راسخون

بانک مقالات جغرافیا

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 

 

جغرافيا و توسعه تابستان 1390; 9(پياپي 23):5-26.
 
 
رهنما محمدرحيم,ذبيحي جواد
 
 
 

گذار از رويه هاي موجود براي بررسي تمرکز فضايي تسهيلات شهري در قالب محدوه هاي رسمي شهرداري (مناطق و نواحي) به عنوان واحد مطالعاتي و بهره گيري تکنيک هاي کمي رايج مانند تاکسنومي، شاخص موريس، ضريب آنتروپي و ضريب همبستگي براي تحليل عدالت فضايي و ارايه روشي جديد براي تحليل توزيع فضايي تسهيلات شهري و دسترسي به آن به صورت يکپارچه، هدف عمده تحقيق مي باشد. درراستاي دستيابي به اين هدف ضمن معرفي و ارزيابي کارآيي مدل خودهمبستگي فضايي (Spatial Autocorrelation)، شاخص موران (Moran’s I) و آماره عمومي G با کمک سيستم اطلاعات جغرافيايي (Arc GIS) و نرم افزار Geo Data که به وسيله آن امکان تحليل توزيع فضايي تسهيلات شهري به صورت يکپارچه فراهم مي شود، به تحليل توزيع فضايي و دسترسي به 12 نوع تسهيلات عمومي شهري که در 820 نقطه شهري در سطح 12 منطقه و 51 ناحيه شهرداري مشهد پراکنده شده،پرداخته و ميزان دسترسي يکپارچه به تسهيلات شهري با مدل هاي فوق الذکر تحليل شده است. نتايج به دست آمده از تحقيق نشان مي دهد که بر اساس شاخص موران که برابر Moran’s I=0.35 مي باشد، الگوي توزيع و تمرکز فضايي تسهيلات عمومي در شهر مشهد از نوع خوشه اي نقاط با تمرکز پايين (Cold spot) است و بيانگر اين واقعيت است که فضاهاي با دسترسي پايين در مجاور يکديگر متمرکز شده اند. همچنين مقدار آماره عمومي G، برابر صفر و مقدار Z برابر با 76.74 مي باشد. مقدار ضريب موران دو متغيره برابر با 0.08 مي باشد که با توجه به شيب خط رگرسيون بين تراکم جمعيت و تعداد تسهيلات عمومي در نواحي شهر مشهد، بيانگر رابطه مثبت و نه چندان معني دار است و نمايانگر اين واقعيت مي باشد که نواحي با ارزش تسهيلات بالا و جمعيت بيشتر بر هم منطبق مي باشند. گرچه مقدار شاخص موران ناچيز است ولي به طور نسبي اين واقعيت را تاييد مي کند.

 
كليد واژه: خودهمبستگي فضايي، تسهيلات عمومي، شهر مشهد، مدل يکپارچه دسترسي، توزيع و تمرکز فضايي، عدالت فضايي
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه تابستان 1390; 9(پياپي 23):27-46.
 
 
بريماني فرامرز,اسماعيل نژاد مرتضي
 
 
 

کشور ايران با گستره وسيع (15 درجه عرض جغرافيايي) از منظر برخورداري از سواحل طولاني در شمال و جنوب و اقليم متنوع، داراي مزيت نسبي فراواني است که بهره گيري از آنها در گذران اوقات فراغت به طور اعم و گردشگري به طور اخص نيازمند برنامه ريزي است. در اين پژوهش سواحل جنوبي کشور از لحاظ زيست اقليمي با روش هاي سنتي (ترجونگ و اولگي) و روش هاي نوين (شاخص تعادل دمايي، گرما و رطوبت، درجه شرجي، درجه خستگي انسان، درجه سختي و مدل تعادل دمايي) در 7 ايستگاه هواشناسي (چابهار، جاسک، بندرعباس، کيش، بوشهر، ماهشهر و آبادان) مورد بررسي قرار گرفت. نتايج نشان داد که سواحل جنوبي در ماه ژانويه و فوريه از بيشترين فراواني مطلوبيت آسايش اقليمي برخوردار است، در نتيجه اعمال اقداماتي مانند: مطالعه همه جانبه و ساماندهي بهينه تعطيلات ساليانه کشور و ايجاد تعطيلات زمستانه ضروري به نظر مي رسد. همچنين با توجه به تنوع و تفاوت اقليمي (گردشگري زمستانه در جنوب و تابستانه در شمال) مي توان از ظرفيت هاي سواحل شمال و جنوب کشور به ويژه در مناطق محروم جنوب بهره گرفت به نحوي که اين امر بتواند به توسعه اين مناطق منجر گردد.

