نکات رمضانی
رئیس فدراسیون پزشکی ورزشی ایران با اشاره به اهمیت داشتن کالری مناسب غذای سحر برای یک روزهدار به خصوص ورزشکاران گفت: چلو قورمهسبزی به همراه ماست غذای کاملی برای وعده سحر روزهداران است.
لطفعلی پورکاظمی در گفتوگو با خبرنگار بهداشت و درمان فارس، درباره تغذیه ورزشکاران در ماه مبارک رمضان، اظهار داشت: افراد بهخصوص ورزشکاران بهتر است برای افطار پس از مختصری غذا مانند نان، پنیر، گردو، شیر، میوه، سبزی و خرما استراحت مختصری کنند و سپس به تمرینات حرفهای خود بپردازند.
وی افزود: ورزشکاران سعی کنند در وعده سحری بیشتر غذاهای نشاستهای از جمله برنج، سیبزمینی، ماکارونی، نان با مختصری غذای گوشتی، آبمیوه، سبزی، سالاد و اغذیه فیبری و در نهایت گوجهفرنگی مصرف کنند.
پورکاظمی ادامه داد: بهطور مثال اگر مثلاً 8 قاشق برنج و یک پیاله قورمه سبزی و کمی ماست برای سحری افراد مصرف شود میتوان این غذا را یک غذای کامل و مناسب برای روزه دار عنوان کرد.
رئیس فدراسیون پزشکی ورزشی ایران خاطرنشان کرد: غذاهایی مانند آش رشته و شعلهزرد برای افطاری، شام یا سحری به عنوان یک وعده غذا به حساب میآید در نتیجه یا باید مقدار کمتری مصرف شود یا اینکه آن را به عنوان یک وعده غذا به حساب آورد.
یک متخصص طب سنتی گفت: روزه بر روی سیستم عصبی، دردهای عضلانی و رماتیسم تأثیر مثبت دارد و سردردهای میگرنی را نیز تسکین میدهد.
ابوالفتح شیرمردی امروز در گفتوگو با خبرنگار فارس در شهرکرد، اظهار داشت: با توجه به همزمانی ماه مبارک رمضان با روزهای گرم تابستان به افراد توصیه میشود از میوههای سرد فصل برای مقابله با گرمای تابستان مصرف کنند.
وی با اشاره به میوههای سرد این فصل، گفت: هندوانه، هلو، خیار، گوجه فرنگی، سبزی، سیب زمینی و ... از جمله میوههای سرد فصل تابستان محسوب میشوند.
شیرمردی با اشاره به افراد گرم مزاج، گفت: افراد گرم مزاج میتوانند با مصرف مواد غذایی سرد وضعیت و دمای بدنشان را متعادل کنند.
این متخصص طب سنتی مصرف عرقیات را در ماه مبارک رمضان در کاهش عطش روزهداران موثر و مفید ارزیابی کرد و گفت: روزهداران برای کاهش عطش در این روزهای گرم میتوانند عرق کاسنی و عرق بید مشک را با کمی شکر و آبلیمو مصرف کنند.
شیرمردی ادامه داد: برای سحر نیز مصرف عرق بیدمشک با سکنجبین طبیعی با غلبه سرکه در رفع عطش بسیار موثر است.
شیرمردی روزه را در درمان برخی از بیماران و کاهش علائم بیماری موثر دانست و گفت: روزه یک نوع درمان است که خاصیت ضد بلغم دارد و در مجموع بدن به ویژه در بهبود سیستم گوارش بدن تأثیر بسزایی دارد.
وی ادامه داد: این فریضه الهی بر روی سیستم عصبی، دردهای عضلانی و رماتیسم نیز تأثیر مثبت دارد و حتی دردهای میگرنی سر را نیز تسکین میدهد.
شیرمردی چند توصیه جدی به روزهداران را مورد تأکید قرار داد و گفت: بهمنظور اینکه در ساعات طولانی روز کمتر احساس تشنگی داشته باشیم بهتر است در هنگام سحر علاوه بر مصرف غذاهای معمولی مقداری عسل را با آب جوشیده حل و در صورت تمایل کمی آب لیمو به آن اضافه کرده و بنوشند.
وی با اشاره به برنامه غذایی افطار، گفت: کسانی که گرم مزاج هستند، افطار خود را با آب جوشیده همراه با نبات آغاز کرده و سرد مزاجهایی که عطش ندارند با خرما یا عسل روزه خود را افطار کنند.
شیرمردی با اشاره به خاصیت ضد اخلاط روزه، خاطرنشان کرد: روزه موجب دفع اخلاط میشود و تمام خلطهای بد را از بدن دفع میکند، این ویژگی موجب میشود که پس از ماه رمضان یک حس سبکی به فرد دست داده و تمام مواد مضر از روده یا صفرای فرد دفع شود.
روزهداري در كنار فوايد گوناگون، از نگاه متخصصان سلامت، كمك بزرگي براي داشتن جسمي سالم است اما همين متخصصان براي آن گروه كه با بيماريهايي خاص درگير هستند، دستورات ويژهاي دارند كه بايد با دقت به آنها عمل شود.
