مقالات پزشکی

اگر از 10 نفر بپرسید که بهترین راه لاغری کدام است، هر کدام‌ از آنها یک نظر خواهند داد و شما در نهایت 10 جواب متفاوت خواهید داشت که باز هم نمی‌توانید بر اساس آن تصمیم بگیرید که از کدام شیوه می‌توان بهترین نتیجه را گرفت.

البته بسیاری از حرف‌هایی که بین رژیم‌گیرنده‌ها متداول است، حرف‌های نادرستی است که در بسیاری از موارد باعث می‌شود همه تلاش‌های فرد برای کاهش وزن و لاغر ماندن از بین برود. در ادامه به معروف‌ترین ادعاهایی که در زمینه لاغری شاید سال‌هاست شنیده‌ایم، می‌پردازیم و در هر مورد، واقعیت موضوع را نیز بررسی می‌کنیم.

باور شماره 1. هرقدر بیشتر ورزش کنید، بهتر است

واقعیت: ورزش بیش از حد تاثیر معکوس دارد

بیش از حد انجام دادن ورزش هم می‌تواند تاثیر عکس داشته باشد. کارشناسان ورزشی معتقدند ورزش کردن در هر 7 روز هفته می‌تواند سیستم ایمنی بدن را ضعیف کند، همچنین ورزش باعث کشیدگی مفصل‌ها شده و ما را بیش از حد خسته می‌کند. عضلات شما برای ترمیم و بازسازی نیاز به زمان دارند و به این ترتیب است که در طول جلسه بعدی ورزش، مفید واقع می‌شوند. البته اگر به خاطر خستگی و کسالت، حرکت‌های ورزشی را درست انجام ندهید، قاعدتا کالری کمتری نسبت به وقتی که درست ورزش می‌کنید، خواهید سوزاند.

بنابراین هفته‌ای یک روز را بدون ورزش، استراحت کنید و برنامه ورزشی خود را در هر جلسه، کمی متفاوت‌تر از جلسه قبلی برگزار کنید؛ مثلا یک جلسه روی حرکات بازو تمرکز کنید و جلســه بعد را به حرکات پا اختصاص دهید. به این ترتیب، همه عضلات بدن به نوبت کار می‌کنند و هیچ یک از عضلات بدن به خاطر کار بیش از حد، دچار خستگی و فرسودگی نمی‌شود. فقط یادتان باشد زمانی که برای گرفتن دسته‌های برخــــــی دستگاه‌ها ماننــــد تردمیـــل، دوچرخـــــه ثابت یا سایر دستگاه‌های هوازی خم می‌شــوید، پشت‌تان را در طول تمرین صاف نگه دارید و قوز نکنید تا دچار آسیب‌دیدگی نشویــــــد و بیشترین کالری را بسوزانید.

باور شماره 2. فقط 3 بار در روز غذا بخورید، میان‌وعده نخورید

واقعیت: تعداد وعده‌ها مهم نیست، تعداد کالری‌هامهم است!

دوباره داستان در مورد کالری‌هاست. شما می‌توانید 3بار در روز یا 6 بار در روز غذا بخورید؛ مهم این است که مقدار کالری دریافتی‌تان یکسان باشد. گرچه باید روزانه حداقل 3 وعده غذا میل کنید و این ساختار عادت غذا خوردن روزانه شما را شکل می‌دهد بنابراین سعی کنید زیاد گرسنه نمانید و اگر 6بار در روز غذا بخورید، قاعدتا نمی‌توانید 6 وعده کامل میل کنید

باور شماره 3. در زمستان همه افراد چاق می‌شوند

واقعیت: در زمستان تمایل افراد به تحرک بدنی کم می‌شود!

وقتی دمای هوا افت می‌کند، احساس می‌کنیم بدن ما باید چربی بیشتری ذخیره کند تا عایقی در برابر سرما داشته باشیم! اما این اتفاق واقعا نمی‌افتد! در حقیقت، بدن برای اینکه در دماهای پایین ما را همچنان گرم نگه دارد، متابولیسم خود را افزایش می‌دهد که این مساوی است با سوزاندن کالری بیشتر، بنابراین اگر در زمستان وزن اضافه می‌کنید، مقصر همان تغییرات کوچکی است که زمستان‌ها در سبک زندگی‌تان ایجاد می‌شود مثلا ورزش کمتر، خوردن غذای حاضر، آماده و بی‌دردسر و ... برای ثابت نگه داشتن وزن در زمستان، سعی کنید رژیم متعادل خود را حفظ کنید (حتی اگر فقط از کربوهیدرات‌ها تغذیه می‌کنید) و ورزش روزانه‌تان را قطع نکنید.

باور شماره 4. روغن را حذف کنید

واقعیت:روغن‌ها باعث افزایش احساس سیری شما می‌شوند

روغن‌ها دو برابر بیشتر از کربوهیدرات‌ها و پروتئین‌ها چاق‌کننده هستند اما لازم نیست آنها را از رژیم خود حذف کنید. مطالعات نشان داده چربی‌ها احساس سیری به فرد داده و به بسیاری از غذاها طعم می‌دهند. حذف کردن روغن‌ها از رژیم غذایی فقط باعث افزایش گرسنگی شما می‌شوند. چربی‌ها شما را برای مدت طولاتی‌تری سیر نگه می‌دارند زیرا مانع از خالی شدن مواد زائد از شکم می‌شوند.

باور شماره 5. کربوهیدرات‌ها چاق‌تان می‌کنند

واقعیت: در یک رژیم غذایی متعادل، کربوهیدرات‌ها ضروری هستند

کربوهیدرات‌ها چاق‌تان نمی‌کنند اما کالری‌ها چاق‌تان می‌کنند. معمولا شکر و چربی موجود در کربوهیدرات‌هاست که باعث چاقی می‌شود. علاوه بر این، بسیاری از کربوهیدرات‌ها فراوری شده است، بنابراین شما نمی‌توانید از احساس سیری که فیبرهای موجود در کربوهیدرات‌های فراوری نشده نصیب‌تان می‌کنند، بهره ببرید. مثلا پاستای قهوه‌ای (پاستایی که از غلات کامل تهیه شده)، بسیار سیر کننده‌تر از پاستای سفید است و برای مدت بیشتری احساس سیری و رضایت شما را تامین می‌کند. قاعدتا اگر در مقدار سس و کره‌ای که به پاستای خود اضافه می‌کنید تجدید نظر کنید، می‌توانید کالری‌ کمتری بگیرید.

باور شماره 6. دسرها را حذف کنید

واقعیت: خود را از شیرینی‌ها محروم نکنید

محرومیت‌ها نقطه سقوط هر رژیمی است. می‌توانید مقدار کمی دسر یا شیرینی بخورید تا میل‌تان برای خوردن شیرینی را ارضا کنید و همچنان بتوانید به رژیم‌تان ادامه دهید. فقط کافی است اندازه شیرینی و دسرتان زیادی بزرگ نباشد! شما می‌توانید رژیمی داشته باشید که به شما اجازه دهد روزی یک شکلات کوچک یا هفته‌ای یک بار شیرینی بخورید. وقتی در طول رژیم خودتان را شکنجه کنید و زیادی سخت بگیرید، احتمال اینکه با دیدن یک شکلات یا شیرینی اختیار از کف دهید، بسیار بیشتر است.

باور شماره 7. نگران رژیم غذایی نباشید؛ فقط ورزش کنید

واقعیت: ورزش به تنهایی کافی نیست

شاید شما نتوانید به اندازه کافی ورزش کنید که برای خوردن یک وعده بزرگ آمادگی داشته باشید. ورزش فقط برای سوزاندن کالری نیست. اگر شما یک برش پای سیب بخورید که حدود 500 کالری انرژی دارد، حداقل باید 2 ساعت پیاده‌روی سریع کنید تا همه کالری دریافتی از پای سیب را بسوزانید، بنابراین تا زمانی‌که کالری دریافتی را کاهش ندهید، وزن کم نخواهیدکرد

رژیـم خـراب‌کن‌هـا را بشناسید!

باور شماره 8. وزن عضلات بیشتر از وزن چربی‌هاست

واقعیت: مسلما یک کیلو عضله برابر است با یک کیلو چربی

اگر منظم ورزش می‌کنید و عدد ترازو همچنان بیشتر از چیزی است که باید باشد، این حرف حسابی به دلتان می‌نشیند که: «خب، به خاطر وزن عضله‌هایم است. عضله سنگین‌تر از چربی است.» که البته این حرف چندان درست نیست. هیچ ماده‌ای نیست که در مقدار برابرش، از ماده دیگر سنگین‌تر باشد. یک کیلو عضله برابر است با یک کیلو چربی؛ هر دوی اینها یک کیلوگرم هستند! اما چون عضلات متراکم‌تر از چربی‌ها هستند، وقتی عضله‌های بدنتان بیشتر از میزان چربی‌ها باشد، لاغرتر به نظر می‌رسید. البته یک خوبی دیگر هم دارد: اینکه یک کیلو عضله حدود 100 کالری انرژی در روز می‌سوزاند و این در حالی است که یک کیلو چربی روزانه حدود 4 کالری انرژی می‌سوزاند، بنابراین هر قدر لاغرتر شوید، سرعت متابولیسم بدنتان بالاتر می‌رود. ورزش‌های هوازی، مثل دوچرخه‌سواری و دویدن، باعث آب شدن چربی‌ها می‌شود و وزنه‌برداری به ساخت بافت عضلات کمک می‌کند. انجام هر دو نوع این ورزش‌ها تضمین خوبی برای افزایش متابولیسم بدن است.

باور شماره 9. شب چیزی نخورید

واقعیت: کالری‌ها زمان نمی‌شناسند!

مهم مقدار کالری مصرفی است؛ نه زمان غذا خوردن. بسیاری از رژیم‌گیرندگان موفق 200 تا 300 کالری را به شام‌شان اختصاص می‌دهند. قاعدتا خوردن یک بشقاب قورمه‌سبزی قبل از رفتن به تختخواب باعث سوء‌هاضمه می‌شود، اما رژیم‌تان را خراب نمی‌کند.

بهترین کار برای کاهش کالری دریافتی «حرکت معکوس» است. کالری روزانه‌تان را جمع کنید. اگر هر روز 500 کالری کمتر از روز قبل بخورید، می‌توانید انتظار داشته باشید که در عرض یک هفته نیم کیلوگرم وزن کم کنید که از حق نگذریم، راه خوب و سریعی برای لاغری است. اگر روزی 250 کالری کمتر مصرف کنید، یک کیلوگرم در ماه وزن کم خواهید کرد. البته روند کاهش وزن‌تان مستقیما با وضعیت بدنی، سن، سلامت، جنسیت و سطح فعالیت فیزیکی‌تان مرتبط است؛ خانم‌ها روزانه به هزار و 400 تا هزار و 600 کالری انرژی نیاز دارند. اگر می‌خواهید سریع‌تر- یا آهسته‌تر- وزن کم کنید، باید میزان مصرف کالری‌هایتان را دستکاری کنید.

باور شماره 10. میان‌وعده ممنوع!

واقعیت: کالری، کالری است

میان‌وعده‌ها تقصیری ندارند؛ کالری‌ها مقصر هستند. می‌توانید یک کاسه ماست برای صبحانه بخورید و یک میوه را به عنوان میان‌وعده قبل از ناهار میل کنید. بعضی‌ها وقتی رژیم دارند، ترجیح می‌دهند در چارچوب خاصی حرکت کنند و خود را محدود به 3 وعده غذا می‌کنند و توضیح می‌دهند هیچ خوراکی خاصی بین وعده‌های اصلی نداشته باشند. اما بعضی‌ها راحت‌ترند که خوراکی‌های کم‌کالری و کوچکی بین وعده‌های اصلی‌شان میل کنند. جزئیات اهمیتی ندارد؛ مهم، کالری دریافتی نهایی است.

پوست انسان در برابر سرما بسیار آسیب‌پذیر است، به همین دلیل افراد باید در فصل زمستان مراقبت‌های بیشتری از پوست خود داشته باشند.

همچنین به‌دلیل افزایش میزان آلودگی هوا در فصل زمستان و بروز پدیده وارونگی هوا، پوست انسان بیشتر از هر عضو دیگری در معرض آسیب‌های ناشی از آن قرار می‌گیرد. به گفته متخصصان، آلودگی هوا خشکی پوست را تشدید می‌کند چون در هوای آلوده میزان ذرات معلق و آلرژن‌ها (حساسیت‌زاها) افزایش می‌یابد. اما برای مراقبت از پوست در این فصل چه باید کرد؟ در این زمینه با دکتر بهزاد‌خلیل پارسی‌نژاد، متخصص پوست، مو و لیزر گفت‌وگو کرده‌ایم.

در هوای سرد و فصل زمستان چه مشکلاتی برای پوست پیش می‌آید؟

در فصل‌های مختلف سال پوست نیاز به مراقبت با شرایط همان فصل‌ها را دارد. با شروع فصل سرد یکی از شایع‌ترین اتفاقاتی که برای پوست می‌افتد خشکی است که طبیعتا هر چه هوا سردتر شود این مشکل بیشتر خود را نشان می‌دهد. در فصل سرما نقاطی از پوست که بیشتر در معرض سرماست مانند صورت و دست‌ها، بیشتر خشک می‌شود و شدت این خشکی در افرادی که سابقه آلرژی و اگزما دارند به حدی است که گاه با زخم و خونریزی همراه است.

از سوی دیگر با توجه به اینکه در این فصل از وسایل گرمازا مثل بخاری، شوفاژ و... بیشتر استفاده می‌شود، رطوبت فضای اتاق در خانه یا محل کار کم می‌شود و نهایتا این مسئله می‌تواند سبب خشکی، خارش و ترک‌خوردن پوست شود. همانطور که گفته شد این مشکل در افراد دارای حساسیت‌های مختلف شایع‌تر است. آلودگی هوا خشکی پوست را تشدید می‌کند چون در هوای آلوده میزان ذرات معلق و آلرژن‌ها افزایش می‌یابد. نواحی‌ای از پوست که بیشتر شسته می‌شوند مانند دست‌ها نیاز به مراقبت بیشتری دارند.

چه کسانی با مشکلات پوستی بیشتری در فصل سرد مواجهند؟

کسانی که سابقه حساسیت و آلرژی دارند و افرادی که به واسطه شغلشان مجبورند بیشتر از مواد شوینده استفاده کنند مانند کادر بهداشتی و درمانی و فروشنده‌های مواد غذایی.

برای مراقبت از پوست در این شرایط چه کاری باید انجام داد؟

یکی از ساده‌ترین کارهایی که می‌توان برای رفع خشکی پوست در هوای سرد انجام داد این است که در فضاهای بسته سعی کنیم رطوبت هوا را در حد مناسبی نگه داریم و از سوی دیگر شوینده‌ای که استفاده می‌شود مناسب پوست باشد چون تأثیر منفی شوینده‌ها در زمستان بیشتر آشکار می‌شود. افراد دارای پوست حساس و کسانی که پوستشان بیشتر در معرض شوینده‌هاست باید از صابون‌های ملایم مانند صابون‌های کرم‌دار و گلیسیرینه استفاده کنند.

آیا از کرم‌های چرب هم می‌توان استفاده کرد؟

مرطوب‌کننده‌ها دو نوع هستند؛ کرم و پماد که پماد‌ها دارای چربی شبیه وازلین هستند و کرم‌ها روان‌ترند و بیشتر برای پوست‌های چرب استفاده می‌شوند. کرم‌های چرب برای پوست‌های خشک بسیار مناسب‌ترند. ما وازلین را بهترین محافظ پوست‌های خشک می‌دانیم که البته برای صورت توصیه نمی‌شود. وازلین با ایجاد یک لایه محافظ بین پوست و هوا، هم مانع تبخیر رطوبت پوست می‌شود و هم درمانی برای خشکی پوست است. وازلین بهداشتی رنگ و بو ندارد و باعث تغییر رنگ پوست هم نمی‌شود مگر اینکه در آن اسانس یا رنگ به‌کار رفته باشد.

انسان امروز در بسیاری از اسرار طبیعت رخنه کرده و توانسته دوای درمان بسیاری از بیماری ها را پیدا کند. تنها بیماری که هنوز تحت فرمان علم پزشکی درنیامده، بیماری سرطان است. چهارم فوریه روز مبارزه با بیماری های سرطانی است.

در ده سال اخیر انسان پیشرفت های قابل توجهی در حوزه بهداشت وسلامت داشته است. با کشف داروی های آنتی بیوتیک، درمان بیماری هایی میسر شد که تا قبل آن انسان را به کام مرگ می فرستاد. به کمک واکسیناسیون، انسان توانست بیماری آبله و فلج اطفال را ریشه کن کند. با این حال، دکتر آندره گودکوف پزشک متخصص در بیماری های سرطانی معتقد است که انسان با غلبه بر یک بیماری، در مقابل خود مشکلات دیگری را می بیند.

وی می گوید: «تعداد بیماری های سرطانی در دنیا همراه با موفقیت های انسان در علم پزشکی افزایش پیدا می کنند. زیرا انسان با غلبه بر یک بیماری، و برداشتن گام های بزرگ در مبارزه با بیماری های قلبی – عروقی، بر طول عمر خود می افزاید و ارگانیزم بدن برای درگیری با بیماری سرطان مستعد تر می شود. »

این کارشناس همچنین معتقد است که علم در آینده را ها و ابزارهایی برای مقابله با بیماری های سرطانی پیدا خواهد کرد. آندره گودکوف همچنین می گوید که علم پزشکی سعی دارد بیماری سرطان را تحت فرمان خود درآورده و اجازه پیشرفت به آن ندهد. گودکوف اینطور توضیح می دهد: «موفقیت های ما هم اکنون در حوزه پیشگیری و ممانعت از پیشرفت سرطان است. داروهای ساخته شده و کارهای انجام گرفته به شکلی است که می تواند خطر بروز سرطان در ارگانیزم بدن را کاهش دهد.»

علم پزشکی امروز نه تنها به آینده می اندیشد که حتی مشکلات زیادی را در مبارزه با بیماری سرطان حل کرده است. امروز پزشکان متخصص در حوزه تشخیص سرطان علم خود را توسعه می دهند. ولادیمیر لوشین رییس مرکز علمی تشخیص بیماری های سرطانی می گوید: «سه روش برای درمان وجود دارد: روش پرتو درمانی، روش جراحی و شیمی درمانی. این سه روش به مرور زمان پیشرفت کرده و تاثیرات بهتری دارند. داروهای مخصوص شیمی درمانی که در گذشته استفاده می شدند، بر بافت های سالم و سلول های بدن تاثیر زیادی می گذاشتند. روش هایی که امروز به کار گرفته می شوند، تاثیر بهتری داشته و هر چه دقیق تر بر سلول های بیمار در سطح ملکولی و ژنتیکی عمل می کنند.»

