اخبار قرآنی 20 مرداد

گروه مؤسسات قرآنی مردم‌نهاد: جامعة‌القرآن ماهدشت با برگزاری كلاس‌های آموزش علوم قرآنی در ايام تابستان به تربيت 300 قرآن‌آموز می‌پردازد.

مريم اردشيری، مدير جامعة‌القرآن ماهدشت در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، درباره برگزاری اين دوره‌های آموزشی گفت: جامعة‌القرآن ماهدشت با برگزاری كلاس‌های آموزش علوم قرآنی در ايام تابستان به تربيت 300 قرآن‌آموز می‌پردازد و عملكرد فعاليت‌های اين مركز قرآنی را می‌توان در سه بخش آموزشی، تبليغی و فرهنگی تقسيم كرد.

وی اظهار كرد: تمامی افراد اعم از خردسال، نوجوانان، جوانان و بزرگسالان می‌توانند در تمامی دوره‌های آموزشی شركت كنند.

اردشيری عنوان كرد: اهم فعاليت‌های اين مؤسسه قرآنی شامل آموزش قرائت قرآن در شش سطح، آموزش حفظ قرآن به صورت فشرده و عادی، آموزش ترجمه و مفاهيم قرآن، آموزش تفسير قرآن در قالب طرح تدبر در قرآن، برگزاری كارگاه تخصصی قرائت به منظور ايجاد رقابت و تقويت كيفيت قرائت، برگزاری دوره‌های احكام ويژه بانوان، آموزش مكالمه عربی و صرف و نحو، برگزاری دوره‌های تربيت معلم و تربيت مربی، آموزش قرآن ويژه خردسالان، كودكان پيش‌دبستانی و برگزاری دوره‌های پيش‌دبستانی و مهد كودك در سه سطح است.

مدير جامعة‌القرآن ماهدشت خاطرنشان كرد: برگزاری و اجرای محافل و مجالس انس با قرآن در مناسبت‌های خاص و طراحی و اجرای مسابقات مختلف حفظ، قرائت، مفاهيم و تفسير قرآن كريم در دستور كار اين مؤسسه قرار دارد.

گروه مؤسسات قرآنی مردم‌نهاد: از سوی مؤسسه محمد امين(ص) تهران مسابقه حفظ و مفاهيم قرآن كريم شهريورماه سال جاری برگزار می‌شود.

مرضيه باقری، مسئول آموزش فعاليت‌های قرآنی مؤسسه محمد امين(ص) تهران، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، با بيان اين خبر افزود: در راستای ترويج فرهنگ قرآنی از سوی مؤسسه قرآنی محمد امين(ص) تهران مسابقه حفظ و مفاهيم قرآن كريم برگزار می‌شود.

اين فعال قرآنی اضافه كرد: اين مسابقه قرآنی يكم شهريورماه سال جاری با حضور ثبت نام شوندگان، اساتيد و كارشناسان قرآنی مؤسسه محمد امين(ص) تهران برگزار خواهد شد.

وی ضمن بيان مطلب فوق، تأكيد كرد: برای برگزاری اين مسابقه از رشته‌های حفظ 3 جزء، 5 جزء، 10 جزء و كل قرآن كريم بهره گرفته می‌شود.

باقری در ادامه گفت: شركت در اين مسابقه قرآنی رايگان است كه در نظر داريم به 5 نفر اول به عنوان جايزه كمك هزينه سفر به عتبات عاليات را هديه دهيم.

وی در پايان خاطرنشان كرد: بايد يادآور شد كه مسابقه حفظ قرآن به صورت شفاهی و مفاهيم به صورت كتبی برگزار می‌شود كه هم‌اكنون از مقاطع دبيرستانی به بالا ثبت نام خواهيم كرد.

علاقه‌مندان برای كسب اطلاعات بيشتر می‌توانند با شماره‌های 02133130988 و 02133136163 تماس حاصل كنند.

گروه مؤسسات قرآنی مردم‌نهاد: دوره‌های تربيت مربی مقدماتی و تكميلی روخوانی و روانخوانی قرآن ويژه بانوان در مؤسسه نورالانوار اصفهان برگزار می‌شود.

مرضيه صفايی، مدير آموزش مؤسسه نورالانوار اصفهان در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، درباره برگزاری اين دوره‌های آموزشی گفت: دوره‌های تربيت مربی مقدماتی و تكميلی روخوانی و روانخوانی قرآن كريم ويژه بانوان با حضور 25 قرآن‌آموز در مؤسسه قرآنی نورالانوار اصفهان برگزار می‌شود.

وی اظهار كرد: دوره‌ تربيت مربی مقدماتی قرآن، روزهای يكشنبه و سه‌شنبه و دوره تربيت مربی تكميلی قرآن، روزهای ‌شنبه و چهارشنبه با حضور اساتيد برتر حوزه و دانشگاه در اين مؤسسه قرآنی برگزار می‌شود.

صفايی عنوان كرد: در اين دوره آموزشی مربيان قرآن علاوه بر آموزش مبانی كلی آموزش قرآن كريم، فنون و مهارت‌های عمومی كلاسداری را نيز از طريق شركت در كارگاه‌های عملی آموزش كلاسداری می‌آموزند.

مدير آموزش مؤسسه نورالانوار اصفهان خاطرنشان كرد: علاقه‌مندان برای شركت در اين دوره‌های آموزشی بايد بر روخوانی و روان­خوانی قرآن كريم و تجويد سطح يك قرآن آشنايی داشته باشند.

گروه مؤسسات قرآنی مردم‌نهاد: كرسی تلاوت قرآن در خراسان رضوی با همكاری اتحاديه مؤسسات قرآنی ـ مردمی و سازمان تبليغات اسلامی استان برگزار می‌شود.

علی آدينه، مديرعامل اتحاديه مؤسسات قرآنی ـ مردمی استان خراسان رضوی، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، با اعلام اين خبر گفت: كرسی تلاوت قرآن در خراسان رضوی با همكاری اتحاديه مؤسسات قرآنی ـ مردمی و سازمان تبليغات اسلامی استان 27 مردادماه جاری برگزار می‌شود.

وی با اشاره به تعداد شركت‌كنندگان در اين كرسی تلاوت قرآن افزود: اين محفل نورانی طبق برنامه‌ريزی‌های انجام شده با حضور بيش از 300 ورزشكار در سالن اداره كل ورزش جوانان اين استان با اجرای برنامه‌های متنوع برگزار می‌شود.

آدينه بيان كرد: برای تلاوت قرآن و اجرای برنامه‌های قرآنی در اين محفل نورانی از قاريان، حافظان و گروه‌های تواشيح بين‌المللی دعوت شده است كه بعد از افطار روز جمعه به اجرای برنامه‌ خواهند پرداخت.

مديرعامل اتحاديه مؤسسات قرآنی ـ مردمی استان خراسان رضوی، در پايان خاطرنشان كرد: اين محفل نورانی با هدف ايجاد تنوع در برنامه‌های آموزشی اين گروه و انس و الفت هر چه بيشتر اين گروه با آيات الهی برگزار می‌شود.

گروه مؤسسات قرآنی مردم‌نهاد: ثبت نام طرح تربيت معلم قرآن در مؤسسه نورالثقلين زاهدان آغاز شده است و تا پايان ماه رمضان ادامه می‌يابد.

اسحاق كشاورز، مدير مسئول مؤسسه نورالثقلين زاهدان، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، با اعلام اين خبر گفت: ثبت نام طرح تربيت معلم قرآن از اول مردادماه در مؤسسه نورالثقلين زاهدان آغاز شده است و تا پايان ماه رمضان ادامه می‌يابد.

وی در ادامه افزود: آزمون ورودی اين دوره با حضور ثبت نام شدگان شهريورماه سال جاری برگزار شده و تنها 35 نفر از قبول شدگان جواز حضور در كلاس‌های اين دوره را دريافت خواهند كرد.

كشاورز بيان كرد: شركت كنندگان در اين دوره به مدت 98 ساعت آموزشی با آموزه‌های اين رشته آشنا شده و موظف هستند برای دريافت گواهينامه پايان‌دوره يك دوره عملی 23 جلسه را هم پشت سر گذارند.

مدير مسئول مؤسسه نورالثقلين زاهدان، در پايان خاطرنشان كرد: اين دوره مربوط به رشته تربيت معلم روخوانی و روانخوانی قرآن است كه فراگيران در اين دوره با روش تدريس، فنون معلمی، آيين دانشوری، اخلاق، احكام، روانشناسی و ... آشنا می‌شوند

گروه مؤسسات قرآنی مردم‌نهاد: كارگاه آموزش احكام و تفسير قرآن در مؤسسه مهد قرآن شبستر آغاز شده است و تا پايان ماه رمضان ادامه می‌يابد.