 
كليد واژه: ايران، سواحل جنوبي، برنامه ريزي، اقليم، ترجونگ، درجه شرجي، تعادل دمايي،گردشگري
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه تابستان 1390; 9(پياپي 23):47-67.
 
 
مشكيني ابوالفضل,سجادي ژيلا,تفكري اكرم
 
 
 

در سده معاصر تاثيرگذار غالب در گسترش و توسعه فيزيکي شهرها، دولت متمرکز بوده که از طريق دخالت در واگذاري زمين رايگان و يا ارزان قيمت جهت ساخت واحدهاي مسکوني، اعطاي تسهيلات از طريق سيستم بانکي و تهيه طرح هاي توسعه شهري با پيامدهايي چون الحاق اراضي و تغيير کاربري صورت گرفته است. اين مقاله با هدف پي بردن به تاثير دخالت مستقيم دولت در بخش زمين و مسکن و نهايتا گسترش فيزيکي در يک شهر بزرگ منطقه اي چون کرمانشاه انجام گرفته است. در اين راستا اين سوال مطرح بوده که چگونه اين دخالت صورت گرفته و چه تاثيري در توسعه فيزيکي شهر داشته است؟
روش تحقيق اين مقاله توصيفي تحليلي است و با استفاده از تحليل آمار و اطلاعات موجود در اين زمينه و عکس و نقشه هاي هوايي شهر کرمانشاه به اين نتيجه رسيده است که سياست هاي دولت به ويژه در قالب زمين شهري، مهم ترين عامل در تکوين فيزيکي شهر کرمانشاه بوده و نقشه هاي مراحل توسعه شهري به همراه مالکيت اراضي دولتي و واگذاري ها، حاکي از آن است که اين امر موجب گسترش افقي شهر و تراکم پايين در آن گرديده است

 
كليد واژه: بازار مسکن، زمين شهري، دولت، رشد شهر
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه تابستان 1390; 9(پياپي 23):69-98.
 
 
حلبيان اميرحسين,رزمجويي فرشته
 
 
 

در اين پژوهش به منظور تحليل تيپ هاي هواي زابل 7 متغير از اول فروردين ماه 1358 تا بيست و نهم اسفندماه 1382 در ايستگاه سينوپتيک زابل بررسي گرديد. انجام تحليل خوشه اي بر روي آرايه داده هاي استاندارد شده (Stnd9088:18) و ادغام روزها بر اساس روش "وارد نشان داد؛ زابل داراي 6 تيپ هوا مي باشد که عبارتند از: 1 تيپ معتدل 2 تيپ بارشي 3 تيپ بسيار گرم و خشک 4 تيپ گرم، خشک و بادي 5 تيپ سرد و بادي و 6 تيپ بادي. بر اساس يافته هاي اين پژوهش تيپ هواي سرد و بادي و تيپ بادي فراوان ترين و بادوام ترين، تيپ بارشي، کم بسامدترين و تيپ بسيار گرم و خشک،کم دوام ترين تيپ هاي هواي زابل هستند. در ادامه براي هر تيپ يک روز به عنوان روز نماينده انتخاب گرديد. فراواني ماهانه و سالانه هر کدام از تيپ ها نيز محاسبه و مشخص گرديد که فراواني سالانه تيپ ها در سه دهه گذشته تغيير کرده است. در پايان به بررسي ارتباط اين تيپ ها با الگوهاي گردشي تراز مياني جو پرداخته شد و آشکار گرديد که رخداد هر کدام از تيپ ها متاثر از الگوهاي گردشي خاصي است. تحليل همديد ارتباط تيپ هاي هواي زابل با الگوهاي گردشي تراز 500 هکتوپاسکال نشان داد که تيپ بادي (تيپ 6) به عنوان گرمترين تيپ غالبا متاثر از الگوهاي گردشي 14، 15 و 17 و تيپ هاي سرد و بادي (تيپ 5) و بارشي (تيپ 2) عمدتا متاثر از الگوي گردشي 1، 2 و 16 مي باشند.