با این حال هنوز راه زیادی تا پیروزی نهایی بر بیماری سرطان داریم. به همین خاطر، پزشکان توصیه می کنند که از پیشگیری بیماری غفلت نکنند. باید از هرگونه استرس که سلامتی بدن را به خطر می اندازد اجتناب کرد

«فرزند دوم من پسری است هفت ساله كه بسیار لاغر است، اصلا از بینی نفس نمی‌كشد. بینی او مشكل دیگری ندارد غیر از این‌كه خلط بینی او بسیار عقب جمع می‌شود و تخلیه آن مشكل است. از غذا نیز متنفر است. از شیرینی و بسیاری از تنقلات هم گریزان است. چه كنم؟» این عبارات را شاید بارها از زبان اطرافیان و والدینی كه كودك زیر هفت‌سال دارند، شنیده باشید. اینها همگی علائم لوزه سوم است.

عضوی از بدن كه بزرگ‌شدن بیش از حد آن بر نیاز كودك به درمان تاكید می‏كند. برای همین است كه متخصصان گوش و حلق و بینی همیشه تاكید می‏كنند اگر كودك شما برای مدت طولانی از راه دهان نفس بكشد، تغییراتی در شكل ظاهری صورت او ایجاد می‏شود كه دیگر قابل درمان و جبران نیست.

لوزه سوم كجاست؟

با این حال خوب است بدانید لوزه سوم یكی از قسمت‏ های سیستم لنفاوی بدن است كه جزو سیستم دفاعی محسوب می‏ شود و محل قرارگیری آن در ناحیه پشت بینی است؛ جایی كه آن را به عنوان حلق بینی نامگذاری می‏ كنیم و در معاینه معمولی قابل رویت نیست.

بزرگی لوزه‏ ها بیماری است؟

اما قضیه از این قرار است كه لوزه‏ها می‏تواند بزرگ شود. این بزرگی لوزه‏ ها به قدری شایع است و در بچه‏ ها زیاد دیده می ‏شود كه به گفته دكتر محسن نراقی، متخصص گوش و حلق و بینی و رئیس انجمن تحقیقات راینولوژی ، صرف بزرگی آنها را یك بیماری نمی‏دانیم. این متخصص در گفت‌وگو با «جام‌جم» می‌گوید: بخصوص در كودكان سه‌تا‌شش سال به وفور لوزه سوم بزرگ می‏ شود. این بزرگی لوزه سوم را تنها زمانی بیماری و غیر‏طبیعی تلقی كرده و اقدام به درمان می‏كنیم كه بخواهد موجب علائمی شود و اثرات نامطلوبی بر سلامت بگذارد. به طوری كه بتواند راه تنفسی را هم مسدود كند. این موضوع در افراد مختلف ممكن است با درجات و شدت‌های مختلف رخ دهد.

چرا كار به تنفس دهانی می‏ كشد؟

اما والدینی كه مدام شاهد این هستند كه كودكشان حتی شب‌ها هنگام خواب از دهان نفس می‏كشد، خوب است بدانند به هر حال رشد غیرطبیعی لوزه سوم سوراخ ‏های پشت بینی را تنگ كرده و موجب تنفس دهانی خواهد شد.

این مهم‌ترین علامت بزرگی غیر‏طبیعی لوزه سوم است. به طوری كه به‌عقیده دكتر نراقی نیز وقتی تنفس مشكل پیدا كرد، ممكن است صدادار شود و خرخر در خواب نیز اضافه شود.گاهی این خرخر، والدین را بیشتر نگران می‏كند در صورتی كه حتی اگر خرخر هم وجود نداشته باشد، همین كه تنفس از راه دهان صورت می‏گیرد، یك مورد غیر‏طبیعی است.

قیافه‏ های لوزه سومی

نكته مهم دیگر در كودكان با لوزه سوم بزرگ، این است كه صدایشان اغلب تودماغی می‏شود. تغییرات دیگری هم در این افراد ایجاد می‏ شود به طوری كه به عقیده رئیس انجمن تحقیقات راینولوژی در دراز‏مدت قیافه این كودكان جوری تغییر می‏ كند كه در اصطلاح پزشكی به آنها قیافه لوزه‏ سومی یا آدنوئید‌فیس می‏ گویند. دهان این كودكان نیز همیشه باز است.لب‏ های بالایشان به طرف بالا برگشته و موجب نمایان‌شدن دندان‏ های جلویی‏شان می‏ شود. روی چشم‏هایشان هم گاهی اوقات كبود است.

لوزه سوم به جنگ همه ارگان‏ها می‏ رود

علاوه بر مشكل تنفسی، لوزه سوم روی سایر قسمت‏های بدن و ارگان‏ها هم تاثیر می‏گذارد. یكی از آنها ارگان‏های مجاور با لوزه سوم است. دكتر نراقی درباره این اختلالات توام با لوزه سوم توضیح می‏ دهد: در این كودكان غدد لنفاوی گردن در ناحیه زاویه فك بزرگ می‏شود كه این حالت در پاسخ به التهاب و عفونت‏های طولانی لوزه‏هاست.

در بسیاری از كودكان نیز تجمع مایع در پشت پرده گوش ایجاد می‌شود. این كودكان همچنین ممكن است مستعد بیماری‏های مكرر گوش‌میانی شود. مشكل دیگر، بیماری‏های بینی و سینوس‏های اطراف آن است.
بینی این كودكان مدام ترشحات چركی دارد. به طوری كه خیلی اوقات والدین مجبورند مدام به آنها آنتی‏بیوتیك بدهند.

به گفته این متخصص گوش و حلق و بینی، مشكل دیگر اختلالات رشد فك و صورت این كودكان است، بخصوص فك بالا. در این كودكان فك به صورت طبیعی رشد نمی‏كند. به طوری كه مشكل فك بالا به صورت عمیق‌شدن كام بروز می‏ كند. فك بالای این كودكان به صورتی است كه رشد طولی آن صورت كودكان را دراز و كشیده می ‏كند. همچنین این كودكان اختلال جفت‌شدن دندان‏ها را دارند و لثه آنها نیز مشكل پیدا می‏ كند.

لوزه سومی‏ ها بیش ‏فعال و از غذا متنفرند

«اما فراموش نشود كودكان مبتلا بتدریج اشتهای خود‌را از دست خواهند داد. چون كودك به علت تنفس از راه دهان، نمی‏تواند همزمان هم تنفس كند و هم غذا بخورد برای همین كم‌اشتها شده و به دنبال آن كاهش رشد جسمی پیدا می‏ كند.

دكتر نراقی تاكید می‏ كند: همچنین سیستم ایمنی بدن این كودكان چون ضعیف‏تر می‏شود، نسبت به عفونت‏ها حساس‏تر خواهد شد. نكته دیگر اثرات لوزه سوم بر هوش و رشد ذهنی كودكان است. فعالیت ذهنی این كودكان به كاهش اكسیژن هنگام خواب و عفونت‏های مكرر، كم می‏شود به طوری كه آنها معمولا در انجام تكالیف مدرسه و در درسشان عقب‏تر هستند و گاهی مبتلا به بیش ‏فعالی و عدم تمركز نیز می‏ شوند.

علاوه بر همه اینها مساله دیگر اختلال خواب است. این كودكان خوابشان منقطع است. چون هنگام خوابیدن مشكل تنفسی دارند و مجبور می‏شوند شرایط خود را در خواب مدام تغییر دهند. این مساله در كودكان كوچك‏تر عاملی است كه آنها را مستعد شب‏ادراری هم می‏كند. در موارد خیلی شدید حتی این مشكل روی سیستم قلبی عروقی آنها هم می‏ تواند تاثیر بگذارد.

شعار همیشگی: اول پیشگیری

حالا می‏ بینیم لوزه سوم كه ساده و پیش‌پاافتاده به نظر می‏رسد، در صورت بیماری چقدر می‏ تواند عواقب داشته باشد. برای همین است كه متخصصان همیشه پیشگیری را در این اختلال مقدم بر درمان می‏دانند. چون به طور مثال در كودكی كه دچار اختلال رشد فك و صورت شده و دندان‏هایش جفت نمی‏ شود، با بزرگ‌شدن كودك با این كه لوزه سوم از بین می‏رود، ولی آثاری كه در رشد فك و صورت است، به شكل یك یادگار دائمی با او می‏ ماند.

لوزه سوم را چطور تشخیص دهیم؟

دكتر نراقی معتقد است: تشخیص این اختلال خیلی مهم است، چون متاسفانه بزرگی لوزه سوم در بعضی موارد با سایر بیماری‏ ها اشتباه گرفته می‏شود. علائم بزرگی لوزه سوم گرفتگی بینی و ترشحات آن است. كودكی هم كه دچار عفونت‏های سینوسی مزمن است، مهم‌ترین علامتش گرفتگی و ترشح بینی است. این علائم در كودكی هم كه دچار آلرژی مزمن است، دیده می‏شود. بنابراین ما نیاز داریم كه برای افتراق این علائم اقدامات تشخیصی انجام دهیم.

با این اوصاف به گفته این متخصص گوش و حلق و بینی اولین قدم معاینه ساده است كه شامل معاینه بینی و حلق و گوش می‏ شود. بعد از آن برای این كه دقیقا ارزیابی را كامل كنیم، معاینه دقیق‏تر به كمك آندوسكوپ از راه بینی است.

به این ترتیب تمام مشكلاتی را كه شامل سینوزیت، آلرژی، پولیپ، لوزه سوم و بزرگی شاخك‏ های بینی است می‏توانیم افتراق و تشخیص دهیم. در صورتی كه تشخیص ما بر این بود كه مشكل از لوزه سوم است، در وهله اول بزرگی لوزه سوم را بر حسب میزان بزرگی و بر حسب شدت علائم درجه‏ بندی می‏ كنیم. اگر در كودك علائم تازه شروع شده باشد و مدت زیادی از آن نگذشته باشد، با درمان‏های دارویی شروع می‏ كنیم تا از رشد بیشتر لوزه سوم جلوگیری كنیم. در كودكانی كه علائم خیلی شدید است و مشكلات خیلی جدی در تنفس دارند، در صورتی كه لوزه سوم هم از نظر درجه‏بندی اندازه بزرگی داشته باشد، درمان‏های جراحی برای خارج كردن لوزه سوم لازم است.

درمان بدون تیغ جراحی

البته به گفته دكتر نراقی، گروهی از بچه‏ ها هستند كه ممكن است آنها را با یك روش جدید كه نه دارویی است و نه جراحی، بتوانیم درمان كنیم. در این كودكان ممكن است بتوانیم حجم لوزه سوم را بدون بیهوشی با روش‏هایی مثل استفاده از امواج رادیوفركانس كم كنیم. این كار مزایایی دارد كه مثل عمل جراحی خونریزی ندارد، احتیاجی به بیهوشی هم ندارد. علاوه بر این كه بافت‏های طبیعی هم مشكلی برایشان ایجاد نخواهد شد و استرس كودك هم در مورد جراحی و اتاق عمل از بین خواهد رفت. به این ترتیب تعداد عمل‏های جراحی در مورد لوزه سوم را می‌توانیم به حداقل ممكن برسانیم.

دردی از گردن به كتف و شانه و پس از آن از طریق دست تا سر انگشتان كشیده می‌شود و با هر حركت دست، آه از نهاد بلند می‌كند. آهی ناشی از درد گرفتگی ناحیه سرشانه كه به سراغ خیلی‌ها كه كار یا ورزش سنگین می‌كنند، اجسام سنگین را بی‌خیال از عواقبش جابه‌جا می‌كنند و از اثرات مثبت ورزش‌كردن نیز غافل‌ هستند، می‌آید حتی گاهی درد شانه كه ناحیه كتف، گردن و دست‌ها را درگیر می‌كند باعث بی‌حسی این مناطق نیز می‌شود.

چنین علائمی معمولا بر اثر انجام مكرر كاری در حالت اشتباه بدنی ایجاد می‌شود و منجر به وارد آمدن فشار روی نواحی فوق می‌شود. متخصصان، بروز این علائم را نشانه ابتلا به سندرومی می‌دانند كه در آن عروق خونی و اعصاب پشت كتف و ستون فقرات تحت فشار قرار می‌گیرد.

شانه‌های دردسرساز

آسیب‌دیدگی شبكه عصبی و عضلات ناحیه كتف، گردن و شانه می‌تواند عامل بروز دردهای شدید و ناتوان‌كننده، بخصوص در حركات مربوط به دست‌ها بشود. اما سوال اصلی اینجاست كه چه اتفاقاتی منجر به بروز چنین علائمی می‌شود؟

دكتر بهروز توانا، متخصص طب فیزیكی در گفت‌وگو با «جام‌جم» در پاسخ به این سوال می‌گوید: متاسفانه تفكیك دردهایی كه از گردن به كتف و شانه انتشار پیدا می‌كند، مشكل است. این دردها ممكن است از مهره‌های گردن و به شانه‌ها در یك طرف یا دو طرف انتشار پیدا كند یا ممكن است پشت كتف و استخوان كتف را درگیر كند كه از دردهای رایج و شایع شانه است كه به دست‌ها نیز می‌رسد. در مواردی نیز بالای بازو در محل اتصال بازو به كتف درگیر می‌شود كه معمولا با حركت دست تولید درد می‌كند. البته درد شانه بیشتر به خاطر كشیدگی عضلات ناشی از ورزش‌های سنگین، بلند‌كردن اجسام سنگین، تكرار ضربه‌های مكرر كاری یا به خاطر بیماری‌های عضلانی و نقص ساختمان آناتومی بدن است.

سندرومی كه باعث درد شانه‌ها، گردن و بی‌حسی انگشتان می‌شود نیز ممكن است ناشی از ورزش‌های سنگین چون وزنه‌‌برداری، جراحت‌ها یا وجود نقص‌های مادرزادی در ناحیه گردن باشد. از شایع‌ترین دلایل بروز این سندروم صدمه جسمی ناشی از حوادث رانندگی و آسیب‌های مكرر هنگام كار یا فعالیت‌های ورزشی است. حتی آسیبی در گذشته می‌تواند در زمان حال به بروز این سندروم منجر شود و گاهی حتی پزشكان قادر به تشخیص دلیل اصلی آن نیستند.

ورزش كنید، اما پس از گرم‌كردن بدن

شنیدن داستان بیمارشدن بر اثر نداشتن تحرك، پشت میزنشینی و قرار‌گرفتن در حالت اشتباه و به مدت طولانی همچون پشت رایانه نشستن و تایپ‌كردن طولانی شاید تكراری شده باشد، اما بسیاری از مردم نسبت به جدی بودن آن همچنان بی‌توجهند.

با این‌حال، دكتر توانا به قرار گرفتن در حالت‌های غلط در كنار انجام كار سنگین و واردشدن فشار غیرمعمول ناشی از آن به گردن چون ظرف‌شستن‌های طولانی و كشیدگی عضلات ناشی از ورزش‌های غلط به عنوان عوامل موثر در بروز درد شانه و كتف اشاره می‌كند.

این متخصص طب فیزیكی تاكید می‌كند: ورزش‌هایی چون بسكتبال و والیبال اگر پس از گرم‌كردن بدن انجام شود، مشكلی برای عضلات گردن و كتف ایجاد نمی‌كند، اما باید توجه داشت انجام هر كاری به دفعات پیاپی باعث فرسایش بافت بدن می‌شود و اگر كاری را بارها انجام دهیم ـ مانند تایپ‌كردن برای مدت طولانی یا بالا نگهداشتن اجسام بالای سر به طور مكرر ـ ممكن است باعث آسیب‌رسیدن به عضلات و اعصاب شانه و گردن می شود. همین‌طور شانه‌های افتاده و نگهداشتن دست‌ها جلوی بدن می‌تواند باعث فشردگی عضلات همین ناحیه شود.

شاید بسیاری تصور كنند كودكان دچار آسیب‌دیدگی عضلات ناحیه كتف و شانه نمی‌شوند، چون معمولا اجسام سنگین را جابه‌جا نمی‌كنند، اما دانش‌آموزانی كه از كوله‌پشتی‌های سنگین و بخصوص تك‌‌بند استفاده می‌كنند، به طور جدی در معرض این آسیب‌ها قرار دارند.

تشخیص صحیح و درمان سریع

متاسفانه تشخیص درست و دقیق دردهای شانه و این‌كه بیشتر كدام نواحی را درگیر كرده است در روند درمان و پاسخگویی به آن بسیار تاثیر دارد حتی ارائه‌نشدن راهكارهای درمانی سریع و بموقع می‌تواند در سالمندان به افزایش كم‌تحركی و بروز خشكی مفاصل منجر بشود.

دكتر توانا با اشاره به این مطالب می‌افزاید: تشخیص این نوع آسیب‌ها با عكس، نوار عصب و ام.‌آر.‌آی ممكن است و درمان آن از درمان‌های ساده خانگی چون كم‌حركت دادن عضو، گرم‌كردن و در موارد درد بسیار شدید، سرد‌كردن عضلات گردن و شانه سپس بهره‌گیری از فیزیوتراپی، ماساژدرمانی، طب سوزنی و داروهای خوراكی و تزریقی متغیر است.

اما نكته مهم آن است كه درمان درد‌های شانه و گردن اگر به علت آسیب‌دیدگی عضلات پشت كتف باشد، طی مدت كوتاهی به درمان پاسخ می‌دهد، اما اگر مربوط به ضایعات تاندونی شانه باشد به مدت زمان بیشتری از چند هفته تا یك ماه نیاز دارد.

به شانه خود رحم كنید

شانه‌ها بیش از هر مفصل دیگری در بدن حركت دارد بنابراین اگر شانه‌تان آسیب ببیند، حتی كار‌كردن با دست برایتان دشوار می‌شود. پس باید بشدت از این عضو پركار بدن‌تان محافظت كنید.