رضا سليمان‌زاده، مدير مسئول مؤسسه مهد قرآن شبستر، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، با اعلام اين خبر گفت: كارگاه آموزش احكام و تفسير قرآن از اول ماه رمضان در مؤسسه مهد قرآن شبستر آغاز شده است و تا پايان ماه رمضان ادامه می‌يابد.

وی در ادامه افزود: اين طرح با هدف آشنايی بانوان با احكام در ماه رمضان و حضور اين گروه در كلاس‌های تفسير قرآن اين مؤسسه برگزار شده است.

مدير مسئول مؤسسه مهد قرآن شبستر اظهار كرد: كلاس‌های اين كارگاه آموزشی سه جلسه در هفته برگزار شده و فراگيران در پايان هر جلسه علاوه بر فراگرفتن مطالب جديد پاسخ سؤالات خود را دريافت خواهند كرد.

سليمان‌زاده در پايان خاطرنشان كرد: ثبت نام دوره‌های آموزشی اين مؤسسه قرآنی در طول سال انجام شده و زمانی كه تعداد شركت‌كنندگان به حد نصاب لازم برسد دوره آغاز می‌شود.

گروه مؤسسات قرآنی مردم‌نهاد: از سوی مؤسسه قرآنی حاميان نور انديشه شهريار، طرح تفسير نورالرحمن در قالب يك ترم اجرا می‌شود.

پروانه محمودی، مديرمسئول مؤسسه قرآنی حاميان نور انديشه شهريار، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، با اعلام اين خبر گفت: به همت مؤسسه قرآنی حاميان نور انديشه شهريار يك طرح آموزش تفسير نورالرحمن ويژه بانوان اجرا می‌شود.

اين مدرس قرآن اضافه كرد: طرح نورالرحمن برای سومين بار در محل مؤسسه فوق‌الذكر اجرا می‌شود كه اين بار با حضور 30 نفر از بانوان قرآن‌آموز اجرايی شده است.

وی ضمن بيان مطلب فوق، تأكيد كرد: برای آموزش فراگيران از كتاب «تفسير همراه» استفاده شده است تا به مدت شش ماه به قرآن‌آموزان آموزه‌های لازم آموزش داده شود.

محمودی در پايان خاطرنشان كرد: مربی اين دوره قرآنی از سوی سازمان تبليغات اسلامی شهريار حضور يافته‌ است كه مقرر شده است در پايان هر جلسه افراد سؤالات خود را از استاد حاضر در جلسه برای رفع اشكالات احتمالی بپرسند.

گروه مؤسسات قرآنی مردم‌نهاد: مسابقه «30 روز، 30 جايزه» همزمان با ايام ماه رمضان در مؤسسه فهيم برگزار می‌شود.

زهرا حسينی، مدير مؤسسه فهيم در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، درباره برگزاری اين مسابقه گفت: مؤسسه قرآنی فهيم به منظور آشنايی بيشتر نسل جوان با مفاهيم و معانی آيات كلام وحی، مسابقه «30 روز، 30 جايزه» را همزمان با ايام ماه رمضان برگزار می‌كند.

وی اظهار كرد: برگزاری مراسم جزء‌خوانی قرآن كريم، روزی يك جزء قبل از نماز مغرب و عشاء در فضای مؤسسه، برگزاری كلاس‌های تفسير قرآن كريم و برگزاری مراسم شب‌های قدر از برخی برنامه‌های مؤسسه در ماه رمضان است.

حسينی عنوان كرد: اين مسابقه قرآنی كه در رابطه با مفاهيم قرآن است بعد از مراسم جزء‌خوانی قرآن برگزار می‌شود و نحوه برگزاری مسابقه به اين صورت است كه سؤالات از قبل تعيين شده كه شامل 10 سؤال است و در اختيار علاقه‌مندان به شركت در مسابقه قرار داده می‌شود و افراد بايد روز بعد پاسخنامه‌ها را به مؤسسه تحويل دهند.

مدير مؤسسه فهيم خاطرنشان كرد: برگزاری كلاس‌های مختلف آموزش علوم قرآنی، فعاليت‌های اردويی برای اعضای مؤسسه، مسابقات مختلف و اجرای برنامه در مراسم ويژه از جمله برخی فعاليت‌های مؤسسه فهيم در طول سال است.

گروه مؤسسات قرآنی مردم‌نهاد: مسابقه «30 روز، 30 جايزه» همزمان با ايام ماه رمضان در مؤسسه فهيم برگزار می‌شود.

زهرا حسينی، مدير مؤسسه فهيم در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، درباره برگزاری اين مسابقه گفت: مؤسسه قرآنی فهيم به منظور آشنايی بيشتر نسل جوان با مفاهيم و معانی آيات كلام وحی، مسابقه «30 روز، 30 جايزه» را همزمان با ايام ماه رمضان برگزار می‌كند.

وی اظهار كرد: برگزاری مراسم جزء‌خوانی قرآن كريم، روزی يك جزء قبل از نماز مغرب و عشاء در فضای مؤسسه، برگزاری كلاس‌های تفسير قرآن كريم و برگزاری مراسم شب‌های قدر از برخی برنامه‌های مؤسسه در ماه رمضان است.

حسينی عنوان كرد: اين مسابقه قرآنی كه در رابطه با مفاهيم قرآن است بعد از مراسم جزء‌خوانی قرآن برگزار می‌شود و نحوه برگزاری مسابقه به اين صورت است كه سؤالات از قبل تعيين شده كه شامل 10 سؤال است و در اختيار علاقه‌مندان به شركت در مسابقه قرار داده می‌شود و افراد بايد روز بعد پاسخنامه‌ها را به مؤسسه تحويل دهند.

مدير مؤسسه فهيم خاطرنشان كرد: برگزاری كلاس‌های مختلف آموزش علوم قرآنی، فعاليت‌های اردويی برای اعضای مؤسسه، مسابقات مختلف و اجرای برنامه در مراسم ويژه از جمله برخی فعاليت‌های مؤسسه فهيم در طول سال است.

گروه مؤسسات قرآنی مردم‌نهاد: مسابقه حفظ قرآن به مناسبت ماه رمضان در مؤسسه وليعصر(عج) دورود برگزار می‌شود.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، مسابقه حفظ قرآن كريم در راستای ترويج و بسط فرهنگ قرآنی در جامعه و با توجه به اينكه روايات زيادی در مورد اهميت حفظ قرآن كريم وارد شده است به مناسبت ماه رمضان ويژه خردسالان در مؤسسه وليعصر(عج) شهرستان دورود برگزار می‌شود.

هدف از برگزاری اين مسابقات تشويق و ترغيب قرآن‌آموزان جهت پرداختن به امر حفظ آيات قرآن كريم، به عنوان يك ارزش اسلامی است و افراد برای شركت در اين مسابقه بايد واجد شرايط و مهارت در سطح روخوانی، روانخوانی و تجويد مقدماتی باشند.

محتوای اين طرح، حفظ جزء سی‌ام قرآن كريم است كه به منظور ترغيب و تشويق قرآن‌آموزان به حفظ قرآن در قالب كلاس‌های حضوری طی 24 جلسه آموزشی در تابستان ۹۱ در مؤسسه وليعصر(عج) دورود در حال برگزاری است.

يادآوری می‌شود، اين مؤسسه قرآنی كلاس‌های صوت و لحن قرآن نيز در كنار كلاس‌های حفظ قرآن برگزار می‌كند زيرا حفظ قرآن همراه با رعايت قواعد صوت و لحن از تأثيرگذاری و ماندگاری بيشتری برخوردار است.

گروه حوزه‌های علميه: شب‏های قدر، شب سرنوشت سازی است، شب شرمندگی است؛ شب سرافكندگی است؛ آيا اين برای من سودی دارد كه امشب اعتراف كنم به اينكه من بد كردم؟ «وَ هَلْ یُنْجِينِی مِنْكَ اعْتِرَافِی لَكَ بِقَبِيحِ مَا ارْتَكَبْت‏ُ»؛آيا اعترافم پيش تو من را نجات می‌دهد؟ جواب بر طبق تمام رواياتی كه ما داريم مثبت است، «إِنَ‏ اللَّهَ‏ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ‏ جَمِيعا»؛ اهل معرفت می‌گويند به مقام غفاريت خداوند پناه ببر و از خدا پوزش بطلب.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، آيت‌الله العظمی مجتبی تهرانی در ادامه درس اخلاق و معارف اسلامی خود در ماه رمضان جاری با موضوع «دعا» بيان كرد: ماه مبارك رمضان، ماه تلاوت قرآن يعنی بازگو‌كردن كلام الهی است كه از مصدر وحی صادر شده و به سوی بندگانش فرود آمده است. اين ماه، ماه دعا هم هست؛ يعنی ماهی كه بنده با رب و پروردگارش، راز و نياز می‌كند و آنچه كه مورد درخواستش از خداوند است را عرضه می‌كند و حاجاتش را با پروردگارش مطرح می‏كند. دعا هم نسبت به ماه مبارك رمضان و هم به خصوص نسبت به ليالی قدر ترغيب و سفارش شده است.

