مقالات پزشکی
درد زانو مردافكن است و مانع انجام بسیاری از فعالیت معمول و روزمره میشود. این درد انواع گوناگونی دارد و به دلایل متفاوتی پدید میآید، اما یكی از مهمترین آنها درد شدید ناشی از التهاب مفاصل با نام علمی استئوآرتریت (osteoarthritis) یا به اختصار آرتروز است كه میلیونها نفر را در سراسر جهان به ستوه آورده است. در علم پزشكی برای درمان این بیماری شیوههای گوناگون و متنوعی را به كار میگیرند.
این شیوهها از كاهش فعالیت جسمانی و كمكردن وزن اضافی گرفته تا تزریق هورمون استروئید و حتی اعمال جراحی را دربرمیگیرد. با این همه پژوهشها شواهد قابل قبولی ارائه میكنند كه نشان میدهد روشهای لذیذتر و دوستداشتنیتری هم برای بهبود این درد دیرپا و آزاردهنده دور و برمان وجود دارد و با به كار بردن آنها میتوانیم دستكم به كاهش رنج و بهبود مشكل كمك كنیم. در اینجا نگاهی داریم به سه روش پیشنهادی مجله ریدرز دایجست.
سویای پرخاصیت
بنا بر پژوهشهای دانشگاه ایالتی اكلاهما، پس از مصرف روزانه پروتئین سویا البته به مدت سه ماه آثار بهبودی و كاهش درد در افراد مبتلا به درد زانو مشاهده شده و این روند باعث شده است كه احتیاج به دارو نیز در این افراد كاهش یابد. سویا سرشار از نوعی هورمون گیاهی با نام علمی ایزوفلاون (isoflavon) است. این هورمون گیاهی دارای ویژگیهای ضدالتهابی است و به همین دلیل میتواند در كاهش عوارض آرتروز نقشی موثر ایفا كند. شركتكنندگان در این پژوهش از نوشیدنی پودر سویا كه حاوی 40 گرم پروتئین بود استفاده كردند، اما به گفته دكتر بهرام ارجمندی شیر سویای غنیشده و سویابرگر (برگر تهیه شده از سویا) نیز میتواند به همین اندازه مفید باشد.
ماهی و یك دنیا فایده
بسیاری از پژوهشهای سابق در زمینه تاثیر تغذیه بر كاهش التهاب مفاصل نشان دادهاند مصرف ماهی و روغن ماهی درد مفاصل و آرتریت روماتوئید (Rheumatoid Arthrits) را كاهش میدهد. اكنون در پژوهشی جدید نتایجی به دست آمده كه علاوه بر تائید پژوهشهای قبلی، نشان میدهد اسید چرب امگا 3 موجود در ماهی از یكسو مانعی در برابر مواد شیمیایی است كه زمینهساز بروز التهاب مفاصل میشود و از سوی دیگر در برابر پروتئینهایی كه باعث تضعیف بافت غضروفی زانو میشود نیز مانع محكمی پدید میآورد. به این ترتیب مصرف آبزیان حاوی اسیدهای چرب امگا3 از دو سو به درد و التهاب حمله كرده و آن را تضعیف میكند. به گفته دكتر آرتمیس سیموپولس (پژوهشگر تغذیه)، مصرف دستكم دو وعده ماهی چرب (مانند ماهی سالمون) در هفته براحتی میتواند میزان لازم امگا3 را برای كمك به كاهش درد و التهاب مفاصل فراهم كند.
ویتامین C دوستداشتنی
در پژوهشی كه با شركت 293 بزرگسال در كشور استرالیا انجام شد، مشخص گردید مصرف میوه فراوان خطر ابتلا به آسیبهای مغز استخوان (یكی از نشانههای حادشدن درد و التهاب مفاصل زانو) را كاهش میدهد. البته گل سرسبد میوهها برای كمك به كاهش درد زانو میوههای حاوی ویتامینC است. میوههایی مانند كیوی، پرتقال و انواع مركبات، انبه، گریپ فروت و پاپایا ذخایری سرشار از ویتامین C به شمار میروند. پژوهشگران بر این باورند كه ویتامین C موجود در این میوهها در واقع از مفاصل زانو و بافتهای حمایتی آن محافظت میكند.
دیدهاید بعضیها هرچه غذا میخورند، چاق نمیشوند و به اصطلاح متابولیسم بدنشان بالاست؟! این افراد همیشه باعث میشوند کسانی که به قول خودشان «با آب نوشیدن» هم چاق میشوند، حسابی حسرت به دل شده و آرزو کنند کاش متابولیسم آنها هم بالا بود و اینقدر راحت چاق نمیشدند!
اینکه متابولیسم بدن بالا یا پایین باشد تا حد زیادی به ژنتیک و البته سبک زندگی فرد بستگی دارد. با این حال میتوان با ایجاد تغییراتی در انتخاب نوع خوراکیها و عاداتغذایی سرعت متابولیسم بدن را، حتی برای مدتی موقتی افزایش داد. در ادامه با برخی از این خوراکیهای دوستداشتنی (!) آشنا خواهید شد.
فلفل تند
افزایش متابولیسم
اضافه کردن مقداری ادویه به غذا به کاهشوزن کمک میکند. فلفلهای تند، حاوی مادهای به نام کاپسایسین هستند که گرما را به این گیاهان داده و در متابولیسم بدن جهش ایجاد میکنند. این مواد شیمیایی همچنین باعث میشوند بدن شما بعد از تمام شدن غذا هم به سوزاندن کالری ادامه دهد.
تمشک
سوزاننده چربیها
تمشک حاوی مواد آنتیاکسیدانی به نام «کتون» است و تحقیقات اولیه نشان داده تاثیر جالبی بر کاهش وزن دارد. این کتون با افزایش تولید هورمون آدیپونکتین- که محرک عضلات و سوزاننده چربی است- به صورت مستقیم سوختن چربیهای ذخیره شده را افزایش میدهد. البته خوردن تمشک به تنهایی، نمیتواند مقدار کتون مورد نیاز بدن را برای کاهش وزن تامین کند، بنابراین بهتر است برای استفاده از همه فواید این کتونها میتوانید از مکملهای کتون تمشک که در فروشگاهها یا داروخانههای معتبر به فروش میرسند، استفاده کنید.
سرکه
كنترل قند خون
سرکه، نمونه ضعیفشدهای از اسیدسیتریک است که تاثیر زیادی بر کاهش گلوکز دارد. مطالعهای که بهتازگی در ایتالیا انجام شده، نشان داده وقتی شرکتکنندگان در این آزمایش فقط یک قاشق غذاخوری سرکه (به عنوان چاشنی سالاد) به وعدههای غذایی خود اضافه کردند، قند خون بعد از غذایشان 30درصد کمتر شد. کنترل قند خون همچنان یکی از جزئیات ضروری کاهش وزن و لاغر ماندن است.
پروتئین
حس سیری بیشتر
پروتئینی که از گوشت خالص گاو، ماکیان، ماهی، لبنیات یا سویا تامین میشود، میتواند بازیگر نقش اول لاغری باشد. آمینو اسیدهایی که پروتئینسازی را به عهده دارند، باعث ترشح هورمون گلوکاگون میشوند که چربیسوز است و انرژی بدن را پایدار میکند. همچنین فرایند هضم پروتئین بدن را تحریک به ترشح هورمون سیری (CCK) میکند. البته این حقیقت هم وجود دارد که هضم و شکستن پیوندهای پروتئینی در مقایسه با هضم کربوهیدراتها یا چربیها، انرژی بیشتری در بدن مصرف میشود، بنابراین باید پروتئین را در تمام وعدههای غذاییتان داشته باشید. البته منابع بیشماری وجود دارد، اما پروتئین خالص مثل ماست یونانی، پنیر محلی و مرغ اورگانیک گریل شده مناسبترین منابع پروتئین هستند.
ماهیهای چرب
جلوگیری از رشد سلولهای جدید چربی
در ماهیهای چرب مثل سالمون، تنها 2 نوع اسید چرب امگا3 وجود دارد که یکی از آنها «DHA» است. این اسید چرب میتواند مانع از رشد سلولهای جدید چربی شود و بنا به مطالعاتی که در مجله «Nutrition» چاپ شده، میتواند باعث مرگشان شود! البته اگر علاقهای به خوردن ماهی ندارید، میتوانید با مصرف مکملهای روغن ماهی از خواص آن استفاده کنید. اگر گیاهخوار هستید، میتوانید از مکملهای «DHA» که بر پایه خزه و جلبک دریایی تهیه شدهاند، استفاده کنید و از همه خواص آن بهره ببرید. همچنین وجود سطح بالایی از هورمون لپتین با کاهش متابولیسم و وزن گرفتن در ارتباط است. یک راه خوب برای پایین نگه داشتن سطح لپتین افزایش مصرف ماهی است. روغنی که در ماهیهایی مانند سالمون و تن وجود دارد، میتواند سطح لپتین را کاهش داده و به تجزیه موثرتر مواد غذایی در بدن کمک کند.
فلفلدلمهای قرمز
تحریك دستگاه گوارش
این سبزیجات خوشرنگ سرشار از آنتیاکسیدانها (به خصوص ویتامین C و بتاکاروتن) هستند و در مبارزه با عفونتها به بدن کمک میکنند. آنها محرک دستگاه گوارش بوده و ظاهرا تقویتکننده متابولیسم هم هستند و در کاهش وزن اضافه به شما کمک میکنند. میتوانید فلفل دلمهای را به صورت خام یا در آبمیوههای مخلوط میل کنید.
سبزیجات برگدار
غذاهایی با كمترین كالری
اضافه کردن سبزیجات برگدار به غذا نهتنها باعث حجیم شدن غذا بدون پرکالری شدن آن میشود که سرشار از مواد مغذی (ویتامینهای A، C، K، فولات، کلسیم، آهن، منیزیم، پتاسیم و فیبر) خواهد شد و خیلی راحت در برنامه روزانهتان جای میگیرد. به راحتی میتوانید اسفناج را به سالادتان اضافه کرده و دانه خردل یا انواع کلم را به سوپهایتان اضافه کنید تا نهتنها در مقابل بیماریها مقاوم شوید بلکه شکمتان هم حسابی تخت شود!
فیبر
افزایش انرژی
همیشه فیبر به دلیل مواد مغذی خوبی که برای کاهش وزن دارد، توسط متخصصان کاهش وزن توصیه شده زیرا سرعت عمل هضم را کاهش داده، انرژی و قند خون را ثابت نگه میدارد. البته فیبر باعث ترشح بهینه هورمونهای مربوط به گرسنگی و سیری در طول هضم غذا میشود.سعی کنید به جای اینکه فیبر مورد نیاز بدنتان را از غذاهای پخته و فرآوری شده تامین کنید، از فیبر خوراکیهای خام بهره بگیرید. فرآوری فیبر میتواند تغییراتی شیمیایی در ترکیباتش ایجاد کند که ممکن است از میزان تاثیرگذاری آن بر احساس سیری یا کاهش کلسترول بکاهد. دفعه بعد که خواستید بین آرد جوی دوسر و غلات صبحانهای که با بلغور پخته جوی دوسر درست شده، یکی را انتخاب کنید، همان آرد جوی دوسر اصیل را انتخاب کنید!
سبزیجات شاخهدار
تنظیمكننده متابولیسم
سبزیجات پرفیبر غیرنشاستهای دارای بیشترین مقدار مواد ترموژنیک (موادی که برای تجزیهشان در بدن بیشترین مقدار انرژی لازم است) هستند و همچنین تاثیر کمی بر سطح انسولین دارند که به تنظیم متابولیسم بدن کمک میکنند. بهترین انتخابهای گیاهی کلم، جوانه کلم بروکسل، مارچوبه، بروکلی، گلکلم، اسفناج، کاسنیفرنگی، کرفس، گوجهفرنگی، فلفلها و لوبیاهای چشمبلبلی و سفید هستند که همگی حاوی فولات، بتاکاروتن، کلسیم، منیزیم و فیبر بوده و سرشار از ویتامین A، C و K هستند.
نعناع ضد نفخ و سوءهاضمه
نعناع برای نفخ، سوءهاضمه و سوزش معده بسیار مناسب است. ترکیب یخچای نعناع، همراه با چند برگ نعناع در آب بسیار کمککننده است.
از زغال اخته تا آناناس سم زداهای بدن
حتما باید در رژیم غذایی روزانه خود میوههای متنوعی را بگنجانید. از آنجا که میوهها سرشار از فیبر، آب و ویتامینها هستند، همیشه به عنوان یک پاککننده قوی بدن معرفی میشوند. میوهها خودشان بستهبندی طبیعی خود را دارند و راحت میتوان آنها را نگهداری و مصرف کرد. بهترین میوهها برای خوردن سیب، مرکبات، قرهقاط، زغالاخته، توتفرنگی، تمشک، طالبی و خربزه، انبه، کیوی و آناناس است. سعی کنید میوههایی انتخاب کنید که مقدار زیادی ویتامین C، E، B12، پتاسیم و فسفر داشته باشند زیرا همه این مواد برای متابولیسم صحیح بدن لازم هستند.
کافئین
سوزاندن چربیهای ذخیره
کافئین یکی از قویترین ترکیبات مناسب لاغری است که هر روز و هر لحظه دردسترس است! کافئین مانع از تجزیه ترکیبی موسوم به «camp» میشود؛ این ترکیب با تحریک چربیهای ذخیره شده، باعث سوختن آنها به عنوان انرژی میشود.
ادویه، زنجبیل و سیر
افزایش آدرنالین
غذاهای پرادویه و تند سرعت متابولیک بدن را موقتا افزایش میدهند. کاپسایسین، ترکیبی که در فلفل تند وجود دارد، بدن را تحریک میکند تا هورمونهای استرس بیشتری، ازجمله آدرنالین، ترشح کند. در نتیجه سرعت متابولیسم بدن و نیز توانایی بدن برای سوختن کالری بیشتر افزایش مییابد. زنجبیل و سیر هم دمای بدن را بالا میبرد و فرایند سوختن چربیهای بدن را افزایش میدهد. سیر همچنین میتواند سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و از بروز سرماخوردگی و آنفلوآنزا پیشگیری میکند.
بادام تقویت كننده متابولیسم
بادام شاید کالری زیادی داشته باشد اما سرشار از اسیدهای چربی است که تقویتکننده قوی متابولیسم هستند.
روغن زیتون كاهش چربی میانی بدن
جایگزین کردن چربیهای تکزنجیرهای اشباعنشده با کربوهیدرات موجود در رژیم غذایی، باعث میشود چربی قسمت میانی بدن کاهش یابد. البته غیر از روغنزیتون، آووکادو و انواع مغزهای ماکادامیا هم جزء بهترین منابع چربیهای تکزنجیرهای هستند. همچنین این مواد حاوی مواد مغذی دیگری مانند آنتیاکسیدانها (در روغن زیتون)، فیبر (در آووکادو) و ویتامینهای گروه B (در مغزهای ماکادامیا) است.
سیب
میوهای با كالری منفی!
