تغذیه سالمندان

بسیاری از سالمندان برخلاف دوران جوانی که عادت داشتند روزی سه وعده غذای اصلی مصرف کنند، تمام وعده‌های غذایی‌شان را میان وعده تشکیل می دهد و فقط یک بار در روز وعده غذایی اصلی را مصرف می ‌کنند. محققان می ‌گویند مصرف میان ‌وعده برای سالمندان خوب است و کالری دریافتی سالمندان را به مقدار کافی به آنان می ‌رساند.
بررسی حدود ۲۰۰۰ سالمند ۶۵ ساله و مسن‌تر نشان می‌ دهد افرادی که به مقدار کافی میان ‌وعده مصرف می ‌کنند و در عین حال در معرض کاهش وزن و تغذیه نامناسب و ناکافی قرار دارند، کالری کافی را به بدن ‌شان می ‌رسانند. میان ‌وعده حاوی پروتئین، کربوهیدرات و چربی بیشتر است.
پژوهشگران بر این باورند که عوامل متعددی مانند مشکلات بهداشتی، مصرف دارو و تغییرات حس چشایی ممکن است به کاهش اشتها و کاهش وزن منجر شود. مردان ۷۰ ساله در مقایسه با مردان ۲۵ ساله، روزانه ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ کالری کمتر دریافت می‌ کنند که این میزان در زنان ۶۰۰ تا ۸۰۰ کالری است.
در هنگام طبابت، پزشک شما نمی ‌داند که آیا به بیمارشان که اشتهای کمی دارد و ممکن است، مشکل سلامتی مانند بیماری قلبی -عروقی و... داشته باشد، توصیه کند که پس از ناهار یک غذای مختصر نیز مصرف کند یا خیر، چون ممکن است گرسنه نشود و شام نخورد.
پاسخ این است که هیچ اشکالی ندارد.
پزشک باید با اطمینان به بیمارش توصیه کند که در میان روز و عصر، میان ‌وعده مصرف کند، چون یک رفتار تغذیه‌ای درست است. البته محققان بر این باورند که مصرف میان ‌وعده‌های بی ‌ارزش و توخالی مانند چیپس، کیک و کلوچه، نباید زیاد توصیه شود، بلکه میان ‌وعده باید از نظر سلامتی با ارزش و مفید باشد.
بسیاری از سالمندان که در مراکز مراقبتی مخصوص نگهداری می‌ شوند، نان و کلوچه کنار ناهار خود را برای میان ‌وعده یا عصرانه نگه می ‌دارند و برخی از آنان به همین علت، حجم زیادی از کالری به بدن‌شان می‌ رسد، در حالی که در بسیاری از موارد هم، همین سالمندان هنگامی که در منزل خود تنها هستند، غذای مختصری درست می ‌کنند و آن را پای تماشای تلویزیون مصرف می ‌کنند که رفتار درست تغذیه‌ای نیست و به همین علت باید به میان‌ وعده‌ها نیز اهمیت داد تا اگر سالمندی یک وعده غذای اصلی را نخورد، کالری دریافتی روزانه‌اش کم نشود.

متاسفانه عقیده اشتباهی در میان برخی سالمندان رواج دارد! آنها معتقدند اگر کمتر آب بخورند، نیازشان به دفع ادرار نیز کاهش می‌یابد و از آنجایی که برخی از‌ آنها در رفع احتیاجات دفعی خود دچار مشکلات فراوانی هستند به این عمل اشتباه خود ادامه می‌دهند.
به‌طور کلی احساس چشایی، بویایی، بینایی و لامسه در سالمندان کاهش می‌یابد.
کاهش حس چشایی و بویایی در سالمندان شایع‌تر است و ناشی از عوامل مختلفی از جمله فرآیند تحلیل رونده پیری مثل کاهش تعداد پرزهای چشایی، تخریب عصب بویایی، بیماری‌هایی مانند آلزایمر، داروها، مداخلات جراحی و عوامل محیطی است.
آب مورد نیاز بدن تحت‌تاثیر عوامل مختلفی مثل فعالیت، دفع آب غیرمحسوس، داروها و بار مواد محلول ادرار است.
جایگزینی روزانه مایعات ضروری است به‌ویژه در کسانی که پروتئین و گوشت زیاد مصرف می‌کنند.ورزش منظم انجام می‌دهند، در مناطق گرمسیر زندگی می‌کنند و از ملین‌ها و دیورتیک‌ها (مدرها) بهره می‌برند.
