بانک مقالات زنان
| زن در توسعه و سياست (پژوهش زنان) تابستان1381; 1(4):161-179. |
| عابديني ياسمين* |
| * دانشگاه تهران |
|
به منظور بررسي رابطه راه هاي مقابله تنيدگي با پيشرفت تحصيلي و جايگاه اجتماعي - اقتصادي نوجوانان دختربه عنوان متغير مهم غيرشناختي، تعداد 328 دانش آموز دختر پايه سوم راهنمايي با روش نمونه گيري تصادفي مرحله اي از مدارس راهنمايي جنوب، مركز و شمال شهر تهران انتخاب شدند. داده ها با استفاده از آزمون مقابله با بحران و معدل آزمودني ها گرد آوري شد و با روش واريانس چند متغيري و تك متغيري به درآمدند. نتايج، نشان دهنده وجود رابطه مثبت بين پيشرفت تحصيلي و مقابله ”مسئله مدار“ از يكسو و رابطه مثبت بين جايگاه اجتماعي– اقتصادي و پيشرفت تحصيلي از ديگر سو بود. بين راه هاي مقابله با تنيدگي وجايگاه اجتماعي - اقتصادي رابطه اي معناداري مشاهده نشد. |
| كليد واژه: دختران نوجوان، مقابله با تنيدگي، موفقيت تحصيلي |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در توسعه و سياست (پژوهش زنان) تابستان1381; 1(4):180-200. |
| شاوردي تهمينه* |
| * دانشگاه آزاد اسلامي |
|
بازي وسيلهاي براي « اجتماعي شدن» يا آشناسازي افراد با هنجارهاي رايج در يك جامعه است تا بتوانند اين هنجارها را درك كنند و در رفتار خود به كار ببرند. بازي هاي الكترونيكي نقش قابل توجهي در پركردن اوقات فراغت كودكان ونوجوانان دارند و نيمه دهه 1980 را بايد نقطه عطف موفقيت اين گونه بازي ها به حساب آورد. بررسي ها حاكي از آن است كه امروزه سه عنصر خشونت، هيجان و جنسيت، عمدهترين موضوعات اين بازي ها هستند. بررسي محتواي اين بازي ها از زاويه اجتماعي، نشانگر تاثيري است كه روي برداشت كودكان از نقش جنسيت دارد. زيرا در اين بازي ها زنان اغلب در نقش هايي منفعل ظاهر ميشوند و در موارد افراطي، شكل قرباني را به خود مي گيرند. در حالي كه مردان نقشي فعال و آغاز كننده عمليات بازي را دارند . همچنين اين بازي ها براي پسران ، جذابيت بيشتري دارد و تمايلات دختران را در نظر نگرفته است. به همين دليل بازي هاي كامپيوتري بيشتر جنبه سرگرمي مردانه دارد و دختران تمايل كمتري براي پركردن اوقات فراغت خود از اين طريق دارند. |
| كليد واژه: |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در توسعه و سياست (پژوهش زنان) تابستان1381; 1(4):201-212. |
| رحمان زاده رويا* |
| * دانشگاه تبريز |
|