مشكلات قلبي و روزهداري
خيلي از بيماران قلبي با تصور اينكه خودشان بهتر از هركسي متوجه وضع سلامتشان هستند، در مورد روزه گرفتن يا نگرفتن تصميم ميگيرند، در حالي كه متخصصان چنين شيوهاي را صحيح ندانسته و در اين مورد هشدار ميدهند.
دكتر محمدرضا محمدحسني، فوق تخصص بيماريهاي قلب و عروق در اينباره به جامجم ميگويد: بيماران قلبي ـ عروقي براي روزه گرفتن بايد با پزشك معالج خود مشورت كرده و طبق نظر او عمل كنند. در واقع رعايت توصيههاي پزشك نكته مهمي است كه به هيچ وجه نبايد ناديده گرفته شود.
وي با اشاره به اينكه بيماريهاي قلبي طيف وسيعي داشته و بسيار گسترده است، توضيح ميدهد: با توجه به اين موضوع، هر بيمار قلبي و بخصوص كساني كه دارو مصرف ميكنند، بايد به پزشك معالج خود مراجعه كرده و در صورت صلاحديد او روزه بگيرند. اما در شرايطي كه عوارض جسمي ناشي از روزه براي بيمار آشكار و مشخص است، خود فرد ميتواند در اين مورد تصميم گرفته و روش مناسب را انتخاب كند.
اين متخصص بيماريهاي قلب و عروق ضمن تاكيد بر اينكه بيماران به هيچ وجه نبايد خودسرانه تصميم بگيرند، يادآور ميشود: گاهي باوجود توصيههاي پزشك، بيماران قلبي با توجه بهنظر خودشان روزه ميگيرند و چون در ظاهر با مشكل خاصي مواجه نميشوند، تصور ميكنند كار درستي انجام دادهاند؛ در حالي كه اين بيماران بايد دقت داشته باشند روزه گرفتن به تنهايي عامل خطر نيست، ولي احتمال بروز مشكل را افزايش ميدهد. بنابراين خوب است به ياد داشته باشيد توصيههاي پزشك جنبه احتياطي داشته و براي حفظ سلامت شما چنين تصميمي گرفته ميشود.
دكتر محمدحسني تاكيد ميكند: براي بيماران قلبي كه از روزهداري منع ميشوند، مصرف بموقع داروها و پرهيز از غلظت خون اهميت ويژهاي دارد؛ به اين معنا كه چون بيشتر بيماران قلبي با مشكل اضافه وزن يا چربي خون درگير هستند، در اغلب موارد برخلاف بيماران گوارشي در طول روز لازم نيست خيلي غذا بخورند و فقط مصرف مقدار كافي مايعات براي آنها اهميت دارد بنابراين تا حد امكان و با مشورت پزشك بايد كالري دريافتي را كاهش داده و از مايعات كافي استفاده كنند.
يكي از مهمترين موضوعاتي كه بيماران بايد در نظر داشته باشند، شناخت علائم و نشانههاي خطر است. دكتر محمدحسني در اينباره توضيح ميدهد: ضعف و بيحالي غيرعادي، سرگيجه، افزايش ناگهاني يا افت شديد فشار خون كه معمولا همراه با سرگيجه بروز ميكند، درد قفسه سينه، نفس تنگي و تپش قلب غيرعادي از جمله علائمي است كه در صورت بروز بايد مورد توجه قرار گيرد.
به گفته وي، در ماه مبارك رمضان بايد تلاش كنيم با تغيير رژيم غذايي و شيوه زندگي، از ميوهها و سبزيجات بيشتري استفاده كرده و مصرف غذاهاي چرب و سنگين را كاهش دهيم. همچنين انجام فعاليتهاي ورزشي با مشورت پزشك معالج، در زمان مناسب و بخصوص براي افرادي كه اضافه وزن دارند نيز بسيار مناسب است.
يكي از مهمترين و شايعترين سوالات مردم در اين ماه، رابطه بين روزهداري و بيماريهاي كليوي است.
دكتر امير ايجادي، فوق تخصص جراحي كليه با اشاره به اينكه بيماريهاي متفاوتي موجب نارسايي كليه ميشود، به جامجم ميگويد: ديابت، فشار خون، سنگهاي كليوي و عفونتها از جمله شايعترين علل نارسايي كليه در كشور ما به حساب ميآيد كه امكان روزهداري در هر يك از اين شرايط متفاوت خواهد بود.
وي درباره روزهداري بيماران مبتلا به سنگ كليه توضيح ميدهد: افرادي كه در حال حاضر سنگ كليه دارند يا طي شش ماه گذشته، دو مرتبه سنگ داشتهاند، سنگساز فعال به حساب آمده و براي روزه گرفتن حتماً بايد با پزشك مشورت كنند. علاوه بر اين، افرادي كه يك كليه دارند نيز حتماً بايد بر اساس نظر پزشك معالج در اين مورد تصميم بگيرند.