یکی از مشهورترین خوراکیها با کالری منفی است! منظورمان این نیست که این خوراکی هیچ کالری ندارد بلکه بیشتر از آنکه کالری به رژیم غذاییتان بیفزاید، کالری میسوزاند. به این ترتیب شما یک میانوعده خوشمزه و کالریسوز دارید که هیچ ضرری ندارد و فقط برای چربیهای ذخیره بدن مشکلساز است!
گریپفروت
هضم سریعتر غذا
تحقیقات پژوهشگران نشان داده خوردن گریپفروت میتواند سطح انسولین را کاهش دهد. وقتی بعد از خوردن غذا سطح انسولین خون پایین بماند به بدن کمک میشود تا غذا را سریعتر و باکیفیتتر فرآوری کند. به عبارت دیگر، بدن کالری بیشتری سوزانده و چربی کمتری ذخیره میکند.
ماست
كاهش یبوست
برای شکمتان معجزه میکند! باکتری موجود در ماست پروبیوتیک باعث حفظ سلامت سیستم گوارشی شما میشود و این یعنی تولید گاز کمتر، نفخ کمتر و یبوست کمتر و همه اینها به صافتر شدن شکم شما کمک میکند. بهتر است به جای ماستهای میوهای از ماستهای ساده با طعم طبیعی استفاده کنید که شکر به آن اضافه نشده باشد.
غلات کامل
سطح انسولین پایینتر
وقتی غلات کامل مصرف میکنید، بدن در مقایسه با زمانی که کربوهیدرات فرآوری شده مثل برنج سفید میخورید، سطح انسولین را بیشتر کاهش میدهد، بنابراین به جای برنج سفید و نان سفید از دانههای کامل مانند عدس، برنج قهوهای و نان گندم کامل استفاده کنید تا دور کمرتان باریکتر شود!
آب
دفع مواد زائد
مهم است که همیشه به بدنتان آبرسانی کنید تا عملکرد بهتری ازجمله متابولیسم بالاتر داشته باشد. متابولیسم بدن کمی افزایش مییابد، زیرا فرایند گرم شدن آب در شکم و دفع مواد زائد از کلیهها انرژیبر است. نوشیدن 8 لیوان آب سرد یا آب یخ در روز باعث سوختن 100 کیلوکالری بیشتر میشود.
میشوید و میسابد، انگار كه هیچچیز، هیچوقت تمیز نمیشود. خاله را میگویم. آنقدر دستهایش در آب بوده كه مدام پوستپوست میشود و روی تمیزی بعضی چیزها بیشتر حساسیت نشان میدهد.
مادر میگوید، خاله وسواس دارد و خاله معتقد است مادر سرهمبندی كار میكند و اصلا تمیزكاری او را قبول ندارد، اما حق با كیست؟ دكتر محمدرضا خدایی، روانپزشك و عضو هیات علمی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی در پاسخ به این پرسش به جامجم میگوید: نظافت، تمیزكردن در حد اعتدال است تا جایی كه انضباط در محیط خانه یا محیط كار ایجاد شود. این كار نتیجه مثبت دارد و باعث میشود هم فرد و هم دیگران رضایت فكری پیدا كنند، ولی وقتی این نظافت از اعتدال خارج شود و به جای این كه هدف تمیزكردن محیط باشد، فرد احساس اجبار برای تكرار رفتاری كند، وسواس است. ** وسواسیها به خودشان سخت میگیرند
شخص وسواسی با فكری وسواسی و رفتاری تكراری شروع به ساییدن بیش از حد سطح یا شیء میكند، چون فكر میكند حتما باید دو یا شش بار آن را بشوید تا تمیز شود، در نتیجه خود را آزار میدهد. این در حالی است كه دیگران معتقدند آن محل یا شیء تمیز است.
این احساس اجبار باعث افت عملكرد و تلفكردن وقت میشود. دكتر خدایی میگوید: وسواس، استرس زیادی هم به فرد و هم دیگران میدهد و باعث كلافگی میشود. افراد وسواسی پیوسته رفتاری را به اجبار تكرار میكنند و در پایان هم معمولا از عملكرد خود رضایت ندارند درصورتی كه فردی كه فقط به نظافت در حدی كه شلختگی و بینظمی وجود نداشته باشد، اهمیت میدهد، هم خودش از عملكردش رضایت خواهد داشت و هم دیگران.
چگونه بفهمیم رفتارمان وسواسی است؟
معمولا خود فردی كه كمكم رفتارش از حالت عادی خارج و وسواسی میشود، متوجه عادی نبودن رفتارش است، زیرا بیش از همه عذاب میكشد و بیشترین استرس به خودش وارد میشود و هیچوقت از عملكرد خود راضی نیست.
دكتر خدایی توضیح میدهد: برای این افراد، گاهی فقط نظافت یك چیز یا مكان مهم میشود مثلا لباسها را خیلی میشویند، ولی خانهشان چندان تمیز نیست در حالی كه اگر كسی متعادل باشد، همه چیز و همه جای خانهاش نظم و انضباط خواهد داشت و خودش از عملكردش راضی است.
این روانپزشك ادامه میدهد: افراد وسواس معمولا تمیزكردن دیگران را قبول ندارند و فقط اگر خودشان این كار را انجام دهند تا حدی دلشان راضی میشود، ولی افراد عادی از كمك دیگران استقبال هم میكنند.
وسواس از كجا میآید؟
به گفته دكتر خدایی، وسواس هم ریشههای وراثتی و هم یادگیری دارد. اگر در خانواده كسی سابقه وسواس وجود داشته باشد، احتمال این كه به این اختلال دچار شود، زیاد است ولی یادگیری هم میتواند باعث بروز این مشكل شود. مثلا وقتی از دوران كودكی، بچهای وادار به رعایت انضباط و تمیزی بیش از حد میشود، در بزرگسالی این خصیصه در او میماند و حتی امكان دارد شدیدتر هم شود.
با وسواس وسواسیها مبارزه كنیم
اولین راه مبارزه این است كه اطرافیان به محض این كه رفتارهای وسواسی را در كسی مشاهده میكنند، درصدد ترك دادن این رفتارها برآیند.به گفته این استاد دانشگاه، باید این فرهنگ كه كسانی كه وسواس دارند، منظم و نظیف میدانیم از بین برود و بدانیم این اشخاص دچار بیماری هستند.
وی توصیه میكند: اطرافیانفرد وسواسی نباید برای این كه او آرام شود، هر چه میخواهد انجام دهند و خود را مكلف به اجرای فرامین او بدانند مثلا اگر از اعضای خانواده میخواهد دایم دستها و پاهایشان را بشویند، به محض این كه احساس كردند این خواسته از حد اهمیت به نظافت معمولی خارج است، به حرف او گوش ندهند تا وسواس آرامآرام از بین برود.دكتر خدایی تاكید میكند: البته ممكن است اهمیت ندادن به خواسته فرد وسواسی او را عصبی كند؛ بنابراین باید تدریجی و با تذكر انجام شود؛ ولی اگر این روش را پیاده نكنیم، شخص مبتلا به وسواس شرطی و مشكل روزبهروز شدیدتر میشود.
وسواس درمان شدنی است
دكتر خدایی با بیان اینكه اگر به همه حرفها و خواستههای كسی كه دچار وسواسشده توجه نشود، وسواس كمرنگتر خواهد شد به نكته مهمی اشاره میكند: مخصوصا وقتی وسواس رنگ مذهبی میگیرد باید مراقب بود در دام تقدسدادن بیمار به رفتار وسواسیاش نیفتیم و تحتتاثیر قرار نگیریم مثلا وقتی در پاكی و نجسی بیش از حد وسواس به خرج میدهد، تذكر دهیم كه این رفتار مذهبی نیست.این روانپزشك در مورد درمان این بیماران میگوید: برای این بیماران كمك گرفتن از روانپزشك یا روانشناس ضروری است تا درمانهای دارویی و شناختی ـ رفتاری برایشان انجام شود.
وسواس، نرمنرمك سراغمان میآید
دكتر خدایی معتقد است: فرد وسواسی باید به خودش كمك كند، در هر چیزی كه اعتدال رعایت نشود، مشكلزاست؛ بنابراین نه باید زیادهروی كرد و نه كم گذاشت. وقتی همه اذعان میكنند خانه مرتب یا شیء تمیز است، باید آن را بپذیریم تا در دام وسواس نیفتیم و افكار مزاحم را از خود دور كنیم تا مشغله فكری و خستگی بیش از حد و بیماریهای جسمی و روانی سراغمان نیاید. اگر حس كردید مدام یك كار را تكرار میكنید، مراقب باشید و دست از این عمل بردارید.
به گفته او، بهترین كار كنترل افكار است به این ترتیب كه افكار مخرب را كمكم نادیده بگیریم. مثلا اگر فكر میكنیم باید لباسی را چهار بار بشوییم تا تمیز شود، هر بار یك بار از تعداد دفعات شستن كم كنیم تا به یك بار برسد. میتوان فكر كرد ناظری بر كار ما نظارت میكند و خود را متعهد به انجام ندادن رفتار تكراری كرد. از سوی دیگر، فضای كار باید شاد باشد تا خستگی دیرتر سراغتان بیاید. كار با موسیقی و واداركردن خود به قبولداشتن كار دیگران و كمكگرفتن از آنها، انجام خانهتكانی و تمیزكردن خانه را آسانتر میكند و تمرینی است برای مبارزه با وسوسه وسواس.
«ام اس» یک بیماری مزمن سیستم عصب مرکزی است که بروز آن قابل پیش بینی نیست. در برخی مبتلایان نوع خفیف بیماری دیده می شود، در حالی که در بعضی افراد به دلیل مختل شدن ارتباط بین مغز و قسمت های دیگر بدن، قدرت نوشتن، حرف زدن یا راه رفتن فرد از بین می رود.
به بیان چند نکته درباره بیماری «ام اس» می پردازیم.
حدود بیش از ۳میلیون نفر در جهان به «ام اس» مبتلا هستند.
این بیماری شایع ترین و پیشرفته ترین بیماری مختل کننده اعصاب در بزرگسالان به شمار می آید.
بالاترین آمار «ام اس» در جهان، دراسکاتلند گزارش شده است.
هیچ ویروسی به عنوان عامل این بیماری شناخته نشده است.
میانگین سنی شروع این بیماری ۳۰ تا ۳۳سال است.
میانگین سنی تشخیص این بیماری ۳۷سال است.
فاصله آغاز بیماری تا تشخیص به طور میانگین بین ۴ تا ۵سال است.
«ام اس» در آب و هوای معتدل نسبت به آب و هوای استوایی ۵برابر شایع تر است.
در دوقلوهای مشابه، در صورت ابتلای یکی از آن ها به این بیماری احتمال بروز «ام اس» در فرد دیگر حدود ۳۰درصد است.
خطر ابتلا به «ام اس» در خانواده هایی که یکی از اعضا به این بیماری مبتلاست، به یک تا ۳درصد می رسد.
آمار زنان مبتلا به «ام اس» نسبت به مردان ۲برابر است.
هر هفته حدود ۲۰۰مورد جدید ابتلا به «ام اس» در آمریکا تشخیص داده می شود.
بومیان سرخ پوست آمریکای شمالی و جنوبی، ژاپنی ها و دیگر آسیایی ها به میزان کمتری به «ام اس» مبتلا می شوند.
علایم بیماری در ۴۰درصد بیماران، عود می کند.
کمتر از ۵تا ۱۰درصد بیماران، «ام اس» خوش خیم دارند.
در بین ۲۰ تا ۴۰درصد زنان، ۳ماه پس از زایمان بیماری عود می کند.
بهبودی نسبی یا کامل علایم در حدود ۷۰درصد بیماران به ویژه در مرحله اولیه بیماری دیده می شود.
در برخی بیماران حساس به گرما، حمام خنک یا شنا در استخر علایم بیماری را کاهش می دهد.
۸۰درصد از بیماران مبتلا دچار خستگی مفرط می شوند.
۵۰درصد دچار نوعی اختلال ذهنی از جمله افسردگی می شوند.
ورزش یا درمان فیزیکی طراحی شده برای کشش عضلات به ویژه عضله پا، مانع از کوتاه شدن عضله می شود.
«ام اس» بیماری واگیردار نیست.
اگرچه این بیماری ارثی نیست اما در خانواده هایی که سابقه این بیماری وجود دارد، خطر ابتلا نیز بالاست.
علایم «ام اس» به شرح زیر است:
* خستگی مفرط* مشکل بینایی * مشکل در تعادل و هماهنگی از جمله در راه رفتن * احساس گزگز، بی حسی، سوزش در قسمت هایی از بدن * غیرعادی شدن گفتار از جمله کندی در سخن گفتن، نادرست تلفظ کردن کلمات و ... مشکل در بلع غذا * نیاز به دفع مکرر ادرار و ناتوانی جنسی * اختلال عاطفی و شناختی * ضعیف شدن حافظه کوتاه مدت * ضعف تمرکز و ایجاد مشکل در قدرت تشخیص * درد عضله* مبتلایان باید تا حد امکان از مصرف چربی های اشباع شده بپرهیزند.
رژیم غذایی کم نشاسته، برای بیمارانی که از خستگی مفرط رنج می برند، مناسب نیست.
لبنیات را از برنامه غذایی تان کامل حذف نکنید و برای تقویت استخوان لبنیات کم چرب مصرف کنید.
از میوه و سبزیجات سرشار از آنتی اکسیدان استفاده کنید.
از آن جا که برخی داروهای «ام اس» باعث کم آبی بدن می شود و در نتیجه فرد دچار عفونت مجرای ادراری، یبوست و خستگی مفرط می شود، بهتر است برای پیشگیری از آن آب بیشتری بنوشید.
امگا۳ و امگا۶ برای سلامت بیماران مفید است.
برای کاهش علایم، در صورت نیاز وزنتان را کم کنید.
ویتامین D برای تقویت استخوان موثر است و تاثیر مهمی روی سیستم ایمنی می گذارد.
از آن جا که «ام اس» در تنظیم دستگاه گوارش اختلال ایجاد می کند، یبوست امری شایع است.
فلاوونوئیدها از دیگر مواد طبیعی هستند که سبب گشادی عروق میشوند، زیرا سبب تولید نیتریک اکساید در بدن میشوند.
وازودیلاتورها به 2 گروه تقسیم میشوند:
1- مواد شیمیایی
2- محرکهای مختلف: مثل احتقان واکنشی (در پوست و عضلات)، احتقان ورزشی (عضلات)، حرارت کل بدن (پوست) و استرس ذهنی (عضلات).مکانیسم فیزیولوژیکی که سبب گشادی عروق در گروه اول میشود به طور واضح مشخص شده، اما هنوز مکانیسم اثر گروه دوم به طور کامل مشخص نیست.
فلاوونوئیدها
فلاوونوئیدها از دیگر مواد طبیعی هستند که سبب گشادی عروق میشوند، زیرا سبب تولید نیتریک اکساید در بدن میشوند. در واقع فلاوونوئیدها فعالیت آنزیم تولید کننده نیتریک اکساید را افزایش میدهند. مواد حاوی فلاوونوئیدها اسفناج، کلم پیچ، بروکلی، شکلات تلخ و ... میباشد.