طي چهل سال اخير تامين اجتماعي گسترش يافته تا حدي كه چارچوب حمايت اجتماعي را دربر ميگيرد. الگوي سنتي تامين اجتماعي رفته رفته ارزش خود را از دست داده است. برنامه تامين اجتماعي در كشورهايي كه پايگاه واقعي زنان متحول شده بطور فزاينده اي مورد سئوال قرار گرفته است. موضوع برابري در تامين اجتماعي رفع دو نوع تبعيض را مد نظر دارد: تبعيض مستقيم كه عليه زنان اعمال مي شود مانند تفاوت در نرخ هاي حق بيمه تبعيض غيرمستقيم كه اعتبار قانوني ندارند بلكه جنبه هاي عملي آنهاست كه مد نظر قرار گيرند. مانند عدم پوشش بيمه هاي زنان در بخش غيررسمي و يا خانه داري. بنابراين حق شخصي يك زن بعنوان يك فرد در برخورداري از مزاياي اجتماعي به نام خودش و حقوق تبعي بدليل وابستگي به يك زوج دو موضوع جداگانه است. رويكرد جديد در تامين اجتماعي بدنبال راه حلهايي است كه كارگران بدون توجه به جنسيت قادر به استفاده از حمايت اصي باشند كه تضمين كننده برابري با ساير كارگران است. |
| كليد واژه: |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در توسعه و سياست (پژوهش زنان) بهار 1381; 1(3):7-24. |
| آزادارمكي تقي,غفاري غلام رضا |
|
در اين مقاله نگرش نسلي به موضوع جنسيت در قالب سه نسل جوان، ميانسال و سالخورده مورد بررسي قرار گرفته و هدف پاسخگويي به سه پرسش زير است : 1. آيا نسلهاي مختلف نگاه و نگرش متفاوتي نسبت به زن دارند؟ 2. آيا اين تفاوت در جامعه شهري و روستايي به صورت يكسان وجود دارد؟ 3. آيا نگرش نسلي ميان دو جنس زن و مرد تفاوت دارد؟ نتايج آزمون آماري برروي دادههاي پژوهش كه به روش پيمايشي وباتكنيك مصاحبه حضوري در شهر تهران و كاشان جمعآوري شدهاست دلالت بر وجود روابط و تفاوت معنادار بين نگرش به زن، ميان سه نسلجوان، ميانسال وسالخورده و نيز در جامعه شهري و روستايي ودرجامعه زنان ومردان دارد. |
| كليد واژه: |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در توسعه و سياست (پژوهش زنان) بهار 1381; 1(3):25-44. |
| نازپرور بشير* |
| * تالار تشريح پزشكي قانوني |
|
مطالعات انجام شده درمورد پديده همسر آزاري حاكي ازآن است كه خشونت دوران كودكي در مردان همسر آزار زياد است. در خانوادههايي كه فرزندان كتك خوردن مادران خود را تجربه كردهاند، در بزرگسالي، دختران تمايل به تحمل همسرآزاري دارند و پسران، كتكزدن همسر را حق قانوني خود ميدانند. اين مقاله در پي شناخت پديده همسر آزاري و عوامل ظهور اين پديده در ايران است. به اين منظور با استفاده از روش ميداني و با تكنيك گروه نمونه و شاهد، پرسشنامهاي ميان 180 زن كه به پزشكي قانوني تهران مراجعه كرده بودند به طور تصادفي توزيع و تكميل گرديد. يافتههاي پژوهش نشان ميدهد كه در متغيرهاي سن، نوع شغل، تحصيلات، سابقه ازدواج قبلي تفاوت معنيداري بين گروه شاهد، گروه نمونه وجود ندارد ولي در متغيرهاي مربوط به وضعيت زندگي شوهر در دوران كودكي، وضعيت خاص شوهر، (سابقه جرم، تعدد زوجات و…) تفاوت معنيدار بين دو گروه شاهد و نمونه وجود دارد. مهمترين نتيجه پژوهش تاكيد بر نقش اساسي زمينههاي تربيتي- فرهنگي دربروز پديده همسر آزاري است. به طوري كه مرداني كه دركودكي درخانوادههاي خودشاهد كتك خوردن مادران خود بودهاند، شوهرانمعتاد وبا سابقه مجرميت وكسانيكه همسرمتعدد دارند به خشونت عليه زنان بيشتر روي ميآورند. |
