بانک مقالات زنان

ساختار خانواده تک همسر تفاوت معني داري با ساختار خانواده چندهمسر دارد. از اين رو، روابط خانوادگي متفاوتي در هر يک از اين دو ساخت مشاهده شده است. هر زمان که تغييراتي اساسي در شکل، شيوه سکونت و تعداد اعضا خانواده بر حسب نقش و پايگاه آن ها ايجاد شود، محتواي كشمكش از يك سو و شدت کشمکش از سوي ديگر در روابط خانوادگي تحت تاثير قرار مي گيرد. اين در حالي است که همه نظريه هاي موجود، خانواده را محيطي صميمي تعريف مي کنند. منطبق با نظريات به کار رفته، در ساختار چندهمسر که افراد مختلفي به دنبال ايفاي نقش هاي همسان برمي آيند، اعضاي خانواده به شکل آشکار يا پنهان جهت دستيابي به منابع مشترک، ارزشمند و کمياب از مکانيزم رقابت استفاده مي ‎کنند. به اين ترتيب مشروعيت سيستم زير سوال رفته و درجه اي از کشمکش در روابط قدرت، روابط عاطفي و روابط جنسي ايجاد مي شود. در اين مطالعه، به منظور ارزيابي فرضيه تحقيق، 300 زن از طريق پرسشنامه همراه با مصاحبه مورد بررسي قرار گرفته اند که 150 نفر در خانواده تک همسر و 150 نفر ديگر در خانواده چندزن عضويت داشتند. متغير مستقل تحقيق، ساختار خانواده و متغير وابسته کشمکش در روابط خانوادگي مي باشد. در بخش مربوط به يافته هاي تحقيق فرض وجود ارتباط معنادار ميان ساختار خانواده با محتواي کشمکش و شدت کشمکش به اثبات تجربي رسيد. بر اساس نتايج تحقيق محتواي کشمکش در روابط قدرت، روابط عاطفي و جنسي با بيشترين شدت کشمکش، در خانواده هاي چندزني که در منزل مشترک سکونت داشتند، بيش از خانواده هاي تك همسر ملاحظه شد. در ميان خانواده هاي تك همسر نيز شديدترين کشمکش در خانواده هاي تک همسر گسترده به دست آمد، در حالي که شدت کشمکش در خانواده هاي تک همسر هسته اي در پايين ترين سطح قرار دارد.

 نسخه قابل چاپ

ارزيابي وضعيت زنان در جوامع مختلف نيازمند محاسبه شاخص هاي متفاوت در زمينه هاي علمي، اقتصادي، اجتماعي و سياسي است که محاسبه اين عوامل و مقايسه آن در مورد مشابه با مردان نشانگر سطح پيشرفت و توسعه يافتگي کشورها و تعيين جايگاه آن ها نسبت به ساير کشورها در سطوح جهاني و منطقه اي است.
با مشخص شدن جايگاه کشورها، آن ها مي توانند براي رسيدن به اهداف برنامه ريزي شده در راستاي توسعه انساني، رفاه و منزلت در خور توجه زنان در مقايسه با کشورهاي پيراموني خود تدابير لازم را بينديشند.
اگر چه سنجش وضعيت زنان در منطقه به پارامترهاي مختلفي بستگي دارد اما با توجه به اين که امروزه توسعه يافتگي از عوامل قدرت ملي کشورهاست و قدرت ملي از مسايل مهم جغرافياي سياسي است، مقاله حاضر تلاش دارد که با ارائه روش و مدل، گامي در راستاي اين سنجش بردارد.
در اين تحقيق از نرم افزار SPSS که بيشتر براي ارزيابي، سنجش و تحليل آمارهاي اجتماعي به کار مي رود استفاده شده و با استفاده از روش نمونه گيري چند مرحله اي سعي شده جايگاه فعلي کشورها را نسبت به هم سنجيده و سپس از طريق تکنيک هاي تجزيه و تحليل سري هاي زماني جايگاه آنان را در سال 1404 پيش بيني نمايد.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