ال- کارنیتین
ال- کارنیتین از دیگر موادی است که سبب گشادی عروق و بهبود حرکت خون میشود. این ماده با کمک دو آمینواسید متیونین، لیزین و همچنین ویتامین C، B6، و آهن ساخته میشود. انواع گوشتها از منابع این ماده هستند، همچنین اگر از گیاهخواران هستید به کمک مکملها و حبوبات میتوانید این کمبود را جبران نمایید.
سایر وازودیلاتورها
از غنیترین منابع نیتریک اکساید که سبب گشادی عروق میشوند گوشت، اسفناج و کاهو میباشد.
در گذشته موارد زیر جهت بهبود گردش خون استفاده میشد: لیمو، مرزنجوش، مورد و سرو.
ماهی و روغن ماهی بهعنوان منابع امگا-3 سبب گشادی عروق و کاهش فشارخون میشوند.
میوههای قرمز مثل تمشک، زغالاخته و ... نیز اثر وازودیلاتوری دارند. مصرف این مواد میتواند به کنترل مشکلات فشارخون یا کاهش در داروهای وازودیلاتور کمک کند.
از منابع گیاهی که نقش وازودیلاتور دارند، میتوان به سیر، جینکوبیلوبا، زنجبیل، جعفری، سدر و پرتقال اشاره نمود.
کاربرد وازودیلاتورها
رایجترین کاربرد وازودیلاتورها کاهش فشارخون در افرادی که مبتلا به فشارخون بالا یا گردش خون ضعیف مثل سرمازدگی و سندروم Raynaud (گردش خون ضعیف در دستها و پاها) هستند، میباشد. عدم کفایت خونرسانی به اندامها یکی از مشکلات کلینیکی رایج در بیماریهای مختلف مثل سرطان، دیابت، آرتریت، هیپوتیروئیدی و... میباشد.عروق خونی با ریلکس شدن عضلات صاف دیواره عروق (دی اکسیدکربن، نیتریک اکسید، نیترات، آنتاگونیستهای کلسیم) یا با تغییر سیگنالهای عصبی که تونوسیته عروق را کنترل میکنند (آلفابلوکرها) گشاد میشوند.
نکات مهم
1 و 2- دی اکسیدکربن و نیتریک اکساید: از قویترین و بیشترین وازودیلاتورهای طبیعی که در غذاها وجود دارد.
دیاکسیدکربن از متابولیسم چربیها و کربوهیدراتها در بدن تولید میشود. سطح دیاکسیدکربن در تنفسهای کوتاه و ناقص زیاد میشود.
نیتریک اکساید از سنتز آرژنین در قسمتهای مختلف بدن مثل سینوسها تولید میشود. آرژنین یک نوع آمینو اسید است که در انواع مختلف غذاها به ویژه گوشت قرمز، ماهی، مرغ، تخم مرغ، شیر و مغزها وجود دارد. احتمال جذب آن هنگام تنفس نیز وجود دارد.
3-butylphthalide یکی دیگر از مواد شیمیایی است که از طریق افزایش تولید پروستاگلاندینها سبب گشادی عروق میشود. یکی از مواد غذایی حاوی این فاکتور کرفس میباشد.
مشکل تنگ شدگی عروق
محققان به افرادی که دارای مشکل تنگ شدن عروق هستند، مصرف زغال اخته را توصیه میکنند. زغال اخته، عروق خونی تنگ شده را به دلیل رسوب کلسترول و تصلب شرایین گشاد میکند. محققان با اعلام این مطلب که تنگ شدن عروق از مهمترین دلایل بروز سکته قلبی به شمار میرود، توصیه میکنند: گشاد کردن این عروق تنگ شده از مهمترین اقدامات درمانی است که در این میان مصرف زغال اخته میتواند بسیار موثر باشد.
پیشگیری از گرفتگی رگها
فلفل دلمهای حاوی اسیدفولیک است و این ویتامین از گرفتگی رگها و بروز بیماریهای قلبی پیشگیری میکند. فلفل دلمهای سرشار از ویتامین C و A است که آنتی اکسیدانهایی قوی هستند و روی رادیکالهای آزاد که بر سلولها اثر تخریبی دارند، تأثیر میگذارند و فلفل دلمهای رنگیتر (زرد و قرمز) حاوی بتاکاروتن بیشتری است.اسیدفولیک (فولات) یکی از ویتامینهای گروه B است که باعث کاهش مادهای به نام هموسیستئین در خون میشود.
افزایش بیش از حد این ماده میتواند باعث تخریب رگهای خونی و افزایش احتمال سکته قلبی شود.فلفل دلمهای حاوی اسیدفولیک است و این ویتامین از گرفتگی رگها و بروز بیماریهای قلبی به خصوص در بیماران دیابتی جلوگیری میکند. فیبر موجود در فلفل دلمهای نیز میتواند کلسترول خون و حملههای قلبی و سکته را کاهش میدهد. فلفل دلمهای را میتوان به صورت خام در سالاد خرد و بلافاصله بعد از خرد کردن فلفل دلمهای آن را مصرف کرد، زیرا ویتامین C وقتی در معرض هوا قرار بگیرد (با خرد کردن) از بین میرود.
نقش عسل
مصرف روزانه 4 قاشق عسل از گرفتگی رگهای خونی جلوگیری میکند. به گفته محققان دانشگاه ایلینویتر کسی که روزانه 4 قاشق عسل مصرف کند آنتی اکسیدان مواد محافظ بیشتری در خون خود ذخیره خواهد کرد. این مواد از گرفتگی رگهای خونی جلوگیری میکنند. این محققان به مردانی که بینم 18 تا 68 سال سن داشتند به مدت 5 هفته هر روز یک لیوان آب با 4 قاشق عسل دادند و مشاهده کردند آنتی اکسیدان آنها بیشتر از دیگران است. گفتنی است آنتی اکسیدان مادهای است که از بافتهای بدن در مقابل اکسیژن تهاجمی محافظت میکند. تحقیقات انجام شده در گذشته نیز نشان میداده است که عسل به اندازه سیب، موز یا توت فرنگی مواد محافظ و آنتی اکسیدان دارد.
ابتلا به دیابت به دلیل بروز اختلال در متابولیسم یا سوختوساز بدن صورت میگیرد. بدنی که با کاهش میزان انسولین روبهرو باشد یا انسولین موجود در خون قادر به انجام وظایف خود نباشد با مشکلاتی مواجه میشود که یکی از آنها افزایش میزان قند خون است، زیرا انسولین ترشح شده توسط سلولهای بتا در پانکراس وظیفه مهم کنترل و کاهش میزان قند خون را برعهده دارد.
با بروز این مشکل فرد مبتلا به دیابت میشود. برای درمان این بیماری متناسب با دیدگاه بیمار داروهای شیمیایی و گیاهی مختلفی وجود دارد که میتواند به کنترل بیماری و پیشگیری از پیشرفت بیماری در مبتلایان به دیابت کمک کند. در این شماره برخی از گیاهان دارویی موثر برای کنترل دیابت و کاهش میزان قندخون را با هم مرور میکنیم؛ گیاهانی که هرگز نباید بدون نظارت و مشورت با متخصص طب سنتی و پزشک خود سراغ آنها بروید یا آنها را بدون مشاوره جایگزین داروهای ضددیابت یا انسولین کنید.
سیر
انسولین درمانی کنید
در بسیاری از متون طب سنتی از سیر به عنوان یکی از گیاهان دارویی موثر در کاهش میزان قندخون یاد شده است. سیر به دلیل داشتن ترکیبات فعال گوگردی مانند اکسید آلیل دیسولفید موجب کاهش قند خون میشود. در حقیقت مصرف سیر در افراد مبتلا به دیابت موجب افزایش میزان انسولین خون آنها میشود و همین مسئله به کاهش قند خون این افراد کمک میکند. برخی از درمانگران طب سنتی مصرف قرص های حاوی سیر را که به طور منظم به مدت 3 ماه مصرف شود موجب کاهش قند خون میدانند. البته این شیوه به عنوان یک درمان کمکی و در شرایطی که مصرف آن با داروهای دیگر بیمار تداخل نداشته باشد توسط درمانگران طب سنتی توصیه میشود.
خیار تلخ
قند خون را مهار کنید
خیار تلخ میوهای شبیه کدوست که در بسیاری از سرزمینهای آسیایی کشت میشود. این میوه در ابتدا سبز رنگ است و پس از رسیدن برخلاف خیارهای معمولی به زرد یا نارنجی تغییر رنگ میدهد. یکی از ویژگیهای این میوه مزه تلخ و بد آن است. برخی از درمانگران شیوههای طبیعی در جهان مصرف این خیار تلخ را برای کنترل و درمان دیابت به بیماران خود توصیه میکنند. مغز خیار تلخ به دلیل داشتن مادهای شبیه انسولین یکی از بهترین خوراکیهای طبیعی است که میتواند به کاهش قندخون بیماران مبتلا به دیابت کمک کند. برخی از درمانگران شیوههای طبیعی درمان مصرف 50 تا 60 گرم از خیارتلخ را برای کاهش قندخون موثر میدانند.
قرهقات
روند درمان را تسریع کنید
قره قات یکی دیگر از گیاهان دارویی است که در بسیاری از جنگلهای شمال ایران رشد میکند و کشت آن نیز در برخی از نقاط کشور رایج است. این گیاه دارای برگهای نوک تیز و میوههای سیاه وارغوانی رنگی است که علاوه بر مصرف غذایی، خواص درمانی کمنظیری دارد. بسیاری از مردم از دانههای سیاهرنگ قرهقات برای تهیه مربا و انواع دسرها یا پیشغذاها استفاده میکنند و اما درمانگران طب سنتی از برگهای گیاه قرهقات و دمنوشهای تهیه شده با برگهای این گیاه برای درمان بیماری دیابت استفاده میکنند. امروزه از برگهای این گیاه عصاره و اسانسی به صورت صنعتی تهیه میشود که استفاده از آن به همراه آب موجب بهبود روند درمان افراد مبتلا به دیابت میشود.
خار مریم
جذب انسولین را بیشتر کنید
خار مریم یکی دیگر از گیاهان دارویی است که درمانگران طب سنتی آن را برای کاهش میزان قند خون و افزایش حساسیت و جذب سلولی انسولین به منظور کاهش هرچه بیشتر قندخون در بدن به بیماران خود توصیه میکنند. در گیاه خارمریم ماده موثرهای به نام «سیلیمارین» وجود دارد که مصرف آن 2 تا 3 بار در روز موجب کاهش میزان قند خون ناشتا در بدن بیماران مبتلا به دیابت میشود که امروز در برخی از این گیاه دارویی موجب افزایش حساسیت سلول ها به انسولین و کاهش قندخون میشود. در حال حاضر فراوردهها و محصولاتی دارویی متنوعی به صورت چای، دمنوش و عصاره برگ گیاه خار مریم در داروخانه کشورهای مختلف توزیع میشود که توسط پزشکان برای تسریع روند درمان بیماران دیابتی تجویز میشود.
گزنه
هر روز یک فنجان بنوشید
گیاه گزنه در طب سنتی ایران به عنوان یک گیاه دارویی موثر به منظور کاهش میزان گلوکز خون مورد استفاده قرار میگیرد. نوشیدن 2 تا 3 فنجان از چای یا دمنوش تهیه شده از این گیاه میتواند با افزایش میزان قند خون در بدن مقابله کند و یکی از بهترین روشهای طبیعی برای مبارزه با پیشرفت بیماری در افراد مبتلا به دیابت باشد. علاوه بر نوشیدن چای گزنه، مصرف خوراکی از عصاره طبیعی به دست آمده از برگهای گیاه گزنه میتواند به پیشگیری از تخریب سلولهای پانکراس در افراد مبتلا به دیابت کمک کند.
بابونه
عوارض دیابت را کاهش دهید
یکی از عوارض جدی ابتلا به بیماری دیابت به ویژه دیابت نوع دوم کاهش قدرت دید و آسیبهایی است که به سیستم عصبی بدن و کلیهها وارد میشود. برای پیشگیری از بروز این مشکلات شیوههای طبیعی در طب سنتی وجود دارد که به عنوان درمان کمکی مورد استفاده قرار میگیرد. مصرف خوراکی عصاره به دست آمده از گیاه بابونه به کاهش سطح قند خون در بدن کمک میکند و فعالیت آنزیمی که عوارض و اختلالهای ناشی از ابتلا به دیابت را در بدن دوچندان میکند را کاهش میدهد. دانشمندان انگلیسی و ژاپنی به تازگی تحقیقاتی را در این زمینه انجام دادهاند و بر این باورند که میتواند با کمک عصاره به دست آمده از گیاه بابونه پیشرفت دیابت نوع دوم را در بدن کنترل کرد.
هم درمان یبوست
هم کنترل قند
پسیلیوم یا اسفرزه یکی از گیاهان دارویی ملین است که به واسطه جذب آب و افزایش حرکات دودی شکل رودهها موجب حجیم شدن محتویات روده و تخلیه بهتر رودهها و مواد زائد از بدن میشود. مصرف روزانه گیاه خشک شده اسفرزه با تجویز متخصص طب سنتی به مدت 7 تا 8 روز میتواند تاثیر زیادی در کاهش و کنترل تعداد هموگلوبین ای.وانسی در بیماران مبتلا به دیابت داشته باشد.
این هشدار را جدی بگیرید
هرگز داروهای گیاهی و طبیعی را جایگزین داروهای شیمیایی که برای درمان دیابت مصرف می کنید، نکنید. درمانگران طب سنتی به بیماران خود توصیه می کنند از شیوه های درمان گیاهی به عنوان شیوه ای کمکی در کنار درمان اصلی دیابت استفاده کنند و پیش از هر چیز از عدم تداخل داروی گیاهی با داروی شیمیایی نیز مطمئن شوند و تنها در صورتی از شیوه های درمانی طبیعی و گیاه درمانی برای درمان دیابت استفاده کنند که این شیوهها را با مشاوره متخصص طب سنتی و اطمینان از عملکرد این شیوه های درمانی انتخاب می کنند.
هندوانه ابوجهل هم بهکارتان میآید
هندوانه ابوجهل یکی از گیاهان دارویی متعلق به خانواده خیارها و کدوهاست. این گیاه که در جنوب استان خراسان به وفور رشد میکند مادهای گلوکزیدی با نام کولوسنتین در خود دارد که طعمی بسیار تلخ دارد اما اثری بسیار مستقیم و کمنظیر بر سلامت افراد مبتلا به دیابت. درمانگران طب سنتی ایران، چین و هند میوههای این گیاه را برای کاهش میزان قند خون افراد مبتلا به دیابت توصیه میکنند. اما برای مصرف آن محدودیتهایی قائل هستند و معمولا داروی فرآوری شده این گیاه را در مدت زمانی محدود مثل 2 ماه برای بیماران تجویز میکنند، چرا که مصرف بیرویه، بیقاعده و بدون تجویز پزشک از میوه هندوانه ابوجهل احتمال ابتلا به اسهال خونی و خطر مرگ را به همراه دارد.