 
كليد واژه: تيپ هوا، تحليل خوشه اي، الگوي گردشي، اقليم شناسي همديد، زابل
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه تابستان 1390; 9(پياپي 23):99-122.
 
 
قرخلو مهدي,داودي محمود,زندوي سيدمجدالدين,جرجاني حسن علي
 
 
 

در حال حاضر اکثر شهرها به خاطر محدوديت هاي فيزيکي توسعه شهري با مقوله توسعه فيزيکي درگيرند. شهر بابلسر نيز با توجه به قرار گرفتن در منطقه شمال کشور ايران، نمي تواند به صورت گسترده توسعه يابد چرا که با محدوديت هاي فيزيکي توسعه شهري مانند دريا، رودخانه و وجود زمين ها و باغ هاي حاصلخيز در روند توسعه شهري مواجه است. هدف از اين پژوهش دستيابي به متغيرهاي موثر در توسعه فيزيکي شهرها و دستيابي به الگويي که توسعه آتي شهر بابلسر را با کمترين خسارت به محيط طبيعي مکان يابي نمايد، مي باشد. بنابراين با توجه به اهداف اين پژوهش، از روش تجزيه و تحليل وضع موجود و مدل سازي داده ها استفاده شده است. بدين منظور ابتدا براي ايجاد پايگاه داده سيستم اطلاعات جغرافيايي، اطلاعات فضايي محدوده مورد مطالعه از روي نقشه هاي مربوطه، رقومي و ذخيره گرديد و سپس اطلاعات توصيفي، وارد سيستم شده و به اطلاعات فضايي متصل شد، تا قابليت تجزيه و تحليل اطلاعات فراهم گردد. سپس با همپوشاني نقشه هاي مختلف در محيط «GIS»، دو منطقه بهينه توسعه فيزيکي بابلسر مشخص گرديد. شهر بابلسر با توجه به محصور بودن در اراضي کشاورزي دو گزينه براي توسعه فيزيکي پيش رو دارد: اول توسعه شهر از درون که با تخصيص تراکم ساختماني بيشتر به ساختمان هاي شهر امکان پذير است و دوم توسعه به سمت بيرون است. مناسب ترين مکان جهت گسترش آتي شهر جنوب شرقي و در اولويت دوم جنوب غربي بابلسر مي باشد.

 
كليد واژه: برنامه ريزي شهري، توسعه شهري، توسعه فيزيکي، مکان يابي، بابلسر، GIS
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه تابستان 1390; 9(پياپي 23):123-140.
 
 
صادقي آسيه,دانه كار افشين,خراساني نعمت اله,نعيمي بابک
 
 
 