معمولاً میزان مایعات مورد نیاز تقریباً ۳۰ تا ۳۵ میلی‌متر به ازای هر کیلوگرم وزن واقعی بدن یا حداقل ۱۵۰۰ میلی‌لیتر در روز است.
با افزایش سن، کل آب بدن کاهش پیدا می‌کند. مقدار آب بدن در سالمندان تقریباً ۵۰ درصد وزن کل بدن است که ۱۰ درصد کمتر از بالغین است. این کاهش در ارتباط با کاهش توده بدون چربی (بافت ماهیچه) بدن است.
کاهش دریافت مایعات، کاهش عملکرد کلیوی، کاهش حس تشنگی و عدم کنترل ادرار و مشکلات متعاقب آن همگی خطر دهیدراتاسیون (کم‌آبی) را افزایش می‌دهند.
کم‌آبی در سالمندان شایع است و برخی نشانه‌های آن شامل سردرد، یبوست، خشکی پوست، کاهش وزن، گیجی، زبان خشک و باردار، تغییرات فشارخون، تغییر در دفع ادرار و رنگ آن و اختلال تکلم است.
با تمام این اوصاف، سالمندان باید ۸ لیوان آب، حتی در صورت عدم تشنگی، در طول روز بنوشند و حداقل ۴ـ ۲ واحد میوه و ۵ـ۳ واحد سبزیجات روزانه مصرف کنند و نگران افزایش نیاز به دفع ادرار نیز نباشند. زیرا اگر به همین دلیل کمتر آب بنوشند دچار مشکل زیادی از جمله سنگ مجاری ادراری و سنگ مثانه می‌شوند.

بعضی اشخاص سالخورده پس از خوردن غذا احساس ضعف و یا سرگیجه میكنند واین حالت بخصوص پس از خوردن پبحانه بیشتر رخ می دهد ،زیرا سیستم اعصاب اتونومیك آنها فعالیت سریعی برای تنظیم فشار خون آنها شبیه موقعی كه جوان بودند ندارد.سیتم اعصاب اتونومیك قسمتی از سیستم اعصاب است كه وظیفه ان اداره و كنترل فعالیتهای غیر ارادی بدن می باشد.
برای اصلاح حالت فوق كه ناشی از نوعی تنبلی سیستم اعصاب اتونومیك است گروهی از پزشكان دانشكده پزشكی دانشگاه و اندر بلت توصیه می كنند كه دو فنجان بزرگ قهوه كه دارای ۲۵۰ میلی گرم كافئین است با صبحانه بخورند.در آزمایشی كه در مورد بیماران ساخورده ای كه مبتلا به این ناراحتی هستند به عمل آمد ،كافئین كه با دو فنجان قهوه خورده بودند موجب شد كه فشار خون آنها به قدر كافی بالا نگه داشته شود تا جریان گردش خون را به طور طبیعی حفظ نماید و مانع از سرگیجه شده و تعدل بدن را نیز حفظ نماید ،ولی در عین حال محققان ملاحظه كردند در مواردی كه برای اصلاح این حالت صبح قهوه مصرف می شود در بقیه مدت روز دیگر نباید قهوه یا كافئین خورده شود ،زیرا مقدار زیادی كافئین ممكن است اثرش را ضعیف كند. پزشكان توصیه می كنند كه قهوه اگر قبل از غذا خورده شود بهتر است.

اگر افراد کهنسال سیب یا آب سیب بخورند دیگر مغز آنها با کهولت و کهنسالی مواجه نخواهد شد و افراد مسن خواهند توانست به راحتی مانند جوان ها کار های فکری بکنند.
در مطالعات جدید معلوم شده، سیب حاوی ماده ای عجیب و کارآمد است که می تواند پس از خوردن و جذب شدن از سالخوردگی های طبیعی در مغز انسان ها جلوگیری کند.
به طور کلی زمانی که سن افراد بالا می رود، بافت مغزی هم پیر شده و آسیب می بیند، اما به هر حال اگر سیب به اندازه کافی مصرف شود این سالخردگی کمتر مشاهده می شود.