یک بزرگسال به طور متوسط هرشب بین 7 تا 9 ساعت میخوابد. همه میدانیم در این مدت بدن بازسازیهای ضروری اش را انجام میدهد. سموم از بین میروند. بافتها و سلولها نو میشوند. ذهن اضطرابی را که به واسطه مشکلات روز تجربه کرده است کاهش میدهد و اثر مخرب آن را معکوس میکند
یک بزرگسال به طور متوسط هرشب بین 7 تا 9 ساعت میخوابد. همه میدانیم در این مدت بدن بازسازیهای ضروری اش را انجام میدهد. سموم از بین میروند. بافتها و سلولها نو میشوند. ذهن اضطرابی را که به واسطه مشکلات روز تجربه کرده است کاهش میدهد و اثر مخرب آن را معکوس میکند.
در هر حال بسیاری از عملکردهای دیگر خواب همچون رازی باقی مانده است اما آنچه کاملا مشخص است این است که بدن به خوابی با کیفیت نیاز دارد و اگر شما هم یکی از کسانی هستید که شبها دچار مشکلاتی همچون بیخوابی، کمخوابی یا خواب بیکیفیت میشود، این مقاله راهکارهایی برای خواب بهتر به شما ارائه میدهد.
حرکت کن
بدن انسان به گونهای طراحی شده است که حرکت کند و نباید انتظار داشته باشید اگر خسته نباشید به راحتی خوابتان بگیرد. بنابراین اگر میخواهید خوب بخوابید، بهترین راه حل در نظر گرفتن زمانی برای ورزش است.
بسیاری از مردم مشاغل پشت میزنشینی دارند و یا وقتی برای ورزش ندارند یا در انتهای روز آنقدر خسته هستند که حوصله ندارند ورزش کنند اما ورزش نهتنها جسم و بدن را تقویت میکند و با تولید بافتهای ماهیچهای به بدنتان استحکام میبخشد بلکه با تولید هورمون اندورفین موجب بالابردن روحیه مثبتاندیشی در فرد میشود و کمک میکند شبها بیدغدغه بخوابید. پس حداقل هفتهای سه روز و روزی 45 دقیقه ورزش کنید.
مشکلات، پَر!
گاهی اوقات هنگام خواب مشکلات روز لحظهای رهایتان نمیکنند و شما آنقدر به آنها فکر میکنید که خوابیدن یادتان میرود. روز بعد هم با تنی خسته از رختخواب بیرون آمده و اوضاعتان بدتر از پیش میشود زیرا با خستگی نمیشود به حل مشکلات پرداخت.
یک راهحل خوب برای فرار از فکر کردن به مشکلات موقع خواب این است که با تمرکز روی چیزی دیگر ذهن خود را از ناراحتیها منحرف کنید؛ مثلا وقتی خواستید بخوابید ذهنتان را مشغول چیزی کنید که کمک میکند خواب تان ببرد. پیش خود تصور کنید که از مسیری با کولهپشتی سنگینی عبور میکنید و آسمان بالای سرتان تیره و ابری است و گامهایی سنگینی برمیدارید.
احساس سرما و رطوبت وجودتان را میگیرد. به جلوی درب یک خانه بزرگ قدیمی میرسید. آن را باز میکنید. در انتهای خانه نقطهای نورانی میبینید و به شما نوید آرامش میدهد. با وجود اینکه از شکستها و افسوسهایتان آگاه هستید اما این نقطه نورانی شما را امیدوار میکند.
در این لحظه اندکی از سنگینی کولهبارتان کم شده است. همان طور که از راهرو میگذرید و به نور نزدیکتر میشوید احساس گرمی و شادی میکنید؛ اکنون کولهپشتیتان بسیار سبک شده است و واقعا نسبت به خود حس خوبی دارید. به اتاق نور میرسید و گرمای آن دوچندان میشود.
در این لحظه خاطرات زیبا و دوست داشتنی سراغتان میآید و شما با خیالی راحت مجددا به تاریکی برگشته و دیگر بدنتان از احساس خوب گرم است و دیگر خبری از سرما و رطوبت نیست. اکنون میتوانید به موضوعات خوب و فرصتهایی که در آینده خواهید داشت فکر کنید و خود را فرد لایق و باارزشی بدانید و بیدغدغه به خوابی عمیق و باکیفیت فرو روید.
تهیه فهرست
گاهی اوقات موقع خواب کارهایی که باید در آینده انجام دهید لحظهای راحتتان نمیگذارند و شما را بیدار نگه میدارند. بهترین کار این است که قبل از کار برنامه روز بعدتان را نظم دهید و ذهنتان را با نوشتن فهرستی از کارهایی که روز بعد باید انجام دهید رها کنید تا خوابتان ببرد.
اتاق امن
ما حدود یک سوم از زندگیمان را در رختخواب میگذرانیم؛ بنابراین داشتن اتاق خوابی مرتب و آرامبخش بسیار مهم است. نحوه چیدن وسایل درون اتاق باید به شما احساس خوبی از نظم بدهد. همچنین باید تمام دستگاههای الکتریکی را از اتاقتان دور کنید. امواج الکترومغناطیس مضر که از هر دستگاهی در خانه متصاعد میشود میتواند اثر بدی روی خواب داشته باشد.
مهمترین وسیله موجود در اتاق خواب، خود تختخواب است. باید تشک و بالشتان راحت و مناسب باشد. رنگ اجناس درون اتاق و دیوارهایش باید آرامبخش باشند. رنگهایی مانند آبی آسمانی، عاجی یا صورتی ملایم تاثیر بسیار خوبی روی کیفیت خوابتان میگذارند. این رنگها روی سیستم عصبی، اثری آرامکننده دارند.
نور اتاق باید ملایم باشد. لامپهایی با رنگ کهربایی پیشنهاد خوبی است. نور شمع نیز تسکیندهنده است. میتوانید پیش از خواب از شمع استفاده کنید اما موقع خوابیدن یادتان باشد که حتما آن را خاموش کنید. عامل دیگری که جلوی خواب را میگیرد سروصداست. بهتر است اتاق خوابتان را در آرامترین نقطه خانه انتخاب کنید تا سرو صداهای بیرون کمتر آزارتان دهند.
راهی برای آرامش
بعضیها راهحلهایی برای داشتن خوابی راحت پیدا کردهاند؛ مثلا پیش از رفتن به رختخواب حمام میکنند یا یک نوشیدنی داغ میخورند و یا کتاب میخوانند. برخی نیز سراغ گلها و گیاهان خوشبو میروند. استشمام بوهای خوش در محیط میتواند ذهنتان را از موضوعات ناراحتکننده دور کند و حس خوبی به شما بدهد؛ مثلا گیاه بابونه، سرو کوهی، سنبل، مرزنگوش، بهارنارنج، گل سرخ و چوب صندل اثری چون داروی مسکن دارند.
چوب سدر، نعنای وحشی، گل ملیسا، بهارنارنج و گل سرخ هم آرامبخشاند و روحیه را بالا میبرند. میتوانید از هر کدام یا ترکیبی از آنها استفاده کنید. گیاه ریحان به طور کلی سیستم عصبی را آرامش میدهد. بابونه انتخاب خوبی است برای زمانی که سوءهاضمه دارید. سنبل، اگر چه خیلی آرامکننده نیست اما از درد به مقدار زیادی میکاهد و چنانچه دردی در بدنتان حس کردید که جلوی خوابیدنتان را میگیرد استشمام این گیاه بسیار به کارتان خواهد آمد.
مرزنگوش هم آرامشبخش است اما بدنتان را بسیار سست میکند. پس بیش از حد از آن استفاده نکنید. یک روش دیگر استفاده از این گیاهان درمانی، درست کردن بالشی از آنهاست. در واقع بالش خود را پر از گیاهانی کنید که اثرات آرامبخش داشته باشند و شب زیر سرتان بگذارید.
تمامی کربوهیدراتها، مغز را تحریک میکنند تا سروتونین بیشتری تولید کند. برای تنظیم میزان سروتونین بهتر است کربوهیدراتهای پیچیده مصرف شود.
روزانه افراد با تنشهای مختلف محیطی روبرو بوده که مغز انسان در مواجهه با این عوامل استرسزا، واکنشهای مختلفی را اعمال نموده که در نهایت روی عملکرد خود مغز، سایر ارگانها و رفتار فرد نمود مییابد. این واکنشهای عصبی از سوی فرد گاهاً با عصبانیت تظاهر مییابد.
قندها و کربوهیدراتهای پیچیده
تمامی کربوهیدراتها (اعم از ساده و پیچیده)، مغز را تحریک میکنند تا سروتونین بیشتری تولید کند. برای تنظیم میزان سروتونین بهتر است کربوهیدراتهای پیچیده مصرف شود که آرامتر هضم میشوند. بهترین منابع این مواد، غلات و نانهای سبوسدار است. مصرف قندها همچنین باعث تولید ترکیبات شیمیایی به نام اپیوئیدها در بدن میشود. اپیوئیدها ترکیبات آرامبخشی هستند که نه تنها خاصیت ضد درد دارند، بلکه بر روحیه هم اثر مطلوب میگذارند. همچنین تحقیقات نشان میدهد مصرف حتی مقدار کمی قند، قدرت یادگیری و حافظه انسان را بهبود میبخشد و مصرف 1 تا 2 قطعه کوچک شکلات در روز میتواند تأثیر خوبی بر روحیه فرد داشته باشد.
چربیهای ضدافسردگی
چربیها، به ویژه چربیهای غیراشباع مانند اسیدهای چرب امگا - 3 و امگا - 6 در ساختمان سلولهای عصبی به کار میروند به همین دلیل مصرف مقادیر مناسبی از روغنهای گیاهی مایع مانند روغن ذرت، سویا، کانولا، روغن زیتون و همچنین روغن ماهی برای سلامت و عملکرد سیستم عصبی ضروری است. مطالعات جدید نشان میدهد که مصرف روغن ماهی و یا مکمل اسیدهای چرب امگا - 3 در پیشگیری و درمان افسردگی و پریشانی تأثیر شگفتانگیزی دارد.
پروتئین، پیشساز ناقلین عصبی
زیر واحدهای اسیدآمینه پروتئینها منبع سرشاری از پیشسازهای ناقلین عصبی چون سروتونین، دوپامین و GABA میباشد. در این بین به خصوص میتوان به اسید آمینه تریپتوفان، گلوتامات و تیروزین اشاره نمود که به ترتیب پیشساز سروتونین، دوپامین و GABA میباشند و به وفور در پروتئینهای حیوانی و گیاهی پراکندهاند.
ویتامینهای روحیه بخش
ویتامینهای E و C: آسیبهایی که اکسیدانها به سلولهای مغز وارد میکنند میتواند منجر به ناهنجاریهای عصبی و افسردگی شود. به همین دلیل استفاده از ویتامینهای E و C که آنتیاکسیدانهایی قوی هستند در حفظ سلامت سیستم عصبی بسیار مفید خواهد بود. انواع میوهها و سبزیها منابع غنی ویتامین C میباشند (به ویژه فلفل، مرکبات، گوجه فرنگی و کلم بروکلی). ویتامین E نیز در روغنهای گیاهی به وفور یافت میشود. اما مهمترین ویتامینهایی که کمبود آنها باعث ناکارآمدی مغز انسان میشود، عبارتند از: ویتامین گروه B (به ویژه ویتامینهای B1,B6,B9,B12).
ویتامین B12: کمبود این ویتامین سبب رفتارهای روانی، جنون، کاهش حافظه و هذیانگویی میشود. منابع غذایی آن عبارتند از جگر، قلوه، شیر، پنیر، تخم مرغ و ماهی، گوشت قرمز و مرغ.
ویتامین B1: علائم کمبود این ویتامین عبارتند از افسردگی، بداخلاقی، کاهش تمرکز و حافظه و احساس خستگی. این ویتامین در غلات صبحانه نخود فرنگی، تخمه آفتابگردان، ارزن، جوانه گندم، کنجد، سویا و آجیل (به خصوص بادام هندی، بادام و گردو) موجود است.
سنبلالطیب، که بعضی وقتها مسکن طبیعی نامیده میشود، همیشه برای منظم کردن سیستم عصبی، تسکین تنش، خشمگینی، خستگی و استرس عصبی و دلشوره استفاده شده است
ویتامین B6: کمبود این ویتامین موجب جنون و افسردگی میشود و منابع غذایی آن عبارتند از جوانه گندم، آرد جو، آجیل (مخصوصاً گردو)، حبوبات، (سویا، عدس و لوبیا)، جو، موز، بادام زمینی، کره بادام زمینی، آووکادو، گندم و کشمش.
اسیدفولیک: علائم کمبود اسیدفولیک خستگی مزمن، پریشانی، بیخوابی فراموشی و گیجی میباشند. منابع غذایی آن عبارتند از مخمر، لوبیا، کلم بروکلی، کاسنی، حبوبات (به خصوص نخود)، سویا، سبزیها (مخصوصاً اسفناج، کلم و بامیه)، بادام، چغندر، هویج، گردو، برنج قهوهای و ذرت.
ویتامین B3: علائم کمبود ویتامین B3 کاهش حافظه، آشفتگیهای روحی، افسردگی و اضطراب بوده و منابع غذایی آن عصاره مخمر، مخمر آب جو، پنیر، بادام زمینی، کره بادام زمینی، کنجد، برنج قهوهای، آرد سبوسدار، جوانه گندم، نان سبوسدار، جو و حبوبات (به خصوص نخود) میباشند.
بیوتین: علائم کمبود آن بیحالی شدید، پریشانی، افسردگی و پرخوابی بوده و در تخم مرغ، جگر، گل کلم، قارچ، موز، هندوانه، توت فرنگی و بادامزمینی به مقدار زیادی وجود دارد.
مواد معدنی، تقویت کننده اعصاب
یکی از مواد معدنی که در سلامت جسمی و روحی تأثیر زیادی دارد، آهن است. آهن اکسیژن را از ریه به بافتها و اندامهای بدن میرساند و کمخونی ناشی از فقر آهن، اکسیژن رسانی به بافتها، از جمله مغز و اعصاب را مختل میکند. به علاوه، آهن در ساخت و عملکرد میانجیهای عصبی نیز دخالت دارد. غذاهای غنی از آهن مانند جگر، گوشت، مرغ، ماهی و حبوبات هستند و بهتر است همراه منابع ویتامین C مصرف شوند تا آهن آنها بهتر جذب گردد. در مقابل، دریافت این غذاها به همراه چای جذب آهن را کاهش میدهد.
روی و مس نیز از عناصر معدنی هستند که در رشد و تکامل سیستم عصبی انسان اهمیت ویژهای دارند.
مصرف مقادیر کافی سلنیوم نیز برای بهبود حالات روحی افراد توصیه میشود؛ چرا که کمبود سلنیوم باعث عصبانیت، پرخاشگری، افسردگی و تحریک پذیری میگردد. مصرف سلنیوم در افراد مسن کارایی مغز را افزایش میدهد. غذاهای حیوانی مانند گوشت، مرغ و ماهی غنی از روی، مس و سلنیوم هستند.
منیزیم نیز در بهبود خلق و خو و حالات عصبی نقش شناختهشدهای دارد.