به گفته اين پزشك متخصص، بيماراني كه دچار عفونت فعال هستند براي روزه گرفتن بايد نظر پزشك را جويا شوند و بيماراني كه دفع پروتئين دارند نيز نبايد روزه بگيرند.
دكتر ايجادي تاكيد ميكند: علل متفاوتي از جمله ژنتيك، شرايط محيطي، شغلي و... در ايجاد سنگ موثر است، ولي مطالعات نشان داده، مدت زمان روزهداري به حدي نيست كه بتواند افرادي را كه سابقه تشكيل سنگ ندارند، مستعد بروز اين مشكل كند.
وي با اشاره به اهميت استفاده از رژيم غذايي مناسب، يادآور ميشود: مصرف مقادير زياد پروتئين در افراد عادي هم ميتواند فشار بيش از حدي را به كليهها وارد سازد بنابراين توصيه ميشود در رژيم غذايي بيشتر از گياهان و سبزيجات استفاده كنيد.
آيا افرادي كه با مشكلات چشم و بينايي روبهرو هستند، ميتوانند روزه بگيرند؟ آيا روزه گرفتن عاملي براي كاهش قدرت چشم به حساب ميآيد؟ آيا خستگي و ضعف چشمها با روزهداري و گرسنگي تشديد ميشود؟ شايد اين سوالات بارها به ذهن شما هم رسيده باشد، ولي هنوز ندانيد روزهداري و ضعف چشم چه ارتباطي با هم دارد.
دكتر محمدرضا جعفرينسب، جراح و چشمپزشك در گفتوگو با جامجم در اينباره چنين توضيح ميدهد: برخي از افراد تصور ميكنند روزهداري موجب تشديد ضعف يا افزايش نمره چشمشان ميشود؛ اين در حالي است كه تحقيقات نشان داده، روزه گرفتن تاثيري بر نمره چشم ندارد.
به گفته وي، با توجه به اينكه در ساعات پاياني روز، آب بدن كم ميشود و در نتيجه فشار خون افت ميكند و قند خون نيز كاهش مييابد، كاملا طبيعي است كه خونرساني به چشم و عصب بينايي تا حدي تحتتاثير قرار گرفته، احساس تاري و ضعف ديد ايجاد شود، اما اين مشكلات موقت بوده و تاثير دائم نخواهد داشت.
اين دانشيار دانشگاه علوم پزشكي شهيدبهشتي تاكيد ميكند: كساني كه نمره چشم بالايي دارند و بخصوص افراد نزديكبين بايد دقت بيشتري داشته باشند؛ در واقع علاوه براينكه اين افراد نمره چشم بالايي دارند، تغييراتي در شبكيه و مايع زجاجيه چشمشان نيز ايجاد ميشود كه به بروز عوارضي منجر خواهد شد. با توجه به اينكه شبكيه اين افراد ضعيف است، برخي معتقدند كاهش آب بدن و چروكيدگي زجاجيه، خطر پارگي شبكيه را ميان اين گروه افزايش ميدهد؛ به همين دليل توصيه ميشود افرادي كه نمره چشم بالايي دارند و بخصوص اگر سابقه پارگي شبكيه داشته باشند يا در اقوام درجه يكشان چنين مشكلي وجود داشته، روزه نگيرند.
بيماران مبتلا به آب مرواريد و آب سياه هميشه نگران وضعشان هستند و نميدانند روزهداري مشكلشان را تشديد ميكند يا نه.
دكتر جعفرينسب ضمن بيان اينكه بيماران مبتلا به آب مرواريد ميتوانند روزه بگيرند، ميگويد: آب مرواريد مشكلي براي روزهداري ايجاد نميكند، ولي مبتلايان به آب سياه بايد بيشتر دقت داشته باشند، چون روزهداري و كمآبي موجب افت فشار خون ميشود، در اين حالت تغذيه عصب بينايي هم مختل شده و مشكل را تشديد ميكند. به همين دليل توصيه ميشود افرادي كه دچار آب سياه هستند و عوارض اين بيماري موجب بروز آسيب جدي در عصب بينايي شده است، روزه نگيرند.
به گفته وي، با توجه به گرماي هوا و كم شدن آب بدن، هنگام افطار معمولا افراد مقدار زيادي آب و مايعات مينوشند، در حالي كه بايد دقت داشته باشيد با مصرف ناگهاني حجم زياد مايعات، فشار چشم هم افزايش مييابد و به عصب بينايي آسيب ميزند؛ به همين دليل تاكيد ميشود مبتلايان به آب سياه كه طبق نظر پزشك مجاز به روزه گرفتن هستند، پس از افطار بتدريج از مايعات استفاده كنند.
نيلوفر اسعديبيگي
اول
رمضان و زندگي روزمره اقوام
منيژه غزنويان
«الله يولي»، مراسمي تركمني است كه چند روز پيش از شروع ماه رمضان آغاز شده و با قرباني و نذري دادن غذا به آشنايان همراه است. در برخي روستاهاي سمنان هم زنان دور هم جمع شده و مراسم حنابندان ويژه استقبال را برگزار ميكنند. آنها با حنا گذاشتن بر دست و پاي خود براي آمدن اين ماه، آماده ميشوند. در تبريز چنين رسم است كه افراد، چند روز مانده به ماه رمضان براي غبارروبي از مساجد جمع ميشوند كه به اين مراسم «قاباخلاما» ميگويند.