آزمایش هایی که روی موش ها انجام شده نشان می دهد، آنهایی که سیب خورده بودند راحت تر از بقیه می توانستند کارهای فکری انجام دهند. اگر این مطالعات و بررسی ها درست از آب در بیاید، باید خیلی سریع سیب یا آب سیب در رژیم غذایی پیرمرد ها و پیرزن ها قرار بگیرد تا آنها به راحتی بتوانند دوران کهنسالی را در آسایش سپری کنند.

▪ آیا می‌دانید زیاده‌روی در مصرف پروتئین نه‌تنها مفید نیست، بلکه موجب بروز مسائل جدی می‌شود؟ آیا مشکلات ناشی از مصرف زیاد پروتئین‌ها را می‌شناسید؟
ـ گوشت‌های دودی مثل همبرگرهای آماده، سوسیس و کالباس به دلیل وجود نیتریت‌ها و نیترات‌ها موجب تولید مواد سرطان‌زا مثل نیتروزآمین‌ها در بدن می‌شوند.
ـ مقادیر زیاد پروتئین موجب از دست رفتن ویتامین ب۶، ب۳، کلسیم و منیزیم است و از طریق ترشح مواد ارگانیک مثل مواد دفعی ازت‌دار موجب تخریب کلیه‌ها می‌شود.
ـ گوشت قرمز دارای مقدار زیادی چربی‌های اشباع است که این چربی‌ها احتمال خطر ابتلا به چاقی، فشار خون، تصلب شرائین و سرطان را بالا می‌برد.
ـ گوشت قرمز دارای مقادیر زیادی فسفات و اسید است که از دست دادن کلسیم استخوان را تشدید کرده و موجب افزایش خطر بروز پوکی استخوان است.
امروزه گوشت گاو و مرغ دارای مقادیر زیادی هورمون‌های مصنوعی، آفت‌کش‌ها و بسیاری مواد شیمیایی هستند. بیشتر مواقع گوشت همبرگری به اندازه پروتئین موجود در آن یا حتی بیشتر، چربی دارد.
اما می‌دانیم که پروتئین برای ادامه حیات ضروری است و بعد از آب، فراوان‌ترین ماده موجود در بدن است، به‌طوری که ۲۰-۱۸ درصد وزن بدن را تشکیل می‌دهد. پروتئین در ساختمان سلول‌های مو، پوست، عضلات، اندام‌های داخلی و عروق خونی نقش دارد و طی رشد در ساخت سلول‌ها شرکت کرده و در موقعیت‌های ضروری آنها را بازسازی می‌کند. پروتئین باید دائماً و به مقدار مورد نیاز خورده شود اما این مقدار مورد نیاز چقدر است؟!
متخصصان علم تغذیه در یک رژیم غذایی ایده‌آل متفق‌القول نیستند زیرا اغلب مواد غذایی را به هر مقدار دلخواه می‌توان استفاده کرد. همچنین مقدار ایده‌آل از شخصی به شخص دیگر متفاوت است.
همان‌طور که ذکر شد، یکی از پایه‌های تغذیه ایده‌آل، مصرف‌ پروتئین‌ها به مقدار مورد نیاز بدن است. نیاز غذایی روزانه ۸/۰ گرم به ازای هر یک کیلوگرم وزن ایده‌آل بدن است. مثلاً اگر وزن شما حدود ۶۰ کیلوگرم است، برای ساخت، ترمیم و حفظ سلول‌های بدن روزانه احتیاج به ۴۸ گرم پروتئین دارید. آیا شما به مقدار کافی پروتئین مصرف می‌کنید؟
گوشت ماکیان در صورت پوست کندن و سرخ نکردن مقدار کمتری چربی و کالری دارد. ماهی دارای مقادیر زیادی پروتئین بوده و چربی آن از گوشت گاو و مرغ کمتر است. گر چه مصرف آبزیان تازه ارجح است اما کنسرو ماهی تن، میگو و خرچنگ نیز از منابع خوب پروتئینی هستند.گوشت ماهی، تخم‌مرغ و لبنیات دارای پروتئین کامل هستند. پروتئین کامل دارای هر هشت اسید آمینه ضروری بوده و پروتئین ساختمانی است. پروتئین در مقادیر متفاوت در سبزیجات، غلات و تنقلات و دانه‌های روغنی نیز وجود دارد. منابع کربوهیدراتی به دلیل اینکه فاقد تمام یا برخی اسیدهای آمینه ضروری هستند از لحاظ غذایی کامل نیستند ولی متخصصان علوم تغذیه معتقدند که می‌توان دو ماده غذایی دارای پروتئین‌های غیرکامل را با هم مصرف کرد. زیرا مدتی بعد از خوردن غذا پروتئین‌ها به اجزای تشکیل‌دهنده خود یعنی اسیدهای آمینه شکسته‌شده و با هم جور می‌شوند.