بیوفلاونوییدها، هدیه گیاهان
این ترکیبات طبیعی که به وفور در میوهها و سبزیها، چای سیاه و سبز، شکلات و ... یافت میشوند، به واسطه خاصیت آنتیاکسیدانی خود از سیستم عصبی در برابر آسیبها محافظت میکنند. همچنین، از بسیاری بیماریهای عصبی جلوگیری کرده و در بهبود روحیه و خلق و خو موثر هستند.
درمان با داروهای گیاهی
سنبلالطیب، که بعضی وقتها مسکن طبیعی نامیده میشود، همیشه برای منظم کردن سیستم عصبی، تسکین تنش، خشمگینی، خستگی و استرس عصبی و دلشوره استفاده شده است. سنبلالطیب به عنوان یک آرامشبخش، اعتیادآور نیست و به همراه داروهای خواب آور برای درمان بی خوابی بسیار مفید میباشد.
سالها schisandra berry (نوعی توت) در داروهای چینی به عنوان احیاگر مجدد حسها استفاده میشده است. schisandra berry تحمل فیزیکی و تمرکز روحی را افزایش میدهد و در این زمان اعصاب را آرام میکند و اضطراب را از فرد دور میکند. توصیه میشود این داروهای گیاهی در طول روز یا قبل از خواب به صورت دمکرده (سنبلالطیب با گل گاو زبان) به میزان یک لیوان کوچک یا کپسول استفاده شود.
امروزه مطالعات زیادی نقش رژیم غذایی را در پیشگیری و کنترل بیماریهای غیر واگیر امری مسلم میدانند. یکی از پیچیدهترین و در عین حال ضروریترین مباحث علم تغذیه، نقش چربیها و روغنها در تغذیه انسان میباشد.
چربی ترانس
در طی تکامل بشری، اسید اولئیک، اسید لینولئیک، اسید آلفا لینولنیک و اسیدهای چرب امگا 3 دریایی، اسیدهای چرب عمده در منابع غذایی بودهاند. در این اسیدهای چرب اشباع نشده طبیعی هر یک از دو کربن شرکت کننده در پیوند دوگانه به یک هیدروژن در یک طرف پیوند دوگانه متصل شدهاند و به فرم سیس وجود دارند. از آنجایی که دو هیدروژن باقیمانده فضایی را اشغال میکنند، شکل سیس سبب پیچ خوردگی یا تا خوردگی اسید چرب به سمت خالی میشود. هرچه پیوندهای دوگانه در اسید چرب بیشتر باشد، تا خوردگی بیشتری در مولکول ایجاد میشود.
هیدروژناسیون چربی اشباع نشده در تخمیر غیر هوازی در شکمبه نشخوار کنندگان و با روشهای شیمیایی صورت میگیرد که سبب اضافه شدن هیدروژن به روغنهای مایع و تشکیل چربی پایدار و جامد مانند مارگارین میگردد. هیدروژن میتواند هم در موقعیت طبیعی سیس (دو هیدروژن در یک طرف پیوند دوگانه) و هم ترانس (دو هیدروژن در طرفین پیوند دوگانه) اضافه شود. منابع عمده اسیدهای چرب ترانس عبارتند از مارگارین تا حدی هیدروژنه شده، روغن تردکننده شیرینی، چربیهای سرخ کردنی تجارتی، محصولات پخته شده پر چربی و میان وعدههای نمک دار حاوی این چربیها. کره و چربی حیوانی نیز حاوی اسیدهای چرب ترانس هستند و همانطور که قبلاً ذکر شد توسط ایزومرازهای باکتریایی معده نشخوار کنندگان تشکیل شدهاند. اسیدهای چرب ترانس اثر سوء بر سلامت انسان دارند که ناشی از اثر آنها بر عملکرد غشاء میباشد. پیوندهای دوگانه سیس در غشاء خم میشوند که سبب تجمع آزادتر اسیدهای چرب میشود و لذا غشاء حالت مایعتری به خود میگیرد. بسته به سیالیت غشاء پروتئینها در سطح یا درون آن فرو رفتهاند. بنابراین ویسکوزیته غشاء برای عملکرد پروتئین غشاء مهم است. با توجه به این که اسید چرب ترانس خم نمیشود، به صورت سفت مانند اسیدهای چرب اشباع شده در غشاهای زیستی قرار میگیرد و سبب افزایش سختی غشای سلول میشود. سالهای زیادی عقیده بر این بود که روغنهای تا حدی هیدروژنه شده حاوی اسیدهای چرب غیراشباع ترانس نسبت به چربیهای حیوانی سالمترند، اما از سال 1990 مطالعات زیادی در مورد اثرات متابولیکی اسیدهای چرب غیراشباع ترانس و ارتباط بین مصرف این اسیدهای چرب و وقوع بیماریهای کرونری قلب و دیگر بیماریها انجام شد و مدارک زیادی مبنی بر این ارتباط جمعآوری شد.
یافتهها
نظر کارشناسان WHO (سازمان بهداشت جهانی) و FAO (سازمان غذا و کشاورزی) در مورد رژیم، تغذیه و پیشگیری از بیماریهای مزمن؛ اثرات مصرف اسیدهای چرب غیراشباع ترانس را بر لیپوپروتئینهای خون و خطر بیماریهای کرونری قلب تأیید میکند.
مرگومیر ناشی از اسید چرب فرم ترانس ده برابر اسید چرب اشباع شده است
اثرات اسیدهای چرب ترانس
اثرات مصرف اسیدهای چرب ترانس که به طور ثابتی در مطالعات کنترل شده و مشاهدهای دیده شده است، شامل افزایش LDL کلسترول (کلسترول بد) و کاهش HDL کلسترول (کلسترول خوب) و افزایش نسبت کلسترول تام بر HDL کلسترول، ممانعت از طولانی شدن و غیر اشباع شدن اسید لینولئیک و لینولنیک میشود. در مقایسه با چربیهای غیراشباع سیس، اثرات التهابی ناشی از مصرف اسیدهای چرب غیراشباع ترانس که بسیار برجسته بودهاند، شامل افزایش فعالیت آلفا TNF، افزایش اینترلوکین شش (مادهای که توسط سلولهای تک هسته ای سیستم ایمنی ساخته میشود)، افزایش ( CRP )C-reactive protein و اختلال اندوتلیال میباشد و در مقایسه با اسیدهای چرب اشباع شده، افزایش نسبت کلسترول تام بر HDL کلسترول و اختلال اندوتلیال در مصرف اسیدهای چرب ترانس بیشتر دیده شده است. تحقیقات دیگری نشان دادهاند که مصرف 2 درصد کالری از اسیدهای چرب ترانس در صورتی که جایگزین کربوهیدرات، اسیدهای چرب اشباع شده، اسیدهای چرب غیراشباع با یک پیوند دوگانه سیس و اسیدهای چرب غیراشباع با چند پیوند دوگانه سیس شود، خطر سکته قلبی را به ترتیب 24، 20، 27، 32 درصد افزایش میدهد. اثرات احتمالی اسیدهای چرب ترانس بر انعقاد، مقاومت انسولینی، جابهجایی اسیدهای چرب اشباع غشاء، اثر بر عملکرد پروستانوئیدها (هورمونهای موضعی بافتی) و وزنگیری نیاز به تحقیقات بیشتری دارد. افزایش تحقیقات تجربی و مشاهدهای اخیر نشان میدهد که مصرف اسیدهای چرب ترانس از روغنهای تا حدی هیدروژنه شده بر چند فاکتور خطر بیماریهای قلبی عروقی تأثیر داشته و به طور معنیداری باعث افزایش خطر ابتلا به بیماری کرونری قلب میشود. اگرچه دریافت اسیدهای چرب ترانس ناشی از تخمیر در معده نشخوارکنندگان به طور کامل نمیتواند از رژیم حذف شود، اما مطالعات زیادی نشان دادهاند که مصرف این نوع اسیدهای چرب ترانس در مقادیر معمول و پایین ارتباطی با خطر بیماری کرونری قلب ندارد. در مقایسه با اسیدهای چرب ترانس تولید شده از طریق هیدروژناسیون ناقص چربیها و روغنها در غذاهای صنعتی که خطرات واضحی برای سلامت انسان دارند، متخصصان توصیه میکنند متوسط دریافت اسید چرب ترانس از روغنهای تا حدی هیدروژنه شده کمتر از 1 درصد کالری دریافتی باشد.
حمایت از جانشینهای چربی یا روغن
بازنگری علمیWHO در مورد اسیدهای چرب ترانس شامل رستورانها و کارخانجات غذایی است که باید از مصرف اسیدهای چرب ترانس تولید شده صنعتی در محصولات غذایی اجتناب کنند و دولتها باید برای حمایت از جانشینهای چربی یا روغن برای جایگزینی اسیدهای چرب ترانس حمایت کنند. به دلیل اثراتی که این اسیدهای چرب بر سلامت (بر اساس مدارک بدست آمده) دارند نیاز به حذف روغنهای گیاهی تا حدی هیدروژنه شده از منابع غذایی انسانی ضروری است. به خصوص جانشینهای روغن غنی از اسیدهای چرب غیراشباع با چند پیوند دوگانه امگا 3 و امگا 6 و اسیدهای چرب غیراشباع با یک پیوند دوگانه فواید سلامتی زیادی برای جامعه خواهند داشت و جایگزینی اسیدهای چرب ترانس در روغنهای گیاهی تا حدی هیدروژنه با جانشینهای چربی و روغنها خطر بیماری کرونری قلب را از طریق تغییراتی که در میزان لیپیدهای خون دارد کمتر خواهد کرد.
روغنهای مایع گیاهی مفیدترند
جایگزینی روغنهای گیاهی تا حدی هیدروژنه با روغنهای مایع گیاهی مفیدتر است، حتی جایگزینی آن با روغنهای استوایی یا چربی حیوانی به خصوص در مورد روغنهای گیاهی تا حدی هیدروژنه که در بعضی کشورهای در حال توسعه مصرف میشود و حاوی مقدار زیادی اسیدهای چرب ترانس است ( 45 - 35 درصد) خالی از فایده نخواهد بود، بنابراین نیاز است توجه بیشتری به اثر این جانشینهای روغن/چربی برای روغنهای گیاهی تا حدی هیدروژنه شود.
نتیجهگیری
در پاسخ این سۆال که بین چربیهای اشباع شده و یا نوع ترانس در غذای روزمره کدام مضرتر هستند، باید گفت که مرگومیر ناشی از اسید چرب فرم ترانس ده برابر اسید چرب اشباع شده است. بین غذای غنی از اسید چرب نوع ترانس و اسید چرب اشباع شده، بهتر است اسید چرب اشباع شده انتخاب شود. در رژیم غذایی مصرفی روزانه بیشتر از دو درصد انرژی و یا پنج گرم در روز مجاز به استفاده از فرم ترانس نیستیم. نیمی از اسید چرب ترانس مصرفی ما از غذاهای حیوانی مثل گوشت گوساله، کره، چربی شیر و نیمی دیگر از روغن نباتی جامد دریافت میشود. کارخانجات، رستورانها و سرویسهای غذایی باید تلاش بیشتری کنند در جهت دوباره فرموله کردن محصولات خود، نه تنها برای کاهش دادن محتوای اسید چرب ترانس، بلکه جهت افزایش سلامت غذاها برای مصرف انسانی با افزایش محتوای چربیهای غیراشباع سیس و در این فرمولاسیون مجدد محصولات جهت رسیدن به نتایج سلامتی دلخواه باید از سالمترین چربیها و روغنها برای جایگزینی اسیدهای چرب ترانس استفاده گردد. اگرچه اطلاعات محدودی در مورد مقدار اسیدهای چرب ترانس دریافتی بیشتر کشورها وجود دارد. احتمالاً آن گروه از جامعه که از روغنهای گیاهی تا حدی هیدروژنه برای پخت و پز در خانه استفاده میکنند و یا از محصولات قنادی و یا غذاهای رستورانی به مقدار بیشتری استفاده میکنند نسبت به متوسط جامعه به طور قابل ملاحظهای دریافت اسید چرب ترانس بیشتری دارند. قانونی کردن کاهش اسیدهای چرب ترانس و به صفر رساندن آن در منابع غذایی انسان نیاز دارد تا هماهنگیهای لازم با صنعت غذا، کشاورزی و نواحی تولید غذا به ویژه از جهت کاهش هزینه صورت گیرد.
سكته، بویژه سكته مغزی ناگهانی اتفاق میافتد و خیلی سریع فرد مبتلا و اطرافیانش را خلعسلاح میكند؛ بخصوص اگر ندانیم چه علائمی دارد و در قبال آن، باید چه اقداماتی انجام دهیم.
طبق توصیههای سایت انجمن سكته مغزی آمریكا، مهمترین مساله در برخورد با فرد مبتلا به سكته مغزی انتقال هرچه سریعتر او به بیمارستان است.این یك مساله حیاتی هم در زندهماندن فرد و هم افزایش كیفیت زندگی او پس از درمان به شمار میرود.
مهمترین نشانهها
آگاهی از علائم اصلی بروز سكته مغزی بسیار راهگشاست تا به محض مشاهده، وارد عمل شده و در اسرع وقت به اورژانس اطلاع دهیم.
افتادگی صورت: دقت كنید آیا در یك طرف صورت بیمار افتادگی دیده میشود یا بیمار در یك طرف صورت خود احساس بیحسی میكند؟ برای اطمینان، از فرد بخواهید لبخند بزند. صورتی كه افتادگی داشته باشد، لبخند متقارنی ندارد.
ضعف دست: آیا بیمار در یكی از دستها احساس ضعف یا بیحسی میكند؟ از او بخواهید هر دو دست خود را بالا بیاورد و دقت كنید كه آیا یكی از دستها به پایین تمایل دارد یا میافتد؟
اختلال گفتار: آیا فرد در سخن گفتن ناتوان است یا به سختی متوجه سخنان شما میشود؟ از او بخواهید جملات سادهای مانند «آسمان آبی است» را تكرار كند. آیا میتواند جمله را به درستی
تكرار كند؟
وقت تنگ است!
اگر با یك یا هر سه علامت فوق مواجه شدید زمان را از دست ندهید، بلافاصله به اورژانس زنگ بزنید. حتی اگر این علائم برطرف شدند نیز نباید دست بردارید و حتما بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید تا بیمار در كوتاهترین زمان ممكن به بیمارستان منتقل شود. حین رسیدگی به بیمار از همان ابتدا حواستان باشد كه نخستین علائم سكته مغزی چه زمانی بروز كردهاند. این مسأله به كادر درمانی كمك فراوانی خواهد كرد.
حمله گذرا بسیار جدی است!
حمله ایسكمی گذرا (به اختصارTIA) یك سكته خفیف است كه علائمی مانند علائم سكته مغزی ایجاد میكند. علائم این حمله خفیف معمولا طی چند دقیقه از بین میروند، اما اگر فرد مبتلا به حال خود رها شده و درمان نشود، در معرض خطر بالای سكته مغزی قرار خواهد گرفت.
