۱ گرم در روز است.
▪ روی(Zn) :
وقتیکه روی (Zn) در زمان سرماخوردگی بصورت مکمل به افراد داده شد، ثابت کرد که این عنصر باعث کاهش قدرت ویروس ها برای احاطه سلولهای بدن و کمک به سلولهای ایمنی برای مبارزه با سرماخوردگی می شود و علائم سرماخوردگی را تسکین می دهد.
قرص روی مدت سرماخوردگی را در بزرگسالان کاهش داد ولی در کودکان اثری نداشت.
قرص های حاوی گلوکونات روی، گلسین- گلوکونات روی واستات روی در بهبود مؤثرند، ولی اشکال دیگر روی و قرص هایی که حاوی اسید سیتریک، اسید تارتاریک، سوربیتول و مانیتول هستند ، اثری ندارند و در مطالعاتی که این اشکال روی بکار رفت مثل مواقعی که مقدار روی کافی نبود، موفقیتی در عمل حاصل نشد.
برای بهبود سرماخوردگی، قرص هایی که حاوی ۱۳ تا ۲۵ گرم گلوکونات روی، گلسین- گلوکونات روی یا استات روی می باشند، هر ۲ ساعت یکبار برای چند روز مختلف استفاده می شوند. اگر این قرص ها با بروز اولین علامت سرماخوردگی مصرف شوند، بهترین اثر را دارند.
مطالعات بیان می کرد دلایل کافی برای اثر روی وجود ندارد و از نظر آماری، معنی دار نیست. اما مقایسه ۶ آزمایش ثابت کرد، در کسانیکه در زمان سرماخوردگی قرص روی مصرف کرده بودند بعد از یک هفته، در مقایسه با افرادیکه مصرف نکرده نبودند، علائم سرماخوردگی کاهش یافته بود و معنی دار نبودن از نظر آماری به دلیل کافی نبودن تعداد افراد یا روی مصرفی بود.
اسپری بینی روی نسبت به قرص روی در بهبود سرماخوردگی مؤثرتر است، زیرا طبق یک بررسی، میزان سرماخوردگی در افرادی که ۴ بار در روز این اسپری را بکار برده بودند ۷۴ درصد کم شده بود، در صورتیکه با مصرف قرص روی ۴۲ تا ۵۳ درصد کاهش یافته بود.
● پروپیول :
پروپیول ماده صمغی است که توسط حشرات از جوانه های برگی شکل و پوست درختان جمع آوری می شود خصوصاً از درختان صنوبر و کاج. عصاره پروپیول می تواند در پیشگیری و کوتاه کردن مدت سرماخوردگی مؤثر باشد.
مطالعات بالینی نشان داد، عصاره پروپیول عفونت دستگاه تنفسی فوقانی را در کودکان کاهش می دهد.
تولیدکنندگان این محصول توصیه می کنند، فرآورده های خوراکی پروپیول به میزان ۵۰۰ میلی گرم، یک یا دوبار درروز مصرف شوند.

درمان سردرد، دردهای حاصل از رانندگی و علائم سرماخوردگی با نعنا فلفلی
"نعنا فلفلی" گیاهی است با نام علمی Mentha piperita از خانواده ی نعنا (Labiatae).
اینگونه نعنا که کمتر به‌ عنوان خوراکی مصرف می ‌شود، دارای مقدار زیادی از ترکیب مهمی به نام منتول (Menthol) است. با وجودی که این گونه نعنا دارای خواص متعدد انواع نعناست، ولی به علت دارا بودن مقدار زیادی منتول (Menthol) دارای خاصیت ضد درد، ضد درد موضعی و ضداحتقاق قوی‌ تری نسبت به گونه‌های دیگر نعناست.
باید ذکر نمود که تا کنون حدود ۳۴ گونه نعنا در جهان شناسایی شده که نزدیک به نیمی از این گونه‌ها در ایران رویش دارند.
با وجودی که خوردن این گونه نعنا اثرات ضد درد خود را بر بدن اعمال می‌ کند، ولی در سال‌های اخیر اسانس اینگونه نعنا استخراج و در صنعت داروسازی به‌ صورت فرمولاسیون مایعی در می‌ آید تا بتواند مورد استفاده ی مناسب ‌تری‌ قرار گیرد.
محصول این گونه نعنا در ایران به نام"قطره ی منتول" موجود است که در کلیه داروخانه‌ها وجود دارد. قطره منتول یکی از موثرترین ضد دردهای موضعی برای سردرد، درد دست و پا و کمر، و گرفتگی بینی حاصل از سرماخوردگی یا خستگی ناشی از کار و یا درد حاصل از رانندگی و غیره است که می ‌تواند به چند طریق مورد استفاده قرار گیرد.