گر چه این تحقیقات نسبتا جدید است اما مردم سراسر دنیا و از جمله کشور ما خیلی پیش از این عمل ترکیب اسیدهای آمینه را در غذاهای سنتی و بومی خود انجام داده‌اند مانند خوردن برنج به همراه لوبیا، باقلا یا نان و پنیر و گردو سویا به همراه برنج و سبزیجات،‌ سبزیجات و تخم‌مرغ و... لبنیات منابع بسیار خوب پروئین‌اند مثلا شیر غذای بسیار مناسبی است به‌طوری که با وجود تعادل مناسب اسیدهای آمینه، میزان چربی آن بالا نیست.

● میزان انرژی مورد نیاز
با افزایش سن میزان نیاز به انرژی کاهش می‌یابد که می‌تواند به دلیل کاهش فعالیت جسمی‌، کاهش توده عضلانی و فعال بدن باشد. در صورت دریافت مازاد بر نیاز انرژی مشکلات و عوارضی مانند چاقی، فشارخون، بیماری‌های قلبی‌ـ‌عروقی برای سالمند ایجاد می‌شود.
میزان نیاز به انرژی برای هر سالمند متفاوت بوده و براساس وزن، قد، شرایط فیزیکی و سلامتی وی محاسبه می‌شود.
● میزان پروتئین مورد نیاز سالمندان
با افزایش سن علاوه بر کاهش توده عضلانی، ذخیره پروتئینی بدن نیز کاهش می‌یابد و میزان نیاز به پروتئین با افزایش سن نه تنها کاهش نیافته بلکه ثابت مانده و یا افزایش می‌یابد. بویژه در صورت ابتلا به بیماری‌ها و یا عفونت‌ها که این مسئله بسیار مهم می‌باشد.
توصیه می‌شود.۱۴ تا ۱۶ درصد از انرژی دریافتی روزانه سالمندان از پروتئین‌ها به ویژه پروتئین‌های با کیفیت بالا تامین شود.
● میزان مایعات مورد نیاز سالمندان
توجه به دریافت کافی مایعات در سالمندان از مسائل مهم می‌باشد. علایم کمبود آب در بسیاری از سالمندان ممکن است به صورت خشکی لب‌ها، گودافتادن چشم‌ها، تب، یبوست، کاهش حجم ادرار و تهوع باشد که این مسئله در مورد سالمندانی که در مناطق گرم زندگی می‌کنند بیشتر شایع است.
استفاده از داروهای ادرارآور نیز از عوامل مؤثر در ایجاد کم‌آبی در سالمندان می‌باشد. بنابراین توجه به مصرف کافی آب و مایعات در این دوران اهمیت ویژه‌ای دارد.
● ویتامین‌ها و مواد معدنی
اغلب سالمندان علاقه زیادی به مصرف مکمل‌های ویتامینی دارند که باید به این مسئله توجه شده و از مصرف بیش از حد نیاز این مکمل‌ها خودداری شود. در مورد ویتامین‌های محلول در آب، معمولا کمبودی در سالمندان دیده نمی‌شود. مگر در سالمندان الکلی که کمبود ویتامینB۱ می‌تواند وجود داشته باشد و یا سالمندانی که دچار سوء‌تغذیه هستند.
همچنین ممکن است بعضی از سالمندان به علت مشکلات دندان و یا مشکلات گوارشی از خوردن سبزیجات و میوه‌جات پرهیز کنند درحالیکه این منابع غذایی تامین کننده ویتامین ث هستند و یا مصرف زیاد آنتی بیوتیک‌ها می‌تواند در سالمندان کمبود ویتامین "کا" ایجاد کند.
کمبود ویتامین "دی"ممکن است در سالمندان به ویژه آنهایی که از نور آفتاب دور هستند بوجود آید. در مورد مواد معدنی باید گفت با رعایت یک برنامه غذایی صحیح می‌توان مواد معدنی مورد نیاز سالمندان را تا حد زیادی تامین کرد.
فقط باید به میزان کلسیم دریافتی که معمولا مقدار مصرف آن در سالمندان به میزان توصیه شده نمی‌رسد توجه شود. عوامل متعددی در کمبود کلسیم در سالمندان نقش دارند.