مقاله حاضر برگرفته از يک پژوهش شبه آزمايشي است که با هدف بررسي تاثير دو روش زوج درماني رفتاري- شناختي و هيجان محور بر کاهش افسردگي زوجِ مرد نابارور شکل گرفته است. نمونه آماري شامل 30 زوج مرد نابارور از بين مراجعين کلينيک ناباروري کوثر بود که با روش نمونه گيري داوطلبانه در دو گروه آزمايشي و يک گروه گواه جايگزين شده و با استفاده از آزمون افسردگي بک II- مورد سنجش قرار گرفتند و داده هاي بدست آمده با استفاده از روش هاي آمار توصيفي و استنباطي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته هاي استنباطي حاصل از آزمون غير پارامتريک يومان ويتني حاکي از اين است که زوج درماني رفتاري-شناختي با اطمينان 99 درصد بر کاهش افسردگي زوج مرد نابارور موثر است (P<0.01) اما روش زوج درماني هيجان محور در تغيير ميزان افسردگي معنادار نبوده است (P>0.05). همچنين يافته ها نشان مي دهد که جنسيت تاثير معناداري در ميزان کارآيي دو روش زوج درماني رفتاري-شناختي و هيجان محور بر کاهش افسردگي نداشته است و هر دو رويکرد بر زنان و مردان به گونه اي يکسان تاثير مي گذارد.(P>0.05)

 نسخه قابل چاپ

در مقاله حاضر، تحليل کيفي نحوه نمايش زنان در مجموعه هاي تلويزيوني مورد توجه ما بوده است. از اين رو، سه مجموعه «اگه بابام زنده بود»، «آهوي ماه نهم» و طنز «خانه به دوش» از توليدات شبکه هاي 1 و 3 در شش ماهه دوم سال 1383 به روش تحليل محتواي کيفي بررسي شده است. محور تحليل اين نمونه ها مفهوم حضور شايسته زنان در خطوط داستاني اين مجموعه ها بود كه پس از بررسي ديدگاه هاي برخي نظريه پردازان اسلامي و اهداف و برنامه هاي تلويزيون در سال 1383 محور تحليل قرار گرفته است. نويسندگان نتيجه مي گيرند که هر چند کميت حضور زنان در اين مجموعه ها حاکي از حضور پررنگ آنهاست اما حضور کيفي و شايسته آنها با الگوها و اهداف سيماي جمهوري اسلامي ايران انطباق ندارد. در واقع، گسستي قابل توجه ميان دو سطح سياست گذاري و توليد برنامه هاي سيماي ج.ا.ا سبب ناکارآمدي اهداف اين نهاد ارشادي در اعمال سياست جنسيت شده است.

 نسخه قابل چاپ

شاهنامه فردوسي از ارزنده ترين آثار ادبي ايران و جهان است که از ديدگاه هاي مختلف قابل نقد و بررسي است. اين اثر ارزشمند و افتخارآميز را مي توان از جهت زبان و ادبيات، جامعه شناسي، اسطوره شناسي، داستان پردازي و ساير زمينه ها تحليل کرد. يکي از زمينه هاي به نسبت جديد که مي تواند بستر پژوهش در شاهنامه باشد و آثار و نتايج مفيدي به دست دهد، روان کاوي و روان شناسي است. از روان کاوان و روان شناسان برجسته و صاحب نظر دوران اخير که آرا و نظرات او در بررسي آثار ادبي مشرق زمين مفيد و قابل استفاده است، کارل گوستاو يونگ است. آنيما (وجود مادينه) از مهم ترين موضوعات نظريه روان شناسي تحليلي شخصيت اوست که به گفته وي به صورت هاي دوگانه سازنده و ويران گر نمود پيدا مي کند. زنان در شاهنامه در کنار داشتن جلوه هاي بيروني و اجتماعي خود مي توانند به گونه اي نمودهاي دوگانه آنيما باشند که در ناخودآگاه جمعي قوم ايراني وجود داشته و در اسطوره و پس از آن در حماسه پديدار شده اند. سودابه و زنان گمراه کننده هفت خوان، آنيماي منفي و فرانک، فرنگيس، رودابه و سيندخت آنيماي مثبت ناخود آگاه اند که در حماسه نقش و کارکرد مهمي ايفا مي کنند. خواهران تواماني (پاکيزه رويان جمشيد و خواهران اسفنديار) که در شاهنامه به اسارت درمي آيند و سپس آزاد مي شوند بيانگر اين نکته اند که آنيما در برخورد با خودآگاه مي تواند دگرگون شود و از حالت آفرينندگي و پاکي به اسارت و ناپاکي درآيد و دوباره در برخورد با يک خودآگاه نيک به حالت اوليه خود باز گردد. در اين مقاله به بررسي اين موضوع پرداخته شده است.