راهكارهای مراقبتی از شانه و گردن نیز چندان مشكل نیست. تنها لازم است تا آنجا كه ممكن است از برداشتن اجسام سنگین چون كیسه‌های میوه یا خریدهای خانه و كیف‌های دستی سنگین خودداری كنید. اگر احساس درد در شانه می‌كنید از ایستادن در وسایل نقلیه عمومی و گرفتن دستگیره در بالای سر خودداری كنید. از طرف دیگر، با ورزش‌كردن سبك و مرتب به تقویت عضلات گردن و شانه خود كمك كنید، اما قبل از ورزش حداقل یك‌ربع بدن‌تان را گرم كنید. شاید توجه‌دادن مادرانی كه فرزند كوچك دارند به این نكته ضروری باشد كه كودك‌شان را هنگام شست‌وشو نزدیك به بدن خود نگه دارند تا به گردن و شانه‌شان فشار مضاعفی وارد نشود.

فرقی نمی‌كند چند ساله‌اید، در چه شرایطی زندگی می‌كنید و چقدر برای سلامت‌تان وقت و هزینه صرف می‌كنید%

شیر نوشیدنی مفیدی است. ارزش غذایی آن به حدی است که خوردن روزانه شیر را معادل با مصرف گوشت می‌دانند. نوزادان تا سن شش ماهگی و بعد از آن حتی با شروع مصرف غذای کمکی باز هم باید از شیرمادر یا شیرکمکی استفاده کنند اما حرف و حدیث‌های زیادی درباره همین نوشیدنی خوشمزه و پرخاصیت وجود دارد

«توی شیرهای پرچرب، روغن نباتی می‌ریزند، برای همین وقتی می خوری به دهن می‌ماسه»‌، «شنیدی شیرهای کیسه‌ای، اغلب شون پودر شیر خشکه که با آب قاطی می‌کنن؟»‌ ، «شنیده بودم برای ضدعفونی کردن شیر بهش آب ژاول می‌زنن اما باور نمی‌کردم تا اینکه چند روز پیش دوباره وقتی شیر خوردم، از معده درد به خودم می‌پیچیدم» و... سوال‌ها آشناست، این طور نیست؟

 
شیر نوشیدنی مفیدی است. ارزش غذایی آن به حدی است که خوردن روزانه شیر را  معادل با مصرف گوشت می‌دانند. نوزادان تا سن شش ماهگی و بعد از آن حتی با شروع مصرف غذای کمکی باز هم باید از شیرمادر یا شیرکمکی استفاده کنند اما حرف و حدیث‌های زیادی درباره همین نوشیدنی خوشمزه و پرخاصیت وجود دارد.

 

در پرونده شیر با کمک دکتر حمید عزت‌پناه‌، دکترای علوم و صنایع غذایی و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران و دکتر عزیزالله کمال‌زاده، دکترای تغذیه و دانشیار‌ وزارت علوم به همه سوال‌های مربوط به شیر و باورهای درست و غلطی که درباره این نوشیدنی ذهن‌مان را درگیر کرده پاسخ داده‌ایم.

از روی برچسب بخوانیم
کالری: نخستین ستون برچسب اطلاعات پاکت شیر متعلق به میزان انرژی آن است. مقدار کالری اعلام شده به ازای هر100میلی‌لیتر شیر است. هرچه مقدار کالری شیر بالاتر باشد، برای افرادی که دچار اضافه‌وزن هستند، مصرف آن مفید نیست. هرچه مقدار چربی شیر بالاتر باشد، میزان انرژی آن هم افزایش می‌یابد.
 

کلسیم: اگر هر لیوان شیر را معادل 250 میلی‌لیتر در نظر بگیریم، این مقدار حاوی 315میلی‌گرم کلسیم است. با نوشیدن روزانه یک لیوان شیر، 30درصد از نیاز روزانه بدن به کلسیم مرتفع می‌شود. مقدار کلسیم  به گرم و به ازای هر 100میلی لیتر شیر محاسبه می‌شود.

مفید: کلسیم برای اسکلت استخوانی، مو، ناخن و دندان‌ها ضروری است.

 با دریافت میزان کافی کلسیم می‌توانیم تا حد زیادی مطمئن باشیم که به پوکی استخوان دچار نمی‌شویم اما برای دریافت مقدار کافی کلسیم باید میزان «ویتامین D» دریافتی کافی باشد.

مضر: بیماران کلیوی: دریافت کلسیم برای اغلب افراد مشکل‌ساز نیست؛ به جز افراد مبتلا به مشکلات کلیوی که این افراد باید میزان کلسیم دریافتی‌شان محدود شود. مصرف شیر به ویژه اگر با کلسیم غنی شده باشد برای این افراد مناسب نیست.

چربی: به طور طبیعی شیر حاوی چربی است. چربی شیرهایی که از دام‌های تغذیه شده در مراتع مناسب تهیه شده‌اند، بیشتر است. این چربی‌ها با لایه یا غشایی پوشانده شده و این غشا مانع از چسبیدن گلبول‌های چربی به هم می‌شود. چربی شیر خام بسته به نژاد، شیوه تغذیه و منطقه تغذیه دام متفاوت است. حد مناسب بین 8/2 تا 5/4 در نظر گرفته می‌شود. که این  مقدار چربی  به گرم و به ازای هر 100میلی لیتر شیر محاسبه می‌شود.
 
مفید:دریافت چربی شیر برای همه افراد مناسب است، به ویژه در کودکان و نوجوانان مصرف شیر با «چربی معمولی» و نه «پرچرب» مناسب است. بدن ما به مقداری چربی برای انجام فرایندهایش نیاز دارد. چربی عایق محافظتی ‌اندام‌های بدن است.
 
مضر: چربی خون بالا: افراد مبتلا به چربی خون بالا باید از شیر کم‌چرب یا بدون چربی استفاده کنند. بالارفتن بیش از‌اندازه چربی خون می‌تواند زمینه‌ساز سکته قلبی و مغزی باشد.
  بیماران کبدی: افراد درگیر با مشکل کبد چرب یا افرادی که به هر دلیل به مشکل کبدی دچار هستند، بهتر است از شیر بدون چربی یا کم‌چربی استفاده کنند.
 

 اضافه‌وزن: افرادی که اضافه‌وزن دارند، نباید شیرپرچرب بخورند. لازم به توضیح نیست که مصرف مواد غذایی پرچرب باعث افزایش رسوب چربی‌ها در بدن شده و همین مساله باعث اضافه‌وزن می‌شود.
 
پروتئین: این ترکیب شیر به دو بخش شامل «کازئین» و «پروتئین‌های محلول در سرم شیر» تقسیم می‌شود. پروتئین شیر خام باید بین 3 تا 3/3درصد باشد. پروتئین‌ها واحدهای کوچک‌تری به نام «اسیدآمینه» دارند. 20 نوع اسیدآمینه شناخته شده که 18 نوع آن در شیر وجود دارد. مقدار پروتئین به گرم و به ازای هر 100میلی‌لیتر شیر محاسبه می‌شود.
 
مفید: شیر یکی از بهترین منابع دریافت اسیدآمینه است. بنابراین مصرف آن به همه افراد به ویژه افرادی که رژیم‌های‌غذایی خاصی مانند «گیاهخواری» (با خام گیاهخواری تفاوت دارد) را انتخاب کرده‌اند، توصیه می‌شود. در زنان، میزان مصرف شیر باید بیش از مردان باشد.
 
مضر: حساسیت به کازئین: برخی افراد نمی‌توانند این پروتئین شیر را هضم کنند. به همین دلیل نوشیدن شیر برای آنها آزاردهنده است. پس بهتر است به جای نوشیدن شیر از ماست استفاده کنند.
 
 بیماران کلیوی: این افراد برای هضم و جذب پروتئین با مشکل روبه‌رو هستند. بنابراین بهتر است نوشیدن شیر را کاهش دهند. گزینه جایگزین می‌تواند ماست باشد.
 
نوزادان: به دلیل سنگین بودن ساختار پروتئین شیر، نباید به نوزادان به ویژه تا سن شش ماهگی شیر گاو، گاومیش و بز داد چون هضم پروتئین‌های شیر برای معده آنها امکان‌پذیر نیست. پس از آن نیز تا دو سالگی بهتر است شیر گاو به آنها داده نشود.

 هیدرات‌های کربن: شیر، نوشیدنی شیرینی است. دلیل آن هم وجود قند «لاکتوز» در آن است. بین 5/4 تا 8/4درصد شیر گاو را این هیدرات‌کربن تشکیل داده است. این قند کمی ‌دیر هضم است. به همین دلیل با نوشیدن شیر، به مدت زمان طولانی‌تری قند‌خون کنترل می‌شود. از این قند، دو قند «گلوکز» و «گالاکتوز» تهیه می‌شود که در صنعت تولید شیرینی و شکلات، داروسازی و... استفاده می‌شود.
 
مفید : قند لاکتوز برای تامین گلوکز مورد نیاز بدن مفید است. این قند به آهستگی شکسته و به دو قند سبک که به آنها اشاره شد، تبدیل می‌شود. به جز برخی افراد که به آنها اشاره خواهد شد، قند لاکتوز عارضه خاصی در افراد ایجاد نمی‌کند.
 
مضر: عدم تحمل لاکتوز: افرادی که میزان ترشح آنزیم «لاکتاز» در آنها کم بوده و یا اصلا ترشح نمی‌شود، دچار مشکلی به نام «عدم تحمل لاکتوز» می‌شوند. به این ترتیب به دلیل عدم تجزیه قند لاکتوز به دو مولکول گلوکز و گالاکتوز، لاکتوز هضم نشده و باعث بروز نشانه‌هایی چون نفخ، دل‌پیچه، اسهال و... می‌شود. راه جایگزین، مصرف شیرهای کم یا بدون لاکتوز است.
 
 بیماران دیابتی: این افراد نیز نباید از شیر استفاده کنند. دلیل آن هم قند موجود در شیر است.

 
مواد معدنی: به کلسیم اشاره کردیم. علاوه بر آن شیر حاوی مقدار زیادی فسفر، پتاسیم، آهن، ید، منیزیم و روی است. این ترکیب‌ها از نیازهای ضروری بدن بوده و با مصرف شیر می‌توان بخشی از نیاز بدن به این ترکیب‌ها را تامین کرد. مقدار مواد معدنی به گرم و به ازای هر 100‌میلی‌لیتر شیر محاسبه می‌شود.

 
ویتامین‌ها: شیر حاوی ویتامین  A،  D‌، B1، B2، B6، B12 است. نیاسین و ویتامین C نیز ازدیگر ترکیب‌های مفید موجود در شیر است.  در شیر کم‌چربی یا بدون چربی میزان ویتامین‌های محلول در چربی یعنی ویتامین  Aو  D کم است. مقدار ویتامین‌ها به گرم و به ازای هر 100میلی‌لیتر شیر محاسبه می‌شود.

مواد غذایی چرب را از برنامه‌ی غذایی‌تان حذف نکنید ویتامین A برای جذب شدن به مقداری چربی نیاز دارد.

بهتر است همه‌ی ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن را از طریق مصرف مواد غذایی تأمین کنید در این صورت نیازی به مصرف مکمل نیز نخواهید داشت. ویتامین A در گوشت قرمز، تخم مرغ و مواد غذایی نارنجی رنگ و سبزیجات سبز رنگ به میزان کافی وجود دارد.

 
ویتامین A: منابع حیوانی

میزان ویتامین A برای 100 گرم از مواد غذایی اشاره شده می‌باشد:

روغن ماهی فلتان              200000 میکروگرم (فلتان نوعی ماهی پهن است)

روغن جگر ماهی                180000 میکروگرم

روغن ماهی تن                  150000 میکروگرم

جگر بوقلمون                      33000 میکروگرم

جگر گاو                              7000 تا 12000 میکروگرم

جگر مرغ                            7000 میکروگرم

جگر گوساله                       5000 میکروگرم

ماهی                                20 تا 1000 میکرو گرم

کره                                    600 میکروگرم

تخم مرغ                            300 میکروگرم

پنیر                                    60 تا 100 میکروگرم

بهتر است همه‌ی ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن را از طریق مصرف مواد غذایی تأمین کنید در این صورت نیازی به مصرف مکمل نیز نخواهید داشت. ویتامین A در گوشت قرمز، تخم مرغ و مواد غذایی نارنجی رنگ و سبزیجات سبز رنگ به میزان کافی وجود دارد

ویتامین A: منابع گیاهی

مواد غذایی گیاهی حاوی میزان زیادی پیش ساز ویتامین A می‌باشند. یعنی اینکه بدن این پیش سازها را به ویتامین A تبدیل می‌کند. میزان ویتامین اشاره شده برای هر 100 گرم از مواد غذایی زیر می‌باشد:

هویج                   2000 تا 10000 میکروگرم

اسفناج               2000 تا 9000 میکروگرم

شلغم                 7000 میکرو گرم

زردآلو                   1000 تا 7000 میکروگرم

گل قاصدک          6000 میکروگرم

جعفری               5000 میکروگرم

زردآلوی خشک    4000 میکروگرم

کلم قرمز             1500 میکروگرم

هلوی خشک       1200 میکروگرم

کاهو                   1000 میکروگرم

 
چه بخوریم؟

جگر

جگر (فرقی نمی‌کند جگر چه حیوانی باشد) سرشار از ویتامین‌ها و مواد معدنی مختلف می‌باشد. بهتر است جگر بخارپز یا با مقداری پیاز و سبزیجات معطر سرخ شود. پاته‌ی جگر یک غذای مناسب برای دریافت ویتامین A می‌باشد.

پاپریکا، فلفل قرمز، پودر فلفل کاین، پودر چیلی یک قاشق غذاخوری پاپریکا 74 درصد میزان دریافتی توصیه شده روزانه را تأمین می‌کند. پودر فلفل قرمز نیز همین ویژگی را دارد. یک قاشق غذاخوری پودر فلفل کاین نیز 42 درصد میزان دریافتی روزانه‌ی ویتامین A را تأمین می‌کند.

 
سیب زمینی شیرین

سیب زمینی شیرین با آن رنگ نارنجی زیبای خود سرشار از ویتامین A می‌باشد. هر 100 گرم سیب زمینی شیرین 384 درصد میزان دریافتی توصیه شده‌ی ویتامین A را تأمین می‌کند.

هویج

چه هویج پخته شده باشد و به عنوان خورشت و غیره میل کنید و چه به صورت خام و میان وعده مصرف کنید خدمت بزرگی به سلامت خود کرده‌اید. هویج یکی از تأمین کننده های اصلی ویتامین A مورد نیاز بدن است. حتی یک عدد هویج متوسط هم می‌تواند 41 درصد میزان توصیه شده‌ی روزانه‌ی ویتامین A  را تأمین کند.

سبزیجات برگ سبز تیره

سبزیجاتی که دارای برگ‌های سبز تیره هستند سرشار از ویتامین A و همچنین حاوی میزان قابل توجهی کلسیم هستند. به عنوان مثال اسفناج و کلم برگ به راحتی می‌توانند نیازهای روزانه‌ی ما به ویتامین A را تأمین کنند. بخارپز کردن این سبزیجات و استفاده از آن‌ها در سالاد بهترین راه جذب ویتامین‌های این سبزیجات می‌باشد.

 
سبزیجات معطر خشک شده

این سبزیجات نه تنها سرشار از ویتامین A می‌باشند بلکه در لیست 10 تا از بهترین مواد غذایی دنیا نیز جای دارند. بهترین روش استفاده از این سبزیجات این است که عادت کنید یک نوک انگشت از این سبزیجات خشک شده را به همه‌ی غذاهایتان اضافه کنید. جعفری خشک شده بیشترین میزان ویتامین A را به غذا اضافه می‌کند. ریحان خشک، مرزنگوش خشک، نعنای خشک و آویشن و گلپر به ترتیب بیشترین میزان ویتامین A را به بدن شما می‌رسانند.

بعضی وقت‌ها برای جذب و تأمین یک ماده‌ی مغذی لازم نیست که میزان مصرف آن را افزایش دهید. کافی است مصرف مواد غذایی دیگری که باعث کاهش میزان آن ویتامین می‌شود را کاهش دهید.

کاهو

میزان ویتامین A کاهو با توجه به نوع کاهویی که انتخاب می‌کنید فرق می‌کند. کاهوهای تیره تر حاوی ویتامین بیشتری هستند.

زردآلوی خشک

این میوه های خشک جزو بهترین میان وعده های سرشار از ویتامین محسوب می‌شوند. 100 گرم زردآلوی خشک سرشار از ویتامین A بوده و 72 درصد میزان دریافتی توصیه شده‌ی روزانه را تأمین می‌کند.

 
چند توصیه برای دریافت بیشترین میزان ویتامین A

همان طور که گفتیم بهترین راه تأمین نیازهای بدن به جای استفاده از مکمل‌ها مصرف مواد غذایی سالم و متنوع می‌باشد. داشتن تغذیه‌ی سالم اصولی دارد که البته چندان سخت هم نیست. اگر گیاهخوار نیستند ساده‌ترین روش تأمین این ویتامین مصرف گوشت قرمز است. برای جذب بهتر ویتامین A نیز توصیه های زیر را جدی بگیرید:

 
توصیه‌ی شماره‌ی یک: از مصرف الکل بپرهیزید

بعضی وقت‌ها برای جذب و تأمین یک ماده‌ی مغذی لازم نیست که میزان مصرف آن را افزایش دهید. کافی است مصرف مواد غذایی دیگری که باعث کاهش میزان آن ویتامین می‌شود را کاهش دهید. الکل ذخیره‌ی ویتامین A موجود در کبد را کاهش می‌دهد. پرهیز از مصرف الکل باعث می‌شود که میزان این ماده‌ی مغذی در بدن افزایش پیدا کند.

 
توصیه‌ی شماره‌ی دو: مواد غذایی چرب را از برنامه‌ی غذایی‌تان حذف نکنید

ویتامین A برای جذب شدن به مقداری چربی نیاز دارد. برای همین نباید مصرف مواد غذایی چرب را از برنامه‌ی غذایی‌تان حذف کنید. سعی کنید چربی‌ها و روغن‌های سالم مانند چربی‌های اشباع نشده را در برنامه‌ی غذایی‌تان داشته باشید تا ویتامین A بیشتری جذب بدنتان شود.

 
توصیه‌ی شماره‌ی سه: روزانه 5 واحد میوه و سبزیجات میل کنید

فرقی نمی‌کند که گیاهخوار باشید یا گوشتخوار. سعی کنید برنامه‌ی غذایی‌تان سرشار از سبزیجات سبز، زرد و همچنین میوه های نارنجی رنگ باشد. این میوه و سبزیجات رنگی بیشترین میزان بتاکاروتن و دیگر کاروتنوئیدها را به بدنتان می‌رساند. این مواد در بدن به ویتامین A تبدیل می‌شوند.