تشخیص و درمان TIAمیتواند احتمال بروز یك سكته مغزی بسیار خطرناك را به میزان قابل توجهی كاهش دهد.
بیشتر بدانیم!
علائم سكته مغزی به سه علامت ذكر شده محدود نمیشود. علائم دیگری هم هست كه آگاهی از آنها نیز در مواقع خطر میتواند كارساز باشد:
ـ بیحسی ناگهانی یا ضعف در پا
ـ گیجی ناگهانی یا اختلال ادراك
ـ اختلال ناگهانی در دیدن یك یا هر دو چشم
ـ بروز ناگهانی اختلال در راه رفتن، سرگیجه، نداشتن تعادل یا ناهماهنگی اعضا
ـ سردرد ناگهانی و شدید بدون علت
آنچه مغز را سكته میدهد
به گزارش مجله ریدرز دایجست، بر اساس یك پژوهش وسیع بینالمللی بسادگی میتوان از بروز حدود 80 درصد سكتههای مغزی پیشگیری كرد، زیرا در حال حاضر عوامل اصلی سكته را بخوبی میشناسیم.
جالب است بدانید این عوامل، در بروز بسیاری از مشكلات جسمی دیگر نیز نقشی برجسته و اساسی دارند. پس بیش از پیش باید حواسمان به آنها باشد:
1ـ فشار خون بالا
2ـ استعمال دخانیات
3 ـ چاقی در ناحیه شكم
4 ـ تغذیه نامناسب (گوشت قرمز و غذاهای سرخ كردنی بیش از اندازه و مصرف ناكافی میوه و سبزیجات و ماهی)
5 ـ نداشتن تحرك و فعالیت جسمانی
گزاف نیست اگر این پنج عامل را «راهزنان سلامت» بنامیم.
نان برکت سفرهها و پایه و اساس تغذیهی ما را تشکیل میدهد و مصرف آن از اهمیت زیادی برخوردار است.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری ؛ مصرف نان در هر وعدهی غذایی و البته به میزان کم آن برای اینکه همیشه سالم و تندرست باشید لازم است. در این مقاله چند دلیل خوب برای مصرف نان ارائه میدهیم. با ما همراه باشید.
نان: آرد مهم است
دستور تهیهی نان بسیار ساده است. نان از آرد گندم، آب، کمی نمک و خمیر مایه تهیه میشود. فرق اصلی نانهایی که به فروش میرسند در آرد آنها است. به عنوان مثال آردی که برای تهیهی باگت استفاده میشود با آردی که برای نان سبوسدار استفاده میشود کلی فرق دارد. ارزش غذایی آرد نان سبوسدار بالا است به خاطر این که حاوی مواد معدنی بیشتری است.
آردهای سفید، تصفیه شدهاند و برای همین از نظر ارزش غذایی در درجهی پایینتری قرار دارند. برای این که سالم باشید و از نانی که میل میکنید نهایت استفاده را ببرید لازم است که از نانهای سبوسدار و کامل استفاده کنید.
نان: مصرف به اندازه باعث کنترل وزن میشود
نان حاوی کربوهیدرات های پیچیده، پروتئین و فیبر است. در عین حال این مادهی غذایی مفید، چربی و کربوهیدرات زود جذب کمی دارد. باید بدانید که کربوهیدرات های پیچیده انرژی لازم برای سوخت و ساز بدن، کنترل عملکرد مغز و سیستم عصبی مرکزی را تأمین میکنند.
این کربوهیدرات ها در مقایسه با قندهای ساده دیر جذب میشوند. برای همین قند خون را با سرعت زیادی بالا نمیبرند. نانهای سبوسداری که حاوی فیبرها و گلوسیدهای پیچیده هستند سیری طولانی مدتی ایجاد میکنند و برای همین از ریزهخواری بین وعدههای غذایی دور میمانید.اگر رژیم لاغری گرفته باشید مصرف نان را فراموش نکنید به خاطر این که نان حاوی مواد چرب و قند کمی است. از این گذشته به راحتی شما را سیر میکند و جلوی پرخوری را میگیرد.
نان: مفید برای دفع راحتتر
به طور متوسط 25 درصد مردم از یبوست رنج میبرند. زمانی که مصرف فیبرهای غذایی محلول و غیر محلول بیشتر شود بهتر میتوانید با یبوست و مشکل دفع مقابله کنید. نان منبع فیبر است. این فیبرها برای بهبود عملکرد رودهها و تنظیم قندخون مفیدند. برای همین هم از ابتلا به خیلی از بیماریها جلوگیری میکنند.
نان کامل حاوی فیبر بیشتری نسبت به نان سفید میباشد. دانه های کامل گندم یعنی با سبوس سرشار از ویتامینها و مواد معدنی و فیبر میباشند. کلاً هر مادهی غذایی که از گندم کامل یا همان سبوسدار تهیه میشود خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و سرطان کولون را کاهش میدهد.
نان کامل حاوی فیبرهای محلول و هم فیبرهای غیر محلول میباشد. فیبرهای محلول جذب قندها و چربیها را کاهش میدهد و فیبرهای غیر محلول باعث راحتی دفع میشود. برای اینکه میزان جذب فیبرهای غیر محلول را بالا ببرید لازم است که از نانهای سرشار از فیبر مانند نان سبوسدار و نانهای محلی استفاده کنید.
نان: برای تأمین انرژی بدن
ورزشکارها بهتر میدانند. مصرف نان قبل از ورزشهای سنگین لازم است. نان سبوسدار حاوی به طور متوسط 50 درصد نشاسته میباشد برای همین نیز حاوی گلوسیدهای پیچیده و انرژیزا است. این گلوسیدها در کبد و عضلات به صورت گلیکوژن ذخیره میشوند. نان کامل حاوی فیبر بیشتری نسبت به نان سفید میباشد.
نان: دوستدار مغز و عملکردهای ذهنی ما
مغز 2 درصد کل وزن ما را تشکیل میدهد و حدود 20 درصد انرژی به دست آمده از غذاها را میخواهد. ذخیرهی انرژی مغز بسیار ناچیز است یعنی فقط ده دقیقه باک انرژی آن پر میماند. برای همین هم زمانی که غذا نمیخورید و روزه هستید فعالیت و عملکرد مغز افت میکند.
بعد از یک شب خواب و گرسنگی لازم است که برای صبحانه نان میل کنید. توجه داشته باشید که نان صبحانه به ویژه برای کودکان بسیار مفید است. با این حال بیشتر کودکان یا صبحانه نمیخورند یا ترجیح میدهند کیک و کلوچه بخورند. سعی کنید حتماً برای صبحانه آنها را به خوردن نان علاقمند کنید.
آیا در روند کاهشوزنتان دچار رکود شدهاید؟ آیا سخت وزن کم میکنید؟ آیا متعجبید که چرا بااینکه کلی وزن کم کردهاید باز هم اندام زیبایی ندارید؟ پاسخ این سوالات به همین سادگی است: برنامهتمرینتان را تغییر دهید.
متاسفانه، وقتی صحبت از کاهش وزن میشود، خانمهای بسیاری تصور میکنند برای کم کردن وزن باید مقدار زیادی تمرینات کاردیو (هوازی) انجام دهند. این یکی از متداولترین باورهای اشتباهی است که باعث میشود به اهداف کاهشوزنتان دست پیدا نکنید. در زیر نکاتی عالی آوردهایم که کمکتان میکند نتیجه بهتری از تمریناتتان بگیرید.
باورهای نادرست خانمها درمورد تمرین و ورزش که چاقشان میکند
از اینکه کلمه «چاق» را استفاده کردیم واقعاً معذرت میخواهیم اما حتی اگر سایز S هم باشید، باز ممکن است درصد بالایی چربی داشته باشید و همین باعث شود خوب به نظر نرسید. اگر میخواهید حتی در مایو هم خوشاندام به نظر برسید و احساس سلامت و قدرت کنید، باید طرزفکرتان نسبت به ورزش را تغییر دهید. این باورهای اشتباه متداول در میان خانمها از رسیدن شما به اهدافتان جلوگیری میکند.
برای کم کردن وزن باید مقدار زیادی ورزش هوازی انجام دهم: خیلی وقت است که ورزشهای هوازی جزء اصلی تمرین بسیاری از خانمهاست. تئوری آن این است که برای سوزاندن چربی، باید کالری بسوزانید و برای این کار، ورزشهای هوازی بهترین انتخاب است. اما، دلایل مختلفی وجود دارد که ممکن است این باور نادرست باشد. اول اینکه، بدنتان بالاخره به تمریناتتان عادت خواهد کرد. وقتی این اتفاق میافتد، متابولیسم شما کند شده و بدنتان شروع به ذخیره انرژی میکند. دوم اینکه، جلسات طولانی تمرین هوازی حجم عضلانی شما را میشکند. حجم عضلانی اهمیت زیادی دارد زیرا حفظ آنها انرژی بیشتری نیاز دارد و درنتیجه حتی در زمان استراحت، کالری بیشتری خواهد سوزاند. همچنین از حالت شلشدگی بدن جلوگیری میکند. آخر اینکه، جلسات طولانی تمرین هوازی خستهکننده خواهند بود و ممکن است باعث شود دست از برنامه تمرینتان بکشید. برای حل این مشکل، میبایست سه تا چهار مرتبه در هفته، برای حفظ حجم عضلانی بدنتان تمرینات استقامتی انجام دهید. تمرینات هوازی را نیز باید به دو تا سه مرتبه در هفته محدود کنید.
تمرینات هوازی که انجام میدهم باید با شدت پایین باشد تا ضربان قلبم در محدوده چربیسوزی بماند: لزوماً اینطور نیست. بااینکه درست است که درصد بالاتری از چربی در محدوده شدت پایین میسوزد اما قادر نخواهید بود از فواید تمرینات کاردیو با شدت بالا مثل تمرینات اینتروال یا پلایومتریک استفاده کنید. انفجارهای کوتاه از تمرینات هوازی شدتی در زمانی کوتاه مقدار زیادی کالری میسوزاند و همچنین سوختوساز بدنتان را برای ساعتها بعد از تمرین بالا نگه میدارد. این تمرینات برای بالا بردن سلامت قلبیعروقیتان نیز بهتر هستند. وقتی برای مدتی تمرینات اینتروال انجام میدهید، سریعتر میشوید و ضربانقلب حالت استراحتتان کمتر میشود.
که برای ۲۰ دقیقه تمرین هوازی بد نیست! این تمرینات را میتوانید بر روی تردمیل، دستگاه الیپتیکال، دوچرخه ثابت و یا دویدن در فضای باز انجام دهید. تمرینات پلایومتریک یا پرشی نیز نوع دیگری از تمرینات هوازی است که متابولیسمتان را به شدت بالا میبرد. دویدن روی پلهها یا کوه را هم امتحان کنید. هنوز هم میتوانید یک جلسه در هفته را تمرین هوازی با شدت پایین داشته باشید اما سعی کنید تمرینات کوتاهتر و شدتیتر را هم به آن اضافه کنید.
استفاده از وزنههای سبک با تکرارهای زیاد، به بدنم فرم میدهد: این یکی از متداولترین باورها درمیان خانمهاست. خیلی وقتها خانمهایی را در باشگاه میبینید که دمبلهایی سبک برداشتهاند و تکرارهای زیادی را پشت سر هم انجام میدهند و وقتی تمرینشان تمام میشود اصلاً احساس خستگی نمیکنند. استفاده از وزنههای سبک با تکرارهای زیاد میتواند استقامت عضلانی شما را بالا ببرد اما هیچ تاثیری در افزایش قدرت شما ندارد. برای بالا بردن قدرت عضلانی میبایست وزنههای سنگینتری را در تکرارهای کمتر استفاده کنید.
باید روی عضله فشار بیاورید و بعد به آن استراحت دهید و موادغذایی لازم برای قویتر شدن را برای آن فراهم کنید. و افزایش حجم عضلانی به دلایل مختلفی مفید است. اول اینکه احساس قدرت بیشتری خواهید کرد، متابولیسم شما در زمان استراحت بالاتر خواهد بود و اندامتان هم زیباتر به نظر خواهد رسید. وزنهای را انتخاب کنید که به اندازه کافی سنگین باشد که بتوانید ۱۲-۱۰ تکرار را با حفظ فرم صحیح انجام دهید. وقتی تمام شد، باید احساس کنید که حتی یک تکرار دیگر هم نمیتوانید انجام دهید. این کار را سه مرتبه برای هر حرکت انجام دهید و بین هر ست تا ۴۵ ثانیه استراحت داشته باشید. ببینید چه اتفاقی میافتد.
استفاده از وزنههای سنگین، حجمم را بیشتر میکند. خانمها معمولاً خیلی نگران میشوند که اگر با وزنه کار کنند هیکلی مردانه پیدا کنند. اما خوشبختانه این ممکن نیست. خانمها برای اینکه عضلاتی حجیم بسازند به اندازه کافی هورمون تستوسترون ندارند. درعوض، فقط لاغرتر میشوند که دقیقاً همان چیزی است که احتمالاً شما دنبال آنید، درست است؟ پس آن دمبلهای سبک را کنار بگذارید و اگر میخواهید نتیجه بهتری بگیرید، وزنههایتان را سنگینتر کنید.
برای کم کردن وزن، هرچه بیشتر ورزش کنیم، بهتر است. حالا که تمرینات با وزنه و هوازی را شناختید، برای اینکه سریع وزن کم کنید، باید هر روز سخت تمرین کنید، درست است؟ احتمالاً اینطور نیست. باید بدانید که عضلات در زمان استراحت رشد میکنند، نه وقتی که وزنه میزنید. اگر به بدنتان زمان کافی برای استراحت ندهید، قویتر نخواهید شد و ممکن است علائمی از تمرینزدگی را در خود مشاهده کنید (مثل خستگی، بیاشتهایی، مشکل در خوابیدن). درمقابل، باید بین روزهای تمرین روی هر عضله بدنتان، ۴۸ ساعت استراحت بیندازید. میتوانید هر روز هفته تمرین کنید اما نباید روی یک عضله دو روز پشت سر هم کار کنید.
برای تمرین با وزنه حتماً باید به باشگاه برویم. بعضی خانمها تصور میکنند که بدون رفتن به باشگاه و دسترسی به دستگاههای بدنسازی نمیتوانند از فواید تمرینات قدرتی-استقامتی بهره ببرند. بااینکه رفتن به باشگاه بسیار خوب است زیرا این امکان را فراهم میکند که بتوانید تمرینات متنوعی انجام دهید، اما الزامی نیست. درست کردن یک باشگاه کوچک در خانه خودتان کار سختی نیست. تمریناتی که با وزن بدن انجام میشوند هم نیاز به هیچ تجهیزاتی ندارند. اگر دمبل با وزنهای مختلف، یک نیمکت و یک توپ تمرین برای خود خریداری کنید، میتوانید هر تمرینی را به راحتی در خانه انجام دهید. برنامههای آموزشی مختلفی هم وجود دارند که میتوانید از آنها برای یاد گرفتن حرکات استفاده کنید و دیگر نیاز به مربی هم ندارید!