 نسخه قابل چاپ

توانمندسازي به معناي تفويض و يا اعطاي قدرت به كسي است. در دهه هاي اخير توانمندسازي به عنوان مکانيزمي براي افزايش کيفيت زندگي کاري و شخصي زنان مطرح شده است. تحصيلات و اشتغال از ابزارهاي موثر تحقق توانمندسازي زنان است اما نمي توان نقش فرهنگ را در اين زمينه ناديده انگاشت. هنجارهاي اجتماعي مي توانند به طور مستقيم و يا غير مستقيم، ميزان توانمندسازي زنان را محدود نمايند. در اين مقاله نقش تحصيلات و اشتغال در توانمندسازي روانشناختي زنان در شهر تهران مورد كنكاش قرار گرفت. تحقيق حاضر يک تحقيق کاربردي-توصيفي است. در اين تحقيق تحصيلات رسمي و اشتغال سازماني به عنوان متغيرهاي مستقل و توانمندسازي به عنوان متغير وابسته در نظر گرفته شد. نمونه گيري به صورت تصادفي ساده و به وسيله پرسشنامه، از حدود 600 نفر از زنان شهر تهران به عمل آمد.
جهت آزمون روايي سوالات از اعتبار محتوا و اعتبار عاملي و براي سنجش اعتبار محتواي پرسشنامه از نظرات کارشناسان خبره استفاده شد. همچنين براي آزمون فرضيات، از آزمون همبستگي رتبه اي اسپيرمن و روش معادلات ساختاري استفاده شد. ضريب آلفاي کرونباخ مقياس توانمندي، 8945/0 است. نتايج اين تحقيق حاكي از آن  است كه تحصيلات و اشتغال سازماني موجب توانمندي روانشناختي زنان در شهر تهران مي شود.

 نسخه قابل چاپ

موضوع جواز و يا عدم جواز قضاوت زنان، يکي از موضوعات اختلاف برانگيز در بين مفسرين و فقها بوده است؛ تا جايي که عده اي از اين دانشمندان با استناد به بعضي از آيات قرآن کريم و برخي از روايات معصومين (ع) به صراحت راي به عدم جواز قضاوت براي زنان داده اند.
اين مقاله با بررسي همه جانبه موضوع، آيات و احاديث مورد استناد مخالفين، عدم جواز قضاوت زنان را مورد نقد و بررسي قرار داده است. نتيجه بررسي بر اين مطلب دلالت دارد که نه از آيات قرآن کريم چنين رايي بدست مي آيد و نه احاديث و روايات مورد استناد حق قضاوت را از زنان سلب نموده است. بنابراين از قرآن و سنت بدست نمي آيد که اين مسووليت خطير صرفا به مردان سپرده شده و زنان نمي توانند ان را برعهده گيرند.

 نسخه قابل چاپ

پيروزي طغرل در دندانقان در 431 ق. آغازگر دوره سلاجقه در ايران است. عصري که نقطه اوج آن را پادشاهي ده ساله آلپ ارسلان (65-455 ق.) و سلطنت بيست ساله پسرش ملکشاه (85-465 ق.) تشكيل مي داد. البته اين دوره وحدت سي ساله را مي بايست عصر وزير خواجه نظام الملک نيز ناميد. وي رايزن خردمند سلاطين سلجوقي بود، که ولي نعمتان ترک خود را تشويق مي کرد،‌ بر سنت ايرانشهري چون پادشاهي مطلق عمل كنند و در كتابش سياست نامه نه تنها به نظريه پردازي درباره شيوه حكومت داري پرداخت، بلکه اميدوار بود طرح و نمونه دقيقي ارايه دهد که امپراتوري شرقي را مطابق آن بسازد. مقاله حاضر قصد دارد مساله جنسيت را همچون بسياري از پديده هاي انساني و اجتماعي در قالب نظام فرهنگي يک جامعه بررسي كند. در اين پژوهش تاريخي كتاب سياست نامه متني از اواخر قرن پنجم ق. به عنوان عرضه كننده نظام فرهنگي جامعه ايران در دوره مورد بحث انتخاب شده است. پس از معرفي جامعه و آن عصر، با تشريح محتواي متن و طبقه بندي استدلال هاي ارايه شده به وسيله نويسنده، پديده جنسيت و قدرت را در انديشه خواجه نظام الملك تجزيه و تحليل خواهيم کرد. طي اين تحقيق درمي يابيم كه انديشه هاي وزير بزرگ سلاجقه در مورد زنان بيشتر متاثر از سنن كهن ايرانشهري است تا روح و قوانين اسلامي.