وی ادامه داد: فقط برای اينكه تذكری داده باشم دو روايت می‏خوانم. روايتی از پيغمبراكرم نقل شده است كه حضرت فرمودند: «إِنَ‏ أَبْوَابَ‏ السَّمَاءِ تُفَتَّحُ‏ فِی‏ أَوَّلِ‏ لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ لَا تُغْلَقُ إِلَى آخِرِ لَیْلَةٍ مِنْهُ»، درهای آسمان‏ها در اولين شب از ماه مبارك رمضان باز شده است و تا آخرين شب ماه مبارك رمضان بسته نمی‌شود. در روايت ديگری هم هست كه البته صرف باز بودن در مطرح نيست.اما اين باز بودن برای رسيدگی به حاجات عبد است كه اثر هم دارد: «یَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فِی‏ كُلِ‏ لَیْلَةٍ مِنْ‏ شَهْرِ رَمَضَانَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ»؛ خداوند در هر شب از شب‏های ماه مبارك رمضان سه بار می‏فرمايد: «هَلْ مِنْ سَائِلٍ فَأُعْطِیَهُ سُؤْلَهُ»؛ آيا درخواست كننده‌ای هست كه از من درخواستی كند و من درخواست او را جواب دهم؟ «هَلْ مِنْ تَائِبٍ فَأَتُوبَ عَلَیْهِ»؛ آيا رجوع كننده‌ای هست كه در ربط با خطاهايش از من پوزش طلبد؟ «هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ فَأَغْفِرَ لَهُ»؛آيا استغفار كننده‌ای هست كه من او را بيامرزم؟ اين دو روايت را به عنوان نمونه خواندم كه در ارتباط با ماه مبارك رمضان بود.

اين مرجع تقليد بيان كرد: به صورت كنايی فرموده‌اند كه در اين ماه از ناحيه رب يعنی خداوند هيچ حجابی در كار نيست و برای عبد همة راه‌ها به سوی سير الی الله، باز است و دری بسته نيست. از آن طرف هم نسبت به خصوص ليلة قدر هم داريم كه پيغمبر فرمود: «تُفَتَّحُ‏ أَبْوَابُ‏ السَّمَاءِ فِی‏ لَیْلَةِ الْقَدْرِ».غرض اين بود كه از نظر ارزشی مطلب را بيان كنم.

اين استاد اخلاق عنوان كرد: امشب شب‌های ماه مبارك رمضان و يكی از ليالی قدر است، لذا بايد قدر آن را بدانيم و ان‏شاءلله بهترين بهره را بگيريم. به تعبير ما از بالا و از ناحيه خداوند هيچ مانع و رادعی نيست. مطلب دوم كه بايد تذكر بدهم و نسبت به ليالی قدر داريم اين است؛ يك سنخ امور است كه به فرمان الهی به آن‏ها رسيدگی می‏شود. بلكه می‏شود گفت آنچه كه نسبت به جميع موجودات است در ليله قدر رسيدگی می‌شود. در باب ليالی قدر يعنی شب‌های قدر در روايات داريم كه گفته می‏شود: سه شب است، نوزدهم، بيست و يكم و بيست و سوم. به امر الهی، در هر يك از اين شب‌ها به همان روالی كه در نظام خلقت داريم، به يك چيزی رسيدگی می‏شود.

آيت‌الله العظمی تهرانی بيان كرد: امشب شب نوزدهم است. در شب نوزدهم تعبيری كه در «موثقة زراره» است، اين است كه امام صادق(ع) فرمود: «التَّقْدِيرُ فِی‏ لَیْلَةِ تِسْعَ عَشْرَةَ وَ الْإِبْرَامُ فِی لَیْلَةِ إِحْدَى وَ عِشْرِينَ وَ الْإِمْضَاءُ فِی لَیْلَةِ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِينَ». تقدير؛ به معنای اندازه‌گيری كردنِ امور در شب نوزدهم است، البته می‌گويند نسبت به سال آينده. يعنی اينكه امور هر موجودی در سال آينده چگونه باشد، از ناحيه خداوند در شب نوزدهم رسيدگی می‌شود.

وی ادامه داد: در اينجا اين مطلب پيش می‏آيد كه آيا اين بررسی فقط نظر به آينده دارد و گذشته هيچ نقشی نسبت به آينده ندارد؟ يعنی آيا كارهايی كه كرده‏ام در اموری كه برای سال آينده من می‌خواهند رسيدگی كنند، مؤثر است؟ آيا رسيدگی برای آينده است يا اينكه گذشته هم در مسئلة اندازه‌گيری كردن نسبت به آيندة من مؤثر است؟ گفته‏اند: اين‏طور نيست كه فرض كنيد، فقط بيايند و بگويند سالِ آينده فلانی در صحت و بيماری و مسئله امور مادی و معنوی اين‏گونه باشد. بلكه با توجه به گذشته من، آينده من ترسيم می‌شود. به اينكه در گذشته من چه كرده‌ام رسيدگی می‌شود. به تعبيری پرونده من را كه می‏آورند اين‏طور نيست كه صاف و ساده باشد، بلكه می‌گويند پرونده را بياوريد، ببينيم وضعش چه بوده است، تا سال آينده را برايش برنامه‌ريزی‌ كنيم.

اين مرجع تقليد تاكيد كرد: راجع به شب‌های قدر آمده است كه انسان بايد بداند از ناحيه خداوند هيچ مانع و رادعی برای اينكه درخواست‌های بنده را بپذيرد نيست. به تعبير ما مقتضی، موجود و مانع، مفقود است؛ يعنی از ناحيه خدا مفقود است،اما از ناحيه بنده چه؟ مهم اينجاست: «لَمْ‏ یَجْعَلْ‏ بَیْنَكَ‏ وَ بَیْنَهُ‏ مَنْ‏ یَحْجُبْكَ‏ عَنْهُ‏». امشب، اگر خدا واسطه‏ای هم داشته فرموده است: برويد كنار! و درها را باز كنيد تا هركه خواست بيايد. حال از طرف او حجب برطرف شده اما خودِ من چه؟ آيا خودم مانعی بر سر راهم درست كرده‏ام يا نه؟ مهم اين است. حالا به بعضی از روايات اشاره می‏كنم.

اين استاد اخلاق بيان كرد: «لَا تَسْتَبْطِئْ إِجَابَةَ دُعَائِكَ‏ وَ قَدْ سَدَدْتَ طَرِيقَهُ بِالذُّنُوبِ»؛ يعنی اجابت دعايت را به تأخير ميانداز. چطور؟ به اين معنا كه تو با گناهانت راه اجابت دعا را مسدود كرده‌ای و اين‏ها مانع شدند. از علی(ع) است كه: «الْمَعْصِیَةُ تَمْنَعُ‏ الْإِجَابَةَ»؛ گناه موجب می‌شود كه دعا به اجابت نرسد. از آن طرف درها باز است و هيچ مانعی نيست اما از اين طرف، من سنگ‏هايی بر سر راه انداخته‌ام. از امام هفتم(ع): «اللَّهُمَ‏ اغْفِرْ لِی‏ كُلَ‏ ذَنْبٍ‏ یَحْبِسَ‏ رِزْقِی وَ یَحْجُبُ مَسْأَلَتِی»؛ خدايا! بيامرز هر گناهی را كه روزیِ من را حبس كرده و مانعی شده از اينكه درخواست من به اجابت برسد.

اين مرجع تقليد اظهار كرد: حالا فرض كنيم و هيچ اشكالی هم ندارد، اگر خدا به من امشب خطاب كرد كه: ای بندة من! به تو امر كردم فلان كار را بكن،اما نكردی و گفتم آن كار را نكن، ولی انجام دادی؛ به تو نعمت دادم اما سپاسگزاری نكردی و در راه من استفاده نكردی؛ من از شما سؤال می‌كنم: چه جوابی داريم بدهيم؟ امشب درها باز است و هر چه می‌خواهی بگويی می‏توانی،اما سه سؤال از تو دارم. گفتم بكن، نكردی؛ گفتم نكن، كردی؛ به تو نعمت دادم،اما سپاسگزاری نكردی. در اينجا من چه جوابی بدهم؟

وی ادامه داد: شب نوزدهمِ شب‏های قدر، شب سرنوشت سازی است.اما بايد بگويم شب نوزدهم، شب شرمندگی است؛ شب سرافكندگی است. خدايا! ما بد كرديم! در اينجا اين مسئله پيش می‌آيد كه اگر ما اعتراف كرديم، آيا جواب مثبت است يا نه؟ مهم اينجا است. «فَهَلْ‏ یَنْفَعُنِی‏، یَا إِلَهِی‏، إِقْرَارِی‏ عِنْدَكَ بِسُوءِ مَا اكْتَسَبْتُ»؛ آيا اين برای من سودی دارد كه امشب اعتراف كنم به اينكه من بد كردم؟ آيا اين برای من فايده دارد؟ «وَ هَلْ یُنْجِينِی مِنْكَ اعْتِرَافِی لَكَ بِقَبِيحِ مَا ارْتَكَبْت‏ُ»؛آيا اعترافم پيش تو من را نجات می‌دهد؟ به اينكه من كار زشت كردم يا نه؟ جواب بر طبق تمام رواياتی كه ما داريم مثبت است، «إِنَ‏ اللَّهَ‏ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ‏ جَمِيعا».اهل معرفت می‌گويند به مقام غفاريت خداوند پناه ببر و از خدا پوزش بطلب. شب نوزدهم شبی است كه انسان بايد پناه به مقام غفاريت خدا ببرد.