از جمله میزان جذب روده‌ای کلسیم، کار کلیه‌ها، متابولیسم استخوان‌ها، اثرات متقابل مواد مغذی بر یکدیگر و بر داروها، کم‌تحرکی و عدم مصرف کافی لبنیات به دلیل عدم تحمل به لاکتوز در صورتی که شیر و لبنیات به مقدار کافی مصرف نشود ممکن است نیاز به مصرف مکمل کلسیم باشد که البته تشخیص آن باید توسط پزشک و متخصص تغذیه صورت گیرد.
در مورد سدیم هم باید در سالمندانی که مبتلا به فشارخون،‌ مشکلات قلبی، کلیوی و دیابت هستند محدودیت‌هایی اعمال شود

نوشیدن آب و مایعات یکی از فعالیتهای مطبوع بشر می باشد که بر اساس آن نیازهای حیاتی مهم آدمی رفع می گردد .
حفظ مایعات بدن از ضروریات زندگی است .
۴۵ درصد وزن بدن سالمندان را آب تشکیل می دهد .
در طول سالمندی تغییرات مهمی در عملکرد اندامهایی که در تعادل مایعات بدن نقش مهمی بازی می کنند ، پدید می آید . این تغییرات عبارتند از :
- کاهش وزن کلیه ها
- کاهش خونرسانی به کلیه ها
- کاهش توانایی کنترل نمک های بدن
- کاهش قدرت غلیظ سازی ادرار
- کاهش حس تشنگی
تغییرات نامبرده سبب کاهش توانایی بدن سالمندان در حفظ تعادل مایعات می شود ، بطوریکه فرد سالمند با سرعت زیادی در معرض خطر کاهش حجم مایعات بدن قرار می گیرد .
بطور کلی سالمندان بیشتر از جوانان در معرض خطر کم آبی قرار دارند.

-در سالمندانی که جویدن غذا برای آنها مشکل است. مصرف غذاهای نرم مثل: انواع پوره، گوشتهای نرم (چرخ کرده، نازک قیمه شده) سوپها،‌آش‌هایی که حبوبات زیاد ندارند و آب میوه توصیه می‌شود. همچنین کته نرم، سیب زمینی آب پز،‌پوره، میوه‌های نرم مثل: انگور، موز و کمپوت توصیه می‌شود. ( رژیم غذای نرم)
-برای جلوگیری از مشکلات عاطفی ـ احساسی سالمندان بهتراست به عادات غذایی آنها احترام گذارده شود. و هر گونه تغییری با ملایمت و روابط دوستانه بوجود آید.
-با توجه به مشکل یبوست در اکثر سالمندان مصرف کافی مایعات، مواد پر فیبر نظیر نان کامل گندم و میوه‌هایی مثل گلابی، آلو،‌زرد آلو اهمیت دارد. رژیم غذائی پر فیبر باید به تدریج باشد. افزایش ناگهانی ایجاد نفخ و تولید گاز کرده و منجر به اسهال می‌شود.
-درصورت کم خوابی یا بی‌خوابی یک لیوان شیر داغ قبل از خواب توصیه می‌شود.
-در صورتی که یک وعده غذائی کامل در نظر گرفته می‌شود. بهتر است وعده سنگین برای نهار در نظر گرفته شود.
-ترجیحاً بهتراست. تعداد وعده های غذائی را زیاد و مقدار آن را در هر وعده کم کنیم.
-چاقی در سالمندان باعث فشار زیاد بر مفاصل، سیستم تنفسی، قلبی ـ عروقی است. بنابراین سالمندان باید با در نظر گرفتن میزان مواد مغذی مورد نیاز روزانه از کالری دریافتی خود بکاهند.
-در رژیم سالمندان باید حداقل ۳ واحد ترجیحاً شیر کم چرب یا بدون چربی و یا جانشینهای آن مانند:‌ماست و یا دوغ گذاشته شود.
-افراد مسن باید حتماً از ۲ واحد گوشت خصوصاً گوشتهای کم چرب ماکیان، ماهی، تخم مرغ و یا از جایگزین‌های آن مانند: حبوبات استفاده نمائید.
-سالمندان حداقل ۴ واحد میوه و سبزی که نیمی از آن حتماً از منابع غنی ویتامینC و ویتامین A باشند، استفاده نمایند ویا از جایگزین‌های آنها مانند آب میوه، کمپوت استفاده نمایند.