اگر زندگی پر از استرس آرامش را از شما گرفته، روش های تمدد اعصاب می تواند شما را به زندگی عادی برگردانند. بعضی از این روش ها ، فقط 5 دقیقه و یا حتی کمتر زمان لازم دارد.

باید کودک خود را به مدرسه برسانید. همسرتان لباس هایش را پیدا نمی کند. رئیستان با شما تماس گرفته، و دوستتان شدیدا به کمک شما احتیاج دارد و همه این ها در یک زمان اتفاق افتاده است.

ممکن است با خود بگویید چگونه می توان زمانی را برای  تمدد اعصاب پیدا کنید. در واقع شما مانند بسیاری از خانم های دیگر، فراموش کرده اید که چگونه بر اعصاب خود مسلط باشید و با خود بگویید مقداری استرس برای شما مفید هم هست.

استرس کم می تواند ذهن شما را متمرکز کند؛ ولی اگر زیاد شود، آسیب های فکری و جسمی زیادی به شما می زند. اما آرمیدگی و تمدد اعصاب می تواند توازن را به زندگی شما بازگرداند و حتی ممکن است برخی از خطرات مربوط به استرس را کاهش دهد.

در زیر 10 روش برای کاهش استرس را به شما معرفی می کنیم که در هر زمان و مکانی می توانید از آنها استفاده کنید.

1- مدیتیشن (meditate)

اگر فکر می کنید مدیتیشن انجام یک سری حرکات سخت و در آوردن صداهای عجیب است، کاملا در اشتباهید. انجام هر حرکت یا کار تکراری که موجب آرامش شما شود، می تواند نوعی مدیتیشن باشد مثل: پیاده روی، شنا، نقاشی،  بافندگی و حتی رانندگی.

وقتی ذهن شما درگیر کار، روابط دوستانه یا خانوادگی است، بهتر است برای 5 تا 10 دقیقه به هیچ چیز فکر نکنید و اجازه دهید ذهنتان کمی آرام شود. اگر این کار را هر روز انجام دهید ،متوجه خواهید شد که به مرور زمان استرس شما کم می شود.

2- به چیز دیگری بیندیشید

اگر ذهنتان آنقدر درگیر مشلات است که نمی توانید مدیتیشن کنید، حواستان را به یک موضوع دیگر پرت کنید. مثلا دوست دارید به کجا سفر کنید، یا خانه رویاهایتان را تصور کنید.

هدف از این کار دور کردن استرس است. هر چه تصور شما به واقعیت نزدیک تر باشد ، احساس آرامش بیشتری خواهید داشت.

3- نفس عمیق بکشید

استرس و عصبانیت باعت کوتاه تر و تند شدن تنفس می شود، در صورتی که آرامش با نفس های عمیق و آرام همراه است، پس برای تغییر وضیعیت تنش خود، حالت نفس کشیدن خود را تغییر دهید.

یک آه بلند بکشید. حالا تصور کنید که شکم شما مکانی قدرتمند است. در حالی که تمرکز شما روی شکمتان است سعی کنید نفس عمیق بکشید. دم، احساس کنید که شکم و پهلوهایتان باد می شود. بازدم، احساس کنید که شکم و پهلوهای شما جمع می شود. این کار را 10 بار تکرار کنید و هر بار احساس آرامش بیشتری کنید.

4- به اطراف خود نگاه کنید

کلر مایکلز ( Claire micheals) نویسنده کتاب "10 راه حل ساده برای از بین بردن استرس" می گوید: قدرت تمرکز برای داشتن زندگی راحت و معنا دار ضروری است.

اگر نسبت به چیزهایی که اتفاق می افتد بی توجه باشیم، داریم مانند یک کودک زندگی می کنیم. تمرکز حواس یعنی توجه کامل روی انجام یک کار در یک زمان مشخص، پس از چند بعدی بودن و انجام یک کار در لحظه خودداری کنید. زندگی کردن در زمان حال می تواند کمک زیادی به کم شدن نگرانی های شما بکند و آرامش بیشتری به شما بدهد.

تمرکز روی اشیاء اطرافتان تمرین خوبی برای از بین بردن استرس است. اگر خارج از منزل هستید، از رنگ و بوی گل ها لذت ببرید، به صدای آواز پرندگان گوش کنید و یا به یک درخت با دقت نگاه کنید. در فروشگاه ها به جزئیات یک لباس در پشت ویترین دقت کنید، زیور آلات را خوب نگاه کنید و روی چگونگی ساخت آن تمرکز کنید. با انجام این کارها به راحتی می توانید استرس را از خود دور کنید.

5- چای داغ بنوشید

اگر اهل خوردن قهوه هستید، بهتر است سعی کنید به جای قهوه چای سبز بنوشید. خوردن قهوه استرس را زیاد می کند در حالی که چای سبز آرام بخش است. نیکولاس پریکان (Nicolas perricone) نویسنده کتاب "7 راز سلامتی و زیبایی" می گوید: چای سبز باعث سلامت و زیبایی می شود.

6- عشق بورزید

یکی از راه های کم کردن استرس و داشتن آرامش بغل کردن حیوانات خانگی  ویا ناگهانی بغل کردن یکی از دوستان و یا افراد خانواده است. وقتی با دوست خود راجع به مسائل خوب صحبت می کنید، در واقع استرس خود را کم می کنید.

متخصصان می گویند روابط اجتماعی به مغز شما کمک می کند بهتر فکر کند و شما را تشویق کند که برای مسائلی که قبلا حل آنها غیر ممکن می نمود، راه حل مناسب پیدا کنید. مطالعات نشان داده روابط فیزیکی مثل نوازش یا بغل کردن ، به کاهش فشار خون و استرس کمک می کند.

7- خودتان را ماساژ دهید.

وقتی عضلات شما گرفته است و وقت کافی ندارید که به یک متخصص مراجعه کنید، از روش ساده زیر استفاده کنید:

- دو دست خود را روی شانه و گردن خود قرار دهید.

- شانه و گردن خود را با انگشتان به آرامی فشار دهید.

- به آرامی شانه های خود را ماساژ دهید.

- یک دست را روی ساعد دست دیگر قرار دهید.

- عضلات خود را با انگشتان به آرامی ماساژ دهید.

- یک دست را با دست دیگر از آرنج تا انگشتان به آرامی ماساژ دهید.

- این کار را با دست دیگر نیز انجام دهید.

8- زمانی را در خارج از منزل یا محل کار سپری کنید

افراد بالغ هم به تفریح احتیاج دارند. پس اگر احساس کردید که بیش از حد معمول استرس دارید و یا عصبانی هستید، یک جای آرام و ساکت برای استراحت پیدا کنید که بتوانید استرس و مشکلات خود را فراموش کرده و خود را ریلکس کنید. چند نفس عمیق بکشید و سعی کنید خود را آرام کنید. به خاطر داشته باشید که زمان همیشه در دستان شماست، پس آرام باشید.

9- خود را با موسیقی سرگرم کنید

موسیقی می تواند ضربان قلب را کاهش  و روح را تسلی  دهد. متخصصان می گویند هنگامی که استرس شما زیاد می شود، با گوش دادن به یک موسیقی آرام و مطبوع، به کاهش ضربان قلب و استرس خود کمک کنید.تحقیقات نشان داده  گوش کردن  موسیقی سنتی آرام بخش است. ( مترجم : قابل توجه خوانندگان عزیز ، به یاد خدا بودن و گوش دادن به صوت دل انگیز قرائت قرآن می تواند بهترین تاثیر را داشته باشد.)

10- به مغزتان استراحت دهید

30 ثانیه کافیست تا استرس شما جای خود را به آرامش بدهد. برای اینکار باید ذهن خود را به سمت موضوعات جالب و مثبت منحرف کنید. با تصور هر چیزی که به شما انرژی مثبت می دهد ، شروع کنید؛ تصویری از فرزند و یا همسرتان، عکس حیوانات ، تصور جواهر مورد علاقه شما که برای خریدش پول پس انداز کرده اید و تمام فکر هایی که برای مدت کوتاهی می تواند لبخند را روی لبان شما بیاورد، می تواند شما از یک فرد عصبی به فردی آرام تبدیل کند.

حداقل 30 درصد خانمها در تمامی جوامع از یکی از اختلالات جنسی در رنج هستند. اگر ما طبق آخرین سرشماری که در کشورمان انجام شد تعداد خانمهائیکه در سنی هستند که مسائل زناشوئی برای آنها مهم است را در نظر بگیریم، تعداد خانمهائیکه مبتلا به اختلالات جنسی هستند، رقم قابل ملاحظه ای را تشکیل خواهند داد.

عملکرد جنس در خانمها دو تفاوت عمده با مردان دارد:
•    عملکرد جنسی در خانمها خیلی پیچیده تر از مردان است.
•    عملکرد جنسی در خانمها خیلی کامل تر از مردان است.
به گزارش سلامت نیوز دکتر محمد رضا صفری نژاد طی یادداشتی با بیان اینکه :« بنا به دلایل زیادی این تعداد انبوه خانمها درمان نشده باقی می مانند و سبب مشکلات عدیده در زندگی می شوند.» تاکید کرد :« بسیاری از مشکلات جنسی در خانمها به راحتی قابل درمان هستند و یک خانم یا یک زوج نباید تا آخر عمر با مشکل مذبور بسوزند و بسازند. »
وی افزود:« متاسفانه ما در کلینیک خود پرونده های زیادی از مراجع قضائی داریم که جهت اظهار نظر برای طلاق به ما ارجاع شده اند. اینکه تمامی مردان مبتلا به اختلال جنسی به راحتی می توانند دنبال مشکل خود باشند اینهم صحیح نیست، در مردان نیز محدودیتهای زیادی وجود دارد، ولی این محدودیتها در خانمها خیلی بیشتر است. »

دلایل عمده برای اینکه مشکلات جنسی در خانمها درمان نشده باقی می مانند به قرار زیر هستند:
•    احساس شرم و حیا در بیان کردن آن
•    باور فرهنگی که صحبت کردن در مورد نیازهای جنسی نادرست است
•    عدم وجود مراکز معتبر برای تشخیص و درمان اختلالات جنسی
•    عدم وجود متخصصین کافی در این امر
•    عدم پرسش پزشکان زن در مورد چگونگی عملکرد جنسی از بیمارانشان

پزشکان خانم باید در مواردیکه مناسب است با اجازه خود بیمار از عملکرد جنسی وی سئوال کنند. در یک بررسی سطحی که بنده انجام دادم، مهمترین دلیل عدم پرسش متخصصین زنان و زایمان در مورد چگونگی عملکرد جنسی بیماران خود، عدم وجود دانش مربوطه بود. وقتی با همکاران صحبت می کنم می گویند وقتی در مورد یک بیماری ما دانش و آموزش کافی نداریم اگر بیمار مشکلی هم داشته باشد، در اقدامات تشخیصی و درمانی مشکل خواهیم داشت.

نیازهای جنسی یکی از نیازهای مهم بشر است و طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی جزو حقوق اولیه انسانها محسوب می شود. در کمال تاسف بنده همکار خانم دکتری داشتم که اگر بیماری مشکل در عملکرد جنسی خود را با وی در میان می گذاشت به بیمار می گفت که خجالت بکش و بلند شو برو!!

از طرف دیگر بسیاری از مشکلات جنسی در خانمها و آقایان در جامعه ما ناشی از کمبود شدید آگاهی و اطلاعلات است. این کمبود حتی در طبقه تحصیل کرده نیز بسیار زیاد است. به عنوان مثال در یک برنامه باز آموزی برای پزشکان عمومی که بنده بعنوان سخنران دعوت شده بودم در ابتدای شروع جلسه برای تست میزان اطلاعات پزشکان عمومی یک سئوالی مطرح کردم: مهمترین تفاوت در سیکل جنسی مردان و زنان کدام است؟ در سالن حدود 300 نفر پزشک عمومی زن و مرد وجود داشت، درکمال تعجب فقط سه نفر توانستند به این سئوال پاسخ صحیح دهند. موضوع جالب این بود که حتی خانم دکترها نیز از فیزیولوژی طبیعی بدن خود آگاه نبودند.

یکی از مهمترین مسائل برای تشخیص و درمان اختلالات جنسی در خانمها وجود متخصصین زن در این مورد است. برای تشخیص و درمان اختلالات جنسی یک تیم لازم است و این از عهده یک تخصص خاص بر نمی آید. این تیم در کلینیکهای مجهز که دارای امکانات تشخیصی و درمانی هستند مستقر می شود.

بنده در کلینیکهای اختلالات جنسی که در اروپا و آمریکا بوده ام، از ملزومات این کلینیکها وجود متخصصن زن و مرد از هر رشته در کلینیک بود تا بیماران مرد و زن بتوانند براحتی مشکلات خود را بیان کنند. چون بیان مشکلات جنسی که یکی ار محرمترین موضوعات زندگی است برای جنس مخالف اگر نگوئیم غیر ممکن است، خیلی مشکل می باشد.

پس از مقدمه فوق می پردازیم به موضوع این مقاله و آن اختلال در برانگیختگی جنسی در خانمها می باشد. برای روشن شدن موضوع ابتدا یک توضیح مختصر در مورد سیکل جنسی در خانمها ارائه می شود.
 یک سیکل یا چرخه جنسی در خانمها از 4 مرحله تشکیل می شود:
مرحله برانگیختگی، مرحله کفه یا همان مرحله تداوم رابطه زناشوئی، مرحله ارگاسم و مرحله فروکش.

یعنی یک سیکل جنسی طبیعی از برانگیختگی جنسی شروع می شود و بدنبال ارگاسم تمایل جنسی فروکش پیدا می کند.

 یک سیکل جنسی طبیعی در خانمها دو تفاوت عمده با مردان دارد: اولین تفاوت این است که خانمها برای رسیدن به ارگاسم معمولا 15-10 دقیقه زمان لازم دارند ولی در صورتیکه حدود 90 درصد مردان ظرف 2 دقیقه پس از برقراری رابطه زناشوئی به ارضاء جنسی می رسند. دوم اینکه در سیکل جنسی، مردان دارای یک مرحله بیش از خانمها هستند و آن این است که پس از مرحله چهارم یا فروکش، مردها وارد مرحله پنجم یا مرحله تحریک ناپذیری می شوند، در این مرحله مردها دیگر نمی توانند رابطه زناشوئی مجدد را از صفر شروع کنند. مدت زمان آن از چند دقیقه تا چند ساعت و تا چند روز متفاوت است.

با افزایش سن مرد این مدت زمان بیشتر می شود. در صورتیکه خانمها فاقد مرحله تحریک ناپذیری هستند و پس از رسیدن به ارگاسم می توانند دوباره از صفر رابطه زناشوئی را از سر بگیرند. یعنی اکثر خانمها در صورت فراهم بودن شرایط می توانند در یک بار رابطه زناشوئی طبیعی چندین بار ارگاسم را تجربه کنند.

بسیاری از خانمها با این شکایت مراجعه می کنند که در زندگی هیچوقت ارگاسم یا ارضاء جنسی را تجربه نکرده اند و نباید بلافاصله آنرا اختلال در رسیدن به ارگاسم تلقی کرد. برای رسیدن به ارگاسم خانم باید ابتدا وارد مرحله برانگیختگی جنسی شود، بنابراین وقتی خانمی نمی تواند وارد فاز برانگیختگی جنسی شود، بنابراین سیکل جنسی شروع نخواهد شد تا فرد مذبور ارگاسم را تجربه کند.

 اختلال در برانگیختگی جنسی را نباید با ختلال در کاهش میل جنسی اشتباه کرد. در اختلال در برانگیختگی جنسی بیمار میل جنسی دارد ولی بنا به دلایلی دچار برانگیختگی یا به عبارت دیگر تحریک جنسی نمی شود. این بیماران از نظر روانی دچار تحریک جنسی نمی شوند. برانگیختگی جنسی قابل اعتماد و لذت بخش مهمترین جزء سیکل جنسی در خانمها است.

اختلال در برانگیختگی جنسی دارای انواع زیر است:

•    اختلال در برانگیختگی جنسی فیزیکی: در حالت طبیعی نقاط مختلف بدن خانمها حساس به تماسهای فیزیکی است که توسط این تماسهای فیزیکی یک زن برانگیختگی جنسی پیدا می کند. در این نوع اختلال در برانگیختگی جنسی، تماسهای فیزیکی منجر به برانگیختگی جنسی زن نمی شوند.

•    اختلال در برانگیختگی جنسی روانی: هم مرد و هم زن با افکار، فانتزی، دیدن، شنیدن و غیره می تواند دچار برانگیختگی یا تحریک جنسی شود. در خانمهائیکه دچار  اختلال در برانگیختگی جنسی روانی هستند، موارد مذبور منجر به تحریک جنسی نمی شوند.

•    اختلال در برانگیختگی جنسی مرکب: یعنی این خانمها نه با تماسهای فیزیکی و نه با افکار و فانتزی وارد فاز برانگیختگی جنسی سیکل جنسی نمی شوند.

•    برانگیختگی جنسی نا خوشایند: اینگونه خانمها وقتی دچار برانگیختگی جنسی در ناحیه دستگاه تناسلی می شوند، یک احساس ناخوشایند به آنها دست می دهد و بنابراین همیشه سعی دارند از روابط زناشوئی دوری بجویند.

علل اختلال در برانگیختگی جنسی در خانمها
موضوع برانگیختگی جنسی در خانمها خیلی مفصل و پیجیده است. فقط برای این اختلال کتابهای متعدد نوشته شده است. مهمترین علل اختلال در برانگیختگی جنسی در خانمها به قرار زیر هستند:
•    بیماریهای مزمن مثل دیابت و ام اس
•    بیماریهای عروقی که جریان خون دستگاه تناسلی را مختل می کنند
•    افسردگی
•    اختلالات هورمونی
•    عدم وجود رابطه عاطفی خوب با همسر
•    مصرف بعضی از داروها مثل قرصهای ضد حاملگی، داروهای ضد افسردگی، فشارخون و آرامبخشها
•    آسیب به عروق لگن در اثر عمل جراحی یا پرتودرمانی
•    آسیب به اعصاب دستگاه تناسلی مثل آسیب به نخاع و سکته مغزی
•    شیر دادن به بچه
•    بیماریهای هورمونی مثل بیماریهای تیروئید و درآوردن تخمدانها
•    یائسگی
•    استرسهای هیجانی
•    سابقه سوء استفاده جنسی
•    آزار و اذیت جنسی
•    آزار و اذیت فیزیکی مثل کتک خوردن
•    سوء استفاده روحی و روانی
•    محرومیت، داغداری، عزاداری
•    احساس بد نسبت به اندام خود
•    وسواس

البته این لیست بسیار طولانی است و من به همین بسنده می کنم.