در کشور ايران به دليل بالا بودن ميزان رشد اقتصادي و فعاليت هاي توسعه اي، تقاضاي ساليانه براي انرژي هاي مختلف از جمله انرژي الکتريکي افزايش يافته، در نتيجه احداث نيروگاه هاي جديد به ضرورتي انکارناپذير تبديل شده است. هدف از اين مطالعه تحليل مطلوبيت سرزمين جهت مکان يابي نيروگاه حرارتي براساس معيارهاي محيط زيستي به کمک ارزيابي چندمعياره است. ابتدا با بررسي منابع داخلي و تجربيات کشورهاي ديگر به شناسايي معيارهاي محيط زيستي موثر در مکان يابي نيروگاه پرداخته شد. با توجه به ويژگي ها و شرايط منطقه مورد مطالعه و همچنين دسترسي به اطلاعات مورد نياز 17 معيار محيط زيستي براي اين منظور انتخاب گرديد. علاوه بر تهيه نقشه هاي مربوط به هر معيار در محيط سامانه اطلاعات جغرافيايي، نقشه محدوديت هاي محيط زيستي منطقه نيز تهيه گرديد. از منطق فازي جهت استانداردسازي نقشه هاي معيار استفاده شد. با توجه به اين موضوع که هر کدام از معيارها نقش متفاوتي را در فرايند مکان يابي دارند، روش مقايسه زوجي فرايند تحليل سلسله مراتبي (AHP) براي وزن دهي معيارها به کار برده شد. تلفيق لايه هاي اطلاعاتي به کمک مدل ترکيب خطي وزن دار (WLC) صورت گرفت و در نهايت نقشه مطلوبيت زون هاي مناسب براي احداث نيروگاه به دست آمد. يافته هاي اين تحقيق نشان داد با توجه به عوامل محدودکننده محيط زيستي، در حدود 81 درصد از شهرستان براي احداث نيروگاه نامطلوب مي باشد و تنها حدود 7500 هکتار از منطقه مورد مطالعه (0.79 درصد از شهرستان) ارزش مطلوبيت اوليه بيشتر از 150 را براي احداث نيروگاه دارند. در نتيجه 12 پهنه مناسب (با مطلوبيت ميانگيني از رنج 149 تا 193) براي احداث نيروگاه در شهرستان چابهار شناسايي و رتبه بندي گرديد.

 
كليد واژه: ارزيابي چندمعياره، روش ترکيب خطي وزن دار، معيارهاي محيط زيستي، منطق فازي، نيروگاه حرارتي
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه تابستان 1390; 9(پياپي 23):141-162.
 
 
پيله ور علي اصغر,افراخته حسن,كريمي پور يداله,سليماني محمد
 
 
 

انجام طرح هاي تقسيمات سياسي در کشور و اجراي برنامه هاي رشد و توسعه محلي (برنامه ريزي شهري) و ناحيه اي موجب تحولات ساختاري بويژه در شهرها شده است.
طرح تقسيم استان خراسان درسال 1383 به سه استان خراسان رضوي، شمالي و جنوبي موجب تحول و تغييراتي درفضاي شهري و ناحيه اي شده است که انعکاس بخشي از آن را مي توان در تغييرات قيمت زمين و مسکن در شهرها بويژه مرکز استان يا مرکز ناحيه اي يافت.اين مقاله با روش تحقيق تحليلي و ميداني با استفاده از فرمول ارزش اضافي، تغييرات قيمت زمين و مسکن را درشهربجنورد به عنوان مرکزاستان خراسان شمالي در نتيجه ارتقايابي از مرکزيت شهري به ناحيه اي و تغييرات ساختاري ناشي از رويکرد سياسي دولت، شناخته است. همچنين دراين تحقيق ميداني جهت تعيين قيمت زمين و مسکن در سال هاي معين قبل (1379) و بعد از تقسيم خراسان (1386) داده ها از بنگاه هاي املاک و مسکن شهربجنورد به طورتصادفي با توجه به بافت، کالبد، حاشيه نشيني، مهاجر بودن و... در مناطق هفت گانه فرضي به دست آمده است
.
نتايج تحقيق که به کمک جداول، نمودار و نقشه با استفاده از
GIS ارايه شده است، نشان مي دهد تغييرات قيمت زمين و مسکن در مناطق شهري بجنورد چشمگير است. در بررسي تطبيقي قبل از مرکز استان شدن و بعد از ارتقايابي در ارزش زمين 61 برابر و در خريد مسکن 5 برابر افزايش بوده است. نيز اين روند به تحولات ساختاري رشد عمودي شهر و تغيير الگوي رشد منجرشده است.

 
كليد واژه: دولت، رويکردسياسي، ارتقايابي، مرکزيت ناحيه اي، ساختار، زمين و مسکن، ارزش اضافي
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه تابستان 1390; 9(پياپي 23):163-184.
 