| كليد واژه: خشونت، زنان، فيزيكي، همسرآزاري |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در توسعه و سياست (پژوهش زنان) بهار 1381; 1(3):45-66. |
| رييسي سرتشنيزي امراله* |
| * دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران |
|
زنان به نحوي از انحا چه در محيط خصوصي (در خانه پدر، شوهر) و چه در محيط عمومي (اجتماع) مورد خشونت قرار ميگيرند. متاسفانه با توجه به پيامدهاي جبران ناپذير خشونت هم براي جوامع و هم براي زنان، اين مساله مورد توجه دولتها چندان كه بايد واقع نشده است. توجه به بعد خشونت پنهان يعني خشونتي كه در خانوادهها وجود دارد ولي بدلايل گوناگون به مراكز قضايي و دولتي گزارش داده نميشود، اولويت پژوهش انجام شده است. اين تحقيق در سال 1380 از بين زنان و مردان متاهل شهرستان شهركرد واقع در استان چهارمحال و بختياري، 162 زوج (مرد و زن) را انتخاب نموده و خشونت را از ديد آنان بررسي كرده است. متغيرهايي چون اشتغال، تحصيلات، آشنايي قبل از ازدواج، نوع ازدواج (تحميلي، اختياري) اقتدار مرد در خانواده، دخالت اطرافيان در طول دوران زناشويي و تفاوت سني را آزمون نموده است. يافتههاي تحقيق نشان ميدهد كه متغير اقتدار و سلطه مرد در خانواده، بيشترين تاثير را در خشونت عليه زنان دارد. |
| كليد واژه: اشتغال، اقتدار، تحصيلات، تضاد، خشونت عليه زنان |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در توسعه و سياست (پژوهش زنان) بهار 1381; 1(3):67-86. |
| درويشي هويدا يوسف* |
| * دانشكده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران |
|
اين مقاله نقش زمان و مكان در فقه، تاثير آن در تغيير آرا فقها و رابطه آن با حقوق زنان را مورد بررسي قرار داده است. زمان و مكان دو عنصر تاثيرگذار در فقه است و عاملي مهم در تغيير و تبديل آرا فقها محسوب ميشود. منظور از آن دگرگونيهايي است كه در جامعه انساني به وقوع ميپيوندد و سبب ميشود كه حكم به تبعيت از موضوع تغيير يابد، فتواي فقيه عوض شود و در نتيجه فهم انسان از دين نيز متحول شود. مساله تامين حقوق زنان و اصلاح يا وضع قوانين جديد در اين زمينه از مدتها پيش مطرح بوده است. در ايران نيز همانند برخي از كشورهاي اسلامي، در زمينه چگونگي سازش ميان شرع - كه از طريق فقه و استنباط فقها تجلي مييابد - با زمان و مكان و نيازها و ضرورتهاي متعلق به آن، مباحث زيادي مطرح شده است. زيرا طبق قاعده كلي، در نظام حقوقي ما هرگونه اصلاح و يا وضع قوانين جديد تاييد نظر فقها را لازم دارد كه اين وابستگي، ضرورت توجه به زمان و مكان در فقه و آرا فقها را محسوستر ميكند. بايد توجه داشت كه در وضعيت فعلي و با تكيه به آرا موجود فقهي، امكان تغيير و اصلاح بعضي از قوانين مربوط به زنان وجود دارد.
