سوغات استان های ایران

سوغات استان سمنان :
 
سوغات شهمیرزاد: آلو وگردو از سوغاتی های معروف این شهر است.
 
 سوغات دامغان: پسته از بهترین سوغاتى‌هاى این استان می باشد. و هم چنین می توان به خشکبار و نان سنتی آن اشاره کرد. نمد مالی، گلیم بافی و جاجیم بافی و پارچه قلم کار و معرق منبت هم از عمده صنایع دستی معروف دامغان است.
 
سوغات سمنان: نان چای ( شیرمال و کماچ )، انجیر، گردو و گلیم، جاجیم، سفال، سرامیک و نمد و بافته های داری می باشد.
سوغات شاهرود: انگور، ظروف مرصع کاری شده و سفال و سرامیک و تابلوهای معرق و منبت و انواع زیر انداز  و دست بافته  ها و نمد می باشد.
سوغات گرمسار: انار، خربزه و از صنایع دستی می توان به سفالگری و درودگری و بافته های داری و صنایع نازک کاری چوب نیز اشاره نمود.
سوغات  مهدیشهر:  شامل  انواع  لبنیات  و گردو  و خشکبار،  قالی بافی، نمدمالی  گلیم و  جاجیم بافی  می باشد.

سوغات استان سیستان و بلوچستان :

از جمله مهم ترين صنايع دستى اين استان مى توان به حصير بافب، سوزن دوزى و خامه دوزى و سفالگرى اشاره كرد.
حصير بافى:
با توجه به نى زارهاى اطراف درياچه هامون ساخت انواع محصولات حصيرى از نوعى نى كه در محل به نام "لوخ" معروف است در اين مناطق رونق فراوانى دارد. همچنين در مناطق مركزى و جنوب شرقى استان نيز از برگهاى نوعى نخل بنام محلى "داز" انواع محصولات حصيرى بافته مى شود.
سوزن دوزى و خامه دوزى:
يكى از صنايع بسيار معروف اين استان سوزن دوزى است كه خاص زنان بلوچ است. محصولات سوزن دوزى تنوع بسيار دارد و از لباس و روميزى تا وسايل تزئينى را در بر مى گيرد. خامه دوزى نيز شبيه سوزن دوزى است كه در بافت محصولات از آيينه هاى ريزى براى تزيين استفاده مى شود. روميزى ، كلاه، جليقه و پيش سينه از جمله مهم ترين چيزهايى است كه بر روى آنها خامه دوزى مى شود.
سفال كلپورگان:
در روستاى كلپورگان شهرستان سراوان سفالگرى سابقه شش تا هفت هزار ساله دارد. از ويژگى هاى خاص سفال گلپورگان آن است كه اولا تنها زنان به سفالگرى اشتغال دارند. در ساخت ظروف و اشياء سفالى از چرخ سفالگرى استفاده نمى شود و شكل دهى با دست است.

سوغات استان قم :
 
صنایع دستی قم همچون قالی ،سرامیک به همراه سجاده ، مهر و تسبیح مهم ترین سوغات قم محسوب می شوند . یگانه سوغات ویژه شهر مذهبی قم که به نوعی نماد خوراکی این شهر محسوب می شود سوهان آن است . در حدود یک قرن پیش نوعی حلوا و شیرینی خانگی و محلی در قم طبخ می شد و به حلوای قمی مشهور بود و به ندرت توسط مغازه های عطاری عرضه می شد .
معروف است که به هنگام حضور مظفر الدین شاه قاجار در قم از وی توسط حلوای قمی پذیرایی شد و وی پس از صرف حلوای قمی گفت : این حلوا مثال سوهان غذای مرا بریده و هضم کرد . آنگاه مقدار زیادی از این حلوا را به عنوان سوغات با خود برد . از آن پس عنوان سوهان بر این شیرینی نهاده شد و به تدریج به عنوان نماد و سوغات شهر مذهبی قم با نیت تبرک در آمد . به شکلی که امروزه نزدیک به ۴۰۰ واحد پخت سوهان در قم مشغول به کارند که از طریق ۲۵۰۰ واحد فروش ماهیانه ۳۰۰ تن سوهان عرضه می کنند .