آيت‌الله تهرانی ابراز كرد: اما يك چيزی هم وجود دارد و آن اينكه امشب ما دستِ خالی نيستيم. اين را مكرر گفته‌ام. اين‏طور نيست كه هيچ‏چيز نداشته باشيم. بلكه يك گوهر گران‏بها در دلم دارم و به آن اتكا می‏كنم و آن حبّ علی(ع) است. در خانة علی(ع) برويم.

وی ادامه داد: علی(ع) هر شب از شب‏های ماه رمضان، منزل يكی از فرزندان خود می‌رفتند. شب نوزدهم منزل دخترش ام‌كلثوم بود. ام‌كلثوم می‌گويد: اول مغرب پدر وارد شد و به نماز ايستاد. من افطار را در طبقی برای او حاضر كردم. دو عدد نان جو بود، يك كاسة شير و مقداری نمك سوده. نماز علی(ع) كه تمام شد، نگاهی به طبق كرد و گفت: برای من افطار حاضر كردی؟ عرض كردم: بلی. فرمود: و برای من دو خورش گذاشته‌ای؟ چه وقت من دو خورشت مصرف كرده‌ام؟ آيا نمی‌دانی من از پسر عم‏ و برادرم رسول خدا متابعت می‌كنم؟ شروع كرد دختر را نصيحت كردن: دخترم هر كس در دنيا غذايش، پوشاكش و خوراكش نيكوتر، روز قيامت ايستادنش در محضر خداوند بيشتر است؟ ای دختر! بدان در حلال دنيا حساب است و در حرام دنيا عذاب است. به خدا قسم اگر يكی از اين دو خورشت را برنداری، افطار نمی‌كنم. ام‏كلثوم می‌گويد: كاسة شير را برداشتم. دو لقمه نان جو با نمك افطار كرد و بعد پدرم ايستاد به نماز و مرتب نماز می‌خواند. گاهی به صحن خانه می‌آمد و نگاهی به آسمان می‌كرد. مضطرب بود. ام‌كلثوم می‌گويد: پيش پدر آمدم و گفتم: پدر! اين چه حالی است كه امشب در شما می‌بينم؟ اين چه اضطرابی است؟ علی(ع) به من رو كرد و گفت: «وَ اللَّهِ مَا كَذَبْتُ وَ لَا كُذِبْتُ وَ إِنَّهَا اللَّیْلَةُ الَّتِی وُعِدْتُ»؛ به خدا قسم! دروغ نمی‌گويم و به من دروغ گفته نشده؛ امشب همان شب است كه به من وعده داده شده است، «اللَّهُمَّ بَارِكْ لِی فِی الْمَوْتِ»؛ خدا! مرگ را بر علی مبارك كن. دخترم! صبحِ امشب پدرت را شهيد می‌كنند.

اين استاد اخلاق بيان كرد: ام‌كلثوم می‌‌گويد: پدر آماده رفتن به مسجد شد، وارد صحن شد، ديدم پرندگان اطراف پدرم را گرفته‌اند و فرياد می‌زنند. زبان حال پرندگان اين است: علی نرو، علی نرو. می‏گويد: آمديم تا اين‏ها را كنار بزنيم، علی‏(ع) فرمود: با اين‏ها كاری نداشته باشيد. «فَإِنَّهُنَّ نَوَائِحُ» اين‏ها صيحه می‌زننداما بعدش گريه‌ها و ناله‌ها است كه بلند می‌شود. آمد در خانه، حلقه در به كمربند علی اصابت كرد و كمربندش باز شد. معلوم می‌شود جمادات هم به علی علاقه‌مند هستند و می‌گويند: علی نرو. وارد مسجد شد. در تاريخ می‌نويسند: در مسجد چند ركعت نماز خواند و به بالای بام مسجد رفت. نگاهی به افق كرد. گفت: ای سپيده دم! نشد كه روزی طلوع كنی و چشمان علی در خواب باشد. پائين آمد و وارد شبستان شد، چراغ‌ها را روشن كرد و كسانی را كه خفته بودند بيدار كرد. به آن خبيث ازل و ابد رسيد، ديد به رو خوابيده است. گفت: اين‏طور نخواب، اين خواب شياطين است و بعد فرمود: تو قصدی به خاطر داری كه اگر بخواهم بگويم، می‌توانم و از قصد تو آسمان‏ها می‌خواهد فرو ريزد و زمين چاك شود و كوه‌ها سرنگون گردد. وارد محراب شد. نمی‏گويم چه شد. منادی بين زمين و آسمان ندا كرد: «تَهَدَّمَتْ وَ اللَّهِ أَرْكَانُ الْهُدَى وَ انْطَمَسَتْ وَ اللَّهِ نُجُومُ السَّمَاءِ وَ أَعْلَامُ التُّقَى وَ انْفَصَمَتْ وَ اللَّهِ الْعُرْوَةُ الْوُثْقَى قُتِلَ ابْنُ عَمِّ مُحَمَّدٍ الْمُصْطَفَى قُتِلَ الْوَصِیُّ الْمُجْتَبَى قُتِلَ عَلِیٌّ الْمُرْتَضَى قُتِلَ وَ اللَّهِ سَیِّدُ الْأَوْصِیَاءِ»..

گروه حوزه‌های علميه: روايات به فهم از قرآن كمك شايانی می‌كنند ولی حد و ميزان آن مهم است؛ بدون شك هم روايات، هم تفسير قرآن به قرآن و هم تعقل در تفسير، مورد نياز است؛ پس بهترين تفسير، تفاسير جامعی هستند كه بر اساس اين سه ويژگی تدوين شده باشند.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، حجت‌الاسلام والمسلمين سيد رضا مودب، رئيس انجمن قرآن پژوهشی حوزه علميه چهارشنبه، 18 مردادماه، در نشست علمی جايگاه روايات در تفسير قرآن كريم، در تعريف روايت و تفاوت آن با سيره، گفت: سيره، قول و نقل معصوم(ع) است ولی روايت، حكايت قول و فعل معصوم(ع)، است؛ روايات، توسط محدثان به چند دسته روايات صحيح، غير صحيح ،حسن، موثق، ضعيف و قوی، نامگذاری شده‌اند.

وی افزود: روايات به عبارتی گفته می‌شود كه از پيامبر(ص)، ائمه اطهار(ع) و اصحاب بزرگ نقل شده است، در حالی كه برخی از اهل سنت، تابعين را نيز جزو افراد صاحب روايت آورده‌اند.

معاون پژوهشی دانشگاه قم، با بيان اين مطلب كه 15هزار روايت تفسيری از سوی محدثان به دست ما رسيده است، اظهار كرد: اين تعداد روايت در دايره روايی كل اسلام و شيعه، بخش قابل توجهی را تشكيل نمی‌دهد كه دليل اين مسئله نيز آن بوده است كه اين روايات در مرحله بعدی جمع آوری روايات بوده است؛ محدثان ما توجه بسيار زيادی به جمع آوری روايات فقهی داشتند و بيشتر روايات ما، فقهی و اعتقادی است.

وی ادامه داد: جريان تفسير روايی، و جمع‌آوری روايات تفسيری از قرن چهارم هجری با تفاسيری همچون عياشی و تفسير قمی شروع شد؛ از قرن 4 تا 9 و 10 هجری بسياری از اين روايات تفسيری كه جمع‌آوری شده بود از بين رفت و برخی كتب روايی تفسيری نيز ناپديد شد؛ به طور كلی اين دوران دوره افول علوم اسلامی بود كه آتش گرفتن كتابخانه شيخ طوسی و محدوديت‌هايی كه برای علما ايجاد می‌شد، در اين مسئله بی‌تاثير نبود.

رئيس انجمن قرآن پژوهشی حوزه علميه، تصريح كرد: اين جريان يعنی اتكا به جمع‌آوری و استناد به روايات تفسيری با گسترش فعاليت اخباريون در قرن‌های 10 و 11، آغاز شد و در اين دوره منابع كتبی همچون تفسير نورالثقلين (عبدعلی بن جمعه حويزی) و البرهان (بهرامی)، به رشته تحرير در آمد.