کمخوری در حد توان رمز لاغر شدن است. شاید این یک اشتباه تمرینی به حساب نیاید اما چون اهمیت زیادی داشت در این لیست گنجانده شده است. وقتی بدنسازی و کار با وزنه را شروع کردید، اشتهایتان بالا خواهد رفت. به این طریق بدنتان نشان میدهد که برای ریکاور شدن عضلاتتان و رشد آنها به تغذیهای خوب نیاز دارید. تا ۳۰ دقیقه بعد از بدنسازی، بد نیست یک نوشیدنی پروتئینی مصرف کنید. پودر پروتئین وی (whey) مخلوط با یک نصفه موز برای ریکاوری عضلاتتان عالی است. اگر هدفتان عضلهسازی است، باید ۳۰۰-۲۰۰ کالری بیشتر از مقدار مورد نیاز بدنتان مصرف کنید. وقتی دچار کمبود کالری باشید، قویتر نخواهید شد. برای کم کردن چربی بدن، میتوانید کالریهای مصرفیتان را با محدود کردن آنها برای چند روز و بالا بردن آن برای چند روز بعد آن، چرخشی کنید.
جمعبندی
اگر طریقه تمرین کردنتان را تغییر دهید، میتوانید اندامتان را بهتر کنید. صبور باشید و بدانید اگر تمرینات هوازی را با تمرینات بدنسازی و یک تغذیه خوب ترکیب کنید، به نتیجه دلخواهتان دست پیدا میکنید.
كمتحركی فیزیكی از عوامل خطرساز در بروز بیماریهای قلبی است. افرادی كه ورزش نمیكنند، بیشتر در معرض خطر بیماریهای قلبی هستند. كودكان فعال در بزرگسالی نیز افرادی فعال و پرتحرك خواهند بود.
براساس آمار و ارقام مراكز كنترل بیماریهای آمریكا (CDC)، حدود سه میلیون نوجوان سیگاری در آمریكا وجود دارند و هر روز چهارهزار نوجوان دیگر به آنها اضافه میشوند. اغلب این نوجوانان سیگاری در دوران تحصیل و در مقطع دبیرستان سیگار كشیدن را شروع میكنند. هر سال، نودهزار نفر در آمریكا جان خود را در اثر سیگار از دست میدهند. 75درصد از بیماریهای قلبی در میان مردم در اثر سیگار كشیدن به وجود میآید. هر چه این مدت زمان طولانیتر باشد، خطر بروز بیماری قلبی نیز بیشتر میشود.
سیگار كشیدن باعث افزایش خطر سرطان ریه و بیماریهای قلبی میشود. اغلب نوجوانانی كه به سیگار كشیدن معتاد میشوند، در واقع به نیكوتین سیگار اعتیاد پیدا میكنند. نیكوتین باعث تنگ شدن رگهای خونی میشود. حتی در نوجوانان نیز ترك سیگار كار بسیار دشواری است و درست همان علائمی را دارد كه در بزرگسالان بروز میكند. اگرچه نیكوتین عامل اصلی و فعال موجود در سیگار است، اما سایر مواد شیمیایی و تركیبات مثل تار (مادهای قیر مانند) و مونوكسیدكربن نیز برای سلامت قلب مضر هستند. این مواد باعث بسته شدن عروق اصلی میشوند و ضربانهای قلب را دچار اختلال میكنند. مواد شیمیایی موجود در سیگار و توتون باعث ایجاد پلاكهای چربی در رگها میشوند و به دیواره رگها آسیب میرسانند. این مواد شیمیایی روی میزان فیبرینوژن و كلسترول نیز تأثیر میگذارند. این اتفاقات خطر تشكیل لختههای خونی را بالا میبرد و منجر به حمله قلبی میشود.
در مورد اثرات بد سیگار كشیدن با آنها صحبت كنید. زرد شدن دندانها، تنفس بد، بوی بد لباسها، تیره شدن رنگ پوست و كوتاه شدن نفس. آسیب دیدگی ریهها و كاهش ذخیره اكسیژن در عضلات نیز از دیگر عوارض سیگار كشیدن هستند.
اگر خودتان هم سیگار میكشید، بهتر است این عادت را ترك كنید و حتی اجازه ندهید دیگران نیز در خانه شما سیگار بكشند.
همواره یار و یاور آنها باشید و آنها را حمایت كنید. دلایل اینكه چرا باید سیگار را ترك كنند، به آنها بگویید مثل افزایش طول عمر و كاهش بیماریهای حاد و مزمن. اگر خودتان هم سیگار میكشید به او بگویید كه بیا هر دو با هم آن را ترك كنیم. حدود نیمی از نوجوانان سیگاری، والدین سیگاری دارند. در نهایت میتوانید از پزشك و مشاور نیز برای ترك سیگار كمك بگیرید.
چاقی یكی از عوامل اصلی بیماری قلبی است. از هر سه نفر در آمریكا، یك نفر چاق است. چاقی در این كشور باعث مرگ بیش از صدهزار نفر میشود. چاقی دوران كودكی این روزها تبدیل به یك معضل همهگیر شده است. در آمریكا 33-16 درصد از كودكان چاق هستند و بیماریهای مرتبط با چاقی نیز به همین صورت رشد صعودی داشته است؛ مثل دیابت نوع 2. كودكان چاق احتمالا در بزرگسالی نیز افراد چاقی میشوند. جلوگیری از چاقی در دوران كودكی و نوجوانی خطر چاقی در بزرگسالی را كاهش میدهد و به همین ترتیب خطراتی مثل بیماری قلبی، دیابت و... نیز كاهش مییابد.
بدن ما از آب، چربی، پروتئین، كربوهیدرات، ویتامینها و املاح تشكیل شده است. چاقی یعنی داشتن چربی بیش از اندازه. در برخی افراد دلیل چاقی مشخص است. آنها كالری بسیار زیادی دریافت میكنند و به همان نسبت كالری نمیسوزانند. سایر دلایل چاقی عبارتند از: عوامل ژنتیكی، سنوسال، جنسیت، بیماریها و شیوه غلط زندگی. چاقی فرد را در یك وضعیت بحرانی و جدی قرار میدهد سلولهای چربی كه در كودكی جذب میكنیم و آنها را با خود داریم تا بزرگسالی نیز همواره با ما هستند. كودكان چاق 5 برابر كودكان با وزن طبیعی و عادی در بزرگسالی در معرض چاقی هستند. رژیم گرفتن در بزرگسالی باعث كاهش اندازه سلولهای چربی میشود، ولی تعداد واقعی آنها را كم نمیكند.
BMI كودكان بستگی به سن و سال آنها دارد، چرا كه كودكان با رشد و بزرگتر شدن، چربیهای بیشتری را در بدن خود نگهداری میكنند. در ضمن مقدار و تعداد سلولهای چربی در دخترها و پسرها متفاوت است. بنابراین علاوه بر سنوسال، جنسیت نیز در این زمینه نقش تعیین كننده دارد. BMI یك فرمول از وزن در واحد كیلوگرم است كه به قد در واحد مترمربع تقسیم میشود. (BMI= kg/m2) برای یافتن BMI فرزندتان از این روش استفاده كنید.
در كودكان بسیار لاغر، BMI آنها كمتر از 5/18 میباشد.
كودكانی كه وزن طبیعی دارند، BMI آنها بین 9/24-5/18 است.
و در كودكان چاق، BMI آنها بالاتر از 30 میباشد.
اگر فرزندتان چاق است، ابتدا او را نزد پزشك متخصص ببرید تا مطمئن شوید كه اضافه وزن او چقدر است و دلیل چاقی او چیست. اگر كودك شما هیچ دلیل پزشكی برای چاق شدن ندارد، احتمالاً توصیه پزشك این خواهد بود كه سبك و شیوه زندگی و تغذیه او را تغییر دهید.
به او بیشتر از غذاهایی بدهید كه كالری كمتری دارند.
هیچگاه از غذا به عنوان جایزه فرزندتان استفاده نكنید.
غذاهای میان وعده او را محدودتر كنید و تمام چیزهایی را كه به عنوان غذای میان وعده میخورد، كنترل كنید.
در مورد غذایی كه در مدرسه میخورد نیز دقیق باشید.
حجم غذاهای او را كمی كاهش دهید.
میزان فعالیتهای فیزیكی او را افزایش دهید. در عین حال ورزشها و بازیهایی را برای او انتخاب كنید كه هم سرگرم كننده هستند و هم كودكان را وادار به جنب و جوش میكنند.
مدت تماشای تلویزیون و پای كامپیوتر نشستن را محدود كنید.
چاقی دوران كودكی به سختی كنترل میشود، ولی پزشك كودك به شما كمك میكند تا اینكار را راحتتر انجام دهید.
كمتحركی فیزیكی از عوامل خطرساز دیگر در بروز بیماریهای قلبی است. افرادی كه ورزش نمیكنند، بیشتر در معرض خطر بیماریهای قلبی هستند، زیرا كمتحركی باعث افزایش عوامل خطرساز دیگر مثل كلسترول بالا، فشارخون بالا، چاقی و دیابت میشود.
كودكان فعال در بزرگسالی نیز افرادی فعال و پرتحرك خواهند بود. ورزش مرتب و مداوم باعث:
كنترل وزن میشود و از چاقی كودكان جلوگیری میكند. به همین ترتیب خطرات دیگر مثل بیماری قلبی، و دیابت نیز در آنها كاهش مییابد.
استخوانها را تقویت میكند و رشد بهتر استخوانها و كاهش میزان شكنندگی آنها در بزرگسالی را به دنبال دارد.
باعث افزایش حس خود دوستی و اعتماد به نفس بیشتر میشود. در ضمن به فرزندتان كمك میكند تا حس بهتری از نظر جسمی و روانی داشته باشد.
میزان HDL (كلسترول خوب) را افزایش و میزان استرس را كاهش میدهد.
پزشكان میگویند كودكان پنج ساله و بزرگتر از آن باید حتماً روزانه 30 دقیقه ورزش كنند. اگر نمیدانید كه كودكتان به اندازه كافی تحرك دارد یا خیر، از خودتان این سوالات را بپرسید:
فعالیتهای غیر تحركی او چقدر است؟ چقدر تلویزیون تماشا میكند؟
در طول هفته چند بار سراغ دوچرخهسواری، اسكیت، فوتبال و... سایر بازیها میرود؟
فعالیتهای ایروبیكی دارد؟ آیا به كلاس رقص، فوتبال و بسكتبال میرود؟
اصلا میدود یا خیر؟
كودكانی كه از این ورزشها لذت میبرند، به اندازه كافی تحرك دارند. میتوانید از پزشك و متخصص مربوط كمك بگیرید تا متناسب با وزن، سن و تواناییهای فرزندتان او را به ورزش و تحرك داشتن تشویق كنید. ورزش كردن برای كودكان بسیار مهم است؛ حتی برای آنهایی كه ورزش را دوست ندارند یا دچار ناتوانی هستند. در مورد این كودكان میتوانید به جای ورزش از بازی استفاده كنید تا لااقل از این طریق فعالیت فیزیكی آنها افزایش یابد.
احتمالا با خواندن این مطلب ناراحت خواهید شد اما این هشدارها را جدی بگیرید. شما باید سالم غذا بخورید و بدانید كه برخی مواد غذایی هستند كه نهتنها سالم نیستند بلكه شما را معتاد میكنند.
تهمت نمیزنیم اما...
شما هم معتاد هستید؟ نمیخواهیم به شما بیاحترامی كنیم یا خدای ناكرده تهمت بزنیم، فقط فكر كردیم كه شاید شما هم یكی از كسانی باشید كه به غذاها یا حداقل یكی از غذاها معتاد باشید. خب، در این مقوله شاید شما كمتر از هر اعتیاد دیگری مقصر باشید اما باید بدانید كه این اعتیادها برای شما بسیار خطرناك هستند و میتوانند جانتان را در خطر قرار دهند. باید این اعتیاد و بهخصوص غذاهای معتادكننده را بشناسید و از آنها پرهیز كنید.
زنان بیشتر در خطر هستند
یك نكته جالب و البته بسیار مهم این است كه در مورد اعتیاد به غذا احتمال اینكه زنان درگیر این اعتیاد شوند بیشتر از مردان است. دكتر گرهارد میگوید: «زنان به طور معمول سعی میكنند در مقابل وسوسه خوراكیها مقاومت كنند اما بعد مقاومت آنها شكسته میشود و اینگونه میشود كه مغز نسبت به این نوع رفتار حساس شده و یك چالش روحی و عصبی شكل میگیرد كه حالت اعتیاد به غذاها را از یك حالت جسمی به یك حالت جسمی-روحی بدل میكند و رابطه ناسالمی میان فرد و غذا شكل میگیرد.»
اجداد ما سالمتر بودند چون...
پروفسور اشلی گرهارد، متخصص روانشناسی در دانشگاه میشیگان میگوید: «ما بر اساس تحقیقاتمان به این نتیجه رسیدهایم كه برخی غذاها را باید در دسته مواد معتادكننده و اعتیادآور طبقهبندی كرد. البته اینجا منظور ما كلم بروكلی یا اسفناج نیست عمدتا غذاهای صنعتی و فرآوری شده مورد نظر ما هستند. برای مثال ما در مورد برخی كیكها، شیرینیها و چیپسها صحبت میكنیم كه در مورد اعتیاد بدن به آنها باید میزان شكر، نمك و چربی به كار رفته در آن را مقصر دانست.»
دكتر گرهارد ادامه می دهد: «در زمان اجداد ما شكر وسیلهای بسیار لوكس بود كه به میزان بسیار كم به كار گرفته میشد و نمك ادویهای گرانبها بود كه فقط برای طعمدار كردن غذاها استفاده میشد و چربی هم تنها از گوشت شكار یا ماهیها به دست میآمد اما حالا به لطف غذاهای فرآوری شده و صنعتی قند، نمك و چربی پای ثابت غذاهای مصرفی بسیاری از مردم شده اند و در عوض مواد مفیدی مثل فیبر و پروتئین كمتری به بدن میرسد.»
از كودكی تا بزرگسالی
پاستا
پاستا غذای محبــوب بسیاری از كودكان است اما این غذای محبوب از كودكی همراه افراد میماند و در بزرگسالی هم غذای محبوب آنها محسوب میشود. فكر كنید كه وقتی یك پاستای پرحجم را با كره، نمك، پنیر، سس و نوشابه میخورید چقدر مواد مضر وارد بدنتان میكنید و حالا به این فكر كنید كه به صورت عادتی این غذا را بخورید. دكتر آندرا ویل، متخصص و رئیس مركز پژوهشهای دانشگاه آریزونا میگوید: «مطالعات ما نشان داده كه پاستا از جمله مواد غذایی معتادكننده است. در واقع آدمهای بسیاری هستند كه در فواصل منظم یا غیرمنظم هوس شدیدی به خوردن پاستا پیدا میكنند.» اما راه خلاص شدن از چنین اعتیادی این است كه اولا سسهای پركالری را از پاستا حذف كنید، در صورت امكان پنیر به آن نزنید، آن را با روغن زیتون بپزید و حتما از پاستاهایی استفاده كنید كه دارای اندكس گلایسمیك پایینتری هستند.