همه آنچه در بالا گفته شد تحت عنوان مراسم پيشواز ماه رمضان ميگنجد، ماهي كه تحت عنوان «ماه مهماني خدا» شناخته شده و ارزش هر روز آن از نظر فرهنگ ما بيشتر از هزاران روز معمولي برآورد ميشود. بدون شك، وجود چنين باوري، علت وجودي بسياري از رسوم ديگري است كه پيرامون رمضان شكل گرفتهاند، رسومي كه حتي روزمرگيهاي زندگي را در اين ماه، تحت كنترل خود درميآورند.
كوهنشينان منطقه الموت قزوين در قديم با شنيدن صداي موذن محل يا آواز سوم خروس خانهشان براي سحري خوردن بيدار ميشدند. در بين مازندرانيهاي قديم نيز كساني كه آرزوي به دنيا آوردن فرزند پسري را داشتهاند نذر ميكردند كه ماه رمضان، مردم را براي خوردن سحري از خواب بيدار كنند. خواندن اشعار و ادعيهاي مخصوص روي پشت بام خانهها يا حين عبور از كوچهها از شيوههاي سنتي بسياري اقوام براي بيدارباش زمان سحر بوده كه به عنوان مثال در سمنان به شوخواني معروف است. روشن كردن چراغي و گذاشتن آن در نقاط مرتفع ده نيز از سنتهاي قديمي يزديها براي حل اين مساله است. نگاهي به اين رسوم نشان ميدهد كه ظاهرا در گذشته، يكي از مهمترين نگرانيهاي مردم، خواب ماندن در سحرهاي اين ماه و از دست دادن روزه آن روز به عنوان يك فرصت غيرقابل جبران بوده است. به همين دليل، تدابير جمعي ويژهاي انديشيدهاند كه اين بخش از زندگي روزمره آنها را كنترل كرده و جلوي اين تهديد را بگيرد.
موضوع ديگري كه توجه به آن ميتوانسته امكان اين روزهداري سي روزه را براي مردم فراهم كند عامل غذا بوده چرا كه افراد تمايل نداشتهاند به دليل ضعف جسمي، فرصت روزهداري در اين ماه را از دست بدهند. به همين دليل ماه رمضان اغلب با غذاهاي مقوي ويژهاي گره خورده است. در كنار خرما و زولبيا و باميه، اقوام مختلف، غذاهاي مختلفي را نيز براي سحري اين ماه ترجيح ميدهند. بين تويسركانيهاي همدان غذاي سحري عموما با رشته پلو همراه است. در مازندران نيز در گذشته از نوعي غذاي محلي به نام «قرقناق» استفاده ميشده و هماكنون نيز تخممرغ و برنج، جايگاه خاصي در سحري دارد. در سفره افطاري شهر قزوين نيز از آش حليم و نيز غذاي محلي «ديماج» اغلب استفاده ميشود. غذاي موسوم به «لرزان» نيز از غذاهاي اين ايام شاهرود و دامغان است. اردبيليها در اين ماه از «فرني» با مرباي گل و نيز از آش دوغ زياد استفاده ميكنند. مسأله غذاهاي اين ماه علاوه بر آن كه در پارهاي موارد جنبه تقويت جسماني دارد در برخي موارد نيز بيشتر متكي به باورها و اعتقادات است، براي مثال در برخي شهرها از جمله شاهرود، خوردن كله پاچه در شب 27 رمضان كه شب كشتن قاتل حضرت علي است يك ترجيح غذايي محسوب ميشود. رمضان در فرهنگ ما با تشريفات ويژهاي آغاز ميشود و با مقررات و قواعد پيچيدهاي ادامه پيدا ميكند؛ مقرراتي كه براي مدتي طولاني (طولانيتر از چند ساعت و چند روز) همه امور زندگي (حتي روزمرگيهاي آن) را تحت تاثير قرار ميدهد. دهه آخر اين ماه با يك دوره عزاداري و سوگواري آغاز شده و در نهايت به يكي از بزرگترين اعياد مسلمانان ختم ميشود، يعني در اين ماه، غم و شادي در مناسك، به موازات هم و به فاصله چند روز از هم تجربه ميشوند. در اين ماه از افراد خواسته ميشود كه به خودسازي بپردازند، در حالي كه از آنها خواسته ميشود ديد و بازديد كنند و در جمعهاي افطاري حاضر شوند و شايد همه اينهاست كه از رمضان، ماه خاصي ميسازد متفاوت از همه روزهاي سال.
دوم
يك خلوت آرام 10 روزه
مريم چهاربالش
هميشه در ذهنمان نقش بسته است كه ماه رمضان يعني اينكه نبايد سفر كرد. نبايد چمدان بست و نبايد مسافر شد؛ اما آيا تاكنون به اين نكته انديشيدهايد كه اتفاقا رمضان، موسم سفر است؛ سفري توام با آرامش، بهدور از جنجال و با يك برنامهريزي متفاوت.