درمان اختلال در برانگیختگی جنسی:
اختلال در برانگیختگی جنسی دو روش عمده درمانی دارد:
  دارو درمانی :  در خانمهائیکه علت کمبود هورمونهای زنانه هستند، می توان آنها را تجویز کرد. فرآورده های مختلف از هورمونهای زنانه در بازار وجود دارند که پزشک با توجه به شرایط بیمار می تواند آنها را تجویز کند.
    داروهای دیگری هم برای درمان این اختلال در خانمها وجود دارند که خارج مبحث این نوشتار می باشد.

   روان درمانی: در بسیاری از موارد مشکل بیمار ریشه در مسائل روانی و شخصی دارد، در همچون مواردی بیمار باید نزد منخصص مربوطه ارجاع شود. تاکید می کنم که این متخصصین باید واجد شرایط باشند و معمولا آنها دارای دکتری روانشناسی بالینی (نه روانپزشک) بوده که دوره های تکمیلی درمان اختلالات جنسی را گذرانده باشند.

آرتروز شایع ترین بیماری عضلانی – اسکلتی است. شیوع آن با گذشت سن افزایش پیدا می‌کند و در 60 سالگی بیشتر از 60 درصد مردم به درجاتی از این اختلال در چندین مفصل خود مبتلا هستند. چاقی به علت فشار آوردن به زانو با آرتروز این ناحیه در ارتباط است. برخی از استرس‌های شغلی یا ورزش هم با آرتروز در ارتباطند. برای مثال آرتروز شانه در راننده‌های اتوبوس شایع تر است. علائم آرتروز معمولا موضعی است.

اهداف درمانی باید براساس شدت بیماری و در مورد هر فرد به طور جداگانه برنامه ریزی شود. برای اطلاعات بیشتر در مورد این بیماری و درمان‌های آن با دکتر سید‌احمد رئیس السادات دبیر انجمن طب فیزیکی و توانبخشی ایران و عضو هیات علمی بیمارستان مدرس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت و گویی را انجام دادیم که به شرح زیر است:

آرتروز ( استئوآرتریت) یک بیماری دژنراتیو مزمن بسیار شایع است که می‌تواند عوارض ثانویه جدی بر سلامت افراد وارد کند و باعث اختلال عملکرد و محدودیت فعالیت در سالمندان شود و نهایتاً هزینه‌های قابل توجهی بر سیستم بهداشت و درمان جامعه تحمیل کند.

آرتروز چیست و تحت تاثیرچه ایجاد می‌شود ؟

آرتروز(استئوارتریت) شایع‌ترین بیماری مفصلی در انسان است که در آن تحلیل غضروف مفصلی و درگیری استخوان زیر غضروفی باعث التهاب بافت‌های اطراف مفصل و نهایتا تخریب ساختار آن می‌شود. این بیماری می‌تواند بدون علت خاصی ایجاد شود و یا ممکن است ثانویه به علل دیگری ایجاد شود . از جمله علل زمینه ساز آرتروز می‌توان به صدمات و آسیب‌های شغلی و ورزشی،عوامل مکانیکی و ساختاری بدن (مانند انحرافات و بد شکلی سیستم اسکلتی نظیر زانوی پرانتزی و ضربدری)، بیماری‌های سیستم غدد و متابولیسم، اختلالات ژنتیکی و مادرزادی اشاره کرد .

بزرگترین عامل خطر برای بیماری آرتروز افزایش سن است. از عوامل خطر مهم دیگر می‌توان به ضربه‌های شدید و مکرر ناشی ازآسیبهای شغلی و چاقی اشاره کرد. نکته قابل توجه درمورد چاقی این است که این معضل که از عوامل قابل کنترل مسبب آرتروز است‌، علاوه بر تاثیر برروی مفاصلی که وزن بدن را تحمل می‌کنند(از قبیل زانو) در ایجاد آرتروز مفاصل دیگر از جمله مفاصل بین انگشتان دست نیز نقش دارند.

کدام یک از نواحی بدن بیشتر مستعد آرتروز است؟ و آرتروز چه قدر با افزایش سن ارتباط دارد ؟

آرتروزممکن است هر یک از مفاصل را درگیر سازد ولی شایع‌ترین مفاصل درگیر عبارتند از مفاصل دست، پا، زانو، ران و ستون فقرات .

در سنین زیر 50 سال توزیع آرتروز زانو در بین مردان و زنان مشابه یکدیگر است. با افزایش سن این میزان افزایش پیدا می‌کند به طوری که میزان شیوع آن از 30درصد در زنان 45 تا 65 سال به65درصد در زنان بالای 65 سال می‌رسد. در سنین بالاتر آتروز مفصل ران در مردان و آرتروز مفاصل بین انگشتی و قاعده شست در زنان شایع‌ترمی‌شود.

علایم و نشانه‌های آرتروز کدامند؟

درد‌، خشکی و محدودیت دامنه حرکتی مفاصل و گاه تورم مفصلی از مهمترین تظاهرات آرتروز به شمار می‌روند. این شکایات معمولا با تحرک و فعالیت تشدید پیدا می‌کنند و با استراحت نسبی بهبود پیدا می‌کنند. ممکن است مبتلایان به آرتروز از احساس سایش و صدای تق‌تق مفصل شکایت داشته باشند . در موارد شدید، بیماری آرتروز می‌تواند منجر به دردهای مزمن و حتی اختلال در وضعیت خواب و روح و روان بیمار شود و عملکرد فردی و اجتماعی وی را تحت‌الشعاع قرار دهد.

نوع تغذیه چگونه در شکل‌گیری آن نقش دارد؟

در حال حاضر در شکل گیری این بیماری رژیم غذایی خاصی مطرح نشده است. اگرچه همانطور که گفته شد چاقی یکی از علل ایجاد و تشدید این بیماری است، پس رژیم‌های غذایی که منجر به اضافه وزن در بیماران می‌شود می‌تواند باعث تشدید و یا ایجاد این بیماری شود. نکته قابل ذکر در مورد تفکری است که در میان مردم رایج است و آن مصرف کله پاچه و پای مرغ برای ایجاد غضروف و بهبود آرتروز مفاصل است در این خصوص باید گفت که تاکنون هیچ مدرک و شواهد علمی قابل توجهی به نفع این نظر منتشر نشده است.

در مورد مصرف ویتامین‌ها و نقش آنها در درمان آرتروز مطالعات قطعی وجود ندارد اما در افرادی که رژیم غذایی آنها سرشار از ویتامین‌های C (ویتامین ث) و D (ویتامین د) است شدت آرتروز کمتر گزارش شده است. ضمنا اینکه آیا این تاثیر با داروهای مکمل حاوی ویتامینها نیز ایجاد می‌شود نامشخص است. اخیرا دارویی به نام پروتلوس که حاوی املاح استرنسیوم است به بازار آمده که در بررسی‌های اولیه به نظر می‌رسد بتواند از سرعت پیشرفت آرتروز بکاهد.

تشخیص آرتروز بر چه اساسی است؟

تشخیص آرتروز بر اساس شرح حال و معاینات بالینی و بهره‌گیری از روش‌های تصویر‌برداری از جمله گرافی(عکس ساده) است.

به بحث درمان و ورزش‌های کمک‌کننده به روند درمان و نقش درمان‌های طب فیزیکی در درمان آن اشاره کنید؟

انجام ورزش‌های آبی و آیروبیک (هوازی) هر دو در بهبود آرتروز سودمندند. ورزش‌های گوناگون هم از میزان درد می‌کاهند و هم سبب بهبود حرکت و عملکرد مفاصل آرتروزی می‌شوند. نکته مهم این است که ورزش درمانی برای هر فرد متناسب با شرایط سنی و جسمی، بیماری‌های همراه(زمینه‌ای)، شدت آرتروز و یافته‌های معاینات بالینی وی تجویز می‌شود. درست مثل هر نسخه دارویی که در آن شکل دارو، دوز، زمان استفاده و ملاحظات و احتیاط‌های حین مصرف دارو مشخص است، تجویز ورزش در بیماران نیز باید توسط پزشک انجام شود و در هرنسخه ورزشی نوع ورزش، شدت، طول مدت هر جلسه و تعداد جلسات در روز و هفته و احتیاط‌های حین ورزش مشخص باشد. آرتروز زانو سبب می‌شود به دلیل کم تحرکی ناشی از درد، قدرت عضلات پیرامون زانو کاهش یابد. از سوی دیگر کاهش قدرت عضلات سبب ایجاد و افزایش شدت آرتروز می‌شود. در بسیاری از بیماران عدم تناسب بین قدرت و انعطاف‌پذیری عضلات سبب تشدید آرتروز می‌شود.

بنابراین علاوه بر ورزش‌های تقویتی عضلات بویژه عضله چهار سر و نزدیک کننده‌های ران، تمرینات کششی برای افزایش انعطاف پذیری عضلات پشت و کنار ران و حتی تمرینات تعادلی می‌تواند مفید واقع شود. پیاده‌روی یکی از مناسب ترین ورزش‌ها در مبتلایان به آرتروز زانو است اما باید از حرکت روی سطوح شیبدار به ویژه سر پائینی پرهیز شود. همچنین دوچرخه ثابت با ارتفاع بلند صندلی به دلیل این که بخشی از وزن بیمار توسط صندلی دوچرخه تحمل می‌شود و از فشار بر زانوها می‌کاهد به ویژه در افراد چاق مناسب‌تر است. در مورد استفاده از وسایل ورزشی ثابت و تجهیزاتی که قابلیت تنظیم براساس شرایط فیزیکی بیماران را ندارند‌(از جمله وسایل نصب شده در پارک‌ها ) باید توجه داشت که این لوازم در برخی افراد به خصوص بیماران سالمند ممکن است آسیب رسان باشند چرا که بیماری‌های زمینه ای سالمندان در انتخاب نوع ورزش و تنظیمات تجهیزات ورزشی باید مد نظر قرار گیرد.

اخیرا کاربرد ورزشی به نام تای چی در سالمندان و به ویژه مبتلایان به آرتروز و استئوپروز(پوکی استخوان) مورد توجه پزشکان و بیماران واقع شده است. این ورزش یکی از ورزش‌های سنتی چینی است که به مرور زمان مورد اصلاح و تغییرات جدی قرار گرفته است‌. اساس این ورزش شامل حرکات ریتمیک وآهسته هستندکه باعث افزایش ریلکسیشن(آرام‌سازی)‌، بهبود قدرت و تعادل‌، انعطاف‌پذیری و اعتماد به نفس می‌شود. تحقیقات اولیه نشان داده است که این ورزش در بهبود علائم بیماران بالای 65 سال مبتلا به آرتروز زانو موثر است.

راجع به کاربرد‌های کفش و کفی طبی و وسایل کمکی حرکت در مبتلایان به آرتروز توضیح دهید؟

بر اساس شرایط بیماران مبتلا به آرتروز زانو و نیز شست دست گاهی تجویز وسایل کمکی حرکت‌، کفش و کفی طبی لازم است . در مورد آرتروز زانو‌ها‌، کفش و کفی مناسب باید بر اساس معاینه و تجویز پزشک تهیه شود و برای انتخاب صحیح آن باید علاوه بر وضعیت زانو‌ها مواردی چون معاینات مچ پا و نحوه قرارگیری کشکک مورد ارزیابی قرار گیرد. استفاده از کفی‌ها با لبه داخلی در افرادی که دچار زانوی ضربدری (والگوس) هستند و استفاده از کفی‌های با لبه خارجی به همراه بانداژ مفصل ساب تالار در افرادی که دچار زانوی پرانتزی (واروس) هستند و همچنین بانداژهای خاصی که کشکک را به سمت داخل زانو می‌آورد‌، توصیه می‌شود.

وسائل کمکی حرکت مانند عصا و چوبدستی می‌تواند تا 25 درصد از وزن بر روی پای مقابل را کاهش دهد و سبب کاهش درد و بهبود عملکرد شود از این رو استفاده از عصا در سمت مقابل در برخی بیماران آرتروزی توصیه می‌شود. اما استفاده از زانوبند طبی در مراحل اولیه آرتروز توصیه نمی‌شود.ارتفاع عصا و نحوه صحیح استفاده از آن بسیار مهم است. طول مناسب برای عصا فاصله ازکف زمین تا تروکانتر بزرگ استخوان ران (تقریبا محل درز جیب شلوار ) است و آرنج بیمار حین استفاده از عصا باید حدود 20 درجه خم باشد.

درمان جراحی در چه زمان توصیه می‌شود؟

جراحی معمولا در مواردی که آرتروز شدید باعث اختلال در فعالیت بیمار شده باشد ومعضلات بیمار به درمان‌های غیر جراحی پاسخ نداده باشند در نظر گرفته می‌شود.یکی از مواردی که در جراحی‌های نواحی آرتروزی مهم است‌، در نظر گرفتن یک دوره مناسب توانبخشی قبل وپس از اعمال جراحی است که شامل آموزش بیماران‌، تمرین درمانی و به کارگیری روش‌های مختلف فیزیوتراپی است. روش‌های مختلف جراحی ممکن است به صورت آرتروسکوپی و یا جراحی باز انجام شود.در روش آرتروسکوپی معمولا از طریق سوراخهای ریزی جراحی انجام می‌شود.جراحی‌های ارتوپدی بر حسب شرایط بیمار ونظر پزشک از یک شستشو و تمیز کردن فضای مفصلی تا تعویض کامل مفصل متفاوت اند.

آیا درمان قطعی آرتروز ممکن است یا بیشتر درمان‌ها نقش کاهش درد و جلوگیری از پیشرفت بیماری را دارند؟

هدف کلی از درمانهای متنوع فیزیکی و دارویی در مبتلایان به آرتروز کند کردن روند تخریبی و دژنراسیون در مفاصل، کاهش درد، حفظ یا بهبود حرکت مفصلی و عملکرد آن و نهایتاً ارتقائ کیفیت زندگی بیمار است.

در مورد ترتیب استفاده از درمان‌های غیرجراحی و جایگاه آنها در درمان آرتروز زانو هنوز اتفاق نظر کلی وجود ندارد، اما در این میان اثرات کاهش وزن در افراد چاق، انجام ورزش‌های هوازی (آیروبیک)، ورزش‌های آبی و تمرینات مقاومتی و تقویتی کاملاً ثابت شده و به افراد مبتلا به آرتروز توصیه می‌شود.

در مورد درمان‌های آرتروز زانو و اثر بخشی آنها توضیحاتی بفرمایید؟

به طور کلی درمان‌ها شامل استفاده از داروها (موضعی‌، خوراکی و داخل مفصلی)، استفاده از مکمل‌ها‌، درمان‌های فیزیکی و جراحی است .اثر بخشی برخی از این درمان‌ها تایید شده است. داروهایی که برای درمان درد آرتروز زانو در مراحل اولیه مورد استفاده قرار می‌‌گیرند عبارتند از استامینوفن، داروهای ضد التهابی غیر‌کورتونی (خوراکی و یا موضعی) مانند دیکلوفناک، ناپروکسن و سلکسیب . گاهی از داروهای مخدر خفیف مانند ترامادول برای کاهش موقت درد و بهبود عملکرد استفاده می‌‌شود. در افراد مسن، بیماران مزمن قلبی، عروقی و کلیوی و همچنین بیمارانی که سابقه خونریزی معده و اثنی عشر دارند استفاده از داروهای ضد التهابی غیر کورتونی خوراکی باید با احتیاط صورت گیرد و ترجیحا از داروهای موضعی و یا جایگزین آنها استفاده شود. تزریقات داخل مفصلی هیالورونات، دولوکستین و مخدرها در مواردی که درمانهای اولیه پاسخ نداده اند مورد استفاده قرار می‌‌گیرند.

اگرچه مصرف مکمل‌هایی که به عنوان غضروف ساز و افزایش دهنده قد در مبتلایان به آرتروز مفاصل تحت تبلیغات گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرند، اثرات ثابت شده و قطعی ندارد‌. انواع مختلف این مکمل‌ها در برخی از بیمارانی که دچار آرتروز مفصلی شده اند ممکن است سبب درجاتی از کاهش درد شود، اما اینکه استفاده طولانی مدت مکمل‌ها بتواند از میزان آرتروز و یا پیشرفت آن بکاهد شواهد علمی ثابت شده ای ندارد و حتی برخی از این مکمل‌ها در بیماران مبتلا به دیابت ممکن است سبب افزایش قند خون شود. درحال حاضر استفاده طولانی مدت کندروتین سولفات و گلوکز آمین توصیه نمی‌شود. درمانهای فیزیوتراپی نیز با بهره گیری از سرما، گرما، تحریک الکتریکی و ورزش درمانی می‌توانند اثرات مفیدی در مبتلایان به آرتروز مفاصل داشته باشند. استفاده طولانی مدت از دستگاه‌ها‌ی تحریک الکتریکی (TENS ) در موارد درد مزمن متوسط تا شدید، به ویژه وقتی بیماران به دلایل شخصی و یا بیماریهای همراه امکان اعمال جراحی تعویض مفصل را ندارند می‌‌تواند کمک کننده باشد.

درمان‌های دستی و مداخلات روانی و اجتماعی از جمله مواردی هستند که بر اساس شرایط بیمار ممکن است در مبتلایان به آرتروز مفید واقع شوند.

در مورد تزریقات داخل مفصلی به خصوص زانو شرح دهید .آیا اثرات این دارو‌ها دائمی‌هستند؟

شایعترین تزریقاتی که در داخل زانو در حال حاضر انجام می‌شود شامل تزریق انواع استروئید(کورتون) و ونیز تزریق دوره‌ای Visco supplemen‌های حاوی هیالورونیک اسید که به عصاره‌های تاج خروس و یا آمپولهای ژله‌ای معروف شده‌اند می‌شود. استفاده مناسب از هر دوی این تزریقات می‌تواند اثرات مفید ولی موقتی در تسکین درد و بهبود عملکرد بیماران داشته باشد و این درمان باعث می‌شود که در فرصت چند ماهی که از شدت درد کاسته می‌شود امکان انجام ورزش و کاهش وزن و اثرات دراز مدت ناشی از آن‌ها فراهم شود. اما تزریقات مکرر کورتون درون مفصلی بخصوص در فواصل کوتاه و به ویژه درمبتلایان به استئوپروز (پوکی استخوان) توصیه نمی‌شود.

