سنگ کلیه
سنگ کلیه بیماری است که باعث درد در پهلوی سمت چپ یا راست بدن میشود.سنگ دستگاه ادراری یکی از ناراحت کنندهترین بیماریها است. اغلب بیماران مبتلا به سنگهای کلیه معمولاً در سالهای اولیه بلوغ مراجعه می کنند و حد اکثر شیوع سنی آن در حدود 28 سالگی است. یک قله دیگر در 55 سالگی وجود دارد که تقریباً مختص به سنگهای عفونی در خانمها است. بطور کلی سنگهای کلیه در مردان 4 برابر زنان است ولی اگر تنها سنگهای عفونی را در نظر داشته باشیم نست مرد به زن 2 به 3 است.[۱] انواع مختلف سنگ ادراری وجود دارد ولی اغلب سنگها از جنس کربنات کلسیم هستند. سایر انواع : استروایت یا عفونی، اگزالاتی ، سیستئینی، اسیداوریکی . سنگها در لگنچه، میزنای، مثانه و در پیشابراه دیده میشوند. رژیم غنی از کلسیم - سدیم - پروتئین و همچنین عدم تحرک افراد مبتلا به هیپر کلسیوی نوع دو - افراد مبتلا به بیماریهای گوارشی مثل التهاب روده یا ایلئوستومی، سابقه ابتلا به عفونت ادراری و بیماریهای متابولیک، نقرس، عدم تحرک در ابتلا به سنگ نقش دارند.
کلیه ها عمل تصفیه خون را با خارج کردن مقدار اضافی سدیم(نمک) و دیگر مواد زاید و محلول در آب انجام می دهد.اشباع و غلیظ شدن ادرار باعث ته نشینی و رسوب ترکیبات آن در کلیه ها می شود و در نتیجه سنگ کلیه به وجود می آید که قابل حل در ادرار نیست.اجزای غیر قابل حل با هم جمع می شوند و تبدیل به سنگ سختی می شود.اسیدی یا قلیایی بودن ادرار نیز باعث تشکیل سنگ می شود.
درد حاد اغلب ناشی از گیرکردن سنگ در مجاری ادراری است وگرنه خود سنگ اغلب علامتی ندارد. انسداد، عفونت، خیز درد شدید در منطقه دندهای مهرهای، تهوع، استفراغ و اسهال است. درد بسیار شدید و شبیه به درد زایمان است، هماچوری یا خون ادراری در این افراد دیده میشود.
هدف فوری درمان درد و هدف طولانی جلوگیری از تخریب نفرون است. نفرون نام واحدهای ساختاری کلیه است که لوله پیچیدهای متشکل از یک لایه بافت پوششی است و در یک انتها بسته و در انتهای دیگر به درون لگنچه باز میشود. سنگ کلیه میتواند کشنده باشد.
ابتلاي به سنگ کليه ممکن است باعث بروز مشکلاتي از این قبیل شود:
افزايش خطر ابتلا به عفونتهاي ادراري يا تشديد عفونتهاي موجود.
آسيبهای کليوی، که در موارد خاص ممکن است حتي کار به نارسايي حاد کليه بکشد.
پیشگیری از ابتلا به سنگهاي کليه به ويژه در کساني که تنها يک کليه دارند و بيماران دچار نقص سيستم ايمني و افرادی که کليههاي پيوندي دارند، از اهميت و حساسيت خاصي برخوردار است.
اغلب اوقات براي دفع سنگ به چيزي بيشتر از اقدامات درماني در منزل نياز نخواهد بود. اين اقدامات شامل نوشيدن مقادير فراوان آب، مصرف داروهاي مسکن و حتيالامکان گرفتن سنگ دفعشده و جمعآوري ادرار 24 ساعته برای بررسي سنگ از نظر نوع، ترکيب و علل زمينهاي تشکيل سنگ است.
اما گاهی اوقات، این اقدامات درمانی جواب نمیدهند و مراجعه به پزشک ضرورت پیدا میکند. در این مواقع، اگر پزشک معالج به امکان دفع خودبهخودي سنگ اعتقاد داشته و تحمل درد هم براي بیمار امکانپذير باشد، باز هم همان اقدامات درماني خانگي پيشنهاد ميشود. اما اگر درد خيلي شديد باشد، احتمالاً سنگ، مجراي ادراري بیمار را مسدود کرده يا اينکه سنگ با يک عفونت ادراري همزمان شده است.
در چنين شرايطي، احتمالاً پزشک گزینههاي طبي را برای حل مشکل توصیه میکند. این گزينهها عبارتند از:
مواجهه مجدد با سنگ کليه در کساني که يکبار تجربه سنگ کليه را داشتهاند، کاملاً محتمل است. تقريباً نيمي از کساني که سنگ کليه داشتهاند، موارد بيشتري از ابتلا به سنگ را در مدت 5 سال بعد از اولين تجربهشان دیدهاند و تنها استثنا در اين مورد، آنهايي هستند که از اقدامات پيشگيرانه بهره بردهاند. اين اقدامات ميتواند شامل ايجاد تغييراتي در شيوه زندگي مانند مصرف مايعات بيشتر و نيز ایجاد تغييراتی در رژيم غذايي باشد. در صورتي که داراي زمينههاي مستعدکننده ابتلا به سنگ کليه مانند سابقه خانوادگي ابتلا به سنگ باشيد یا اينکه عليرغم مراقبتهاي فوق، مجدداً دچار سنگ کليه شويد يا سنگ شما به تدريج بزرگتر شود، ممکن است پزشکتان استفاده از تدابير پيشگيريکننده دارويي را پيشنهاد کند. او ممکن است از شما بخواهد تا پس از دفع سنگ، ادرار 24 ساعتهتان را جمع کنيد. با آزمايش ادرار ميتوان به نوع و علت تشکيل سنگ پي برد و با دانستن اين موارد ميتوان راههاي پیشگيري از پيدايش مجدد سنگ را مشخص و به آن عمل کرد.
در صورتي که سنگ کليه شما با هر يک از موارد زير همراه باشد، درمان آن نيازمند اقدامات بيشتري خواهد بود:
اگر در اولين تجربه بيماريتان بيش از يک سنگ داشتهايد يا سابقه خانوادگي ابتلا به سنگ کليه داريد، در آن صورت استعداد بیشتری برای ابتلاي مجدد به سنگ خواهيد داشت و لازم است تدابيري براي ممانعت از تکرار اين مشکل بينديشيد. در چنین شرایطی، رعايت موارد ذيل کمککننده خواهند بود:
مايعات بيشتري مصرف کنيد: روزانه حداقل 8 تا 10 ليوان آب بنوشيد و اگر در مناطق گرم و خشک زندگي ميکنيد و اگر هوای محيط کارتان گرم است، آب بيشتري بنوشيد. به تدريج بر مقدار مايعات مصرفي خود بيفزاييد و اگر در حال حاضر، روزي 8 تا 10 ليوان آب نمينوشید، سعي کنيد روزانه حداقل يک ليوان به آب مصرفيتان بيفزاييد. افزودن تدريجي به مقدار آب مصرفي، به بدنتان اين امکان را خواهد داد تا خود را با مقادير اضافي مايع ورودي وفق بدهد.