یادی از راوی خون و پیام

دوم آذر هفتاد و نه سال پیش در مزینان خراسان كودكی به دنیا آمد كه سال ها بعد توانست در عرصه نویسندگی، جامعه‌شناسی و تاریخ‌شناسی صاحب سبك شود و با همت والای خود پژوهشگری معروف در امور دینی به شمار رود.

علی شریعتی در خانواده ای علاقمند به علم و فرهنگ بدنیا آمد، پدر وی محمد تقی شریعتی، موسس كانون نشر حقایق اسلام بود. او تحصیلات ابتدایی را در دبستان ابن یمین در مشهد گذراند و سپس به منظور ادامه تحصیلات رهسپار دبیرستان فردوسی در این شهر شد.

علی شریعتی پس از گرفتن دیپلم از دانش سرای مقدماتی، در اداره فرهنگ استخدام و به تدریس در دبستان كاتب‌پور مشغول شد و همزمان در كلاس‌های شبانه به تحصیل ادامه داد تا موفق به اخذ دیپلم كامل ادبی شد. وی در این دوران به نوشتن چهار جلد كتاب دوره ابتدایی همت گماشت كه تا چندین سال در مقطع ابتدایی آن زمان تدریس شد.

پس از تاسیس دانشكده علوم و ادبیات انسانی مشهد، علی شریعتی تحصیلات دانشگاهی خود را در این دانشكده ادامه داد و در این دوران به ترجمه كتاب ابوذر غفاری پرداخت؛ دوران دانشجویی وی در واقع آغاز فعالیت های سیاسی ـ اجتماعی شریعتی به طور آشكار بود.

نخستین بازداشت وی در سال 1331 به دلیل مقابله با حكومت پهلوی رخ داد كه تاثیر بسزایی در سرنوشت علی شریعتی و زمینه ساز شكل گیری شخصیت سیاسی، علمی و فرهنگی او شد و از وی روشنفكری توانا، مسئول و حساس نسبت به سرنوشت ملت خویش ساخت.

وی در سال 1338 به منظور تحصیل در رشته ادبیات فارسی در مقطع دكتری دانشگاه سوربن، رهسپار پاریس شد و در همین زمان نیز برای آزادی كشور مسلمان‏نشین الجزایر فعالیت های بسیاری انجام داد. او به سازمان آزادیبخش الجزایر پیوست و با نشر مقالاتی به زبان فرانسه به نقد استعمارگران پرداخت .

سرانجام پنج سال بعد با اتمام تحصیلات به ایران بازگشت و در این هنگام به دلیل مبارزه هایی كه علیه رژیم محمدرضا پهلوی در خارج از كشور انجام داده بود در مرز تركیه و ایران توقیف و به زندان قزل قلعه تحویل داده شد.

پس از آزادی از زندان مدتی بیكار بود و اما بعد از چندین ماه به تدریس در مقطع دبیرستان پرداخت و در سال 1345 به عنوان استادیار رشته تاریخ در دانشكده مشهد مشغول به تدریس شد. روش آموزش علی شریعتی و برخوردش با دانشجویان، او را از دیگر استادان متمایز كرده بود و كلاس های درس وی شاگردان زیادی را به خود جذب می كرد، وی عهده دار كلاس های درسی همچون تاریخ ایران، تاریخ و تمدن اسلامی و تاریخ تمدن های غیراسلامی بود. درس هایی كه به دلیل نوع ارایه و تدریس استاد شریعتی توانست در بین دانشجویان محبوبیت بسیاری پیدا كند.

وی در كنار كار علمی خود مبارزه علیه حكومت پهلوی را با برگزاری جلسه های بحث و سخنرانی در حسینیه ارشاد تهران از سر گرفت و در فاصله سال‌های تدریس خویش، علاوه بر این مكان او با سخنرانی‌ در دانشگاهای مختلف در روشنگری نسل جوان كوشا بود، سخنرانی در دانشگاه هایی نظیر آریامهر (صنعتی‌شریف فعلی)، پلی‌تكنیك ‌تهران(امیر كبیرفعلی ) و دانشكده نفت آبادان كه با استقبال فراوانی از سوی دانشجویان روبرو می شد. همین استقبال سبب شد تا مسئولان دانشگاه برای كاهش ارتباط وی با دانشجویان، كلاس های درس دكتر شریعتی را تعطیل كنند.

بار دیگر استاد شریعتی به دلیل سخنرانی های ضد رژیم تحت تعقیب حكومت قرار گرفت و به همین دلیل از آبان ماه 1351 تا تیر ماه 1352 به صورت مخفی زندگی كرد و با تعطیلی حسینیه ارشاد، متن سخنرانی‌های وی با اسم مستعار به چاپ رسید.

اما در نهایت در تیر ماه 1352 دستگیر شد و به مدت 18 ماه در زندان انفرادی به سر برد و پس از پایان دوران حبس، خانه نشین شد و از فعالیت های سیاسی فاصله گرفت. استاد شریعتی در سال 1356 به انگلستان رفت و در منزل یكی از بستگان نزدیك همسر خود ساكن شد و پس از مدت كوتاهی در بیست و نهم خرداد همان سال در لندن به علت نامعلومی، شهادت گونه در گذشت، پیكر وی به درخواست پدر ایشان و به كمك دوستان و یاران او همچون شهید چمران و امام موسی صدر در كنار حرم مطهر حضرت زینب(س) در سوریه به خاك سپرده شد.

دكتر علی شریعتی توانست از خویش آثار گرانبها و ارزنده ای به یادگار بگذارد، یادگارهایی كه شامل دهها جلد كتاب، چندین مقاله تحقیقی و متون سخنرانی می شود، از جمله عناوین آثار این اندیشمند بزرگ می توان به كتاب های خودسازی انقلابی، ابوذر، بازگشت به خویشتن، شیعه، نیایش، ما و اقبال، تحلیلی از مناسك حج، تاریخ تمدن، هبوط در كویر، زن، روش شناخت اسلام، حسین وارث آدم، چه باید كرد، گفتگوهای تنهایی و...اشاره كرد.

اكنون با آن كه سی و پنج سال از كوچ این اندیشمند بزرگ می گذرد اما هنوز هم نام او در عرصه علم و ادب ایران می درخشد، اویی كه با اندیشه آگاه، قا‌طع‌ و توانای خویش توانست فصلی تازه و بدیع در فلسفه؛ دین و مذهب بگشاید و با مواضع روشن خود، یاری بخش جامعه در راه شناسایی حق از باطل شود، گرچه فراق او بسیار زود به وقوع پیوست اما از چشمه پربار آثار به یادگار مانده از این استاد فرزانه، انسان های بسیاری سیراب شدند؛ گنجینه آثاری كه هیچگاه تازگی خویش را از دست نداد و رنگ و بوی كهنگی به خود نگرفت، او با 'فاطمه فاطمه است' ابعاد نهفته وجودی بانوی بزرگ دو عالم را به انسان این عصر شناساند و با به قلم درآوردن 'شیعه' دین خود را به اسلام ادا كرد، 'حسین وارث آدم' نماد عشق و دلدادگی او به شریعت خویش است و در نهایت می توان گفت كه با 'كویرش' انسان های تشنه را با بلند نظری سیراب كرد و مفهومی جدید از عشق و دوست داشتن حق را رقم زد، روحش شاد و یادش گرامی...