البته این قطره موضعی بوده و به صورت تنفسی یا مالش بر روی اعضای بدن و یا به صورت ماساژ مورد استفاده قرار می‌ گیرد.
یکی دیگر از موارد مصرف قطره ی منتول در محیط‌ های سربسته برای ضدعفونی کردن فضا و کاهش میکروب‌های سرماخوردگی، رفع خستگی و ایجاد خواب راحت می‌ باشد.
● درمان نفخ، دل‌ درد و اسپاسم با نعنا قمی
"نعنا قمی" گونه ‌ای از نعنا می‌ باشد که نام علمی آن Mentha spicata است. این گونه نعنا دارای بو و مزه ی مطبوع بوده و بیشتر از سایر سبزی های خوراکی مورد استفاده قرار می گیرد.
اینگونه نعنا با وجود خواص متعدد، به خاطر داشتن ترکیب مهم کارون (Carvone)، دارای اثرات ضد نفخ، ضد دل ‌درد و ضد اسپاسم قوی‌ تری نسبت به گونه‌های دیگر نعناست، بنابراین خوردن این گونه نعنا می ‌تواند به خوبی اینگونه مشکلات را حل نماید.
این گیاه از طعم و مزه ی خوبی برخوردار است و می ‌توان آن را به ‌طور مدام مصرف نمود تا از نفخ و دل درد در امان بود. امروزه صنایع داروسازی، عصاره ی اینگونه نعنا را که دارای اثر بسیار قوی می‌ باشد به قطره‌های خوراکی تبدیل نموده اند تا با توجه به مایع بودن‌، به سرعت و در عرض چند دقیقه جذب شده و اثر نماید.
محصولی که در ایران از این نوع نعنا به دست می آید، به نام "قطره کارمینت"(Carmint) است که می‌ توان آن را با توجه به خوراکی بودن نعنا، در تمام سنین (از نوزادان تا افراد مسن) بدون هیچ محدودیتی مصرف نمود.
محصولات حاصله از این گونه نعنا ضمن اثرات سریع از عارضه ی جانبی برخوردار نمی ‌باشند و با داروها و غذاها تداخل نمی‌ نمایند.
نکته ی مهم درباره ی تاثیر محصولات نعنا برای درمان نفخ و دل‌ درد این است که ترکیبات موجود در اسانس (رایحه) این گیاه در عرض چند دقیقه (حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه) جذب می شوند و مشکلات حاصله را مهار می ‌کنند، و در صورتی که هم زمان با مصرف غذا خورده شوند از ایجاد نفخ و دل‌ درد جلوگیری می‌ کنند، بنابراین دارای خاصیت درمانی بوده و مانع نفخ و دل ‌درد می ‌شوند.

● آب و الکترولیت ها :
زمانی بیمار نیاز به دیالیز دارد که دفع مواد ( GFR ) به حداقل میزان می رسد و پس از چند ماه اولیه دیالیز GFR به کمترین حد می رسد و بیماران کم ادرار و حتی بی ادرار می شوند لذا مصرف مایعات بیشتر موجب ادم – فشار خون- نارسایی قلب گردیده و در هنگام دیالیز نیز با کم کردن حجم اضافی افت شدید فشار خون- ایسکمی قلب- آریتمی های مختله و کرامپ های عضلانی شدیدی اتفاق می افتد که موجب مرگ و میر بیشتر بیماران می گردد.
توصیه می شود با توجه به مایعات توصیه شده به جهت سوخت و ساز بدن و نیز مقدار آب موجود در غذاهای خشک و با احتساب مایعات هدر شونده ناپیدا حداکثر ۱۰۰۰ سی سی مایعات در ۲۴ ساعت مصرف شود و به زبان ساده تر در فاصله دو دیالیز اضافه وزن بیمار بیش از یک و نیم کیلو تا دو کیلو نباشد.
در مورد سدیم می دانیم کلیه ها فیلتراسیون ( GFR ) ۱۵ میلی متر در دقیقه با افزودن FENA « * » = Soduim Fraction Excretion سدیم اضافی را هر چه بیشتر از دیستال خارج می کند. این قانون در مورد پتاسیم هم صدق می کند و از فیلتراسیون (GFR ) پایین تر کلیه ها قادر به دفع سدیم و پتاسیم نیستند که همراه عدم دفع ادرار موجب مشکلات ذکر شده می شوند توصیه شده است مقدار مصرف نمک در بیماران دیالیزی چه همودیالیزی چه دیالیزی صفاقی ۵/۱- ۱ گرم در روز باشد.