سفر عمره ماه مبارك رمضان از بسياري جهات متفاوت است. خاطره باز كردن افطار در مسجدالحرام از جمله خاطراتي است كه از ذهن خيليها پاك نميشود، اما اگر فرصت زيارت خانه خدا فراهم نيست، فرصتهاي ديگري هست كه ميتوان از آنها استفاده كرد. به خاطر دارم حدود پنج سال پيش با يك مرخصي ده روزه به يكي از روستاها رفتم؛ تنها سكوت بود و آرامش. صداي تلاوت قرآن كه از مسجد كوچك روستا پخش ميشد، آنقدر زيبا بود كه دوست داشتي باز هم ادامه داشته باشد و صداي پاي آب كه در نهر پشت خانه جاري ميشد، موسيقي ملايمي بود كه گويي خنكي آن اثر تشنگي را ميشست.
درست به خاطر دارم در آن روزها به دليل فضاي متفاوتي كه در آن قرار داشتم فرصت پيدا كردم تا از منظري متفاوت قرآن را بخوانم. دقت بيشتر، مطالعه عميقتر و فرصتي بيشتر براي انديشيدن و فكر كردن.
رمضان بهار قرآن است و اگر در شهر خودمان به دليل روزمرگيهايي كه پيرامونمان را فرا گرفته است فرصت نميكنيم در قرآن تدبر كنيم، فرصت نميكنيم چارچوبهاي ذهنيمان را از منظري متفاوت بگشاييم، بپذيريم كه سفر كنيم. سفر ميتواند فضايي متفاوت برايمان به ارمغان بياورد.
شايد ابتدا بر اين باور باشيم كه دل كندن ده روزه از موطن، كاري سخت است، اما هنگامي كه دل بكنيم و ده روز سراسر از آرامش و معنويت را به خودمان هديه بدهيم، مطمئن باشيد كه در بازگشت پروانهاي شويم كه از پيلهمان رهايي يافتهايم و طعم خوش پرواز كمتر موهبتي است كه به ما ارزاني ميشود؛ فرصت سفر در ماه مبارك رمضان را دريابيم.
سوم
فرصتيبراي مسافرانمسلمان
ماه رمضان با همه جاذبههايش سالها توانسته فرصتي خوب براي توسعه گردشگري باشد. رمضاني كه در يك دهه اخير براي بسياري كشورها توانسته بهترين زمان جذب گردشگر مسلمان باشد، اما متاسفانه ايران از اين امر مستثني بوده و حتي گردشگري داخلياش هم رونق خود را از دست داده است. گردشگري ايران در رمضان، ماهي كه هر لحظهاش ميتواند فرصتي بزرگ به حساب آيد، حال و هواي خود را از دست داده است.
اين ماه فرصت خوبي براي مسافرت است، جادهها و هتلها خلوتتر و تعداد گردشگران كمتر است. سفر در ماه رمضان اقتصاديتر و كمهزينهتر است. آشنايي با آداب و رسوم شهرها در اين ماه ميتواند يكي از جاذبههاي گردشگري باشد كه نهتنها در ايران بلكه در تمام كشورهاي مسلماننشين فرصتي مغتنم در اختيار آژانسها و حتي گردشگران قرار ميدهد. همچنين در اين ماه محليها از گردشگران استقبال بيشتري ميكنند.
تقارن تابستان با ماه مبارك رمضان بهترين موقعيت براي گسترش گردشگري بسياري از كشورها بوده كه دولت كويت توانسته از اين تقارن استفاده كند و جشنواره رمضان را با هدف گسترش فرهنگ و سنن كشورشان راهاندازي كند. به دليل اهميت اين موضوع دولت كويت درصدد برگزاري برنامههايي است كه سهم عمدهاي از گردشگران بومي و خارجي را كسب كند تا جايي كه در صدد كاهش هزينههاي بالاي سفر براي گردشگران خارجي برآمده است. طرح جشنواره رمضان در كشورهاي خاورميانه و شرق آسيا به منظور ترغيب گردشگران مسلمان صورت ميگيرد، اما خبرها حاكي از آن است كه اين جشنواره توانسته مورد استقبال ديگر گردشگران نيز قرار گيرد. همچنين دولت مصر با وجود نا آراميهاي موجود در صنعت گردشگرياش با توجه به شرايط منطقهاي اميدوار است كه بتواند در اين ماه، صنعت گردشگري كشورش را دوباره رونق دهد. حتي وزير گردشگري اين كشور پيشبيني كرده است در اين سال ميزبان ده ميليون گردشگر خواهد بود. با اين همه تفاسير، جاي ايران در اين جشنواره خالي است تا شايد بتواند صنعت گردشگرياش را رونق دوچنداني دهد.
رئیس فدراسیون پزشکی ورزشی ایران با اشاره به فواید ارزشمند روزه در ماه مبارک رمضان گفت: ورزشکاران باید بین افطار تا سحر حدود دو لیتر مایعات (8لیوان) بنوشند.