سوغات استان قزوین :

سوزن دوزى، گلابتون دوزى، ساخت جعبه هاى آينه دار و حكاكى و قلمزنى از مهم ترين صنايع دستى استان هستند.فرش و سفال قزوين نيز معرف است. همچنين قزوين را پايتخت هنر خوشنويسى ايران ناميده اند.
اتواع شيرينى بويژه باقلوا و محصولات باغى مانند بادام، پسته، فندق، انگور، كشمش، انار سنگان، سيب، زردآلو، ذغال اخته و... از ديگر سوغاتى هاى قزوين به شمار ميرودند.

سوغات استان کردستان :
      
تعدادی از تولیدات و هنرهای سنتی مخصوصا صنایع دستی عبارتند از: فرش، گلیم، سجاده، نمد و نیز زیورآلات دست ساز را می توان نام برد. گفته می شود پس از فرش، تخته نرد از مهمترین صنایع دستی تولیدی در این منطقه بشمار می رود.
سوغات این استان شامل  انواع صنایع دستی نیز می باشد.

سوغات استان کرمان :

خوراکی هایی چون پسته ، قاووت ، کماچ سهن ، سمنو ، کلمپه و خرمای بم از سوغاتی های این استان به شمار می روند . علاوه بر این اهل هنر می توانند از انواع پته ، قالی ، گلیم ، شیریکی پیچ ، کارهای قلمزنی ، ظروف مسی آن بهره ببرند . در جوار این مقوله های متنوع ، باید از داروها و گیاهان دارویی چون زیره ، حنا ، سدر و کتیرا نام برد .
                
حنا : حنا از جمله سوغات کرمان است که معمولاً به عنوان دارو و رنگ مورد استفاده قرار می گیرد . نرماشیر یکی از نواحی مهم تولید حنا در ایران است .

پسته : رفسنجان رتبه اول تولید و صادرات پسته ایران را دارد . انواع پسته کرمان عبارتند از : اوحدی ، فندقی ، کله قوجی یا احمد آقایی ، سبز پسته ، سفید پسته ، شستی واحدی، بادامی ، کدویی ، کرمانی ، رباطی ، راوری ، قرمز ، ممتاز ، ابراهیمی ، اکبری ، امیری ، پاکزاد.

زیره : یکی دیگر از سوغاتی های استان است که با کاربردهای مختلف معروفیت خاصی در ایران دارد .

کتیرا : این صمغ گیاهی که به زبان انگلیسی نامیده می شود ، گونه های مختلفی دارد که به صورت درختچه یا گیاهان علفی چند ساله در ایران به طور کلی آنها را گون می نامند . در متون طب سنتی این گیاهان با نام های عربی «محلب العقاب» و «اصابع الغروس» معرفی شده اند .

سوغات استان کرمانشاه :

بیش‌تر تولیدات هنرهای سنتی از جمله گلیم، موج، سجاده، ظروف قلم‌زنی شده،‌ چاقو کرند، نمد، گیوه و هم‌چنین خوراکی‌هایی چون نان شکری، نان برنجی، نان خرمایی و روغن حیوانی از سوغاتی‌های استان کرمانشاه است.

سوغات استان کهگیلویه و بویر احمد :

قالی، گبه، جاجیم، خورجین، سیاه چادر، نمد، جانمازی، پشتی، گمچه بافی.

سوغات استان گیلان :
از معروف ترین سوغات گیلان کلوچه و زیتون می باشد. البته صنایع دستی این استان نیز مورد علاقه گردشگران می باشد که به عنوان سوغات از آن استفاده می کنند.

سوغات استان لرستان :