در کل به ویژه در مواردی که همراه با آرتروز التهاب مقاوم به درمان‌های فیزیکی و خوراکی وجود داشته باشد، ممکن است تزریقات کورتون مفید واقع شود. در این خصوص ترجیح این است که در هر مفصل در هر سال بیش از سه تزریق انجام نشود.اگر چه استفاده ازمحصولات مختلف هیالورونیک به دلیل نداشتن برخی از عوارض جانبی کورتون‌های داخل مفصلی رو به افزایش است و ممکن است تاثیر آن‌ها طولانی مدت‌تر باشد اما این دارو‌ها نیز اثر قطعی و ثابت شده‌ای در غضروف‌سازی و بهبود دائمی مفاصل آرتروزی ندارند و بیشتر جنبه روغن کاری مفاصل و بهبود حرکت در آنها را دارند .

آیا جایگاه داروهای گیاهی در درمان آرتروز مشخص است؟

بعضی از گیاهان دارویی دارای اثرات نسبی مفیدی هستند که از آن جمله می‌توان به گیاه پنجه شیطان(که قرصهای آن به تلتونال معروفند) اشاره کرد ولی برخی از قبیل زنجبیل تاثیرات قطعی ثابت شده ای ندارند . هر چند توصیه‌هایی در مورد سودمندی سویا‌، مواد غذایی سرشار از امگا 3 و حتی ادویه جات در مبتلایان به آرتروز شده است در کل توصیه می‌شود مصرف این مواد نیز تحت نظر پزشک صورت گیرد تا با انتخاب درست آنها از عوارض جانبی احتمالی جلوگیری شود.

آیا طب سوزنی و چشمه‌های آب گرم در درمان آرتروز مفید است؟

بر اساس تحقیقات علمی کاربرد طب سوزنی و استفاده از چشمه‌های آب گرم در مراحل اولیه و شدتهای پائین و متوسط آرتروز زانو می‌تواند موثر باشند و سبب کاهش درد و بهبود حرکات مفصل می‌شوند‌، اما اثرات طولانی مدت این روش‌ها هنوز روشن نیست.

آیا آرتروز لزوما یک بیماری پیشرونده محسوب می‌شود؟ چه کنیم تا از ایجاد و یا تشدید آرتروز جلوگیری کنیم؟

پیشرفت این بیماری وابسته به عللی است که در ابتدا ذکر کردیم. به طور مثال در فردی که مبتلا به آرتروز خفیف است چنانچه در طی زمان دچار افزایش وزن شود و به دلیل کم تحرکی دچار ضعف عضلات شود آرتروز قطعا پیشرفت خواهد کرد.

اصلاح الگوی زندگی شامل تغذیه مناسب و پیشگیری از اضافه وزن، رعایت وضعیت‌های صحیح بدن در فعالیت‌های روزمره از جمله خودداری از دو زانو و چهار زانو نشستن، استفاده از توالت فرنگی، محدود کردن دفعات بالا و به ویژه پایین آمدن از پله، غذا خوردن پشت میز به جای نشستن در کنار سفره از جمله دستورات ساده و قابل اجرایی است که می‌تواند ازپیشرفت و شدت آرتروز بکاهد. همچنین علاوه بر این انجام ورزش‌های مناسب می‌تواند در به تاخیر انداختن بروز این بیماری کمک کننده باشد. نکته مهم اینکه کاهش 5 کیلوگرم از وزن ممکن است تا حدود پنجاه درصد از فشار بر روی مفاصل زانو را کم کند.

راجع به درمان‌های نوین و جدیدی که در مبتلایان به آرتروز به کار می‌رود شرح دهید؟

افزایش بیماری‌های مزمن و نیز وجود بیماریهایی که درمان قطعی برای آنها شناخته نشده است سبب معرفی و گسترش دسته جدیدی از درمان‌ها از جمله ژن درمانی‌، استفاده از سلول‌های بنیادی و پلاسمای غنی از پلاکت شده است . اساس کاربرد این درمانها استفاده از توان بیولوژیکی بدن در پاسخ به آسیب‌ها و اختلالات موجود است. در مورد سلولهای بنیادی مطالعات قابل قبولی در ایران در حال اجرا است و مراحل اولیه درمان با این روش درمانی با موفقیت گزارش شده است. اگرچه تاثیر دراز مدت آن نیز به طور کامل مشخص نشده است و نیازمند گذر زمان است. در این روش نیز سلولهای بنیادی جدا شده از فرد تحت کشت قرار گرفته و بعد از ایجاد شرایط مناسب به داخل زانوی بیمار تزریق می‌شود.

در چند سال اخیر استفاده از درمانهای موسوم به تزریقات سرم غنی از پلاکت ( PRP) ( Platelet Rich Plasma ) رو به گسترش نهاده است . در برخی تبلیغات اثرات درمان‌های پلاسمای غنی از پلاکت را به سلول‌های بنیادی نسبت می‌دهند. اما نکته مهم اینست که این روش اگرچه در صورت استفاده بجا می‌تواند مفید و موثر باشد اما با درمان‌های سلول بنیادی متفاوت است . اساس استفاده از پلاسمای غنی از پلاکت بر این پایه بنا شده است که پلاکت‌ها که از سلول‌های موجود در خون انسان هستند دارای دانه‌هایی (گرانول‌هایی) هستند که مواد موجود در آنها از جمله عوامل رشد مختلف می‌تواند در روند ترمیم بافتها و تسریع التیام نسوج موثر باشد.در این روش از بیماران سی تا پنجاه سی سی خون گرفته می‌شود و پس از دو مرحله سانتریفیوژ سه تا پنج سی سی از پلاسمای غنی از پلاکت که غلظت پلاکت‌ها در آن حدوداً یک میلیون در میکرولیتر یعنی به طور متوسط 5 برابر غلظت پلاکت در خون طبیعی است درون مفصل بیمار تزریق می‌شود .

پزشکان امیدوارند که استفاده از این روش با افزایش غلظت فاکتورهای رشد سبب بهبود ترمیم بافتها و از جمله بهبود آرتروز بیماران شود. برخی از مطالعات اولیه آزمایشگاهی و مطالعات بر روی حیوانات‌، قابلیت‌های فاکتورهای رشد موجود در پلاکت‌ها را در تکثیر سلولها، غضروف سازی و ترمیم بافتهای آرتروزی نشان داده اند اما هنوز شواهد کافی و دقیق در مورد اثرات پیشگیری کننده یا درمانی دراز مدت پلاسمای غنی از پلاکت در آرتروز انسان وجود ندارد.آنچه مهم است برخی مطالعات بالینی انجام شده طی 3-4 سال اخیر‌، اثرات مثبت تزریق پلاسمای غنی از پلاکت را در کاهش درد و خشکی مفصلی، بهبود عملکرد و افزایش کیفیت زندگی در مبتلایان به آرتروز اثبات کرده اند . ضمن اینکه مطالعات مذکور تا کنون عوارض جانبی قابل توجهی را نشان نداده اند.

آیا در ایران مطالعاتی زمینه اثراتPRP در آرتروز انجام شده است ؟

در ایران نیز از حدود 2 سال پیش درمان با PRPرو به فزونی گذاشته است.در این مدت اگرچه مواردی از سوء استفاده و عوارض ناشی از کاربرد این روش توسط افراد غیر متخصص و در مراکز غیر مجاز و شرایط غیر استاندارد و از جمله استفاده از کیت‌های نامرغوب و نامعتبر و به ویژه در موارد تبلیغاتی که جنبه زیبایی داشته اند گزارش شده است اما نتایج تحقیقات اولیه انجام شده در مراکز مختلف دانشگاهی از جمله گروه طب فیزیکی و توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی که در بیمارستان شهید مدرس( سعادت آباد) انجام گرفته است اثرات مثبت PRPدر مبتلایان به آرتروز خفیف تا متوسط را تایید کرده است. بر اساس این مطالعات مشابه آنچه در برخی مطالعات غربی نیز منتشر شده است بهبود در وضع مبتلایان به آرتروز حد اقل تا بیش از 9 ماه ادامه پیدا می‌کند و در این مدت میزان درد و استفاده از مسکن‌ها به میزان قابل توجهی کاهش پیدا می‌کند. اگرچه در ایران در برخی مراکز تجربه کافی برای انجام این درمان‌ها وجود دارد مهم این است که کاربرد این روش باید متناسب با نتایج مطالعات گسترش یابد و باید از شتاب‌زدگی و استفاده بی رویه از آن اجتناب شود.

چه نکات دیگری در خصوص کاربرد PRP در طب فیزیکی و توانبخشی ضروری است؟

اول اینکه PRP درمانی معمولا خط اول درمان مبتلایان به آرتروز نیست. نکته دوم اینکه سایر درمانهای فیزیکی و توانبخشی از جمله ورزش درمانی صحیح و اصلاح الگوی مناسب زندگی باید در ادامه درمان با PRP ادامه یابد و در آخر اینکه پلاسمای غنی از پلاکت جایگزین درمانهای جراحی ارتوپدی از جمله تعویض مفصل در مبتلایان به آرتروز شدید نیست و در کل با توجه به اینکه درمان باPRP هنوز به عنوان درمان استاندارد معمول شناخته شده نیست توصیه می‌شود بیماران در صورت تمایل به استفاده از این روش حتما به مراکز ذیصلاح دانشگاهی مراجعه کنند.

احتمالا در مورد تغییرات ضربان قلب یا HRV چیزی نشنیده‌اید اما می‌دانید حالا پزشكان از این اندكس به عنوان یكی از مهم‌ترین معیارهای سلامت صحبت می‌كنند؟ پزشكان می‌گویند HRV مهم‌ترین معیار سلامت انسان‌هاست كه چیزی از آن نمی‌دانند. میزان تغییرات ضربان قلب، به عنوان معیاری برای احتمال ابتلا به بیماری‌ها و مشكلاتی مثل مشكلات قلبی، افسردگی، اضطراب، دیابت و مشكلات خواب به كار گرفته می‌شود. مشخص شده كه برخی بیماری‌ها با كاهش دامنه تغییر در ضربان قلب ارتباط دارند و برعكس، كاهش این دامنه می‌تواند به معنای احتمال بیشتر ابتلا به برخی بیماری‌ها باشد.

سرعت ضربان قلب مهم است؛ وقتی قلب‌تان خیلی تند یا كند بزند دچار مشكل می‌شوید، اما شاید مهم‌تر از تعداد ضربا‌ن‌های قلب، میزان تغییرات زمان بین هر ضربه است؛ معیاری كه می‌تواند به شما نشان دهد چقدر در معرض بیماری‌ها هستید.

 اهمیت زمان میان 2 ضربه

از لحاظ علمی، HRV به مقدار زمان میان 2 ضربه قلب و تغییرات احتمالی در این زمان اشاره می‌كند. برای آنكه بهتر متوجه شوید، می‌توانید به مثال زیر فكر كنید: هر ضربه قلب (یعنی پمپ شدن خون از قلب به تمام بدن) را مشابه یك نت موسیقی بدانید. اینگونه با ضربان قلب یك آهنگ ساخته می‌شود اما HRV در كیفیت این آهنگ بسیار نقش دارد، زیرا این اندكس است كه سرعت موسیقی، سریع شدن یا كند شدن آن را تعیین می‌‌كند.

دكتر ماجازاریچ، متخصص قلب در مركز آموزش لنوكس هیل می‌گوید: HRV درواقع فاصله بین 2 ضربان قلب است، برخلاف صداهای قلب نمی‌توان صدای قلب در این حالت را شنید اما این زمان با واحدی به نام میلی سكند یا هزارم ثانیه اندازه‌گیری می‌شود، اگرچه شاید عجیب به نظر برسد اما هرقدر زمان HRV طولانی‌تر باشد بهتر بوده و نشانگر سلامت است. در واقع می‌توان اینگونه نتیجه گرفت كه تعداد ضربان بالا با فاصله بسیار كم میان ضربان‌ها بسیار بد است و از آن بدتر این است كه قلب نتواند تغییری در ریتم خود رقم بزند. به عبارتی قلب سالم قلبی است كه بتواند خیلی سریع سرعت خود را افزایش یا كاهش دهد.

تعداد ضربان بالا با فاصله بسیار كم میان ضربان‌ها بسیار بد است و از آن بدتر این است كه قلب نتواند تغییری در ریتم خود رقم بزند. به عبارتی قلب سالم قلبی است كه بتواند خیلی سریع سرعت خود را افزایش یا كاهش دهد

  قلب‌تان را آماده كنید

حالا بهتر است روی مسائل كاربردی كه به نفع سلامت شماست تمركز كنید: خبر خوب این است كه كنترل HRV كار نسبتا ساده‌ای است. دكتر زاریچ در این مورد می‌گوید: وقتی ورزش می‌كنید عضلات بدن شما آماده‌تر و هماهنگ‌تر می‌شود و اینگونه تحمل بیشتری در مقابل فشارها و فعالیت‌ها پیدا می‌كند؛ قلب شما هم همین‌گونه است، با ورزش كردن با برنامه و هدف‌دار می‌توانید به شیوه‌های مختلف به قلب‌تان كمك كنید؛ ازجمله اینكه HRV خود را تنظیم كنید.

پروفسور كنراد ارنست، متخصص فیزیولوژی ورزشی در دانشگاه بات می‌گوید كه تحقیقات او و تیمش نشان داده كه انجام روزانه 30 تا 45 دقیقه تمرینات ورزشی با شدت متوسط به شكل پیاده‌روی یا دوچرخه‌سواری، بهترین فعالیت ممكن برای افزایش HRV است. اما سایر روش‌هایی كه می‌توانند به افزایش HRV شما كمك كنند، عبارتند از:

نفس كشیدنی كه عمرتان را زیاد می‌كند

1- تنفس طولانی و عمیق

با كاستن از تعداد تنفس و داشتن تنفس عمیق و طولانی، شما می‌توانید سیستم عصبی خودكارتان را آرام كنید و HRV خودتان را افزایش دهید. بهترین حالت این است كه در هر دقیقه 7 بار عمیق و طولانی نفس بكشید. دكتر روزالبا كورتن، متخصص طب داخلی و محقق در زمینه تنفس می‌گوید: شاید در آغاز انجام پشت سر هم تنفس‌های عمیق و طولانی سخت باشد و شما را خسته كند اما مطمئن باشید آرام‌آرام به آن عادت خواهید كرد و مشكلی نخواهید داشت.

در ترافیك نمانید

2- از آلودگی هوا دور شوید

آلودگی هوا می‌تواند مشكلات زیادی را برای بدن شما رقم بزند؛ برای همین سعی كنید از ماندن در ترافیك و بودن در مناطق بسیار آلوده فرار كنید. اما اگر مجبور به بودن در این محیط‌ها هستید با اضافه كردن ماهی‌های روغنی به بدن‌تان امگا3 برسانید، زیرا امگا3 می‌تواند تا حدودی تاثیرات مخرب آلودگی هوا روی HRV را بكاهد.

در ظرف پلاستیكی غذا نخورید

3- از سم‌های شیمیایی دور بمانید

BPA یك ماده شیمیایی است كه اغلب در صنایع پلاستیك به كار گرفته می‌شود. مطالعات نشان داده افرادی كه میزان BPA در خون آنها بالاست، میزان HRV كمی دارند؛ برای همین سعی كنید كمتر با پلاستیك‌ها سر و كار داشته باشید. یكی از راهكارهای مهم در این میان این است كه از گرم كردن  غذاها در ظروف پلاستیكی یا ریختن غذای داغ در بشقاب‌ها و ظرف‌های پلاستیكی خودداری كنید.

این غذاها فراموش نشود

4- ویتامین بخورید

افزایش میزان ویتامین B12 در بدن شما به معنای افزایش میزان HRV هم هست. در مطالعه‌ای در آلمان نشان داده شد افرادی كه میزان كمی B12 در بدنشان داشتند، از HRV پایینی هم برخوردار بودند، اما تنها 3 ماه پس از مصرف مكمل‌های حاوی ویتامین B12 میزان HRV آنها هم افزایش یافت. با خوردن ماهی، لبنیات و آبمیوه‌های غنی‌شده با ویتامین B12 و استفاده از غلات و خوراكی‌هایی مثل جگر می‌توانید به بدن خودتان B12 برسانید.

اعصاب شما در سلامت‌تان نقش دارد

برای آنكه متوجه شوید HRV چگونه می‌تواند كم و زیاد شود، باید ابتدا در مورد سیستم اتونوم یا خودكار عصبی بدن خودتان بدانید.اعصاب خودكار بدن دوگونه هستند: شاخه پاراسمپاتیك ضربان قلب را كم می‌كند و شاخه سمپاتیك سرعت ضربان قلب را بالا می‌برد.اینكه كدام‌یك از این دو شاخه عمل كنند به میزان استرس و اضطراب یا آرامش شما و فعالیت كردن یا استراحت كردن‌تان بستگی دارد اما اگر برای مدت طولانی در شرایط اضطراب و فشار روحی باشید، سیستم سمپاتیك شما حالت غالب پیدا می‌كند و اینگونه می‌شود كه HRV شما كاهش می‌یابد.

این می‌تواند اولین گام در بروز یكسری مشكلات و بیماری‌ها باشد.

ایده‌آل ندارد، اما...

پروفسور كرگ مك لاهان، استاد دانشگاه نیوساوت ولز می‌گوید: هر فرد یك میزان HRV منحصربه فرد دارد؛ پس نمی‌توان یك میزان مشخص را به عنوان ایده‌آل در نظر گرفت اما به عنوان قاعده كلی هرقدر كه HRV شما بالاتر باشد، یعنی سیستم عصبی خودكار شما بهتر كار می‌كند و درنتیجه شما بهتر و سریع‌تر می‌توانید بر بیماری‌ها، اضطراب، درد و مشكلات فیزیكی غلبه كنید. دكتر عماد عزیز، متخصص الكتروفیزیولوژی قلب در دانشگاه كلمبیا هم می‌گوید: HRV اندكس مربوط به قلب است؛ پس طبیعی است كه بتوان آن را بهترین معیار برای سلامت قلب در نظر گرفت. برای سلامت، داشتن قلب سالم بسیار مهم است.