لطفعلی پورکاظمی در گفتوگو با خبرنگار بهداشت،درمان فارس با اشاره به توصیههایی برای ورزشکاران در زمینه تغذیه در ماه مبارک رمضان اظهار داشت: عدهای از ورزشکاران را حرفهای و قهرمانان ملی تشکیل میدهند که مجبورند روزانه در ۲تا 3 مرحله به تمرینات حرفهای در صبح و بعد از ظهر و گاهی در شب بپردازند بنابراین مدیریت زمانبندی و برنامه ریزی ساعات ورزش بسیار مهم است.
وی افزود: ورزشکاران حرفهای روزانه به 4 تا 8 هزار کالری انرژی نیاز دارند تا در تمرینات و اردوهای ورزشی به طور فشرده و منظم آمادگی لازم برای حضور در مسابقات داخلی و خارجی را داشته باشند.
پورکاظمی ادامه داد: توصیهای که برای این گروه از ورزشکاران میتوان ارائه کرد به خصوص برای بهرهگیری از فواید ارزشمند ماه مبارک رمضان تا از تمرینات خود باز نمانند این است که پس از مصرف مختصری غذای سبک در افطار که شامل نشاسته بیشتر و کمی هم پروتئین است باید از مایعات زیادی استفاده کنند به طوری که بین افطار تا سحر باید حدود دو لیتر مایعات یعنی 8لیوان مایعات بنوشند.
وی با اشاره به گروه دیگری از ورزشکاران که بیشتر ورزشهای همگانی انجام میدهند و تعداد آنها در حدود 10 تا 15 میلیون نفر است، گفت: این عده از ورزشکاران در فضاهای پارکها و منازل برای سلامت عمومی خود روزانه نیم تا 2ساعت به ورزشهای روزمره میپردازند که روزهداری برای آنان مجاز است. فقط باید از شدت تمرینات خود بکاهند تا آب بدنشان از دست نرود و همچنین در ساعات گرم روز نیز ورزش نکنند و مراقبتهای پزشکی روزه و ورزش را رعایت کنند.
یک متخصص مغز و اعصاب گفت: در ماه مبارک رمضان و ایام روزهداری ممکن است افراد روزه دار حین روز با سردردهایی در ناحیه سر مواجه شوند که علت اصلی آن افت قند خون است و بهتر است این افراد در معرض نور مستقیم خورشید قرار نگیرند.
فرزاد فاتحی در گفتوگو با خبرنگار بهداشت و درمان فارس در مورد علت سردردهای شایع اظهار کرد: با توجه به اینکه در ماه مبارک رمضان و ایام روزهداری قرار داریم ممکن است افراد روزه دار حین روز با سردردهایی در ناحیه سر مواجه شوند که علت اصلی آن افت قند خون است.
وی تاکید کرد: این سردردها گذرا است و با افطار کردن و مصرف مواد قندی برطرف میشود ولی افراد باید سعی کنند در این ایام کمتر در معرض نور شدید آفتاب قرار گیرند. فعالیتهای سنگین نکنند و بیشتر استراحت کنند.
این متخصص مغز و اعصاب اظهار داشت: همچنین افرادی که سردردهای میگرنی دارند ممکن است با گرسنگی شدید مواجه شوند که با مراجعه به پزشک و گرفتن یک سری دارو این مسئله بهبود مییابد.
در ماه رمضان برای جلوگیری از سردرد، چای سبز و بدون کافئین ممکن است جایگزین خوبی باشد و همچنین روزه داران باید برنامه خود را در طول ماه رمضان طوری ترتیب دهند تا خواب کافی داشته باشند.
به نقل از باشگاه خبرنگاران، کارشناس آموزشی اورژانس کشور با بیان این که پرخوری در ماه رمضان موجب سوء هاضمه و نفخ می شود اظهار داشت: افراد می توانند برای جلوگیری از نفخ، از مصرف زیاد غذاهای چرب و سرخ شده، غذاهای تند و ادویه دار و همچنین غذاهایی که ایجاد نفخ می کنند مثل تخم مرغ ، کلم، لوبیا، عدس و نوشابه های گازدار خوداری کنند.
آرزو دهقانی افزود: برای درمان این بیماری افراد می توانند از آب یا آب میوه استفاده کرده و از غذاهای سرخ کردنی اجتناب کنند.
وی یکی دیگر از عوارض روزه گرفتن را ضعف و افت فشار خون دانست و عنوان کرد: افزایش تعریق، ضعف، خستگی، کم شدن انرژی، سرگیجه به خصوص هنگام برخاستن، ظاهر رنگ پریده و احساس افتادن از علائم افت فشارخون است که این علائم بیشتر هنگام بعد از ظهر اتفاق می افتد.
کارشناس آموزشی اورژانس کشور گفت: مصرف کم مایعات و کاهش مصرف نمک به افت فشار خون کمک می کند که برای جلوگیری از آن می توان مصرف نمک و مایعات را افزایش داده و از رفتن به مکان های گرم اجتناب کرد.