|
| كليد واژه: |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در توسعه و سياست (پژوهش زنان) بهار 1381; 1(3):87-110. |
| ورزگر شراره* |
| * دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران، گروه مطالعات زنان روستايي پژوهشكده برنامهريزي و اقتصاد كشاورزي |
|
اين نوشتار با هدف معرفي تحليل جنسيتي، براي آشنايي برنامه ريزان و تدوين كنندگان پروژههاي توسعه با اين بحث وتجربه عملي آن درايران تدوين شدهاست. تحليل جنسيتي نوعي روششناسي است كه تصوير جامعي ازسهم ونقش زنان و مردان را درجامعه مورد نظر به نمايش ميگذارد. زمينههاي مشابهت و تفاوت نيازهاي زنان و مردان و آنجا كه نقشهاي آنها مكمل يكديگرند، موضوع مورد بررسي در اين روش ميباشد. چارچوب عملي تحليل جنسيتي شامل چهار موضوع اصلي است: (1) شناخت زمينه توسعه، (2) شناخت فعاليت زنان، مردان و نقش آنها، (3) دسترسي زنان و مردان و كنترل آنها برمنابع ونيازها، (4) طراحي برنامه عمل مورد نياز براي كاهش نابرابريهاي جنسيتي و سازگاري نيازهاي مردان و زنان با اهداف توسعه. |
| كليد واژه: تحليل جنسيتي، زنان، فعاليت، منابع طبيعي |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در توسعه و سياست (پژوهش زنان) بهار 1381; 1(3):111-126. |
| اسدي عبدالرضا* |
| * مسئول برنامه همياران سلامت روان، معاونت امور فرهنگي و پيشگيري سازمان بهزيستي |
|
كاربرد روش هاي كيفي و مشاركتي در مسائل توسعه روستايي نشان مي دهد با اين روش ها نيز مي توان به نتايجي مشابه روش هاي كمي با ژرفانگري بيشتري دست يافت. مقاله حاضر براساس يافته هاي پژوهشي كه با استفاده از روش ارزيابي به شيوه مشاركتي انجام شده، تنظيم گرديده است. اين پژوهش با هدف شناخت و دستيابي به اطلاعات در چهار محور اساسي در حوزه مطالعات زنان در منطقه گرمسار در طي سالهاي 1378 و 1379 انجام شده است. يافته هاي تحقيق نشان دهنده گستردگي كار و فعاليت زنان روستايي، شناخت قابل تحسين آنها از شرايط محيطي و عوامل تخريب كننده محيط زيست و مشاركت اندك آنها در تصميم گيري هاي جمعي جامعه روستايي است. بدين ترتيب با روش هاي كيفي نيز مي توان در موارد زير اطلاعات لازم را بدست آورد: (1) شناخت زنان روستايي از محيط پيراموني خود، (2) شناخت فعاليت هاي آنان، (3) چگونگي مشاركت زنان در فرايند تصميم گيري و (4) شناخت نيازها، مشكلات و اولويت بندي آنها. |
| كليد واژه: تحقيق كيفي، روش، شناخت، مشاركتي، مطالعات زنان روستايي |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در توسعه و سياست (پژوهش زنان) بهار 1381; 1(3):127-162. |
| رحمتي محمدمهدي,سزاوار محمد |
|
اين مقاله نگاهي اجمالي به تجربه كشورهاي جهان در زمينه ارائه خدمات مالي به زنان دارد. كشورهاي مورد بررسي شامل كشورهاي در حال توسعه اسلامي و غيراسلامي و توسعه يافته ميباشد در اين كشورها سازمانهاي دولتي يا غيردولتي براي ارائه خدمات مالي به زنان تاسيس شدهاند. اهداف تاسيس، روش كار، حوزه فعاليت وچارچوب عملكردي اين سازمانها بصورت خلاصه بحث شده است. برخي از مهمترين خدمات و طرحهاي غيراعتباري ارائه شده به زنان توسط اين سازمانها معرفي ميگردد. از آن جمله خدمات رفاه اجتماعي، آموزشي در زمينههاي فني ومديريتي براي كسب مهارتهاي لازم، فعاليتهايي در زمينه كسب استقلال اقتصادي، خدمات مشاورهاي و فرهنگي و انجام پروژههاي پژوهشي. نكته قابل توجه در اين مطالعه تفاوت ميان رهيافتها، نوع خدمات، اهداف و عملكرد سازمانها در كشورهاي توسعه يافته در مقايسه با كشورهاي در حال توسعه است. |
| كليد واژه: |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در توسعه و سياست (پژوهش زنان) بهار 1381; 1(3):163-182. |
| فرهادي مرتضي* |
| * دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه علامه طباطبايي |
|
مراسم حكومت زنان در سه روستاي «اسك» و «افوس» و «توچه غاز» در ايران گزارش شده است. اين مقاله اهداف و چگونگي برگزاري اين مراسم را در روستاي اسك كه در 90 كيلومتري شمال شرقي تهران واقع شده، با استفاده از اسناد و مدارك موجود و همچنين مشاهده مشاركتي توسط دانشجويان دختر گزارش ميكند. در گذشته اين مراسم داراي كاركردهاي اقتصادي، اجتماعي، سياسي و حتي نظامي بوده است ولي امروزه بيشتر كاركرد اجتماعي آن به چشم ميخورد. حكومت زنان در روستا، روزي اواسط بهار اتفاق ميافتد كه همه مردان براي جمع كردن برف و مراسم «برفه چال» به خارج از روستا رفته و زنان زمام حكومت را در دست ميگيرند. زني با صفات تسلط در رهبري، جديت در مديريت و كارداني انتخاب ميشود. در ساختار حكومتي تعدادي وزير منصوب ميشود. مردان حق و حضور در روستا را ندارد و تعدادي از زنان نگهبان داوطلبانه از روستا پاسداري ميكنند، حكومت يك روزه زنان بعد از ظهر با ورود مردان به روستا پايان مييابد.