 
روستايي شهريور,قنبري حكيمه,كاظمي زاد شمس اله,نوريان رحيمه
 
 
 

امروزه افزايش استفاده از خودرو و کمبود فضاي پارکينگ در بخش هاي پرتردد شهري به مساله حادي مبدل شده است. اين مساله در محلات و واحدهاي همسايگي نيز به دليل کم عرض بودن معابر و پارک وسايط نقيله در طول معابر، مشکلات عديده اي را در عبور و مرور محله اي ايجاد نموده و نظم محلي را مختل مي سازد؛ که ضرورت مکان يابي بهينه پارکينگ هاي محله اي را بيش از پيش آشکار مي سازد. تحقيق حاضر، برآن است که ايده مکان يابي پارکينگ هاي محله اي را براي اولين بار مطرح ساخته و شاخص هاي ايجاد آن را با توجه به معيارهاي دقيق و به دور از مباحث ثقيل ترافيکي و با توجه به علم برنامه ريزي شهري بيان نمايد. لذا استقرار پارکينگ ها زماني مي توانند کارايي لازم را داشته باشند که در مکان مناسبي احداث شوند. در اين تحقيق، 11 پارامتر مختلف از قبيل جمعيت، تراکم ساختماني، فاصله پياده روي تا پارکينگ، دسترسي بر اساس عرض معابر، عرضه پارکينگ،تعداد خودروها، تقاضاي پارکينگ، قيمت زمين، سازگاري کاربري ها، ظرفيت پارکينگ تکميل پرسشنامه در منطقه 3 و 4 شهرداري تبريز، براي مکان يابي پارکينگ هاي محله اي بررسي شده است. يافته ها، بيانگر آن است که سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) توانايي تلفيق تعداد زيادي از پارامترها را به صورت همزمان داشته و با به کارگيري روش وزن دهي دودويي AHP در نرم افزار Idrisi، به ارايه الگويي مناسب جهت مکان يابي بهينه پارکينگ هاي محله اي پرداخته شده و در نهايت دو سناريو براي مکان يابي پارکينگ هاي محله اي ارايه شده است. نتايج بررسي نشان مي دهد که در سناريوري اول با فرض اعمال شرايط ايده ال در منطقه مورد مطالعه، مي توان 23 پارکينگ محله اي براي احداث پيشنهاد داد، اما زماني که تمامي شرايط لازم از نظر برنامه ريزي، قانون گذاري سرمايه گذاري جهت احداث پارکينگ هاي محله اي از سوي شهرداري روند اجرايي پيدا نمي کند، تعداد 13 پارکينگ در سناريوي دوم براي احداث پيشنهاد مي گردد.

 
كليد واژه: پارکينگ هاي محله اي، مکان يابي، AHP ،GIS، شهر تبريز
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه تابستان 1390; 9(پياپي 23):185-202.
 
 
مظفري غلام غلي,بخشي زاده کلوچه فاطمه
 
 
 

ليشمانيوز بيماري انگلي است که به وسيله نيش پشه خاکي ماده به انسان انتقال مي يابد، دو نوع اصلي آن ليشمانياي جلدي و احشايي است. شيوع و انتشار اين بيماري تحت تاثير مسايل اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي به ويژه شرايط محيطي و اکولوژيکي است. در تحقيق حاضر شرايط بيوکليمائي زمان گسترش و شيوع اين بيماري در سطح دشت يزد-اردکان واقع در استان يزد مورد بررسي و تحليل قرار گرفته است. براي انجام اين تحقيق از داده هاي روزانه عناصر هواشناسي 3 ايستگاه هواشناسي يزد، اردکان و ميبد طي دوره زماني در سطح مناطق آلوده نيز از مراکز بهداشتي و درماني جمع آوري گرديد. نتايج حاصل از تحقيق نشان مي دهد که بروز حداکثر بيماري در شش ماه دوم سال به ويژه در فصل پاييز به وقوع مي پيوندد. يک همبستگي مثبت ضعيف با رطوبت نسبي، يک همبستگي معکوس قوي با متوسط دما، حداقل و حداکثر دما و حداکثر سرعت باد و يک همبستگي معکوس ضعيف بين ميزان ساعات آفتابي و موارد بروز بيماري وجود دارد که البته از اين حيث تفاوت هايي در سطح شهرستان هاي واقع در سطح دشت يزد- اردکان قابل مشاهده است، تفاوت معني دارنيز بين ميزان شيوع بيماري در سطح سه شهرستان در سطح آلفاي 0.05 مورد تاييد قرار گرفت.