 نسخه قابل چاپ

در حقوق اسلام و ايران در خصوص قضاوت زنان دو ديدگاه وجود دارد: گروهي مرد بودن را از شرايط قاضي بر شمرده و معتقدند زنان نمي توانند قاضي شوند، گروه ديگر نيز معتقدند که مرد بودن از شرايط قاضي نبوده و در اين خصوص تفاوتي بين زن و مرد نمي باشد و هر دو مي توانند در صورت احراز شرايط قضاوت به اين سمت گمارده شوند.
در اين نوشتار به دليل اهميت موضوع به ويژه با توجه به اين که پذيرش هر يک از اين دو ديدگاه آثار کاملا متفاوتي بر جامعه خواهد گذاشت، به بررسي دقيق دلايل و مستندات هر دو گروه مي پردازيم.
از مجموع مباحث و استدلالات چنين بر مي آيد که دلايل استنادي گروه اول آن گونه که مدعي آن هستند نمي تواند مثبت منع زنان از قضاوت باشد و مي توان دلايل آنان را رد نمود، بنابراين پذيرش اين ديدگاه که زنان نيز مانند مردان مي توانند قاضي شوند؛ صحيح به نظر مي رسد.
در لوايح جديدي که توسط قوه قضاييه تهيه شده، از جمله لايحه حمايت خانواده، بر ضرورت استفاده از قضات زن در محاکم خانواده تاکيد گرديده که گامي اساسي در جهت تسهيل حضور زنان در مسند قضاوت است.

 نسخه قابل چاپ

موضوع بررسي جايگاه زنان در علم در برخي از كشورهاي جهان مورد كنكاش علمي واقع شده است، اما ميزان تحقيقات علمي در اين خصوص، و به ويژه تبيين جامعه شناختي جايگاه حرفه اي زنان دانشگاهي در ايران اندك بوده و در دانشگاه اصفهان پژوهشي يافت نشده است. براي كم كردن خلا تحقيقاتي در اين خصوص، اين پژوهش سعي كرده است تا به جستجوي پاسخ علمي براي سه سوال اساسي زير بپردازد: 1. زنان هيات علمي دانشگاه اصفهان داراي چه ويژگي هاي تحصيلي - تجربي هستند؟ 2. موقعيت سازماني آنان به لحاظ حضور در کميته ها و شوراهاي تصميم گيري و حضور در امور اجرايي و مديريتي چگونه است؟ 3. از ديدگاه آنها چه عواملي بر وضعيت حضورشان در موقعيت هاي سازماني در دانشگاه اصفهان تاثير گذار بوده اند؟ جامعه اصلي مورد بررسي اين تحقيق کليه زنان عضو هيات علمي دانشگاه اصفهان است. براي گردآوري داده ها از پرسشنامه و مصاحبه نيمه ساخت يافته استفاده گرديد. برخي از يافته هاي مهم اين پژوهش عبارتند از:
زنان هيات علمي دانشگاه اصفهان تقريبا يک دهم (10.35 درصد) تعداد مردان اين دانشگاه هستند.
موقعيت علمي زنان هيات علمي دانشگاه اصفهان تفاوت معني داري با موقعيت علمي مردان هيات علمي اين دانشگاه ندارد، اما به لحاظ موقعيت سازماني اختلاف بارزي بين انها وجود دارد؛ به طوري که زنان هيات علمي نسبت به مردان کمتر در پست هاي مديريتي قرار گرفته و بيشتر در سطوح مديريتي خرد و بعضا ميانه داراي موقعيت شدند. از مهم ترين عوامل موثر بر موقعيت سازماني زنان هيات علمي از ديدگاه خود انها تبعيض جنسيتي و تعارض نقشي است در حالي که مردان عضو هيات علمي عامل تعارض نقشي را موثر بر موقعيت سازماني زنان هيات علمي دانسته اند.