وی افزود: نگرش افراطی به حجيت روايات تفسيری، از جمله نگرش‌های فعال در اين زمينه بوده است كه طرفداران اين نگرش چند دليل برای اين نوع نگرش خود دارند؛ در مقابل اين نگرش، عده‌ای هستند كه قائل بر اين هستند كه روايات، زمينه فهم روايات را فراهم می‌كند.

مودب اظهار كرد: طرفداران نگرش افراطی به روايات تفسيری، به روايات نهی از تفسير به رای از پيامبر(ص)، رجوع می‌كنند كه اين روايات در بحارالانوار، نقل شده است؛ آنان بر اساس اين استناد هرگونه تفسير غير روايی را تفسير به رای می‌دانند؛ در اين جا بايد به نكاتی اشاره كرد كه از آن جمله نقل مرحوم طبرسی پيرامون غير شيعی بودن مصدر اين روايت است كه علمای بزرگ بر اين اعتقاد هستند كه اگر اين روايت و روايات نزديك به اين مضمون كه از امام صادق(ع)، بيان شده، درست هم باشد، سخن ايشان ناظر به حوزه تعبديات و فقه است.

وی گفت: افراطيون به ظنی بودن تفاسير غير روايی تاكيد دارند و بر اين باورند كه تفاسير غير روايی از آنجا كه نمی‌توانند منظور و مراد خداوند را به واسطه دوری از سرمنشا فيض برسانند، نقل ظنيات است نه حقيقت و اصل و تنها كلام معصوم(ع)، در اين زمينه قطعی است؛ در اين زمينه نيز نقدهايی مطرح شده مبنی بر اينكه با پذيرش اين مسئله بايد تفسير قرآن به قرآن، تفسير عقلی قرآن، تفسير كشفی و شهودی و... را نيز ظنی و غير واقعی قلمداد كرد؛ اين در حالی است كه علامه طباطبايی(ره) شيوه تفسير قرآن به قرآن و امام راحل نيز بر تفسير عرفانی تاكيد دارند.

مودب اظهار كرد: نكته ديگر آنكه آيا اين 15 هزار روايت تفسيری قطعی هستند و يا به نظر مرحوم معرفت، بايد تك تك آنها، مورد نقد و بررسی و سند شناسی و مفهوم شناسی قرار گيرند؛ در برخی از اين روايات تفسير نكاتی به چشم می‌خورد كه از حيث محتوايی نمی‌توانند صحيح باشند، از جمله برخی از روايات پيرامون امام علی(ع) كه جايگاه حضرت را رعايت نكرده و مشخص است كه اين روايات، قابل قبول نيست.

رئيس انجمن قرآن پژوهشی حوزه علميه ادامه داد: استدلال سوم افراطيون، آن است كه، تفسير قرآن تنها بايد از سوی معصوم(ع)، صورت گيرد و ديگران نمی‌توانند، بهره‌ای از اين تفسير ببرند و در اين زمينه به روايتی از امام محمد باقر(ع) در مناظره تفسيری با قتاده، استناد می‌كنند، در جايی كه وی ادعای تفسيری مطرح می‌كند و امام با برهان قاطع به وی اثبات می‌كند كه كسی كه فهمی به قرآن ندارد نبايد در اين جايگاه قرار بگيرد و امام از عبارت، «إنّما يعرف القرآن من خُوطِب به» استفاده می‌كنند؛ محققان پس از بررسی‌های دقيق علمی محمدبن سنان را از راويان اين روايت عنوان می‌كنند كه در كتب روايی وی را از غاليان و رجال ضعيف در سند ذكر كرده‌اند؛ البته در اين جايگاه، آيت‌الله العظمی خويی مشكل اين روايت را بيشتر در محتوای آن دانسته است و نه در راوی؛ زيرا راوی، در چند مورد، تخريب شده است و به دليل همين تخريب نمی‌توان اين روايات را به طور كلی رد كرد وليكن اشكال در بحث محتوايی است؛ زيرا منظور امام باقر(ع) در اين جا، تفسير باطنی آيات است كه تنها مختص به معصوم(ع) است.

اين پژوهشگر حوزه قرآنی كشور، عنوان كرد: آيت‌الله معرفت بر اين اعتقاد بودند كه اين روايات، همگی در يك سطح از نظر سندی و محتوايی نبودند و نمی‌توان به صورت قاطع درباره آنها قضاوت كرد؛ در اين رابطه می‌توان با آيات قرآن، روايات صحيحه و عقل، اين روايات را از هم تفكيك و امتياز دهی كرد و رواياتی كه با قرآن، روايات قطعی و صحيح و عقل در تعارض نبودند را پذيرفت؛ بررسی سندی روايات در قرون 4 و5 برای محدثان آنقدرها مهم نبود؛ بلكه اين سند شناسی از زمان مرحوم سيدبن طاووس رنگ و بوی جديدی به خود گرفت، البته تعاريف و مميزه‌هايی نيز بر سند شناسی و رجال شناسی در صحيح بودن روايات وضع شد، از جمله كه حتی جائر بودن راوی نيز دليلی بر رد يك حديث نمی‌شود و بايد آن حديث از حيث محتوايی مورد نقد و تحليل قرار گيرد.

وی ادامه داد: كاری كه علامه طباطبايی(ره) در الميزان كرد اين بود كه روايات را در جايگاه‌های بررسی محتوايی و تبيين تاريخی و سازگاری با قرآن و روايات اصيل مورد توجه قرار داد؛ بدون شك كسی نمی‌تواند نقش مهم روايات را در توسعه علوم اسلامی، فهم بهتر قرآن و دين ناديده بگيرد و در زمينه تحول در علوم انسانی كه مقام معظم رهبری نيز بر آن تاكيد دارند، نقش روايات، اساسی است؛ علامه طباطبايی در اين حوزه بر اين باور است كه در بحث معاد و قصص و .... به شدت به روايات معصومين(ع) نيازمنديم؛ اين مفسر بزرگ قرآن كريم اين مسئله را مطرح می‌كند كه روايات غير فقهی نقش تعليمی دارند؛ زيرا اصولا، مفسر قرآن، خود قرآن است؛ البته در اين رابطه بايد گفت كه يكی از ايراداتی كه به طرفداران افراطی روايات تفسيری وارد است اين است كه تمام روايات نبوی و معصومين(ع)، نسبت به تمام آيات، در دسترس نيست.

مودب اظهار كرد: بررسی روايات منتقله از جمله مهم‌ترين بحث‌ها در اين حوزه است كه بايد بررسی شود كه اين آيات از مصدر شيعه، روايت شده است يا خير؟ علامه عسكری بيان كرده است كه برخی از اين روايات تلقی به قبول شدند؛ علامه عسكری سعی در اثبات اين مسئله داشتند كه روايات مرحوم صدوق، نيز در يك سطح نيست و نمی‌توان نسبت به تمام اين روايات، به يك ديد نگاه كرد؛ يا اينكه در خصوص روايات تحريف كه مرحوم عسگری بيان داشته است كه اين روايات، منتقله است.

رئيس انجمن قرآن پژوهشی حوزه علميه ادامه داد: روايات به فهم از قرآن كمك شايانی می‌كنند ولی حد و ميزان آن مهم است؛ بدون شك هم روايات، هم قرآن و هم تعقل در تفسير، مورد نياز است؛ پس بهترين تفسير، تفاسير جامعی هستند كه بر اساس اين سه ويژگی تدوين شده باشند؛ زيرا نمی‌توان بر يك پايه، بهترين نتيجه را از تفسير آيات گرفت و هم به فهم قرآن از قرآن، هم به روايات به جهت مباحث تفسير باطنی آيات و فهم تاريخی و سابقه پيرامونی و... نيازمنديم؛ يكی از اشكالاتی كه اهل تسنن به شعيان وارد می‌كنند، آن است كه شيعيان پايه اعتقادات خود را بر روی روايات بنا كرده‌اند؛ در حالی كه ما اعتقاد داريم كه ما در بحث‌های اخلاقی، اعتقادی و كلامی به شدت به روايات محتاج هستيم؛ خوشبختانه مسيری كه بزرگانی همچون آيت‌الله معرفت در اين راستا آغاز كردند، از سوی مفسران بزرگی همچون آيت‌الله العظمی مكارم شيرازی و جوادی آملی در جايگاه خود دنبال می‌شود و اين بزرگان نيز ضمن نوآوری‌های تفسيری، استفاده بسيار به جا و صحيحی از آيات قرآن به عمل آورده‌اند.

گروه حوزه‌های علميه: دستگاه خلافت عباسی تلاش گسترده‌ای برای از بين بردن حاكميت علمی، فقهی و مرجعيت امام صادق(ع)، انجام می‌داد؛ يكی از ابزارهای دستگاه خلافت، بها دادن به مذاهب فقهی و ترويج آنها بود، در اين زمان، مكاتب ديگری در مقابل فقه امام جعفر صادق(ع)، ايجاد شدند و مردم را نيز به تبعيت از اين فرقه‌ها تشويق می‌كردند.