 
كليد واژه: ليشمانيا، سالک، جغرافياي پزشکي، اقليم زيستي، يزد، اردکان
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه تابستان 1390; 9(پياپي 23):203-216.
 
 
خداوردي زاده محمد,كاوسي كلاشمي محمد,شهبازي حبيب,ملكيان آرش
 
 
 

غار سهولان به عنوان يکي از جاذبه هاي اکوتوريستي و ژئوتوريستي مهاباد، از مناطق مهم گردشگري کشور مي باشد. لذا مطالعه ارزش اکوتوريستي آن مي تواند در پيش بيني نيازها و رفع کمبودها و توسعه گردشگري در منطقه موثر باشد. هدف اين پژوهش برآورد ارزش اکوتوريستي غار سهولان با استفاده از روش ارزش گذاري مشروط است. براي بررسي عوامل موثر بر ميزان تمايل به پرداخت افراد، الگوي لوجيت به روش حداکثر راستنمايي برآورد گرديد. داده هاي مورد نياز از طريق تکميل پرسش نامه و مصاحبه حضوري با 160 بازديدکننده از منطقه مذکور جمع آوري گرديد. نتايج نشان داد که 4.88 درصد بازديد کنندگان، حاضر به پرداخت مبلغي جهت استفاده از غار مذکور مي باشند. همچنين متغيرهاي تحصيلات، جذابيت غار سهولان، درآمد و قيمت پيشنهادي اثر معني داري روي احتمال تمايل به پرداخت افراد دارد ولي متغيرهاي سن، جنسيت و اندازه خانوار از لحاظ آماري معني دار نبوده ولي علائم مورد انتظار را دارا بوده اند ميانگين تمايل به پرداخت افراد 4235 ريال و ارزش اکوتوريستي سالانه غار سهولان حدود 847000000 ريال برآورد گرديد. لذا با توجه به اهميت بالاي غار سهولان مهاباد از نظر بازديدکنندگان، مي طلبد که برنامه ريزان و مسوولان براي توسعه گردشگري و افزايش تعداد بازديدکنندگان و توريست ها و بالا بردن رفاه بازديدکنندگان به اين منطقه توجه بيشتري داشته باشند.

 
كليد واژه: ارزش اکوتوريستي، ارزش گذاري مشروط، الگوي لوجيت، تمايل به پرداخت، غار سهولان
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه ارديبهشت 1390; 9(پياپي 22):5-22.
 
 
يعقوب زاده مصطفي,اكبرپور ابوالفضل
 
 
 