هورمون‌ها صرفا مسئول پرمويي يا كم‌مويي يا رقم خوردن دوره‌هاي ماهانه نيستند. در واقع هورمون‌هاي زيادي در بدن شما هستند كه تمام روند غذا خوردن تا چاق شدن يا نشدن شما را كنترل مي‌كنند. حتي خود سلول‌هاي چربي هم هورمون‌هاي مختلفي توليد مي‌كنند. اما چيزي كه ممكن است شما آن را ندانيد اين است كه مي‌توانيد كارهايي انجام دهيد كه اين مواد شيميايي قوي به‌نفع شما كار كنند.

دكتر لنا ادواردز، پروفسور در غدد داخلي و مدير مركز درماني لايستون مي‌گويد: « انسان‌ها فكر مي‌كنند كنترل هورمون‌ها دست آنها نيست اما علم نشان داده كه كنترل هورمون‌ها را مي‌توان در دست گرفت و از آنها استفاده بهينه و مناسب كرد.» در اينجا به شما مي‌گويیم كه چه هورمون‌هايي در بدن شما وجود دارند كه روي روند اشتها و متابوليسم شما تاثير مي‌گذارند، درعين حال راهكارهايي هم براي كنترل ترشح و تاثيرگذاري بيشتر يا كمتر اين هورمون‌ها ارائه مي‌دهيم.

ساعت 10 صبح سبزيجات بخوريد

هورمون‌: لپتين

سلو‌ل‌هاي چربي انسان هورمون‌هاي بسيار زيادي توليد مي‌كنند كه لپتين يكي از آنهاست. اين هورمون در كنترل اشتها نقش دارد. مطالعات نشان داده افزايش چربي در بدن حالت مقاومت به لپتين را رقم مي‌‍‌زند كه به اين معناست كه هرقدر بدن شما اين هورمون را ترشح كند، مغزتان به آن پاسخ نمي‌دهد.  اگرچه هنوز مكانيسم دقيق اين موضوع مشخص نشده اما يك تئوري اين است كه باتوجه به رابطه ترشح اين هورمون با ترشح عوامل التهابي در بدن،‌ ممكن است افزايش ترشح آن مغز را به اين نتيجه‌گيري برساند كه با شرايط قحطي و فقر غذايي روبه‌رو است و براي همين اشتهاي شما به جاي كم شدن بيشتر مي‌شود و متابوليسم شما هم كاهش مي‌يابد.  اينگونه شما اشتهاي سيري‌ناپذيري به مواد چرب و شيرين خواهيد داشت و كالري در بدن شما به صورت سلول‌هاي چربي در مناطق مختلف ذخيره خواهد شد.

بهترين چاره:

خبر خوب اين است كه مقاومت به هورمون لپتين را مي‌توان با داشتن رژيم غذايي مناسب و انجام ورزش‌هاي كافي كنترل كرد. كاري كه به شما خيلي كمك مي‌كند اين است كه هرروز قبل از ساعت 10صبح يك ليوان آب سبزيجات (مثل آب كرفس، كاهو و هويج) يا يك كاسه سبزيجات خام و بخارپز بخوريد.

چرا نبايد نوشابه و آبميوه بخوريد

  هورمون: انسولين

هر زمان كه يك ماده غذايي يا نوشيدني بسيار شيرين مي‌خوريد، قند خونتان بالا مي‌رود و بدن شما براي جبران هورمون انسولين آزاد مي‌كند كه كارش اين است كه گلوگز (قند) آزاد موجود در خون را جمع‌آوري ‌كند. مثلا بعد از خوردن يك ليوان بزرگ نوشابه، يا شيريني‌هاي خامه‌اي انسولين در بدن شما قند را به چربي تبديل کرده و ذخيره مي‌كند اما در برخي موارد، اضافه وزن و تجمع چربي در بدن، باعث بروز مقاومت به انسولين مي‌شود و در نتيجه بيماري ديابت رخ مي‌دهد.

  بهترين چاره:

براساس نتايج تحقيقي كه در نشريه پزشكي «سيركوليشن» به چاپ رسيده به‌طور متوسط يك‌سوم قند دريافتي يك انسان معمولي از نوشابه‌ها و آبميوه‌هاي طبيعي شيرين است كه طي روز مصرف مي‌كند. پس بهترين كار اين است كه همين امروز آنها را از غذاي خودتان حذف كنيد. قدم دوم هم اين است كه غذاهاي فرآوري‌ شده و كنسروي مثل نان سفيد و پاستاي معمولي را با نمونه‌هاي تهيه شده با غلات كامل و داراي فيبر بالا عوض کرده (جدا از اينكه اين كار عملكرد انسولين در بدن را تنظيم مي‌كند باعث احساس پري بيشتر در فرد و در نتيجه اشتهاي كمتر او و احتمال كمتر چاقي در او مي‌شود) و سعي كنيد حجم غذا و ميان‌وعده‌هاي خود را هم کاهش دهید.  يك اقدام مناسب ديگر هم اين است كه تعداد وعده‌هاي غذايي خود در طول روز را بيشتر و حجم هر وعده غذايي خود را کم کنید تا بدن شما ناگهان با ورود مقدار بالايي از گلوگز مواجه نشود.

دلتان شيريني و چيپس مي‌خواهد؟

  هورمون: كورتيزول و سروتونين

تا به حال به اين فكر كرده‌ايد كه چرا در روزهاي سخت و پرتنش يا پرهيجان به‌شدت هوس چيپس، بستني يا شيريني مي‌كنيد؟ خب، اين وسط رد پاي غده فوق كليوي در كار است كه هورمون اضطراب (كورتيزول) را ترشح مي‌كند. ترشح اين هورمون به شما توان و انرژي لازم براي مقابله با هيجان يا فعاليت را مي‌دهد.  برخي مطالعات نشان داده هورمون كورتيزول به‌طور مستقيم باعث تجمع سلول‌هاي چربي در ناحيه شكم شده و از اين راه باعث چاقي و اضافه وزن مي‌شود.  هورمون سروتونين اما عملكردي عكس اين دارد. اين هورمون به شما آرامش مي‌دهد و اثر مستقيم آن كاهش اشتهاست. جديدترين داروي كاهش وزن مورد تاييد سازمان FDA، يعني داروي بلويك، باعث افزايش ترشح و افزايش تاثيرگذاري هورمون سروتونين در بدن مي‌شود و اينگونه اشتهاي افراد را كاهش مي‌دهد.

بهترین  چاره:

براي آنكه هورمون‌هاي بدنتان و گرايش به غذاهاي شيرين و چرب را متعادل كنيد، بهترين كار اين است كه به غذاهاي غني از فولات (ويتامين B12) مثل عدس و اسفناج روي بياوريد. مغز انسان از ويتامين‌هاي B موجود در اين غذاها براي ساخت سروتونين استفاده مي‌كند. درضمن يادتان باشد مطالعات جديد نشان داده يك شب بي‌خوابي هورمون كورتيزول بدن شما را دوبرابر مي‌كند.

هورمونها درجاهایی که فکرش را نمی کنید

هورمون‌ها صرفا توسط بدن ما ساخته نمي‌شوند، پيرامون ما هم هورمون‌ها وجود دارند و در واقع ما در محاصره آنها هستيم. هر محصول و فرآورده‌اي را كه ببينيد ممكن است حاوي هورمون باشد، آن هم هورمون‌هايي كه مي‌توانند در بدن انسان تاثيراتي را رقم بزنند. اینجا به 3 گروه از چيزهايي كه با ورود هورمون‌ها به بدن شما مي‌توانند باعث چاقي‌تان شوند، اشاره مي‌كنيم. مطمئن هستيم كه اين موارد شما را شگفت‌زده خواهند كرد.

 1- خوشبوكننده‌ها

بسياري از لوازم آرايشي، شامپوها، اسپري‌ها، عطرها و حتي مواد خوشبوكننده و تميزكننده منزل حاوي گروهي از مواد هستند كه آنها را به نام فتالات مي‌شناسيم. اين مواد شيميايي به كار گرفته مي‌شوند تا ماندگاري بوها را بيشتر كنند اما در معرض مقدار زيادي از فتالات‌ها قرار گرفتن، مي‌تواند باعث چاقي‌ و حتي چاقي شديد شود. سعي كنيد حتما از موادي استفاده كنيد كه روي آنها برچسب «بدون فتالات» نصب شده باشد.

2- كنسروها و غذاهاي نيمه‌آماده

قوطي برخي از كنسروها و غذاهاي نيمه آماده داراي ماده شيميايي به‌نام بيزفنل BP -A هستند كه مشابه اثر هورمون استروژن را دارند. غذاهاي اسيدي مثل رب گوجه‌فرنگي يا آب گوجه‌فرنگي مي‌توانند اين ماده موجود در قوطي را وارد تركيبات غذايي كنند. سعي كنيد حتما از قوطي‌ها و بسته‌بندي‌هاي بدون BPA استفاده كنيد.

 3- قابلمه‌ها و ماهي‌تابه‌هاي نچسب

مواد شيميايي موسوم به پرفلورواوكتانيك اسيد (PFOA) در بسياري از لوازم آشپزخانه كه داراي قابليت نچسب بودن است وجود دارد اما مطالعات نشان داده‌ دختراني كه مادران آنها داراي مقادير زيادي PFOA در خونشان هستند سه‌برابر بيشتر از دختران مادران با ميزان پايين PFOA به اضافه وزن و چاقي مبتلا مي‌شوند.

چربي چربي‌سوز مي‌خواهيد؟

 هورمون: ايريسين

در 2سال گذشته،‌ نتايج 2 تحقيق مختلف در مجلات «اينترنال مديسين» و «نيچر» به چاپ رسيده كه در آنها به كشف شيوه‌اي جديد براي تبديل چربي سفيد (همان چربي كه باعث ناراحتي انسان‌ها و عامل چاقي است) به چربي قهوه‌اي (نوعي از چربي كه كالري مي‌سوزاند) اشاره شده است. راه اين كار هم ساده است. كافي است در معرض هورمون تازه كشف شده ايريسين قرار بگيريد. اين هورمون توسط بافت عضلاني و حين ورزش كردن توليد مي‌‌شود. درضمن مطالعات جديدتر نشان داده كه اين هورمون از ميزان مقاومت سلول‌ها به انسولين هم مي‌كاهد.

بهترين چاره:

خب، مشخص است كه با درآوردن عرق خودتان در سالن‌هاي ورزشي يا روي تردميل مي‌توانيد ميزان هورمون ايريسين خودتان را بالا ببريد و درنتيجه چربي‌هايي بسازيد كه خودشان چربي مي‌سوزانند. در مطالعه‌اي كه نتايج آن در نشريه «نيچر» به چاپ رسيده، آمده است ميزان ايريسين خون افرادي كه يك برنامه 10 هفته‌اي ورزش را اجرا كرده بودند دو برابر شده بود. برنامه ورزش تنظيم شده، 4 يا 5 جلسه تمرين 20تا40 دقيقه‌اي دوچرخه‌سواري يا پا زدن‌هاي روي دوچرخه ثابت با شدت متوسط و متوسط رو به بالا در طول هفته بود.

راه ديگر هم اين است كه از دماسنج استفاده كنيد. مطالعات نشان داده درجه حرارت پايين‌تر محيط مي‌تواند باعث عملكرد مشابه چربي‌هاي قهوه‌اي، از سوي چربي‌هاي سفيد شود. دكتر ايزاك بشويس، از مركز پزشكي- پژوهشي لانگ آيلند سنتر مي‌گويد: «نتايج مطالعات ما نشان داده زماني كه افراد 2 ساعت در اتاقي با دماي 20 درجه سانتي‌گراد مي‌نشينند و گهگاه پاي خود را در آب سرد مي‌گذارند، چربي‌هاي قهوه‌اي آنها 15 برابر مواقع عادي كالري مي‌سوزاند. در واقع اگر فردي هر روز اين كار را انجام دهد در پایان يك سال حدود 4 تا 5 كيلوگرم از وزن بدن او كاسته خواهد شد.»

شاید برایتان عجیب باشد وقتی بدانید که درمانگران طب سنتی برخلاف متخصصان طب رایج اعتقادی به نوشیدن روزانه شیر ندارند. آنها به مردم هشدار می‌دهند که از نگاه طب سنتی شیر از جمله غذاهای دارویی است که مصرف آن باید به قاعده و متناسب با سن و مزاج افراد صورت گیرد. چرا که مصرف بی‌قاعده شیر ممکن است موجب بروز اختلال در عملکرد اندام‌های داخلی شده و احتمال ابتلا به بیماری‌ها را در بدن تشدید کند.  این در حالی است که کارشناسان تغذیه و متخصصان طب مدرن دیدگاه متفاوتی دارند و نوشیدن شیر روزانه را برای تمامی گروه‌های سنی لازم و ضروری می‌دانند.

با دکتر سعید صانعی درمانگر طب سنتی و مشاور گیاه درمانی درباره خواص درمانی انواع مختلف شیر که در متون طب سنتی به آنها اشاره شده صحبت کردیم. در این رابطه با دکتر احمد ساعدی، متخصص تغذیه و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و دکتر محمد هاشمی عضو انجمن پیشگیری و درمان چاقی ایران نیز گفت و گو کردیم و نظرات آنها را هم در این زمینه جویا شدیم.‬

شرایط نوشیدن شیر ازنگاه‌طب سنتی

اولین نکته این است که درمانگران طب سنتی برای نوشیدن شیر هنگام وعده‌های غذایی به قواعد و ضوابط خاصی معتقدند و مصرف شیر را مفید نمی‌دانند . آنها بر این باورند حتما باید میان خوردن غذا، نوشیدنی یا خوراکی ترش و شیر فاصله وجود داشته باشد. مثلا اگر فردی در وعده صبحانه، آب پرتقال میل کرده باشد، نباید بلافاصله شیر بنوشد، زيرا این شیر خاصیت خود را از دست می‌دهد و با ترکیب شدن با پرتقال در معده موجب تولید خلط فاسد مي‌شود. این درمانگران توصیه می‌کنند، بهتر است بعد از خوردن پرتقال یا آب پرتقال نیم ساعت صبر کنید و بعد شیر بنوشید و اگر ابتدا شیر نوشیده‌اید باید يك ساعت صبر کنید تا شیر به طور کامل هضم شود و بعد آب پرتقال وارد دستگاه گوارش شود تا بدن از مضرات ترکیب این دو ماده در امان بماند.

طب کلاسیک می‌گوید:

‫همه گروه‌های سنی باید شیر بنوشند

با نگاهی به هرم غذایی، که میزان مورد نیاز مصرف گروههای غذایی را برای ما مشخص می‌کند، مشاهده میکنیم که شیر و لبنیات در سومین ردیف این راهنما قرار دارند و بر اساس آن می‌باید روزانه 2 تا 3 سهم از آن در برنامه غذایی افراد گنجانده شود. افراد تا سن 30 سالگی فرصت دارند تا کلسیم در استخوانهایشان ذخیره کنند و پس از آن کلسیم از استخوان برداشت میشود لذا با توجه به بار بیماریهای ناشی از کمبود کلسیم نظیر پوکی استخوان و شکستگی‌های ناشی از آن لازم است تا لبنیات به مقدار کافی در جیره غذایی روزانه همه گروه‌های سنی قرار گیرد.

لبنیات که شیر یکی از مهمترین موارد آن است تاثیر قابل ملاحظه‌ای بر تحریک و کشش عضلات، استخوان‌سازی، افزایش استحکام و مقاومت دندان‌ها دارد.‬

طب سنتی می‌گوید:

نوشیدن شیر برای همه لازم نیست

شیری که امروزه در سوپرمارکت‌ها و فروشگاه‌های مواد غذایی در اختیار مردم قرار می‌گیرد شیر حیوانی است که از 3 بخش آب، پنیر و چربی تهیه می‌شود که میزان هر یک از این مواد در شیر متغیر است، اگر میزان هر یک از این مواد آب، پنیر و یا چربی در شیر بیشتر باشد، به ترتیب طبع شیر دچار «سردی و تری»، «گرمی و خشکی» و «سردی و خشکی» می‌شود و خواص درمانی و غذایی ویژه‌ای پیدا می‌کند و هر کدام برای درمان یا تسکین یک بیماری مفیدند.

طب کلاسیک می‌گوید:

‫مصرف شیر ارتباطی به طبع افراد ندارد

متخصصان تغذیه اعتقادی به این موارد ندارند. توصیه می‌کنیم همه افراد شیر بخورند حتی کسانی که فکر می‌کنند شیر برای آنها خوب نیست و آنزیم‌های هضم‌کننده لاکتوز در بدن آنها وجود ندارد و شیر خوردن برایشان سخت می‌شود. توصیه ما این است که آنها هم حتی شده به میزان کم شیر بخورند. تحقیقات نشان داده این افراد می‌توانند 250سی سی شیر در روز مصرف کنند و بهتر است این کار را در دفعات مختلف انجام دهند. این باعث می‌شود در طولانی‌مدت آنزیم‌های پروتئینی هستند در دستگاه گوارش زیاد شوند و این افراد در طولانی مدت بتوانند مصرف شیر را تحمل کنند و اگر در طولانی مدت آنها شیر نخورند این آنزیم ها مقدارش در دستگاه گوارش کم می‌شود. پس رویکرد تغذیه با رویکرد طب سنتی از این لحاظ متفاوت است.‬

طب سنتی می‌گوید:

متناسب با مزاج‌تان شیر بخورید

از نگاه طب سنتی تنها افرادی که میزان اخلاط بدنشان متعادل است، می‌توانند به راحتی شیر مصرف کنند و افرادی که در بدنشان به ویژه در معده آنها خلط غالب  وجود دارد باید با دستوری خاص و به میزان اندک با مشاوره متخصص طب سنتی برای خوردن شیر اقدام کنند.  اگر فردی در معده‌اش خلط بلغم زیاد باشد یعنی با علائمی همچون پر آب شدن دهان، سفیدی صورت و دیرهضمی غذا رو به رو باشد با زیاد خوردن شیر موجب افزایش خلط غالب یعنی بلغم می‌شود و دراین حالت عوارض ناشی از افزایش این خلط را تجربه می‌کند. این شرایط برای افرادی که خلط غالب بدن آنها صفرا و دم باشد نیز اتفاق می‌افتد و مشکلاتی را برای آنها به وجود می‌آورد، بنابراین مصرف شیر باید با مشاوره متخصص طب سنتی انجام شود و افرادی که دچار خلط غالب هستند با پاکسازی و متعادل سازی خلط‌ها نسبت به مصرف شیر اقدام کنند.