حجت‌الاسلام والمسلمين رضا مختاری، رئيس موسسه كتابشناسی شيعه، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، در پاسخ به اين سوال كه آيا می‌توان، امام صادق(ع) را با توجه به تربيت چند هزار شاگرد در حوزه‌های مختلف، بانی اولين دانشگاه جهان اسلام، ناميد، گفت: تعبير دانشگاه در اين رابطه با توجه به مفهومی كه امروزه از اين جايگاه در ذهن مردم وجود دارد، شايد تعبير دقيقی نباشد؛ زيرا اين تعبير امروزه به جايی گفته می‌شود كه دانشجويان، در سر ساعت معين در يك محل حضور می‌يابند و واحدهايی انتخاب و در رشته‌ای مشخص تحصيل می‌كنند.

وی افزود: اگر منظور از دانشگاه، به معنی عام گرفته شود، همانگونه كه برخی از ادبا، پژوهشگران و علما، چنين تعابيری در خصوص برخی از مفاهيم به كار می‌برند، می‌توان چنين امری را مورد نظر داشت؛ به عنوان مثال در پژوهش مرحوم پاك نژاد با عنوان «اولين دانشگاه؛ آخرين پيامبر(ص)»، چنين مفهوم عامی در نظر گرفته شده است.

رئيس موسسه كتابشناسی شيعه، با اشاره به تربيت چهارهزار شاگرد از سوی امام صادق(ع) و نقش اين مسئله در توسعه علوم اسلامی، اظهار كرد: حضرت امام صادق(ع) نقش بسيار مهمی در توسعه علوم به خصوص علوم خاص اهل بيت(ع) و علوم وحيانی داشتند و به همين دليل، مكتب آن حضرت، همواره با حضور گسترده مردم و علما از بلاد مختلف همراه بود، نام اين افراد در تاريخ ذكر شده است.

وی تصريح كرد: حضرت امام صادق(ع) در طول زندگی ولايی خويش، شاگردان و محدثان بسياری را پرورش دادند كه تعداد آنان در اين سال‌ها، در كتب مختلف به اشكال مختلف با متغيرهای عددی متفاوت و گاه نزديك به هم ذكر شده است كه اكثر آنها حول و حوش همين تعداد (چهار هزار نفر) است؛ ولی بايد اين مطلب را به ياد داشت كه اين تعداد شاگرد كه برای حضرت ذكر كرده‌اند، به شكل خاصی در ميان شاگردان، گنجانده شده‌اند.

اين پژوهشگر حوزوی با اشاره به اين مطلب كه اين گونه نبوده است كه اين تعداد شاگرد در يك مكتب خاص و مشخص و در يك زمان مشخص، در درس حضرت حاضر شوند، اظهار كرد: نمی توان اين تصور را ايجاد كرد كه اين تعداد شاگرد به شكل منظم و آكادميك در كلاس درس حضرت حاضر می‌شدند و به فراگيری علوم می‌پرداختند؛ بلكه بسياری از اين اشخاص، محدثين حديث از حضرت بودند كه برخی از آن ها صدها روايت و برخی ديگر در طول عمر خويش دو حديث از ايشان شنيده ونقل كرده‌اند كه به همين دليل آنان را در عداد شاگردان حضرت، آورده‌اند.

رئيس موسسه كتابشناسی شيعه افزود: بسياری از شاگردان حضرت، افرادی بودند كه در درس حضرت حضور می‌يافتند، عده‌ای ديگر در كنار حضرت حضور داشتند و فرمايشات گرانسنگ ايشان را به ديگران منتقل می‌كردند؛ بسياری ديگر از اين افراد، افرادی بودند كه سوالات علمی خود را از حضرت می‌پرسيدند و پاسخ‌های خود را نيز دريافت می‌كردند.

مختاری با اشاره دايره علوم تدريسی امام صادق(ع) به شاگردان، گفت: شعاع تدريس علومی كه از سوی حضرت صورت می‌گرفت، وسيع بود ولی وظيفه و ماموريت امام در اشاعه علوم، ويژگی خاصی داشت كه نبايد آن را در تدريس علوم جزيی چون فيزيك و شيمی و... محدود كرد؛ به عنوان مثال هنوز مسئله شاگردی جابربن حيان كه ايشان را از شاگردان حضرت امام صادق(ع) عنوان كرده‌اند، قطع نشده است و بسياری از پژوهشگران در قطعيت اين مسئله تشكيك دارند و حتی عالمانی همچون نجاشی نيز نامی از ايشان در كتب خود نياورده است؛ ولی بايد به اين مسئله اشاره كرده كه وظيفه امام(ع) وظيفه‌ای بنيادين، دارای افقی وسيع‌تر از آن چيزی است كه بخواهيم در سطح يك استاد فيزيك و شيمی ايشان را ارزيابی كنيم؛ بلكه وظيفه ايشان، راهنمايی و هدايت بشر به سوی تعالی و كمال است و آموزش ساير علوم از جمله فيزيك و شيمی و طب كه از عهده انسان‎های ديگر بر می‌آيد، هدف اصلی آن حضرت نبوده است.

وی افزود: متاسفانه يكی از آسيب‌های حوزه مطالعاتی پيرامون امام صادق(ع)، عدم تببين دقيق بسياری مباحث اصلی در پژوهش‌های علمی است به شكلی كه برخی از اين كتب، با داده‌های دقيق علمی تاليف نمی‌شوند و بعضا نكاتی غير از آنچه در واقع وجود داشته است، بيان كرده‌اند؛ به عنوان مثال سال‌ها پيش كتابی 15 صفحه‌ای به نام «امام جعفر صادق(ع) متفكر جهان شيعه» از سوی يكی از مترجمان و نويسندگان، ترجمه شده كه اين كتاب پانزده صفحه‌ای، به يك مرتبه با اوراق بسيار بيشتر از متن اصلی منتشر می‌شود و نويسنده هر آنچه كه دوست دارد به متن اصلی اضافه می‌كند و جالب است كه اين كتاب به عنوان يكی از كتب مورد مراجعه بسياری از جوانان نيز استفاده می‌شده است.

اين پژوهشگر حوزوی با بيان اين مطلب كه معرفی الگوهای پژوهشی به جوانان، طلاب و دانشجويان جستجوگر در حوزه تاريخ اسلام و تاريخ ائمه(ع)، به ويژه امام صادق(ع)، ضروری است؛ تصريح كرد: در اين زمينه كتب‌هايی از جمله، كتاب، الامام الصادق(ع) والمذاهب الاربعه، اثر اسد حيدر است كه اين كتاب توسط دانشگاه اديان در هشت جلد به فارسی ترجمه شده است؛ از كتاب‌های مفيدی است كه در اين زمينه می‌تواند به پژوهشگران، كمك شايانی كند، كتابی با عنوان اصحاب امام صادق(ع)، از مرحوم علی محدث زاده، فرزند محدث قمی است كه در اين كتاب نيز نويسنده به ذكر ياران و اصحاب اين امام همام، اشاره كرده است.

وی عصر امام صادق(ع) را عصر شكوفايی مباحث فقهی اهل بيت(ع) و توسعه آن در بين مردم، عنوان كرد و گفت: امام صادق(ع)، روايت‌گر فقه نبوی بودند و بدون شك اگر روايات فقهی ايشان نبود، مشكلات عديده‌ای در حل اين مباحث بوجود می‌آمد؛ در زمان ائمه اطهار(ع) پيش از امام صادق(ع)، كلياتی از اين مباحث فقهی بيان شده بود و در زمان امام حسن(ع) و امام حسين(ع) و امام سجاد(ع) همچون زمان اين امام همام، مجالی برای بيان و ثبت اين روايات وجود نداشت و يا به دست ما نرسيده است؛ ولی به جرات می‌توان گفت كه هشتاد درصد روايات فقهی ما از دو امام باقر و صادق(ع) ذكر شده است كه كليد حل بسياری از مشكلات علمی در اين حوزه هستند.

مختاری با اشاره به تلاش گسترده دستگاه خلافت عباسی برای از بين بردن حاكميت علمی و فقهی و مرجعيت امام صادق(ع)، اظهار كرد: يكی از ابزارهای دستگاه خلافت در مقابل اين امام همام، بها دادن به مذاهب فقهی و ترويج آنها بود كه به همين جهت در اين زمان، مكاتب ديگری در مقابل فقه امام جعفر صادق(ع)، ايجاد شدند و مردم را نيز به تبعيت از اين فرقه‌ها تشويق می‌كردند؛ در ميان شاگردان امام صادق(ع) نام صاحبان اين فرقه‌ها هم به چشم می‌خورد كه همانگونه كه گفته شد دستگاه خلافت نقش بسيار مهمی در نزج اين فرقه‌ها داشت و اين گونه نبود كه كسی شاگرد ايشان باشد و بعد بخواهد برای خودش يك فرقه مذهبی و فقهی ايجاد كند؛ بلكه مكتب‌سازی از ابزارهای دستگاه حاكم آن زمان بود.

