مريم گلي
|
مريمگلي با نام علمي Salvia officinalis به معني شفا دادن است و از زمانهاي بسيار قديم اين گياه را دواي تمامي دردها ميدانستند و عقيده داشتند که آدمي را از مرض ميرهاند و شفا ميبخشد. گياهي چند ساله و علفي، ريشه و ساقه راست و داراي انشعابات فراوان و ارتفاع آن بين 50-80 سانتي متر است. ساقههاي جوان به رنگ سبز تيره و پوشيده از کرکهاي انبوه و خاکستري رنگ است. با افزايش عمر گياه، ساقه چوبي و رنگ آن قهوهاي ميشود. برگها بلند و نيزهاي شکل هستند. گلها به رنگ بنفش متمايل به آبي، صورتي يا سفيد و به صورت مجتمع در قسمت فوقاني ساقهها روي چرخههاي مخصوصي مشاهده ميشوند. روي هر چرخه 5-8 گل وجود دارد. ميوه فندقه و به رنگ قهوهاي روشن يا تيره است. مريم گلي بايد در زمينهاي اصلاح شده، قابل نفوذ، حاصلخيز و نسبتاً مرطوب كشت شود. بهترين رشد آن در خاکهاي رسي غني و زهکش دار صورت ميگيرد و اراضي رو به آفتاب را ترجيح ميدهد. گياهي مديترانهاي است که در طول رويش به گرما و هواي خشک نياز دارد و مقاومت آن بر گرما زياد است. اين گياه در زمستان در دماي پايينتر از 15ـ درجه سانتيگراد دچار سرمازدگي شده و در 5-6 روز خشک ميشود. هواي گرم و خاکهايي با بافت متوسط که حاوي مقادير مناسبي ترکيبات کلسيم باشند براي آن مناسب است و در افزايش مواد موثره نقش زيادي دارد. خاکهاي شني و فقير از عناصر غذايي، مناطق سرد و رطوبت فراوان از عوامل محدود کننده رشد اين گياه هستند. محدوده pH خاک براي کشت مريم گلي 4/9-8/2 ولي pH مناسب آن 6/4 است. اين گياه 5 تا 7 سال عمر ميکند و تا 4 سال بازدهي اقتصادي دارد. بذور در درجه حرارت 12 تا 15 سانتيگراد شروع به رويش ميکنند. اين گياه در درمان تشنج، دردهاي مفصلي و سر گيجه و ميگرن، کاهش دهنده قند خون و لرزش اندامها براي بينظمي قاعدگي و دردهاي قاعدگي و ترشحات زنانگي بسيار نافع است. از نظر خواص دارويي و موارد مصرف اين گياه داراي خواص ضد عفوني کننده، قابض، ضد نفخ، کاهش دهنده قند خون است. مريم گلي از زمان قديم به عنوان تونيک و تقويت اعصاب و به عنوان يک افزايش دهنده طول عمر از آن استفاده ميشده است. اگر از جوشانده اين گياه به صورت قرقره استفاده شود، جوشهاي داخل دهان و برخي آفات دهان را درمان ميكند. همچنين براي زخمهايي كه بر اثر واريس به وجود ميآيد بسيار مؤثر است. در آنژيم و انواع گلو درد نيز از اين گياه استفاده ميشود. از جوشانده اين گياه براي ضماد و جوشهاي بدن استفاده ميشود. جوشانده غليظ اين گياه اگر با آب مخلوط شود براي دردهاي مفصلي، رماتيسم و حتي راشيتيسم كودكان بسيار مفيد و مؤثر است. جوشانده 10 گرم برگ مريم گلي در 100 گرم سرکه قابليت پايين آوردن قندخون در بيماران ديابتي را دارد. دم کرده 30 تا 40 گرم برگ خشک در يک ليتر آب جوش پس از صاف شدن درصورت سوءهاضمه و به عنوان مقوي معده و جهت ضعف اعصاب يک فنجان تناول ميکنند. خيسانده 1 تا 15 گرم برگ مريم گلي در نيم ليتر آب را در 20 گرم عسل يا شکر شيرين کرده براي درمان آنژين و ورم لوزه ميتوان از اين محلول به صورت شست و شوي دهان استفاده کرد. قسمت مورد استفاده داروي مريم گلي، برگهاي تازه يا خشک و سرشاخههاي گلدار آن است که در موقع گل دادن از اواسط ارديبهشت جمع آوري و در سايه در حرارت کمتر از 35 درجه سانتيگراد خشک ميشود. مريم گلي معده را تحريک ميکند و بههاضمه ياري ميرساند و خون را سريعتر به جريان مياندازد. در استعمال خارجي به شکل لوسيون يا کمپرس براي ترميم زخمها و سرمازدگيها، خراشهاي پوست و بندآوردن شير استفاده ميشود. برخي اعتقاد دارند که کشيدن برگهاي خشک مريم گلي به جاي سيگار براي افراد مبتلا به تنگي نفس، سنگيني گوش و سرماخوردگي و ورمهاي حلق ناشي ازسرماخوردگي مفيد است. در آشپزي آن را همراه غذاهاي چرب مانند گوشت اردک و غاز مورد استفاده قرار ميدهند. مريم گلي همراه کربوهيدراتها غذا را خوشمزه ميکند. از اين رو در تهيه نان، سوپ و سيب زميني مورد استفاده قرار ميگيرد. ترکيب آن با پياز، بادمجان و گوجه فرنگي نيز بسيار رواج دارد. مصرف آن در تهيه خورش، گوشت پخته و گوشت کبابي بسيار مطلوب است و برگهاي آن در تزئين غذا مورد استفاده قرار ميگيرد. روغن مريم گلي ضدعفوني کننده و قابض است، از اين رو در درمان گلودرد، مشکلات دهان و گاهي براي درمان بريدگي و کبودي به کار گرفته ميشود. پژوهشها نشان ميدهد، مريم گلي داراي خواص استروژني است. علاوه بر اين قند خون را در افراد ديابتي کاهش ميدهد و براي رفع خستگي ذهني، آرامش اعصاب و افزايش قدرت تمرکز مفيد است. در قرون وسطي در اروپاي مرکزي آن را به عنوان يک داروي مهم ميشناختند و در قرن شانزدهم چاي آن در انگليس رواج بسيار داشت. عربها آن را نشانه جاودانگي ميدانستند و بر اين باور بودند که ظرفيت ذهن را افزايش ميدهد. |