طب سنتی می‌گوید:

خوردن شیر با این غذاها ممنوع!

برخی مردم در وعده صبحانه شیر را با تخم‌مرغ میل می‌کنند یا در برخی وعده‌های غذایی استیک گوشت را با شیر میل می‌کنند در حالی که نمی‌دانند ترکیب این دو غذا در کنار هم موجب سنگینی معده و انسداد اندام‌های گوارشی می‌شود و به دنبال این مسئله فرد دچار یبوست می‌شود. حالا اگر این فرد، زنی باردار باشد و شیر را با گوشت (فرقی نمی‌کند گوشت قرمز یا گوشت سفید) میل کند این یبوست و دل‌پیچه را به نوزادش هم منتقل می‌کند، بنابراین توصیه شده در صورتی که فرد شیر می‌نوشد حتما يك ساعت بعد از آن سراغ غذاهایی که از گوشت و تخم‌مرغ تهیه شده، برود و در صورتی که گوشت یا تخم‌مرغ میل کرده به مدت 3 ساعت صبر کند تا این غذا هضم شود و پس از آن شیر بنوشد تا بتواند از خواص درمانی آن بهره‌مند شود.

طب کلاسیک می‌گوید:

‫پرهیزهای اندکی برای شیر وجود دارد

در مواد اولیه بیشتر غذاها و خوراکی‌ها مثل شیرینی و بستنی، شیر و تخم‌مرغ به طور همزمان وجود دارد، بنابراین از نگاه کارشناسان تغذیه این مسئله که مصرف تخم‌مرغ و شیر نباید همزمان باشد، موضوعیت ندارد. دوستان طب سنتی ممکن است براساس پایه‌های علمی که در مکاتب‌شان وجود دارد این صحبت را مطرح کنند. اما مسئله این است که در حوزه تغذیه ما معتقدیم این ترکیب مشکل‌زا نیست. البته اعتقاد داریم که بهتر است ماست با تخم‌مرغ و گوشت و به طور کلی پروتئین‌ها استفاده نشود. البته دلیل علمی این قضیه این است که پروتئین غذاهای حیوانی باعث ایجاد وضعیتی در بدن می‌شوند به نام خاکستر اسیدی که موجب می‌شود متابولیسم کلسیم در بدن انسان تغییر پیدا کند. به هرحال ممکن است در خارج از کشور تحقیقاتی در این زمینه انجام شده و نتایجی طرح شده باشد. که نیازمند بررسی بیشتر و تکرار نتایج است.

طب سنتی می‌گوید:

کاهش دردهای آرتروز با شیر بز

شیر بز اگر چه به شکل وسیع و صنعتی کمتر در اختیار مردم قرار می‌گیرد و تنها افرادی که در روستاها زندگی می‌کنند امکان دسترسی به آن را دارند، اما این شیر در برخی کشورهای اروپایی به شکل صنعتی و وسیع در اختیار شهروندان قرار می‌گیرد و حتی به صورت شیرخشک شده نیز در سوپرمارکت‌ها عرضه می‌شود. درمانگران طب سنتی بر این باورند اگر شیربز تازه با انجیر سیاه تازه که در فصل تابستان می‌روید، مصرف شود، می‌تواند تاثیر زیادی در کاهش دردهای آرتروز، روماتیسم و بیماری‌های مفصلی داشته باشد. در صورتی که افراد به شیرخشک بز یا انجیر سیاه خشک دسترسی داشته باشند، می‌توانند با اضافه کردن آب به شیر یا خیس کردن انجیر درون آب از خواص درمانی این غذای دارویی بهره ببرند.

طب سنتی می‌گوید:

 خواص درمانی شیر الاغ

شیر الاغ یکی از سردمزاج‌ترین شیرها در طبیعت است. این شیر در صورتی که از الاغی که کره‌اش ماده است، تهیه شده باشد خواص درمانی زیادی دارد. شیر الاغ یکی از گران‌ترین شیرها در برخی از کشورهای اروپایی مانند لهستان و برخی از کشورهای اسپانیایی زبان مانند پرو است که به صورت روزانه مورد استفاده قرار می‌گیرد. در برخی از متون قدیمی به این نکته اشاره شده که اگر شیر الاغ را پیش از خواب در بینی بچکانند موجب بهبود کیفیت خواب و عمق آن می‌شود و در افرادی که مبتلا به خون‌دماغ هستند باچکاندن یک تا 2 قطره از آن داخل حفره‌های بینی و افرادی که مبتلا به دندان درد هستند با قرقره‌کردن آن موجب قطع شدن خونریزی و تسکین درد می‌شود. علاوه بر این، در منابع تاریخی و سنتی اشاره شده که برخی از سلاطین در گذشته برای حفظ نشاط و شادابی پوست‌شان با شیرالاغ حمام کرده و از آن برای درمان و تسکین دردهای ناشی از بیماری سل استفاده می‌کردند.

شیر کدام گوسفند مفیدتر است؟

در متـون کهـن طب سنتی اشاره شده شیر گـوسـفند ســیاه از گـوســفند سفید بهتر است و این شیر خواص درمانی زیادی برای تقویت مغز، نخاع، قوای جنسی و درمان زخم‌های روده دارد. به اعتقاد درمانگران طب سنتی افرادی که به شیر گوسفند دسترسی دارند با نوشیدن روزانه شیر گوسفند می‌توانند به درمان سرفه‌ کمک کنند.در نسخه‌های طب سنتی آمده است که استفاده از ترکیبی از شیرگوسفند، صمغ عربی و روغن بادام شیرین با میزانی مشخص می‌تواند بهترین داروی طبیعی برای درمان سرفه باشد.

طب سنتی می‌گوید:

شرایط حیوان بر کیفیت شیرموثر است

یکی از مهم‌ترین نکاتی که شاید کمتر پزشک و متخصص تغذیه‌ای به آن توجه کند این است که شیر مجموعه‌ای از چند غذاست و توسط یک موجود زنده تولید می‌شود، بنابراین نوع زندگی، کیفیت زندگی، کیفیت مواد غذایی حیوان و شرایط زندگی و استرس‌‌های محیطی می‌تواند تاثیر زیادی بر کیفیت شیر دام داشته باشد. بنابراین اینها مواردی است که ما در مورد آنها اطمینان چندانی نداریم و نمی‌دانیم که کدام‌یک از آنها، چگونه و در چه شرایطی شیر را تولید کرده و به دست شما رسانده‌اند. درنتيجه از آنجا که نظارت دقیقی بر نوع غذا، داروها و شیوه زندگی‌ دام‌ها در کشور وجود ندارد به راحتی نمی‌توان نسبت به خواص دارویی و تغذیه‌ای آنها مطمئن بود.

شیر گوسفند سیاه از گـوسفند سفید بهتر است و این شیر خواص درمانی زیادی برای تقویت مغز، نخاع و درمان زخم‌های روده دارد

طب سنتی می‌گوید:

درمان اسهال با شیرگاو

در برخــی متون طب سنتی اشاره شده که درمانگران طب سنتی برای درمان اسهال از شیرگاو در شرایطی خاص استفاده می‌کردند. آنها سنگ رودخانه یا آهن گداخته شده در آتش را درون ظرف شیر می‌انداختند و به این ترتیب موجب جوش آوردن شیرگاو می‌شدند و نوشیدن این شیر را به افرادی که به اسهال مبتلا شده‌اند، توصیه می‌کردند. علاوه بر اینها، درمانگران بر این باورند اگر دو برابر وزن شیر گاو به آن آب اضافه کنیم خاصیت مدری دارد و موجب پاکسازی و تخلیه مجاری ادراری می‌شود.

از نگاه طب سنتی تنها افرادی که میزان اخلاط بدنشان متعادل است، می‌توانند به‌راحتی شیر مصرف کنند و افرادی که در بدنشان به ویژه در معده آنها خلط غالب  وجود دارد باید با دستوری خاص و به میزان اندک با مشاوره متخصص طب سنتی برای خوردن شیر اقدام کنند.

این شیربرنج باروری را افزایش می‌دهد

شیربرنجی که از شیرگاو تهیه شده باشد خاصیت ملین دارد و می‌تواند تسکین‌دهنده‌ای خوب برای افرادی که دچار زخم‌های روده و کولیت‌های یبوستی هستند، باشد، علاوه بر این، افرادی که تصمیم ‌دارند چاق شوند، می‌توانند با خوردن شیربرنج یا فرنی که از شیر گاو تازه تهیه شده و در آن گردو و خرما وجود داشته باشد به خواسته‌شان برسند و حتي اين شيربرنج و فرني می‌تواند قدرت باروری را در مردان افزایش دهد. در برخی از متون طب سنتی به این موضوع اشاره شده خوردن شیربرنج یا فرنی با این ویژگی‌ها موجب افزایش اسپرم در مرد‌ها می‌شود. اما باید به این مسئله نیز توجه کرد نباید بیشتر از يك لیوان شیربرنج یا فرنی در طول روز مصرف کرد، زيرا مصرف بی‌قاعده و بیش‌از حد از این غذا موجب ابتلا به سنگ کلیه و بیماری‌های پوستی مانند «برص» می‌شود.

اگر بی‌خوابی دارید این شیر معجزه می‌کند

افرادی که دچار خشکی مزاج هستند و این خشکی مزاج موجب شده برخی از فعالیت‌های مغزی آنها تحت تاثیر قرار بگیرد، می‌توانند با نوشیدن شیرگاو و دریافت رطوبت آن خواب راحت‌تری را تجربه کنند. نوشیدن شیرگاو به افرادی که به وسواس، مالیخولیا، فراموشی و بی‌خوابی مبتلا هستند کمک می‌کند تا این اختلال‌ها را پشت سر بگذارند. ‫از دیدگاه درمانگران طب سنتی خشکی مزاج یکی از مهم‌ترین دلایل ابتلا به بی‌خوابی و اختلال‌های ناشی از آن است که با اصلاح رژیم غذایی و تغییر شیوه زندگی قابل بررسی است.‬

زندگی گاه تحت‌الشعاع حساسیت‌ها قرار می‌گیرد، یعنی یك حساسیت باعث می‌شود روزتان خراب شود و حتی سلامت‌تان در خطر قرار گیرد، برخی از حساسیت‌ها خیلی خاص هستند و برای همین ممكن است آنها را در نظر نگیرید. پاییز فصل شروع حساسیت‌هاست، البته در فصول دیگر هم حساسیت‌ها شایع هستند و حتی بهار «فصل آلرژی» نامیده می‌شود، اما برخی پزشكان معتقدند كه پاییز فصل شروع بسیاری از آلرژی‌هاست و در واقع استارت آلرژی‌ها در افراد اكثرا در این فصل می‌خورد. وقتی صحبت از آلرژی می‌شود همه یاد علائم مشابه با سرماخوردگی یا خارش‌های پوستی می‌افتند؛ واكنش‌هایی كه ناشی از حساسیت به گرده گل‌ها، گردوغبار موجود در هوا یا برخی مواد خوراكی است اما برخی از آلرژی‌ها هم وجود دارد كه عامل به وجودآورنده آنها عجیب است؛ این مطلب نگاهی است به این آلرژی‌های عجیب.

در مقابل سرما بی‌دفاع هستید

آلرژی نسبت به هوای سرد یا آب (کهیر ناشی از سرما)

چطور متوجه این حساسیت شوید: افرادی كه اینگونه آلرژی‌ای دارند در تماس با هوای سرد یا آب سرد پوست‌شان متورم و دچار خارش می‌شود. ممكن است نواحی متورم قرمزرنگ یا كهیر روی پوستی كه در معرض آب یا هوای سرد قرار گرفته مشاهده شود.

میزان شیوع: برخی پژوهش‌ها نشان داده كه حدود 2درصد جمعیت دچار این حساسیت هستند. البته شمار افراد مبتلا در نواحی با آب و هوای بسیار سرد بیشتر است.

بدترین حالت ممكن: از لحاظ تئوریك ممكن است فردی كه دچار حساسیت به آب سرد است با شیرجه زدن به داخل یك حوضچه آب بسیار سرد حتی دچار مرگ هم بشود اما تاكنون گزارشی در این مورد در جهان نبوده است.

مكانیسم: براساس تحقیقاتی كه نتایج آن در نشریه پزشكی «ژورنال نیوانگلند» به چاپ رسیده، در معرض هوا یا آب سرد قرار گرفتن، در پوست افراد حساس مواد شیمیایی‌ای را آزاد می‌كند كه مشابه هیستامین واكنش‌های حساسیتی را كلید می‌زند و عروق منطقه‌ای را هم تنگ می‌كند.
چگونه می‌توان بر این آلرژی غلبه كرد: واقعیت این است كه تحقیقات نشان داده هیچ درمان موثری به جز صبر در مورد این آلرژی وجود ندارد. در اكثر موارد افراد مبتلا پس از چند سال علائم كاهش یافتن حساسیت را نشان می‌دهند.

به پول دست نزن!

آلرژی نسبت به سكه (درماتیت تماسی به نیكل)

چطور متوجه این حساسیت شوید: با لمس كردن سكه‌های پول یا برخی از انواع جواهرات و زیورآلات و حتی برخی ساعت‌های مچی یا هر چیز دیگری كه از نیكل ساخته شده باشد، جوش‌ها یا كهیرهای پوستی ظاهر می‌شود. پوست ممكن است قرمز، متورم، همراه با خارش یا خشك شده و حتی ممكن است ظاهر پوست شبیه حالت سوختگی باشد.

میزان شیوع: بر اساس بررسی‌های انجام گرفته شیوع این حساسیت در دو جنس متفاوت است؛ حدود 6درصد از آقایان و حدود 10درصد از خانم‌ها به این حساسیت مبتلا هستند.

بدترین حالت ممكن: ایجاد وزیكول‌ها و كهیرهای دردناك كه به راحتی هم از بین نمی‌روند.

مكانیسم: در این حساسیت بدن شما نیكل را به عنوان یك دشمن فرض می‌كند و علیه آن وارد عمل می‌شود. دانشمندان هنوز پاسخ مناسبی برای این سؤال ندارند كه چرا بعضی افراد این حساسیت را دارند و بعضی نه؟ اما شاید در این میان «وراثت» نقش داشته باشد.

چگونه می‌توان بر این آلرژی غلبه كرد؟ برای غلبه بر این حساسیت باید از نوع خوراكی آنتی‌هیستامین‌ها یا در موارد شدیدتر از كورتون‌های خوراكی و آن هم برای چند روز استفاده كرد.

دور غذاهای دریایی را خط بكشید

حساسیت به ماهی

چطور متوجه حساسیت شوید: با خوردن غذاهای دریایی احساس خارش در پوست بدن‌تان می‌كنید و ممكن است كهیر روی بدن‌تان ظاهر شود. این حساسیت به غذاهای دریایی است. گاهی هم ممكن است با خوردن این غذاهای دریایی، لب‌هایتان متورم شود، سخت نفس بكشید و دچار تهوع و استفراغ شوید كه این حالت شدید حساسیت به غذاهای دریایی است.

میزان شیوع: تحقیقات نشان می‌دهد كه حدود یك تا دو درصد جمعیت به این حالت از حساسیت دچارند. جالب است كه برخی تحقیقات در ژاپن و اروپای شمالی نشان داده افرادی كه در شهرهای ساحلی زندگی می‌كنند بیشتر نسبت به این نوع از حساسیت مستعد هستند.

بدترین حالت ممكن: مرگ! شدیدترین نوع این حساسیت نوع آنافیلاكس است كه در آن راه‌های تنفسی بسته شده و نفس كشیدن قطع می‌شود و فرد به سمت كما و شوك می‌رود.

مكانیسم: برخی پروتئین‌های موجود در غذاهای دریایی باعث فعال شدن واكنش ایمنی بدن می‌شود كه به آزادی هیستامین می‌انجامد و باعث بروز واكنش‌های شدید حساسیتی می‌شود.
چگونه می‌توان بر این آلرژی غلبه كرد؟ تنها راه درمان، دور ماندن از تمام غذاهای دریایی است اما اگر این حساسیت را داشتید و غذاهای دریایی خوردید، بهتر است بلافاصله از داروهای آنتی‌هیستامین خوراكی استفاده كنید و در صورتی كه احساس كردید تنفس برایتان سخت شده است، فورا به اورژانس مراجعه كنید.

كفش‌هایتان اذیت‌تان می‌كند؟

آلرژی نسبت به كفش (درماتیت تماس ناشی از چرم)

چطور متوجه این حساسیت شوید: افرادی كه مبتلا به این نوع از آلرژی هستند، اگر پای بدون جوراب یا حتی دست‌شان با كفش چرمی تماس داشته باشد دچار تورم التهاب، قرمزی و خارش پوست می‌شوند. در این موارد معمولا جوش‌ها،‌ كهیرها و وزیكول‌ها در محل تماس ایجاد می‌شود و فرد ممكن است احساس سوختگی داشته باشد.

میزان شیوع: پژوهش‌های انجام گرفته در غرب میزان شیوع این بیماری را حدود یك در پانصد (یعنی 2/0 درصد) ارزیابی كرده است.

بدترین حالت ممكن: این است كه فرد نمی‌تواند هیچ كفش یا كمربند چرمی‌ای داشته باشد و باید به فكر كفش‌ها و كمربندهایی از جنس دیگر بیفتد. البته طبیعی است كه نباید به كت‌ها و پالتوهای چرم هم فكر كند.

مكانیسم: تحقیقات نشان داده كه در تقریبا تمامی موارد حساسیت به كفش‌های چرمی، عامل اصلی ایجاد حساسیت یك رزین فرمالدئیدی است كه با نام شیمیایی PTBP در صنایع شناخته می‌شود. این ماده در چرم‌های طبیعی وجود ندارد و برای نرم شدن، شكل‌گیری بهتر و دوام بیشتر به چرم اضافه می‌شود.

چگونه می‌توان بر این آلرژی غلبه كرد: خب اصلی‌ترین راه درمان پیشگیری است؛ یعنی شما باید سعی كنید به جای لباس‌هایی كه از چرم درست شده‌اند سراغ لباس‌‌ها و كفش‌هایی مثلا از جنس نخ، ابریشم، كتان و... بروید. در ضمن استفاده از كرم‌ها یا لوسیون‌های حاوی كورتیكواستروئید كه به صورت موضعی استفاده می‌شوند هم می‌توانند علائم را كاهش دهند.