گروه حوزه‌های علميه: گناه، ظلم، كمك كردن به ظالم، نافرمانی از پدر و مادر، قطع رحم، عمل زنا، شراب‎خواری، ترك امر به معروف و نهی از منكر و... كه اين‎ها موجب می‏شود داعی دعايش مستجاب نشود. اما در باب يهودی و نصرانی، آن چيزی كه مانع است تا دعايش درباره‏ خودش مستجاب نشود، كفر او است.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، آيت‌الله العظمی مجتبی تهرانی در ادامه درس اخلاق و معارف اسلامی خود در ماه رمضان جاری با موضوع «دعا» بيان كرد: ماه مبارك رمضان ماه تلاوت قرآن و ماه دعا است. دعای به خير، برای خود و ديگران، چه مادی و دنيوی باشد و چه اخروی و معنوی. در آثار اسلامی به تلاوت قرآن و دعا در ماه مبارك رمضان زياد ترغيبت و سفارش شده و اينكه انسان حاجات خود را در اين ماه مبارك از پروردگار خود طلب كند.

وی ادامه داد: در اينجا بحث مفصلی داشتيم، مشرك و كافر را به دو دسته تقسيم كرديم و عرض شد كه برای اين دو دعا كردن مجاز نيست، به خصوص نسبت به معاند. اما راجع به غير معاند كه از نظر فرهنگی و فكری مستضعف است، جز دعا نسبت به مغفرت آن‎ها، هر دعايی بكنند چه دنيوی و چه اخروی، اشكالی ندارد، به خصوص نسبت به هدايت آن‎ها.

آيت‌الله تهرانی عنوان كرد: دعا كردن مسلمان برای كافر و مشرك تفسيری بود كه گفتيم، ولی جلسه‏ گذشته اين بحث را مطرح كردم كه دعا كردن كافر برای مسلمان، هيچ قيدی ندارد و جايز است و چه بسا مستجاب می‏شود. كافری در حق مسلمانی دعا كند. در آخر جلسه‏ گذشته روايتی خواندم و بعد عرض كردم كه اين بحث، بحث دامنه‌داری است و مدار وسيعی دارد. در اينجا دو روايت می‏خوانم، چون اين‎ها در مباحث دعا مطرح است و جمع كردنشان تا حدودی، برای كسی كه اهل آن نباشد مشكل است.

اين استاد اخلاق بيان كرد: روايتی را بيان كرديم كه اگر كافری نصرانی يا يهودی، برای مسلمان دعا كند پذيرفته می‏شود ولی اگر برای خودش دعا كند پذيرفته نمی‏شود. حضرت فرمود: «قَالَ: لَا تُحَقِّرُوا دَعْوَةَ أَحَدٍ»؛ دعای هيچ‎كس را كوچك نشماريد، «فَإِنَّهُ‏ یُسْتَجَابُ‏ لِلْیَهُودِیِ‏ وَ النَّصْرَانِیِ‏ فِيكُمْ‏ وَ لَا یُسْتَجَابُ لَهُمْ فِی أَنْفُسِهِمْ»؛ يعنی دعای آن‎ها در حق شما مستجاب می‏شود اما دعای آن‎ها در حق خودشان مستجاب نمی‏شود. اين را آخر جلسه مطرح كردم اما در اينجا دو روايت ديگر می‏خوانم و بعد مطلبی را عنوان می‏كنم.

اين مرجع تقليد ادامه داد: روايت اوّل: روايتی است از پيغمبراكرم كه: «قالَ رَسوُلُ‏الله(ص): إِغتَنِموُا دُعاءَ ضَعفَۀِ أُمَّتی فَإِنَّهُ یُستَجاب لَهُم فيكُم وَلا یُستَجاب لَهُم فی أَنفُسِهِم»؛ دعای ضعيفانِ امت مرا غنيمت بشماريد، زيرا دعای آن‎ها در حق شما مستجاب می‏شود، اما دعای ايشان در حق خودشان مستجاب نمی‏شود. همان تعبيری كه برای يهودی و نصرانی بود، در مورد ضعفای مسلمان هم مطرح است. روايت دوم از امام صادق(ع) است كه: «قال لَا تَسْتَخِفُّوا بِدُعَاءِ الْمَسَاكِينِ‏»؛ دعای مستمندان را دست كم نگيريد «لِلْمَرْضَى مِنْكُمْ»؛ برای بيمارانتان، «فَإِنَّهُ یُسْتَجَابُ لَهُمْ فِيكُمْ»؛ زيرا دعای آن‎ها درباره‏ی شما مستجاب می‏شود «وَ لَا یُسْتَجَابُ لَهُمْ فِی أَنْفُسِهِمْ»؛ولی دربار‏ه‏ خودشان مستجاب نمی‏شود. مساكين برای مرضا دعا كنند مستجاب می‏شود، ولی برای خودشان مستجاب نمی‏شود.

آيت‌الله تهرانی تصريح كرد: در اينجا بايد مطلبی را عرض كنم، البته اين‎ها جزو مباحث گذشته است. در باب دعا موانعی داريم كه موجب می‏شود دعا مستجاب نشود. در گذشته موانع را گفته‏ام؛ مثل گناه، ظلم، كمك كردن به ظالم، نافرمانی از پدر و مادر، قطع رحم، (نعوذبالله!) عمل زنا، شراب‎خواری، ترك امر به معروف و نهی از منكر و... كه اين‎ها موجب می‏شود داعی دعايش مستجاب نشود. اما در باب يهودی و نصرانی، آن چيزی كه مانع است تا دعايش درباره‏ی خودش مستجاب نشود، كفر او است. اين كفر موجب می شود دعايش درباره‏ی خودش مستجاب نشود. در باب عبادات، عبادات كافر پذيرفته نيست.

وی ادامه داد: با اينكه كفار از نظر تكاليفی كه ما می‏گوييم مأمور هستند،‏ يعنی اين‎ها مكلف به اصول دين يعنی توحيد، نبوت و معاد و به پذيرش آن‎ها و همان‏طور هم مكلف به فروع هستند. اين جزو مسلمات معارف اسلامی ما است و بين كافر و مسلمان فرق نمی‏كند بلكه هر دو به اصول و فروع مكلف هستند.

اين مرجع تقليد عنوان كرد: فروع چيست؟ روزه، نماز و... حالا كافری می‏گويد اگر شما گفته‎ايد مأمور به اصول و مأمور به فروع هستيم، پس ما اصول را كنار می‏گذاريم و سراغ فروع می‏آييم. اما می‏گوييم روزه‏ و نمازت باطل است. می‎گويد: چرا باطل است؟ مگر نگفتيد كه مكلف به فروع هستيم. ما می‎گوييم: يك شرط اساسی دارد و آن اينكه برای مقبوليت عبادت ايمان مطرح است لذا آن عبادت قبول نيست يعنی كفر مانعيت دارد. ايمان را می‏گوييم «شرطيت» و كفر را می‏گوييم «مانعيت». اين‎ها اصطلاح‏های علمی است.

اين استاد اخلاق ابراز كرد: در دعا هم همين است. اگر كافر در حق خودش دعا كند، در آنجا مقبوليت دعا مشروط به ايمان او است. كفر مانع است از اينكه دعای او به استجابت برسد، اما اگر راجع به مسلمان دعا كند، اين را خدا قبول می‏كند و كفر او مانع نمی‏شود از اينكه خدا از آن مسلمان كم بگذارد. گفته‎اند: گنه كرد در بلخ آهنگری، اما معنا ندارد كه به شوشتر زدند گردن مسگری. اين تقريباً توضيحی برای جلسه‏ی گذشته بود.

آيت‌الله تهرانی اظهار كرد: در اينجا مسئله‏ی مستضعف و مساكين و اينكه دعای آن‎ها را دست كم نگيريد مطرح می‎شود. دو روايت گويای اين مطلب است كه نبايد مسائل معنوی را با مسائل مادی از نظر ارزشی خلط كنيد. يعنی چه؟ يعنی تصور نكنيد كه خدا به داعی از نظر وضع دنيوی او نگاه می‏كند. اگر كسی وضع درستی ندارد و در اصطلاح به نان شب خود محتاج است، چگونه به او بگويم كه برای من دعا كن؟ اگر دعايش به جايی می‎رسيد برای خودش دعا می‎كرد؛ كل اگر طبيب بودی، سر خود دوا نمودی.