-سالمندان حداقل روزانه ۸ – ۶ لیوان مایعات برای جلوگیری از کم آبی بدن استفاده نمایند. این میزان معادل cc/۱kal۱ است. البته نوشابه‌های الکلی و کافئین و... نمی‌تواند جایگزین آب گردند .عدم دریافت مایعات سبب دهیدراتاسیون افزایش فشار خون، افزایش دمای بدن، یبوست، تهوع، استفراغ، خشکی مخاط، کاهش دفع ادرار و گیجی می‌شود.
-تغییر روش تهیه غذاها در افزایش مصرف مایعات نقش دارند. می‌توان بیشتر از سوپها و یا آب میوه رقیق شده با آب استفاده نمود.
-مصرف چربی باید در این دوره محدود گردد، محدودیت چربی باعث تأخیر در بروز سرطان جلوگیری از تصلب شرائین و پیشگیری از بیماری فرد می‌گردد. بنابراین از گوشت‌های کم چربی (مرغ و ماهی و... ) از روغن‌های گیاهی و ترجیحاً از روغن‌های مایع گیاهی استفاده نمائید.
-رژیم غذایی سالمندان باید حاوی مواد غذایی غنی از ویتامین‌ها و املاح بویژه کلسیم و آهن باشد.
-با توجه به مشکل یبوست در اکثر سالمندان، مصرف کافی مایعات در روز و مواد پر فیبر نظیر نان تهیه شده از گندم کامل و میوه‌هایی مثل گلابی رسیده، آلو، آلو زرد و سبزیها اهمیت دارد. همچنین دادن هشدار به سالمند در مورد مصرف بی‌رویه مسهل‌ها می‌توانند مفید باشد.
-در صورت وجود اسهال،‌فرد باید از نظر تحمل لاکتوز، مشکلات بالینی مانند: گاستروانتریت و عفونت لوله گوارش، آنفلوانزا یا اثر احتمالی برخی داروهای مصرفی (مانند: آنتی بیوتیک‌ها، آنتی‌اسیدها، آرام بخش‌ها و داروهای مدر) مورد ارزیابی قرار گیرد.
-در سالمندانی که جویدن غذا برای آنها مشکل است، مصرف غذاهای نرم مثل انواع پوره، گوشت نرم، سوپ، آشی که حبوبات زیاد ندارد و آبمیوه توصیه می‌شود.
-برخی از سالمندان ممکن است مبتلا به فشار خون بالا باشند، در این موارد، رژیم غذایی کم سدیم و در صورت نیاز، کاهش وزن پیشنهاد می‌شود.
● مواد غذائی غیر مجاز یا غذاهایی که باید محدود شوند:
-غذاهای چرب و سرخ شده و... مثلا مایونز
-غذاهای نفاغ مثل: کلم و گل کلم و...
-شیرینی و چربی کیکهای خامه‌ای
-روغن‌های حیوانی و ...

از آنجا که عسل غنی از املاح، ویتامین و آنزیم‌های حیاتی است، می‌تواند در کاهش روند پیری در سالمندان مؤثر باشد. همچنین، بی خوابی یا کم خوابی که مشکل اکثر سالمندان محسوب می‌شود با مصرف عسل بهمیزان زیادی کاهش می یابد. این نوشیدنی معجزه‌گر باعث می‌شود انواع فشردگی‌های ماهیچه‌ای، کوفتگی‌ها و حتی دردهای عضلانی سریعتر رفع شوند.
از طرفی ویتامین D موجود در عسل، قادر است اعمال کلسیم و فسفر را به خوبی تنظیم کند، در نتیجه اعصاب با مصرف عسل به حداکثر کارایی خود می‌رسند. صمغ موجود در عسل نیز، اجازه نمی‌دهد جدار عروق سفت شود و حالت ارتجاعی خود را از دست بدهد به همین علت مواد مغذی راحت تر از طریق عروق به مغز می‌رسند

- کاهش مصرف نمک در برنامه غذائی روزانه برای کاهش فشار خون و احتباس آب در بدن
- کنترل وزن و مناسب نگه داشتن آن با توجه به نوع استخوانبندی- رعایت تنوع در گروههای غذائی
- پرهیز از مصرف غذاهای چرب و سرخ شده
- مصرف گروه شیر و لبنیات در روز
- مصرف کمتر گوشتهای قرمز و استفاده بیشتر از مرغ و ماهی و حبوبات جهت تأمین پروتئین
- مصرف کمتر غذاهای پر کالری نظیر شیرینی ،‌شکر ، آب نبات و کیک خامه ای
- مصرف مستمر سبزیجات خام جهت تأمین فیبر غذایی میوه های غنی از ویتامین A , C
- کاهش مصرف سبزیجات نفاخ مثل گل کلم و کلم و ...