|
| كليد واژه: |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در توسعه و سياست (پژوهش زنان) بهار 1381; 1(3):183-198. |
| عبدالهيان حميد* |
| * دانشگاه كارلتون، كانادا، دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران |
|
اين مقاله كوششي است براي نقد عام گرايي در مباني معرفت شناختي علوم اجتماعي و كاربرد مفهوم عقلانيت در دوران مدرنيته، به گونهاي كه اين نقد به بازسازي اين مباني در فرآيند فهم استدلال و توليد دانش توسط نسلها، جنسيت ها و ... كمك كند. كاربرد مفهوم عقلانيت به معناي پوزيتيويستي و عام گرايانهاش موجب ناديده انگاشتن خصلتهاي عقلاني و منحصر به فرد گروههاي اجتماعي متفاوت بويژه زنان شده است و همين غفلت امروز به بن بستهاي علم اجتماعي دامن زده است. تغيير معناي عام گرايانه عقلانيت و جايگزيني آن با مفهومي كه تكثرگرايي را محور قرار ميدهد، اين امكان را فراهم ميكند كه تلاشهاي پست مدرنيستها در متكثر دانستن فهم نسلها و زنان و مردان تلاشي مشروع قلمداد شود.
|
| كليد واژه: |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در فرهنگ و هنر (پژوهش زنان) زمستان 1390; 3(2):5-24. |
| رضايي محمد,كلانتري مونا |
|
در اين مقاله سعي کرديم خوانش زنان ايراني از سريال پربيننده ويکتوريا را بررسي کنيم. بر اساس نظريه هاي مخاطب فعال، به ويژه مصرف بين فرهنگي، مصرف رسانه اي با تکيه بر زمينه فرهنگي و اجتماعي، مخاطب به نحوي چندجانبه تعيين مي شود.اين تحقيق با روش کيفي و تکنيک مصاحبه عميق، در ميان 30 نفر از زنان صورت گرفته است. نتايج نشان مي دهد که تماشاي اين سريال نوعي اشتياق مفرطي را پديد آورده است که مي توان از «پيدايش تماشاگري شيفته» سخن گفت. افزون براين، تماشاگران زن اين سريال، نقش ويکتوريا (قهرمان زن داستان) را مقتدر و مستقل تعبير کرده اند. نمايش زن مقتدر حس خوشايندي از تماشاي اين سريال را براي آن ها تداعي کرده است. يافته ها نشان دادند، همذات پنداري مکانيسم قدرتمندي در فرايند تماشاي اين سريال است. وضعيت واقعي زندگي زنان تماشاگر با متن تصويري، مقايسه و موضوع مجادله تماشاگران است. اين فرايند سبب شده تا خوانشي فعالانه حول قضاوت ها و انتظارات از نقش زنانه بر اساس نمايش نقش ويکتوريا در اين سريال شکل گيرد. تاهل، اشتغال و رشته تحصيلي متغيرهايي هستند که در نوع چنين خوانش هايي موثر است. افزون بر اين، ما در اين مقاله استدلال مي کنيم که «مقايسه ما و ديگري»وجه مسلط در خوانش ويکتوريا در بين زنان ايراني است. |
| كليد واژه: خوانش زنان، سريال ويکتوريا، مصرف بين فرهنگي، مخاطب فعال |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در فرهنگ و هنر (پژوهش زنان) زمستان 1390; 3(2):25-38. |