ورشو  : گستردگی این هنر به حدی بوده است که نام شهر بروجرد و ورشو با هم آمیخته شده اند . این فلز به صورت ورق از کشور آلمان و لهستان به ایران وارد می شده است و با داشتن جلا و مقاومت طولانی در مقابل پوسیدگی ، آنرا « ژرمن سیلور » نیز اطلاق می کردند . هنرمندان دیار بروجرد ، با استفاده از فن چکش کاری و خم کاری و استفاده از دستگاههای ساده و همچنین نیروی بازوی خود ، به خلق آثار فلزی بسیار زییایی از ورقهای ورشوئی می پرداختند .
گیوه دوزی : گیوه از دوقسمت اصلی « زیره » و« رویه» تهیه می شود . ساخت زیره به وسیله دو لایه چرم که یکی از آنها توسط اشخاصی به نام (آجیه کو ) با نخهای نسبتاً ضخیمی آج انجام می شود . پس از آج با استفاده از لایه های مقوا و چرم زیر آجیه شده دوره دوزی و آماده اجرا و مراحل بعدی کار که شامل بافت دور گیوه و نیز رویه آن می باشد با استفاده از نخ های نازکتر و ظریفتری با سوزنهای کوچک و ریز بافته می شود .
هوراسبان : هوراسبان وسیله خورجین مانندی است که به وسیله زنان بافته می شود کلیه مراحل و مکانیزم بافت آن مانند گلیم است ، با این تفاوت که ابعاد آن با گلیم فرق می کند . هور اسبان برای نگهداری و حمل اشیاء قیمتی نظیر پول و … و اشیای قیمتی زنانه بکار می رود . هور اسبان را هنگام کوچ بر روی اسب قرار می دهند و آنرا با نخ های رنگی و تقریباً به شکل قالی می بافند . این وسیله قبلاً به عنوان جهیزیه به دختران عشایر داده می شود .
جل : از دیگر دست بافت های زنان عشایر لر که در میان همه کوچ نشینان دیده می شود جل است . جل برای پوشش چهار پایان ( اسب – قاطر – الاغ ) و به منظور جلوگیری از خراش پوست حیوان به هنگام حمل بار و حفظ آن در مقابل سرما مورد قرار می گیرد . جل نیز به وسیله دار افقی (تمدار) بافته می شود . مدت زمان لازم برای بافت آن در صورتی که توسط دو زن بافنده انجام می شود دو روز کافی است .

سوغات استان مازندران :

آغوز نون، پشتِ زیک، پیسن گُندلهِ، رشته به رشته، شکر قرمز، شربت بهار نارنج، آلبالو، انار، بادمجان ترشی، سیر ترشی، هفت بیجار، ترشی یارسی، مربای پرتقال، صنایع چوبی، حصیر، گلیم، جاجیم، جوراب بافی، موج بافی، پارچه(چوغا، باشلق، وازشمد)، نمد، سفال، انار جنگلی، برنج، ماهی، ازگیل، گل کاسنی، کلوچه.

سوغات استان مرکزی :

عبارت است از انواع قالی، بافته‌های دستی شامل گلیم، جاجیم، انواع گل‌های زینتی و تزیینی، انواع تریکوها، ژاکت و بلوز محلات، صابون معروف شازند، انواع فتیر در اراک، انواع محصولات باغی ساوه مانند انار، خربزه، طالبی، پنبه، رب انار، گندم، چغندر، کشمش

سوغات استان هرمزگان :

سبدبافى و حصيربافى در منطقه ميناب و بشاگرد رواج فوق العاده اى دارد.
گلابتون دوزى كه در مناطق مختلف به زردوزى، كم دوزى، كمه دوزى، كمان دوزى و برودرى دوزى شهرت دارد. در اين نوع دوزندگى كه جنبه تزئينى دارد، رشته هاى باريك زر و سيم بكار مى رود. اطراف بندر لنگه، بندرعباس و ميناب از مراكز عمده توليد آن در استان است.
سوزن دوزى در بخش بشاگرد و با توجه به نزديكى منطقه به استان سيستان و بلوچستان تحت تاثير سوزن دوزى بلوچ قرار گرفته است.
قاليبافى: بيشتر در حاجى آباد رواج دارد.
بافت شيريكى و پيچ: نوعى فرش شبيه قالى است. طرح و نقش شيريكى پيچ بسيار متنوع بوده و هر يك از ايلات از طرحهاى خاص خود استفاده ميكنند. مركز عمده توليد اين نوع صنايع دستى شهرستان بندرعباس و روستاهاى بخش سعادت آباد است.
صنايع دستى دريايى: از پوسته هاى صدفى كه در سواحل بنادر و كرانه هاى نزديك به مناطق روستايى يافت ميشود انواع وسايل ظريف و زيبا ساخته ميشود.
از سوغاتيهاى استان ميتوان به انواع محصولات دريايى، خرما و مركبات اشاره كرد كه از شهرت بالايى نيز برخوردارند.