- افزایش تعداد وعده های غذائی و کاهش حجم آنها
- کاهش مصرف نوشابه های گازدار و کافئین دار
- استفاده از ادویه جات و گیاهان معطر جهت بهبود طعم و مزه و بوی غذا
- استفاده از آب در طول روز ۶ - ۳ لیوان
- مصرف حداکثر ۳ عدد تخم مرغ در هفته
- عدم مصرف چای و قهوه قبل از خواب
- مصرف حداقل غذاهای دودی و کنسرو شده
- عدم مصرف سسهای چرب ( مانند مایونز ) برای سالاد و سبزیجات پخته ، استفاده از ماست بجای سسهای چرب
- قرار گرفتن در مقابل نورخورشید جهت کسب ویتامین D
- با توجه به مشکل یبوست در اکثر سالمندان مصرف کافی مایعات و موارد پرفیبر نظیر نان کامل گندم و سبزیجات و میوه هائی مثل گلابی ،‌آلو ،‌زردآلو اهمیت دارد .

در فرهنگ ایرانی و اسلامی ما سالمندان از جایگاه ویژه ای برخوردارند . ما با پدربزرگ ها و مادربزرگ هایمان سخن می گوئیم، به خاطراتشان گوش می دهیم و از گذشته آنها می پرسیم و می دانیم که خزان آنها نیز بهاری پرطراوت داشته است، طراوتی که به غنچه های نورسته باغ داده اند تا شکوفائی شان را نظاره گر شوند . پس به پاس توجهی که آن روز به ما داشته اند نیکوست که ما اکنون احترامی شایسته دنیای پرمحبتشان به ایشان ارزانی داریم.
یکی از نکات اساسی در حفظ سلامت سالمندان توجه به تغذیه ایشان است. سالمندان بر اساس تعریف افراد بالاتر از ۶۵ سال را WHO گویند.
سالمندی با تغییراتی در توان فرد و حواس او همراه است. کاهش قدرت و توانایی، اختلال در سیستم ایمنی بدن و اختلال در عملکرد ارگانها از تغییرات دوران سالمندی است. یکی از عوارض مهم این دوران کاهش حواس است مثل حس چشایی و بویایی. حتماً شنیده اید که افراد پیر می گویند غذاها دیگر مزه قدیم را ندارد این امر نشانگر این است که فرد سالمند حدود نیمی از حس خود را از دست داده است. از اینرو دقت در تغذیه سالمندان برای حفظ سلامت بدنی آنها و برای جلوگیری از بروز بیماریهای مزمن و عوارض سوء تغذیه در ایشان بسیار اهمیت دارد.
بسیاری از سالمندان دچار سوء تغذیه هستند بدین ترتیب که یا مصرف بیش از حد مواد غذایی موجب بروز چاقی در آنها شده و یا بیماری های مزمن ناشی از آن مثل دیابت، فشار خون یا عوارض قلبی عروقی آنها را رنج می دهد ، که این امر مراقبت های خاص تغذیه ای را می طلبد و بعضی اوقات نیز در اثر کم خوراکی دچار سوء تغذیه شده اند که می تواند به دلیل عدم اشتها به غذا یا مسائل جانبی دیگر باشد که این نیز خطرات خاصی به همراه دارد و مراقبت های مربوط به خود را می طلبد.
از جمله نیازهایی که در دوران سالمندی تغییر می کند، میزان انرژی مورد نیاز است. با افزایش سن ، میزان متابولیسم بدن کاهش می یابد و از اینرو میزان کمتری انرژی مورد نیاز است. انرژی مورد نیاز یک مرد سالمند بطور متوسط ۲۳۰۰ کیلو کالری و برای یک زن سالمند ۱۹۰۰ کیلو کالری است. به دلیل اینکه در دوران سالخوردگی میزان تخریب یا کاتابولیسم در بدن بالا می رود ، میزان پروتئین مورد نیاز سالمندان افزایش می یابد زیرا پروتئین، بیشتر از منابع حیوانی با کیفیت بالا و کم چربی تأمین می شود مثل گوشت گوسفند و یا گاو کم چربی.