وی ادامه داد: مساكين كسانی هستند كه در سطح پائينی زندگی می‎كنند و زمين‏گير هم هستند و فرق آن با فقير اين است ،«إِذا اجْتَمَعَا افْتَرَقَا» كه در ادبيات می‏گوييم. ديد انسانی كه در بستر ماديت است اين‎طور است كه خيال می‏كند در تشكلات معنوی هم از نظر ارزشی همين ديد وجود دارد و حال اينكه اشتباه می‏كند. البته اين مستضعف كه مطرح می‎كند استضعاف فكری و فرهنگی ندارد بلكه اينجا استضعاف مادی را بيان می‎كند. اصلاً و ابداً دست كم نگيريد، دعای او برای مريض‏های شما شفا است. همين كسی كه از نظر ماديت دست‎تنگی دارد، از او بخواه كه برای مريضت دعا كند. اين به اجابت می‏رسد. اين فكر را نكنی كه: كل اگر طبيب بودی، سر خود دوا نمودی؛ او اگر می‏توانست، پس دعا می‏كرد تا لقمه‎ای نان به دست بياورد. جواب: نه! ميزان و معيار دارد.

اين استاد اخلاق تاكيد كرد: راجع به يهودی و نصرانی گفته‎ام و زمينه برای من باز شد تا توضيح دهم و آن اينكه ما در باب دعا داريم، چه بسا دعايی كه او راجع به خودش نسبت به امور مادی می‏كند مصلحت نباشد تا خدا به او بدهد. اين يكی از اصول در دعاها است: «وَ عَسى‏ أَنْ‏ تَكْرَهُوا شَیْئاً وَ هُوَ خَیْرٌ لَكُمْ وَ عَسى‏ أَنْ تُحِبُّوا شَیْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ». من كه در جايگاه خداوند ننشسته‎ام تا ببينم چه خبر است. آن كسی كه حكيم است و با حكمت بالغه‏اش دستگاه وجود را اداره می‏كند، می‏داند كه به صلاح هست يا نيست. دو روايت می‎خوانم.

وی ادامه داد: علی(ع): قال: «رُبَّ‏ أَمْرٍ حَرَصَ‏ الْإِنْسَانُ‏ عَلَیْهِ فَلَمَّا أَدْرَكَهُ وَدَّ أَنْ لَمْ یَكُنْ أَدْرَكَهُ»؛ بسا چيزی كه انسان خواهان آن است ولی وقتی به آن می‏رسد آرزو می‏كند و می‏گويد ای كاش به آن نمی‏رسيدم. مثال فراوان در جامعه‏مان داريم. در آخرين تشرفی كه به مشهد مقدّس داشتيم كه در ماه رجب بود، يكی از همراهان به حرم رفته بود. وقتی صحبت می‏كرديم، گفت: خانمی را ديدم كه به امام هشتم رو كرده و می‏‏گويد: يا امام هشتم! اشتباه كردم كه از شما پول خواستم، بچه خواستم، ماشين خواستم و... و شروع كرد به گفتن همه اين‎ها. گفت: همه را اشتباه كردم و الآن هم آمده‌ام تا فقط از شما سلامتی و عافيت بخواهم. می‏گفت: بعد از سال‎ها، مرتباً آمدم پول خواستم، بچه خواستم، خانه خواستم و امثال اين‎ها اما حالا می‏فهمم كه اشتباه كردم. غرضم اين بود كه روايت فهميده شود.

اين مرجع تقليد تصريح كرد: علی(ع): «رُبَّ‏ أَمْرٍ حَرَصَ‏ الْإِنْسَانُ‏ عَلَیْهِ فَلَمَّا أَدْرَكَهُ وَدَّ أَنْ لَمْ یَكُنْ أَدْرَكَهُ»؛ اين را امام ششم(ع) در يك قالب ديگر می‏ريزد، به اين تعبير: «كَمْ‏ مِنْ‏ نِعْمَةٍ لِلَّهِ‏ عَلَى عَبْدِهِ فِی غَیْرِ أَمَلِهِ وَ كَمْ مِنْ سَاعٍ مِنْ حَتْفِهِ وَ هُوَ مُبْطِئٌ عَنْ حَظِّهِ»؛ چه بسيار نعمت‏هايی كه خداوند به بنده‏اش عنايت می‏كند اما در غير آرزوی او. يعنی او اصلاً آرزو نكرده بود و به او می‏دهد، «وَ كَمْ مِنْ مُؤَمِّلٍ أَمَلًا الْخِیَارُ فِی غَیْرِهِ»؛ و چه بسيار كسانی كه آرزومندِ آرزويی هستند و خير و مصلحت در غير او است. در روايت ديگری است از علی(ع) كه می‏گويد: خدا از فوق عرش خود فرياد می‎زند: «یَا عِبَادِی أَطِيعُونِی فِيمَا أَمَرْتُكُمْ بِهِ»؛ مرا اطاعت كنيد به آن چيزی كه به شما امر كردم، «وَ لَا تُعَلِّمُونِی‏ بِمَا یُصْلِحُكُمْ‏»؛ و نمی‎خواهد به من ياد بدهيد كه چه چيزی صلاح شما است، «فَإِنِّی أَعْلَمُ بِهِ»؛ من بهتر می‏دانم، «وَ لَا أَبْخَلُ عَلَیْكُمْ بِمَصَالِحِكُمْ»؛ و من به آن چيزی كه مصلحت شما است كه به شما بدهم بخل نمی‏ورزم.

اين استاد اخلاق اظهار كرد: غرضم اين است كه ما نسبت به معارفمان مجموعه داريم و يك چيز واحد نيست. يك اتومبيل كه می‏خواهد حركت كند بيافتد نياز به چرخ و بدنه و... دارد تا بعد راه بيافتد. قطعۀ تك تك كارآيی ندارد. در اينجا هم مسئله اين است كه در جايی كفر مانع است و در جايی مصلحت او نيست. اگر شخص اين را برطرف كند، مصيبت پيدا می‏كند و بعد به چه كنم، چه كنم می‎افتد. اين‎طور نيست كه بی حساب باشد.

وی ادامه داد: می‏خواهم توسل پيدا كنم. برويم در خانه‏ی حسين(ع). در مقاتل می‏نويسند: امام حسين(ع) در روز عاشورا وقتی ديد از اصحاب و بنی‎هاشم كس ديگری باقی نمانده، آمد و طفل شيرخوار را برد و آن جريان پيش آمد. بعد از آن تصميم گرفت كه خودش به ميدان برود. می‏گويند: اينجا بود كه با صدای بلند: «نَادَى یَا سُكَیْنَةُ یَا فَاطِمَةُ یَا زَیْنَبُ یَا أُمَّ كُلْثُومٍ عَلَیْكُنَ‏ مِنِّی‏ السَّلَامُ‏». می‏دانيد كه عرب در موقع خداحافظی، سلام می‏كند. خداحافظِ شما! من هم رفتم! می‏نويسند: بی‏بی‏ها و كودكان از خيمه‏ها بيرون ريختند، اطراف حسين(ع) را گرفتند و هر كدام مطلبی دارد. در اين ميان نازدانه، سكينه، دختر حسين است. امام حسين خيلی علاقمند به اين دختر است. رو كرد به پدر و گفت: «یَا أَبَهْ اسْتَسْلَمْتَ لِلْمَوْتِ؟»؛ ای پدر! تو تن به مرگ دادی؟ جوابی كه امام حسين داد، اين بود؛گفت: دخترم! «كَیْفَ لَا یَسْتَسْلِمُ مَنْ لَا نَاصِرَ لَهُ وَ لَا مُعِينَ»؛ چگونه شخص، تن به مرگ ندهد و حال اينكه يار و ياوری ندارد؟ اين دختر تعبيری دارد كه دل آدم را خيلی می‏سوزاند، گفت: «یَا أَبَهْ رُدَّنَا إِلَى حَرَمِ جَدِّنَا»؛ حالا كه می‏خواهی به ميدان بروی اول ما را ببر و مدينه بگذار و خودت تنها به ميدان برو. امام حسين شروع كرد به گريه كردن. گفت: دخترم ديگر راه برگشت برای پدرت نيست. اينجا بود كه سكينه های های شروع كرد به گريه كردن. امام حسين سوار بر مركب بود. بنا بر نقلی از مركب پياده شد. دخترش را در آغوش گرفت و در دامن نشاند. گفت:« سَیَطُولُ‏بَعْدِی‏یَاسُكَیْنَةُفَاعْلَمِی مِنْكِ الْبُكَاءُ إِذَا الْحَـمَامُ دَهَـانِی» دخترم در آينده گريه‏ها در پيش داری، «لَا تُحْرِقِی قَلْبِی بِدَمْعِكِ حَسْرَةً‏»؛ با اين اشك‏هايت دل حسين را آتش نزن، «مِنْكِ الْبُكَاءُ إِذَا الْحَـمَامُ دَهَـانِی»؛ شروع كرد اشك‏های دختر را پاك كردن...