 نسخه قابل چاپ

علاقه مندي زنان به کسب مدارج تحصيلي بالا و اشتياق آنها به فعاليت آموزشي در دانشگاه واقعيت انکارناپذير جامعه ايران در دوران کنوني است. با اين وجود زنان عضو هيات علمي دانشگاه مانند بسياري ديگر از زنان غير دانشگاهي با مشکلاتي مواجه هستند که مي تواند بر سطوح عاطفي، نگرش و عملکرد آنها تاثير بگذارد. اين مقاله درصدد پاسخگويي به پرسش هاي زير تنظيم شده است:
ـ زنان هيات علمي دانشگاه در محيط کار خود با چه مشکلاتي مواجه هستند؟
ـ آيا بين ويژگي هاي فردي زنان هيات علمي دانشگاه و مشکلات آنها رابطه اي وجود دارد؟
- آيا بين مشکلات شغلي زنان هيات علمي دانشگاه با گرايش آنها نسبت به کارشان رابطه اي وجود دارد؟
اطلاعات اين مقاله از يک تحقيق پيمايشي که در آن با 290 نفر از زنان عضو هيات علمي دانشگاه هاي دولتي (غير پزشکي) مصاحبه شده، بدست آمده است. يافته هاي تحقيق نشان مي دهد که تعداد قابل ملاحظه اي از زنان دانشگاهي با دو مشکل ناهماهنگي انتظارات نقش هاي خانوادگي و شغلي و تبعيض جنسيتي مواجه هستند. از بين متغيرهاي جمعيتي فقط سن، قوميت و مرتبه دانشگاهي در مواردي محدود با مشکلات زنان ارتباط دارد. افزون بر اين، تداخل نقش ها و تبعيض جنسيتي با رضايت از کار و رضايت از سازمان رابطه اي معنادار و منفي دارد.

 نسخه قابل چاپ

امروزه صاحب نظران بر اين باورند که سرمايه اجتماعي نقش موثري در کاهش هزينه فعاليت ها و موفقيت افراد در دستيابي به اهداف خود دارد. سرمايه اجتماعي از جمله نظرياتي است که از طريق تلفيق نظريات جرم شناسي با بحث هاي سطح خرد و کلان در مورد ساختار ها و شبکه هاي اجتماعي به تبيين آسيب هاي اجتماعي پرداخته است. از آنجايي که بيشتر مسايل اجتماعي برآمده از روابط اجتماعي هستند، تحقيق حاضر با بهره گيري از نظريه سرمايه اجتماعي خانواده کلمن و نظريه پيوند اجتماعي هيرشي به بررسي تجربي فرضيه رابطه بين سرمايه اجتماعي خانواده و بزهکاري نوجوانان دختر و پسر پرداخته است. براي بررسي رابطه مذكور از يك نمونه 410 نفري از دانش اموزان سال سوم دبيرستان شهر سنندج استفاده شده است، که در سال تحصيلي87- 1386مشغول به تحصيل بوده اند. روش تحقيق به صورت پيمايشي انجام گرفته و دانش آموزان به طور خود اجرا به پرسشنامه ها پاسخ داده اند.
يافته هاي تحقيق حاکي از آن است که سرمايه اجتماعي شناختي درون خانواده، در بين پاسخگويان پسر بيشترين قدرت تبيين کنندگي بزهکاري را داشته است، در صورتي که سرمايه اجتماعي ساختاري درون خانواده، بيشترين قدرت تبيين کنندگي بزهکاري را در بين پاسخگويان دختر نشان داده است. همچنين در بين مولفه هاي سرمايه اجتماعي خانواده، صميميت اعضا خانواده و حمايت اجتماعي رابطه معناداري با بزهکاري پسران داشته است، در حالي که در بين پاسخگويان دختر، آگاهي والدين و عضويت والدين در نهادهاي اجتماعي با رفتارهاي بزهکارانه رابطه معناداري را نشان داده اند.