۸۰-۹۰ در صد پتاسیم از راه ادرار دفع می شود و ۸-۱۰ میلی اکی ولالن نیز از راه مدفوع خارج می گردد در نارسایی کلیه دفع گوارشی تا سه برابر افزوده می شود به شرط آنکه این بیماران یبوست نداشته باشند.
بیماران دچار نارسایی مزمن کلیه ها در مقایسه با بیماران دچار نارسایی حاد کلیه مقدار بیشتری پتاسیم در خون تحمل می کنند و از طرفی به علت نارسایی انسولین – اسیدوز متابولیک- مصرف بتابلوکر- هیپوالدسترونسیم و هر بار هیپرکاتابولیک شدن در سیر بیماری، پتاسیم بالاتری دارند و اگر چه با دیالیز و یا مصرف رزین های تبادل کننده سدیم – پتاسیم (Kayexalate ) می توان سطح سرمی پتاسیم را پایین آورد ولی توصیه می شود حداکثر مصرف روزانه پتاسیم ۷۰ میلی اکی والان باشد.در مورد مقدار منیزیوم غذاها مشکلی ایجاد نمی شود ولی توصیه شده است روزانه ۲۰۰-۳۰۰ میلی گرم منیزیوم در غذاها مصرف شود.
با هر بار همودیالیز می توان ۲۵۰ میلی گرم فسفر را از خون جدا ساخت ولی این مقدار در مقابل مصرف فسفر که در غذاها خصوصا در مواد پروتئینی وجود دارد و با علم به اینکه ۷۰-۶۰ درصد فسفر خورده شده که سریعا جذب بدن می شود بسیار ناچیز است لذا توصیه می شود با توجه به اینکه بیشترین منابع غذایی فسفر گوشت- لبنیات و کولاها می باشد روزانه حد اکثر ۸۰۰ میلی گرم فسفر مصرف شود که غیر ممکن است لذا رژیم غذایی باید با داروهای لازم باند شونده فسفر همراه باشد.
● پروتئین- کالری و چربی در رژیم غذایی بیماران تحت دیالیز (ESRD )
سوء تغذیه موجب کوتاهی عمر بیماران دیالیزی است. متاسفانه ۸-۶% بیماران دیالیزی دچار سوء تغذیه شدید می شود ۳۵-۳۰% بیماران سوء تغذیه متوسط دارند. عوامل متعددی چون بی اشتهایی – توکسی اوری – افسردگی و اختلالات عصبی روانی دیگر که در بیماریهای مزمن شایع است بیماران دچار نارسایی کلیه در دسته بیماران کاتابولیک قرار می گیرند.و از طرفی با هر بار درمان مقداری از اسید کربنه های آزاد « حدود ۸ گرم » از دست می رود که در دیالیزهای جدید و دیالیز صفاقی مقدار بیشتری از اسید آمینه از دست می رود و از طرفی با نارسایی کلیه ساخت بعضی از پروتئین ها مانند کارنتین « Carnetene که امروزه نقش بزرگی را برای کاتابولیک شدن آن نسبت می دهند» مختل می شود و به دلائل متعدد دیگر باید پروتئین از نوع مرغوب به این بیماران داد البته پروتئین افزون تر خود عوارضی چون نیاز به درمان بیشتر و افزایش پتاسیم و فسفر را به همراه دارد. توصیه می شود روزانه ۲/۱- ۱ گرم پروتئین برحسب هر کیلو وزن به بیماران داده شود « برای یک انسان ۶۰ کیلویی حدود ۱۵۰-۱۳۰ گرم گوشت پخته بدون چربی و استخوان نیاز است.» علت مرگ در ۵۰% بیماران دیالیزی عوارض قلبی عروقی متاثر هیپرلیپیدی است.
این بیماران دچار هیپرلیپیدمی نوع IV منتشر یعنی تری گلیسیرید CDLVLDL هستند برای پایین آوردن لیپید خون این بیماران رژیم غذایی توصیه می شود زیرا داروهای موجود ضد لیپید ایجاد عوارض کبدی شدیدی در این بیماران می کند و فقط در تری گلیسیرید بالاتر از mg / dl ۱۰۰۰ می توان دارو داد آن هم با دز بسیار کم اما مهم ترین مسئله در تغذیه این دسته از بیماران کالری کافی روزانه یعنی ۳۵-۳۰ کیلوکالری بر حسب وزن بدن است.