وقتی پاها سست میشود
شیرینیهای خامهای و كیكها
خیلیها هستند كه به شما خواهند گفت كه با دیدن شیرینی خامهای و كیكها پایشان سست میشود و نمیتوانند در مقابل آنها مقاومت كنند. علت اعتیادآوری آن هم مشخص است میزان بسیار زیاد قند در واحد حجم آن اما حواستان باشد اگر خیلی زیاد كیك تولد بخورید تعداد شمعهایی كه میتوانید روی آن بگذارید خیلی زیاد نخواهد شد. در واقع اعتیاد به این شیرینیها عمر شما را كوتاه میكند زیرا باعث ایجاد چاقی، دیابت و سندرم متابولیك در شما میشود.
سبد نان را کنار بگذارید
نان سفید
احتمالا میدانید كه نان سفیدی در فریزر خانهتان نگهداری میکنید جزء غذاهای سالم نیست. اینگونه نانها فیبر زیادی ندارد و عاری از سبوس بوده و در واقع ارزش غذایی آن بسیار كم است اما متاسفانه در هر رستورانی كه وارد میشوید یك ظرف نان سفید پیشروی شما گذاشته میشود كه با خوردن آنها خودتان را سیر كنید. بعد آرامآرام میبینید كه خوردن نان سفید به یك عادت و یك هوس پایانناپذیر در شما بدل شده است. بهترین كار این است كه از همین حالا نانهای غلات كامل و نانهای فیبر و سبوسدار را جایگزین نان سفید كنید.
خوشمزه خطرناك
دونات
تعجب كردید؟ دكتر جناروناسكی، متخصص تغذیه میگوید: «از بین شكر، نمك و چربی، شكر اعتیادآورترین است. مطالعات در مدلهای حیوانی نشان داده است كه هر وقت شكر و قند زیادی به حیوانات داده میشود در بدن آنها هورمون دوپامین ترشح میشود كه سبب ایجاد حس خوب است، به همین دلیل است كه بدن گاهی نیاز شدیدی به قند حس میكند، این همان اتفاق ناراحتكنندهای است كه در مورد معتادان به سوءمصرف مواد میافتد و آرامآرام میزان نیاز بدن آنها به این مواد بیشتر هم میشود. دونات یكی از مواد غذایی است كه بسیار شیرین است و برای همین بدنتان را به خودش عادت میدهد.»
چیپسهای شكردار
علت اعتیادآور بودن چیپـــس در میـزان چربـــی و نمك آن است اما جالب است بدانید كه برخی برندها جدا از نمك و چربی بسیار زیاد از شكر هم در تولید برخی از انواع چیپسها استفاده میكنند. مطالعات نشان داده كه حتی چیپسهای سبزیجات هم مقدار بسیار زیادی چربی، نمك و كالری دارند. اگر معتاد به مصرف چیپس هستید و روزتان بدون خوردن چیپس شب نمیشود، توصیه میكنیم كه خودتان با استفاده از سیبزمینی، نمك دریایی و سبزیجات و مقدار بسیار كمی روغن چیپس خانگی تهیه كنید و از خوردن آن لذت ببرید.
همه اعتیادآورها در یك برش شیرینی
شیرینی خشك و بیسكویتهای شیرینیمانند
دكتر آلكس منزولناوا، از مركز تحقیقات تغذیهای نیولایف هرم در نیویورك میگوید: «تا به حال دقت كردهاید كه با خوردن كوكیها و شیرینیهای موسوم به شیرینی خشك، هیچوقت احساس سیری و پری نمیكنید، خب علت این است كه این شیرینیها چربی و كالری زیادی وارد بدن شما میكند اما شما را سیر نمیكند. متاسفانه شكر زیاد موجود در آنها باعث میشود كه شما یك ماده غذایی ناسالم را به مقدار زیاد وارد بدنتان كنید. یادتان باشد خیلی از این شیرینیها هر سه عامل نمك، قند و چربی و البته كالری زیاد را در خود دارند.»
كابوس همه آنهایی كه رژیم میگیرند
سیبزمینی سرخكرده
سیبزمینی سرخكرده كابوس تمام كسانی است كه رژیم غذایی میگیرند. متخصصــان تغذیـــه میگویند كه یكی از مهمترین علتهای عدم موفقیت بسیاری از افرادی كه رژیم غذایی میگیرند همین سیبزمینی سرخ كرده است. سیبزمینی شكر طبیعی در خودش دارد و برای سرخ كردن به آن مقدار زیادی روغن و نمك اضافه میكنند و اینگونه میشود كه غذای هوسبرانگیزی پیش رویتان دارید كه تمام عوامل اعتیادآور را در خود دارد. جدا از تمام خطرات سیبزمینی كه مربوط به كالری و چربیهای اشباع شده زیاد و نمك بالای آن است، بیشتر سیبزمینیهای سرخكرده موجود در بازار دارای ماده آكریل آمید است كه مادهای سرطانزا محسوب میشود.
بازیچه بچگیها شما را معتاد میكند
آبنبات
اینكه آبنبات در مكان دوم این فهرست قرار گرفته برایتان عجیب است؟ اما نباید تعجب كنید. دكتر مارك گلر، مدیر مركز روانپزشكی دانشگاه فلوریدا كه 30 سال است در مورد اعتیاد به غذا تحقیق میكند، میگوید: «مطالعات ما نشان داده افرادی كه در دوره جنینی مادر آنها مواد قندی زیادی مصرف كرده و در دوره كودكی مواد قندی در رژیم غذایی آنها جای ثابتی داشته است در دوره بزرگسالی به مواد غذایی بسیار شیرین واكنش شدیدی نشان میدهند. آبنبات یكی از اصلیترین مواد غذایی است كه افراد بزرگسال به آن اعتیاد پیدا میكنند.» برای آنكه فرزندتان در آینده فردی معتاد نباشد از همین حالا میزان قند و شكری كه روزانه به اشكال مختلف به بدن او میرسد را محدود كنید.
سالم است؟ سالم نیست؟
شكلات
علاقهمندان به شكلات همیشه میگویند مطالعات نشان داده شكلات میتواند از قلب در مقابل سكته قلبی محافظت كند اما جهت اطلاع اینكه تنها شكلاتهای تلخ این خاصیت را دارند ودر ضمن شكلاتهای تلخ هم به هر حال حاوی قند و میزان كالری بالا در حجم كم هستند كه میتواند مشكلات زیادی را برای بدن ایجاد كند. دكتر جنارو ناسكی میگوید: « برخی پزشكان و متخصصان تغذیه معتقدند باید از واژه شوكوكیـــك در مورد معتادان به شكلات استفاده كرد. نتایج مطالعهای كه در سالهای 1997 تا 1999 انجام گرفته نشان میدهد كه این افراد پس از خوردن شكلات واكنشهای فیزیكی، رفتاری و احساسی نسبت به آن نشان میدهند كه مشابه رفتار افراد معتاد به سوءمصرف مواد پس از استعمال مواد مخدر است. اگر هرچند روز یكبار قطعه كوچكی از شكلات تلخ بخورید خطری متوجه شما نخواهد بود اما یادتان باشد كه بیشتر شكلاتهای در دسترس قند، چربی، كالری بالا و روغن دارند.»
نكته مهم
بزرگترین ماده غذایی معتادكننده انسان بستنی است
بستنی
شما هم كسانی را میشناسید كه با تعجب میگویند: «دست خودم نیست، وقتی بستنی میبینم نمیتوانم در مقابل آن مقاومت كنم.» افراد بسیاری هستند كه در خواب رؤیای بستنی خوردن میبینند و به محض بیدار شدن سراغ فریزر میروند و بستنی میخورند. بزرگترین ماده غذایی معتادكننده انسان بستنی است. جالب است كه مطالعات جدید نشان داده مصرف بستنی به مقدار زیاد جدا از تمام عوارضی كه دارد ممكن است تمایل بدن به غذاهای سالم مثل میوهها و سبزیجات را كاهش دهد. در واقع بستنی در صورتی كه خوردن آن به یك عادت بدل شود شما را به خودش معتاد میكند و شما دیگر هوس مواد غذایی دیگری نخواهید كرد و به جای هرچیز دیگری بستنی خواهید خورد.
همه ما بارها شنیدهایم كمبود روی یكی از مشكلات تغذیهای شایع در كشور است. به طوری كه تمام گروههای سنی از جمله كودكان زیر شش سال، نوجوانان بین 14 تا 20 سال و زنان باردار از كمبود روی در رنج هستند البته شاید خیلی از ما نسبت به چنین خبری بیاعتنا باشیم و اصلا ندانیم چرا وجود عنصر روی در بدن اینقدر مهم است یا اینكه اصلا این عنصر در كدام مواد وجود دارد؟
عنصر روی یكی از عناصر ضروری بدن است كه برای فعالیت بسیاری از آنزیمهای بدن لازم بوده و در تنظیم بسیاری از اعمال بدن نقش دارد.اصولا عناصر مهم بدن شامل ریزمغذیهای مختلف ازجمله روی است. روی، نهتنها كارهای مختلفی را در بدن انسان بر عهده دارد، بلكه میتواند صدها آنزیم دیگر را هم فعال كند.
اما جالب است بدانید كمبود روی اولین بار در مصر و ایران مشخص شد و دلیل آن كاهش یا افزایشنیافتن قد یا جهش قد كودكانی بود كه به دوران بلوغ میرسیدند.كمبود روی در آن زمان در خاك كشاورزی مشخص شده بود. درواقع، موادی كه در آن زمینها از نظر كشاورزی و دامداری آماده میشد، فاقد روی بود.
روزانه چقدر روی لازم داریم؟
البته ضروری بودن روی برای بدن كاملا اثبات شده، ولی اینطور نیست هر چقدر خواستیم به هر كسی روی بدهیم. دكتر سیدضیاءالدین مظهری، متخصص تغذیه و استاد دانشگاه علوم پزشكی ایران هم همین عقیده را دارد.
او نیز میگوید: استفاده بیش از حد روی میتواند صدمهها و مسمومیتهای خود را داشته باشد. برای همین معمولا كودكان بین پنج تا هفت میلیگرم و بزرگسالان بین 12 تا 15 میلیگرم روی را باید روزانه دریافت كنند.
چطور روی بخوریم؟
«برای مدت معینی هر روز باید از این مكمل استفاده كرد. در بعضی از افراد ممكن است مصرف این مكمل باعث دلدرد یا حالت تهوع شود برای همین باید كمكم و در بین غذا همراه با آب فراوان از آن استفاده كرد.»اینها جملات دكتر مظهری است. البته این متخصص تغذیه بر این نكته هم تاكید دارد كه روی یك عنصر تقویتكننده سیستم ایمنی است. این ماده یكی از عناصری است كه در التیام زخمهای پوستی موثر واقع میشود.
اكنون هم پمادهایی به نام اكسید روی برای درمان صدمات پوستی یا سوختگیها به بازار عرضه میشود. حتی در گذشته كه بیماریهای چشمی خیلی زیاد بود، قطرهای به نام اكسیدو زنگ یا اكسید روی به چشم چكانده میشد.
البته ناگفته نماند، شربتها و قرصهای حاوی روی را هم داریم و افرادی كه ریزش مو دارند یا پوستشان طراوت لازم را ندارد یا كسانی كه نقاط سفیدی روی انگشت و ناخنشان دیده میشود، میتوانند استفاده كنند.دكتر مظهری به این قضیه اشاره دارد در مواردی كه كندی رشد در كودكان دیده شود، یكی از مكملهای توصیه شده مكمل روی است كه در افزایش سرعت بلند شدن قد كودكان موثر واقع میشود.
روی در كدام غذاها یافت میشود؟
البته از منابع غذایی هم میتوان روی را دریافت كرد، آن هم به صورت تركیبات غذاهایی كه منشاء پروتئینی یا حیوانی دارند. دكتر مظهری در اینباره به انواع غذاهای حاوی روی اشاره میكند.
او میگوید: گوشت قرمز در كنار آهن، روی را هم به بدن میرساند. علاوه بر آن، در دانهها و مغزها مثل مغز تخم كدو و آجیل این عنصر معدنی قابل دسترسی است. همچنین صدف، جوانه گندم، جگر، گوشت بوقلمون، بادامزمینی، شیر كمچرب، سینه مرغ، گردو، تخممرغ و ماهی از منابع خوب روی است اما این نكته هم از نظر دكتر مظهری بسیار مهم است كه افراد باید از خوردن نانهایی كه از جوش شیرین تهیه و خمیر آنها تخمیر طبیعی نداشته خودداری كنند، چون این نانها میتواند به علت وجود فیتات در روده، مانع از جذب روی مواد غذایی شود.
راهحل سریعتر
تحقیقات انجام شده در بخش كشاورزی، فقیربودن خاكهای كشور را از ریزمغذی روی نشان داده است. این موضوع به این معنی است محصولات غذایی نیز از نظر روی فقیر است و مسئولان باید تقویت یا به عبارت دیگر غنیسازی خاك با روی را مدنظر قرار دهند و تا زمانی كه این برنامه به سرانجام نرسیده غنیسازی مواد غذایی عمده با روی راهكاری است كه باید به اجرا گذاشته شود. چون مصرف غذاهای غنی شده با روی میتواند بخشی از روی مورد نیاز بدن را تامین كند.
فقط كوتاه قد نمیشوید!
یكی از عوارض كمبود روی علاوه بر كوتاهی قد، تضعیف سیستم ایمنی است. به طوری كه به گفته استاد دانشگاه علوم پزشكی تهران افرادی كه كمبود روی دارند، زخمهایشان دیرتر التیام مییابد، موها شروع به ریختن میكند، حس چشایی كاهش پیدا كرده و اشتها از بین میرود. در زنان باردار كمبود خفیف روی میتواند منجر به بارداری طولانیمدت و زایمان آهسته، تاخیر رشد داخل رحمی، انقباضات ضعیف رحمی و خونریزی شود.
آزمایش خون، كمبود روی را نشان میدهد
از طریق آزمایش روی میتوان به كمبود روی پی برد. این گفته دكتر مظهری است. به عقیده او، تمام مواد معدنی در بدن از طریق این آزمایش قابل كنترل است.یكی از خواص روی، افزایش قدرت جنسی مردان است. چراكه به عقیده دكتر مظهری این ماده برای تولید تستوسترون و كار درست غده پروستات موثر است.یكی دیگر از خواص روی كاهش التهابات است، بخصوص در مردان بالای 40 سال كه مبتلا به التهاب پروستات هستند.
روی، زیادیاش هم خطرناك است!
متخصص تغذیه و رژیمدرمانی میگوید: اصولا هر وقت توصیه میكنیم تعادل، تنوع و تناسب رعایت شود، این شعار یعنی غذایی كه ما میخوریم، میتواند غذایی باشد كه انرژی بدن را تامین كند و میتواند دارو هم باشد و عناصر كاهش یافته بدن را جبران كند.ولی وقتی از حد معینی از این مواد استفاده كنیم، بهعنوان سم تلقی میشود. نهتنها در مورد روی بلكه تمام املاح معدنی در صورت استفاده بیش از حد میتواند مسمومیتزا باشد.