مصرف سبزیجات تازه برای سالمندان بسیار ضروری است و دلایل متعددی دارد. زیرا از یک سو با مصرف سبزیجات خصوصاً سبزیجاتی به رنگ سبز تیره مثل سبزی خوردن و اسفناج، ویتامین ها و املاح مورد نیاز بدن آنها تأمین می شود، فیبر موجود در سبزیجات مانع از بروز یبوست می شود که مشکل بسیاری از سالمندان است. سبزیجات اثر کاهنده چربی دارند، لذا مصرف سبزیجات ، مخصوصاً در کسانیکه چربی خون دارند ضروری است. سبزیجات نشاسته ای مثل سیب زمینی یکی از منابع خوب تأمین کننده انرژی برای سالمندان است به صورتی که از دریافت انرژی بیش از اندازه نیز جلوگیری می کند.
برای حفظ سلامت سالمندان در درجه اول مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین های مورد نیاز و در درجه بعد ، مصرف مکمل های ویتامینی می تواند مفید باشد.
با امید به اینکه ، دوران جوانی سرشار از طراوت و دوران سالمندی به دور از بیماری داشته باشید .

هر چه آدم‌ها پا به پله‌های بالایی نردبان سنی می‌گذارند دل مشغول مصرف مکمل‌های ویتامینی می‌شوند. زنگ خطر بلندی که باید از مصرف بیش از حد آن خودداری شود. بعضی از سالمندان به علت مشکلات دندان یا مشکلات گوارشی از خوردن سبزیجات و میوه‌جات پرهیز می‌کنند در حالی‌که این منابع غذایی تامین‌کننده ویتامین c هستند یا مصرف زیاد آنتی بیوتیک‌ها می‌تواند در سالمندان کمبود ویتامین k ایجاد کند. کمبود ویتامین D ممکن است در سالمندان به ویژه آنهایی که از نور آفتاب دور هستند به‌وجود آید.
اما با رعایت یک برنامه غذایی صحیح می‌توان مواد معدنی مورد نیاز سالمندان را تا حد زیادی تامین کرد. فقط باید به میزان کلسیم دریافتی که معمولا مقدار مصرف آن در سالمندان به میزان توصیه شده نمی‌رسد توجه شود. عوامل متعددی در کمبود کلسیم در سالمندان نقش دارند. از جمله میزان جذب روده‌ای کلسیم، کار کلیه‌ها، متابولیسم استخوان‌ها، اثرات متقابل مواد مغذی بر یکدیگر و بر داروها، کم‌تحرکی و کافی نبودن مصرف لبنیات، در صورتی که لبنیات به مقدار کافی مصرف نشود ممکن است نیاز به مصرف مکمل کلسیم باشد که البته تشخیص آن باید توسط پزشک و متخصص تغذیه صورت گیرد.

داشتن یک رژیم غذایی مناسب از ابتلا به امراض قلبی، فشار خون بالا و سرطان پیشگیری می کند و به افزایش حافظه و جلوگیری از ابتلا به آلزایمر کمک می کند. هیچ درمان قطعی برای آلزایمر وجود ندارد، اما ۷ ماده غذایی نقش پیشگیری کننده و مؤثری روی سلامت حافظه دارند.
همچنین تحقیقات نشان داد رژیم غذایی مناسب خطرات امراض قلبی و دیابت را کاهش می دهد زیرا فشار خون مناسب به مغز رسیده و در کاهش وزن و کاهش کلسترول خون تأثیر بسزایی دارد.
محققان عقیده دارند هر آنچه که برای قلب خوب است برای مغز هم مفید است.
آنها دریافته اند ماده ای در آب انگور وجود دارد که به افزایش حافظه کمک می کند.
وقتی محققان به ۱۲ نفر از افراد مسن که با مشکلات کاهش حافظه روبه رو بودند به مدت سه ماه روزانه یک لیوان آب انگور دادند دریافتند داوطلبانی که از این رژیم پیروی کردند به میزان قابل توجهی مهارت های شفاهی و یادگیری شان افزایش پیدا کرد.
محققان معتقدند آب انگور مانند توت سیاه ارتباط بین سلولی سلول های مغز را بهبود می بخشد.