وی خاطرنشان کرد: افت فشار خون باید با گرفتن فشار خون در هنگام بروز علائم تأیید شود و افراد دارای فشار خون بالا ممکن است در طول ماه رمضان نیاز به تنظیم مجدد داروهای خود توسط پزشک داشته باشند .
دهقانی اضافه کرد: سردرد نیز یکی دیگر از عوارض روزه داری است که این علائم با عدم مصرف کافئین و تنباکو ،انجام کار زیاد در طول روز، کم خوابی و گرسنگی، در انتهای روز بدتر می شود که سردرد وقتی با افت فشار خون همراه شود، می تواند منجر به حالت تهوع قبل از افطار شود.
ريشه بروز چاقي در ايران هم به نداشتن رژيم غذايي صحيح و بيتحركي روزانه باز ميگردد. هماكنون كه در ماه روزهداري قرار داريم، مشكل اضافه وزن ناشي از نداشتن رژيم غذايي سالم به مراتب بيشتر ميشود،چرا كه سفره سحر و افطار ما ايرانيان در اكثر موارد سرشار از خوردنيهاي بسيار شيرين و چرب است.
مهمتر آنكه بسياري از افرادي كه در حالت عادي ورزش ميكنند، در ماه رمضان چون تحرك بدني به از دست رفتن بيشتر آب بدن و ايجاد ضعف در آنها منجر ميشود، از داشتن يك برنامه ساده ورزشي حتي نيم ساعت پيادهروي روزانه نيز امتناع ميكنند.
برليانت بزرگمهر، مشاور تغذيه و رژيم درماني در گفتوگو با جامجم ميگويد: روزهداران به هيچ وجه نبايد از تحرك بدني به بهانه روزهداري غافل شوند. بهترين شيوه تحركي براي روزهدار، پيادهروي يا ورزش سبك است كه بهتر است به ساعات خنك شب و حدود دو ساعت پس از افطار موكول شود.
متخصصان تغذيه تاكيد ميكنند بايد در ماه رمضان كل كالري مصرفي 24 ساعته كاهش يابد تا شاهد كاهش وزن باشيم. به بيان ديگر اگر فردي مواد غذايياي را كه بايد در طول روز مصرف كند، يكجا در وعده افطار، شام يا سحر و در مدت زمان كوتاهي مصرف كند، نه تنها وزنش كاهش نمييابد بلكه بيشتر نيز ميشود.
بزرگمهر با تاكيد بر اينكه مصرف مواد غذايي به جاي شش وعده در دو وعده طي ماه رمضان رهآوردي جز چاقي نخواهد داشت، ميافزايد: متاسفانه بسياري از افراد نميدانند اگر وعدههاي غذايي ما كم شود، جذب مواد مغذي بيشتر ميشود، بنابراين كاهش وعدههاي غذايي در ماه رمضان، اگر با پرخوري يا بدخوري يعني افراط در مصرف مواد حاوي كالري بالا همراه باشد، حاصلي جز اضافه وزن نخواهد داشت. بيجهت نيست كه به افراد چاق توصيه ميشود در شرايط عادي نيز به جاي سه وعده، حجم غذاي كمتري را در شش وعده دريافت كنند.
اين مشاور تغذيه تاكيد ميكند: اغلب سفرههاي افطاري ما بهطور سنتي و بخصوص در مهمانيها ناسالم است. مصرف زولبيا و باميه، شلهزرد چرب و شيرين، حلوا، انواع شيريني و غذاهاي سرخ كرده و پر روغن، معنايي جز وارد كردن مواد غذايي مضر و ناسالم به بدن ندارد.
به گفته متخصصان تغذيه ، مهمترين توصيه به روزهداران و بخصوص افراد داراي اضافه وزن در ماه رمضان آن است كه به جاي خوردن مواد كربوهيدراتي و پر كالري مثل حلوا، زولبيا و باميه، فرني و انواع شيريني از ميوههاي تازه، لبنيات كمچرب و سبزيجات استفاده كنند تا هم ويتامين و املاح به بدنشان برسد و هم كالري اضافي را از خود دور كنند.
بزرگمهر با تاكيد بر اينكه ورزش در ماه رمضان از تجمع چربي در بدن جلوگيري كرده و عمل سوخت و ساز را تسهيل ميكند، ميگويد: جالب است بدانيد ورزشكاراني كه روزه ميگيرند كمتر دچار مشكلات گوارشي و قند خون ميشوند. پس ورزشكاران ميتوانند با يك برنامه غذايي غني، انرژي مورد نياز را براي انجام فعاليتهاي ورزشي و حفظ ساختار بدني به دست آورند. روزهداري اگر همراه با يك برنامه غذايي صحيح به منظور جلوگيري از پايين آمدن فشار و قند خون باشد، نه تنها منافاتي با ورزش كردن ندارد، بلكه به حفظ سلامت، تناسب اندام و انجام هرچه بهتر فعاليتهاي ورزشكاران نيز كمك ميكند.