| بهارلو عليرضا,آقايي صديقه,دادور ابوالقاسم |
|
در ميان جنبش هايي که در سده بيستم در غرب از جايگاهي کليدي و تعيين کننده در عرصه تفکر حاکم برخودار هستند و از پايدارترين نهضت هاي هنري موضوع گرا تلقي مي شوند، مي توان از جنبش هنري فمينيسم نام برد که هنرمندان آن، اصولا در جهت زير سوال بردن ساختار هويت هنري در رابطه با جنسيت حرکت مي کنند. در چنين دوره اي، در عالم هنر- که بستري براي بروز تمايلات و انديشه ها به شمار مي رود- هنرمنداني قدم در عرصه مي گذارند که با توسل به ابزار و افکار هنري خويش، در پي رفع ابهامات و موانع، و از سويي به چالش کشيدن مواضع حاکم بر مي آيند که از جمله مطرح ترين آن ها، باربارا کروگر، عکاس زن امريکايي است. کروگر در واقع در پي نقد شرايط و اوضاع حاکم، با استفاده از رسانه عکاسي و بهره گيري از امکانات آن، در جهت اشاعه انديشه هاي زنانه و گرايش هاي زن مدار در عالم هنر قدم برداشت. عکس ها و تصاويري که او ما را با آن ها مواجه مي سازد، در واقع حقيقتي است پنهان از اين امر، که ديدن، ديگر باور کردن نيست و آن چيزي که رويت مي گردد چيزي نيست که الزاما دريافت مي شود. |
| كليد واژه: فمينيسم، باربارا کروگر، عکاسي، از آن خودسازي، اصالت و تاليف |
| |
|
نسخه قابل چاپ |
| زن در فرهنگ و هنر (پژوهش زنان) زمستان 1390; 3(2):39-56. |
| پاپ زن عبدالحميد,افشارزاده نشميل |
|
سياه چادرهاي عشايري نماد طراحي درون زا براي معيشتي پايدار و استفاده اي بهينه از ظرفيت هاي بوم آورد براي دستيبابي به اهداف الگوي زيستي کارآمد کوچندگي است. اين معماري اصيل و اين ابتکار قومي، به مثابه بخشي از ميراث معنوي ايل ها و عشاير شايسته ثبت و نگاهداري است، اما متاسفانه اين سازه اصيل و دانش مرتبط با آن در معرض تهديد جدي است. پژوهش حاضر که با هدف مستندسازي دانش بومي زنان عشاير کوچنده ايل کلهر در زمينه سکونت گاه هاي عشايري است در راستاي ثبت و نگهداري اين ميراث، طي مطالعه اي که داراي رويکرد کيفي بود، با استفاده از تکنيک گروه هاي متمرکز و روش ارزيابي مشارکتي روستايي در فصل بهار در ميان بند ايل مذکور، حوزه جغرافيايي شهرستان گيلان غرب در استان کرمانشاه، به اجرا درآمد. نتايج با استفاده از تحليل محتوا مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت و بر اساس طبيعت تحقيق کيفي از روش نمونه گيري هدفمند استفاده گرديد. يافته ها نشان مي دهد سکونت گاه هاي عشاير به سيه مال و کولا قابل تقسيم اند که سياه چادر خود داراي تقسيم بندي فضاي داخلي به «لا ژنان»، «ديواخان» و... است و فضاي خارجي به «په چيه» و «کولانه»است که شرح آن به تفصيل در پي مي آيد. |
| كليد واژه: ايل کلهر، سازه پرتابل، عشاير، تحقيق کيفي، زنان |
| |
|
نسخه قابل چاپ |