امروز در تاريخ
انتقاد روزنامههاي تهران از گزارش بانك جهاني
در اين روز در خرداد سال 1331 خورشيدي (ژوئن 1852) روزنامههاي تهران ضمن چاپ گزارش طولاني بانك جهاني درباره مناقشه ايران و انگلستان بر سر نفت، شديدا از اين بانك انتقاد كرده و نوشتند كه بانك جهاني با اين گزارش ماهيت سياسي خود را به جهانيان نشان داد و ثابت كرد كه صرفا يك موسسه پولي بي طرف نيست و در پشت چهره آرام و ظاهر الصلاح خود به سود برخي قدرتها سياسي كاري ميكند و يك ابزار اعمال سلطه گري است.
بانك جهاني در پي ديدار نمايندگانش از تهران و آبادان، در گزارشي كه در واشنگتن منتشر ساخت، ضمن تشريح تاريخچه نفت ايران و قرارداد نفتي 1901 و تمديد آن در 1933 با شركت نفت انگلستان كه سهامدار عمده آن دولت انگلستان بود نوشت كه اگر دولت ايران (دكتر مصدق) تصور ميكند كه قطع صدور نفت و تعطيل بودن پالايشگاه آبادان، جهان را با كمبود رو به رو ميكند، اين يك اشتباه است؛ زيرا با تاسيس پالايشگاههاي تازه و استخراج بيشتر از ميدانهاي نفتي ساير كشورها به ويژه عراق، اين كمبودها رفع ميشود و ايران، بازنده «خيال» و محاسبه خود خواهد بود. جملات اين گزارش نيز چنان انتخاب شده بود كه گويا، نفت ايران ملي نشده و هنوز متعلق به انگلستان است.
دالس: آمريکا نميگذارد ايران به دست کمونيستها افتد
13 خرداد 1332 و دو ماه و نيم پيش از براندازي 28 امُرداد 1332 جان فاستر دالس John Foster Dulles وزير امور خارجه وقت آمريکا پس از يک ديدار طولاني با «لوي هندرسون» سفير اين کشور در تهران اعلام کرده بود که دولت آمريکا نميگذارد ايران به دست کمونيستها افتد و يا در دست مخالفان آمريكا باشد. وي که در واشنگتن سخن ميگفت اظهارکرده بود که با افتادن ايران به دامان مسكو، خاورميانه استراتژيک و نفتدار از دست خواهد رفت و چراغ پيشرفت اقتصاد اروپا و ژاپن خاموش خواهد شد. وي دولت هري ترومن [رئيسجمهور قبلي آمريکا] را متهم كرده بود كه سياست روشن و درستي در قبال تحولات وقت ايران نداشت. دالس گفته بود: براي ما ايران غير کمونيست و متحد غرب به مراتب مهمتر از نفت است. دولت ايران، صرف نظر از چه کسي نخست وزير آن باشد، بايد در كنار ما، دوست و متحد اطمينان بخش ما باشد.
به نوشته مورخان معاصر، دالس در تنظيم و نظارت بر عمليات براندازي دولت مصدق معروف به عمليات آژاکس [Operation Ajax 1953] نقش موثر داشت.
حذف کتابهاي «درسي تاريخ» دوران مصدق
دو روز مانده به پايان سال تحصيلي 1332 - 1333 (دوم و سوم ژوئن 1954)، به دانش آموزان دوره دوم متوسطه ايران گفته شد که پس از امتحانات، اگر کتابهاي درسي تاريخ را [که در دوران حکومت مصدق چاپ شده بود] تحويل دفتر مدرسه دهند، به رايگان کتاب تاريخ چاپ تازه و يا 3 دفترچه سفيد و قلم دريافت خواهند کرد!. در آن زمان، يک دانشآموز در پايان کلاس يازدهم ديپلم متوسطه دريافت ميکرد و کلاس دوازدهم که سه شعبه بود (ادبي، رياضي و طبيعي) اختصاص به کساني داشت که ميخواستند در رشتههاي مربوط به دانشگاه بروند.
متون کتابهاي تاريخ چاپ تازه، درحقيقت همان بود که در کتابهاي چاپ پيش از خرداد 1330 مندرج بود. دولت مصدق کتابهاي درسي تاريخ براي دوره متوسطه را تجديد نظر کامل کرده ازجمله در قسمت تاريخ آمريکا توجه ويژه به قانون اساسي اين کشور و مفاد اصلاحيه معروف به «بيل آو رايتز Bill of Rights» شده بود که انعکاس دمکراسي و آزاديها بود ازجمله آزادي انتشار روزنامه (نداشتن نياز به دريافت پروانه نشر). عنوان «اکتشافات جغرافيايي» شده بود «استعمار ملل و سلطه اروپاييان». عکس تبليغاتي تجمع کشتيهاي نظامي انگلستان [در فصل مربوط به جنگ جهاني اول] حذف شده بود. تاريخ اشکانيان که در کتابهاي پيش از سال 1330 تنها دو صفحه بود و در اين دو صفحه هم آمده بود که اطلاع زيادي از اين دوره در دست نيست ده برابر شده و دمکراسي اشکاني و ايجاد مجلس مِهستان، انتخابي بودن شاه و چگونگي عزل او، توجه به فلسفه يونان در اين دوره و... به تفصيل تشريح شده بود.
www.iranianshistoryonthisday.com
codex40x
page28