 نسخه قابل چاپ

اين مقاله به دليل اهميت فراوان و روزافزون موضوع «سلامت زنان» و با هدف تعيين ميزان و چگونگي دانش علمي توليد شده در اين زمينه، به تحليل محتواي کمّي مقالات منتشره در ده سال اخير پنج مجله علمي - پژوهشي فعال در حوزه بهداشت و سلامت پرداخته است. طبق نتايج به دست آمده، در مجلات مورد بررسي و بين سال هاي 1375 تا 1385 (دهه اخير)، مجموعا 1069 مقاله فارسي در 102 شماره و در زمينه بهداشت و سلامت به چاپ رسيده است که در اين ميان 177 مقاله (16.5%) در ارتباط با موضوعات مربوط به «بهداشت زنان» تشخيص داده شده و از اين تعداد نيز160 مقاله (14.9%) به موضوعات مرتبط با اولويت هاي سلامت زنان در جمهوري اسلامي ايران - با توجه به پژوهش انجام گرفته توسط شوراي فرهنگي اجتماعي زنان - پرداخته اند. اين در حالي است که مجلات علمي مورد تحليل، تنها به 15 موضوع از 23 موضوع اولويت دار مشخص شده در اين پژوهش پرداخته و مابقي 8 موضوع را به هيچ وجه مورد توجه قرار نداده بودند. همچنين در ميان اين 15 موضوع نيز 51% حجم مطالب اختصاص به 3 موضوع نخست (يعني «مراقبت هاي دوران بارداري و پس از آن»، «سو تغذيه» و «سرطان هاي زنان») داشته است. با توجه به نتايج به دست آمده، مجلات منتخب علمي حوزه بهداشت و سلامت و جامعه محققين علوم پزشکي، در انجام تحقيقات و ارايه مقاله هاي علمي، سلامت و بهداشت زنان را تا حد نسبتا زيادي مورد غفلت قرار داده اند، به طوري که حدود چهل درصد موضوعات مربوط به اولويت هاي سلامت زنان مورد ناديده انگاري نسبي و حدود چهل درصد نيز مورد ناديده انگاري مطلق ايشان قرار گرفته اند. در کل به نظر مي رسد که بايستي بيش از پيش به موضوع بهداشت و سلامت زنان توجه شده و اين حوزه جزو اولويت هاي پژوهشي قرار گيرد.

 نسخه قابل چاپ

هدف از پژوهش حاضر بررسي و ارايه راهكارهايي جهت حضور هر چه بيشتر زنان در برنامه ريزي هاي كلان كشور از ديدگاه زنان اعضا هيات علمي دانشگاه ها است. براي اين منظور تعداد 40 نفر از اعضا هيات علمي با درجه دكترا در رشته هاي مختلف دانشگاه شيراز و دانشگاه علوم پزشكي شيراز با نمونه گيري هدفمند انتخاب گرديدند. از مشاركت كنندگان در تحقيق، مصاحبه به عمل آمده و جواب هاي ارايه شده با روش تحليل محتوا مورد تحليل و طبقه بندي قرار گرفت و نهايتا پاسخ هاي ارايه شده در دو طبقه كلي جاي گرفت. اين دو طبقه، يكي راهكارهايي بودند كه اجراي آن به صورت فردي به خود زنان برمي گشت و ديگري راهكارهايي بودند كه به صورت جمعي، به جامعه زنان يا جامعه به طور عام مربوط مي شدند. در طبقه اول (راهكارهاي فردي زنان) راهبردهايي از جمله "رسيدن به خود باوري" ، "حمايت از زنان ديگر" و "تلاش زنان براي مقابله با تصورات كليشه اي و قالبي" قرار گرفتند. در طبقه دوم (راهكارهاي اجرايي جمعي) مقوله هايي از جمله "راهكارهاي اجرايي جمعي توسط زنان" ، "برنامه ريزي بلند مدت جهت آموزش مهارت و افزايش توانمندي ها" و "تشكيل تشكل ها و نهادهاي غير دولتي" قرار  گرفتند. ، راهكارهاي اجرايي جمعي توسط جامعه نيز در مقوله دوم قرار گرفت كه راهبردهاي آن عبارت بودند از: "فرهنگ سازي مناسب جهت تغيير نگرش مثبت نسبت به زنان"، "ارزش دادن به توانمندي هاي زنان"، "تجديد نظر در قوانين" و "واگذاري تدريجي مسئوليت ها".

 نسخه قابل چاپ