به گفته بزرگمهر، بهترين زمان ورزش در ماه رمضان، دو ساعت بعد از افطار است، چرا كه ورزش كردن بلافاصله بعد از افطار موجب خستگي، فشار بر سيستم عصبي، مفصلي، گوارشي و بويژه عضلاني ميشود كه ميتواند موجب بيماريها و آسيبهاي ورزشي شود.
وي تاكيد ميكند: رعايت يك فاصله زماني بين غذا خوردن و ورزش كردن باعث ميشود بدن فرصت هضم غذا را پيدا كرده و خون براحتي در عضلات جريان پيدا كند. البته ورزشهاي سبك مانند پيادهروي يا شنا بهترين گزينهها در ماه رمضان است، زيرا انجام حركات ورزشي سنگين موجب از دست دادن نمك، آب زياد و ضعف شديد در افراد حتي ورزشكاران حرفهاي ميشود. نبايد فراموش كرد براي تمام روزهداران و بخصوص ورزشكاران مصرف مايعات فراوان از جمله آبميوهها قبل از ورزش كردن بسيار خوب است.
پونه شيرازي
انگار تا چند روز پس از رمضان دوست نداريم در اواسط روز چيزي بخوريم و بياشاميم. تهيه صبحانه و ناهار مشكل ميشود و خوردن اين وعدهها برايمان سخت و مشقتآور.
صبحانه را ناقص ميخوريم، ناهار را به عصر موكول ميكنيم، اما ميل به خوردن شام همچنان در ما قوت دارد و آن را كامل و پر و پيمان ميل ميكنيم.
حتي گاهي ناخواسته در وقت سحر و هنگام نماز صبح تا چيزي نخوريم دوباره به خواب نميرويم. در واقع يك ماه امساك موجب ميشود تا دستگاه گوارش خود را با اين شرايط عادت دهد؛ اما چه كنيم تا به الگوي تغذيهاي پيش از اين ماه برگرديم؟
دستگاه گوارش را آماده الگوپذيري كنيد
تا چند روز پس از ماه مبارك، از مصرف ناگهاني غذاهاي حجيم و گاه بيش از حد سرد و گرم بپرهيزيد و غذا را در حجم كم و به دفعات بيشتر ميل كنيد تا به دستگاه گوارش لطمهاي وارد نشود و آماده الگوپذيري شود.
بهتر است صبحانه را مناسب، ناهار را كم حجم و متعادل و در ميان وعدههاي پيش از ظهر و عصرانه از نان و پنير و گردو، چاي و خرما و ميوهجات استفاده كنيد. در وعده شام هم غذاهاي حاضري همچون نان و پنير و هندوانه، ماست و خيار يا آب دوغ خيار ميل كنيد.
به دليل آنكه در ايام روزهداري برخي افراد، فرصت كافي براي نوشيدن آب يا تامين ذخاير انرژي ندارند، امكان دارد چند كيلويي دچار افت وزن شده و سوخت و ساز بدن آنها بسته به شرايط روزهداري تا حدودي كاهش يابد بنابراين در روزهاي پس از ماه مبارك ازمصرف زياد غذاهاي پرچرب و پركالري اجتناب كنيد؛ چراكه به دليل سوخت و ساز پايين بدن، اين مواد به محض ورود در بدن اندوخته و باعث افزايش ناگهاني وزن ميشود. بدون شك مصرف متعادل غذا به تثبيت وزن شما كمك شاياني خواهد كرد.
روزه اوليها يا نوجواناني كه در اين سن توفيق روزهداري يافتهاند، احتمال دارد به دليل تغيير شرايط متابوليسمي بدن درروزهاي اوليه كماشتها باشند و از خوردن بموقع و كافي موادغذايي مناسب اجتناب كنند.
به جهت آنكه نوجوان در سن رشد است و حتما بايد سه وعده اصلي غذاي روزانه را استفاده كند، بهتر است والدين براي سر و سامان دادن به برنامه غذايي او از يك مشاور يا متخصص تغذيه كمك بگيرند.
تا چند روز پس از رمضان ميل به خوردن آب بخصوص در اواسط روز كم است. از اينرو مصرف چاي كمرنگ، آبميوه، شربتهاي كم شيرين خانگي همچون خاكشير، تخم شربتي، سكنجبين با خيار رنده شده، ميوههاي آبداري چون هندوانه، طالبي، هلو و شليل و همچنين نوشيدنيهاي لبني مانند دوغ، شير، كفير يا عرقيات گياهي توصيه ميشود.
فاخره بهبهاني
معده خالی در هنگام افطار تحمل غذای سنگین را ندارد، لذا خوردن غذاهای سهل الهضم و تقریباً نرم برای افطار مناسب تر است.
💥شیرخرما نوشیدنی مناسبی در هنگام افطار و سحر بوده و علاوه برخواص فراوان به رفع عطش کمک میکند.
💥شیرخرما نوشیدنی مناسبی در هنگام افطار و سحر بوده و علاوه برخواص فراوان به رفع عطش کمک میکند.
⛹ به ورزشکاران توصیه میشود در حد فاصل افطار و سحر، پسته، بادام، فندق و گردو استفاده کنند تا در هنگام ورزش دچار تحلیل عضلات نشوند.