کاربري اراضي يک خصوصيت مهم در فرآيند رواناب مي باشد که بر روي نفوذ، فرسايش و تبخير و تعرق اثر مي گذارد. در اين مطالعه، تاثير الگوريتم هاي طبقه بندي تصاوير ماهواره اي بر نقشه هاي کاربري اراضي و شماره منحني رواناب و همچنين دبي سيلاب به کمک GIS وRS بررسي شده است. اين تحقيق بر روي حوضه آبريز منصورآباد بيرجند و به کمک تصاوير ماهواره لندست 7 (ETM+) انجام گرديده است. نقشه کاربري اراضي به کمک الگوريتم هاي حداکثر احتمال، حداقل فاصله و فاصله ماهالانوبيس با استفاده از تصاوير ماهواره اي تعيين شد. سپس نقشه پوشش گياهي به کمک شاخص NDVI و نقشه گروه هيدرولوژي خاک با استفاده از نقشه هاي خاک، زمين شناسي و توپوگرافي تهيه گرديد. با تلفيق نقشه هاي کاربري اراضي، پوشش گياهي و گروه هيدرولوژي خاک در GIS و به کمک جدول SCS، نقشه شماره منحني رواناب براي هر يک از الگوريتم ها تعيين شد. همچنين براي ارزيابي صحت شماره منحني به دست آمده از هر يک از الگوريتم ها، دبي حداکثر سيلاب به کمک مدل HEC-HMS محاسبه و با مقدار اندازه گيري شده، مقايسه گرديد. نتايج نشان داد که الگوريتم هاي حداکثر احتمال و فاصله ماهالانوبيس به ترتيب با ضريب کاپاي طبقه بندي 7.0 و 65.0 و صحت دبي 80% و 72% با نتايج اندازه گيري شده، بهترين روش ها براي طبقه بندي تصاوير ماهواره اي هستند. اين تحقيق همچنين مشخص کرد که تغيير الگوريتم طبقه بندي، اثر بسيار زيادي بر روي شماره منحني و دبي سيلاب مي گذارد.

 
كليد واژه: الگوريتم طبقه بندي، GIS، تصاوير ماهواره لندست (+ETM)، شماره منحني رواناب، HEC-HMS
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه ارديبهشت 1390; 9(پياپي 22):23-38.
 
 
احدنژادروشتي محسن*
 
* دانشگاه زنجان
 
 

بر اثراز کارافتادن تصحيح کننده خط اسکن (SLC) ماهواره لندست 7 سنجنده ETM+ در تاريخ 31.5.2003، تصاوير دريافتي از اين تاريخ به بعد دچار اختلالاتي شده است، به طوري که در اين تصاوير، تنها 36 کيلومتر (1200 پيکسل) در قسمت مرکزي هر گذر فاقد عيب است و هر قدر به حاشيه هاي گذر نزديک مي شود فضاي خالي يا ناحيه مفقوده بين خطوط اسکن و يا دو نوار برداشت به تدريج افزايش يافته، به 14 پيکسل مي رسد که موجب بروز مشکلاتي در امر پردازش و به کارگيري اين تصاوير مي شود.
با توجه به کاربردهاي گسترده و متعدد تصاوير ماهواره اي لندست در رشته هاي مختلف علوم زمين، تاکنون روش هاي متعددي براي برطرف نمودن اين مشکل ارايه گرديده که از جمله آنها مي توان به روش جايگزيني خطوط اسکن مفقوده با استفاده از داده هاي ساير ماهواره ها، فيلترهاي وفق دهنده و درون يابي اشاره کرد که هر کدام از آنها با توجه به نوع کاربردشان داراي معايب و مزايايي هستند.
در اين مقاله با استفاده از روش برداشت متوالي داده هاي ماهواره لندست و محاسبات آماري مورد نياز، به بازسازي تصاوير معيوب پرداخته شده است. براي اطمينان از نتايج به کارگيري اين الگوريتم، با استفاده از تصاوير بازسازي شده، نقشه هاي کاربري و پوشش اراضي منطقه زنجان تهيه شده است. نتايج به دست آمده نشان دهنده دقت زياد اين روش در مقايسه با روش هاي قبلي است و مي توان با به کارگيري اين الگوريتم علاوه بر بازسازي تصاوير معيوب، به پردازش آنها جهت کاربردهاي مختلف در علوم زمين پرداخت
.

 
كليد واژه: تصحيح کننده خط اسکن، لندست، SLC، کاربري اراضي، الگوريتم
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه ارديبهشت 1390; 9(پياپي 22):39-56.
 
 
براتي غلامرضا,لشكري حسن,كرمي فريبا
 
 
 

امروزه، يکي از پديده هاي بحث انگيز آب وهوايي ؛ توفان هاي غباري غرب و جنوب غرب ايران است. در اين پژوهش با بررسي ميزان افق ديد از صفر تا 10000 متر، در مجموعه 6 ايستگاه هواسنجي از استان خوزستان طي سال هاي 1374 تا 1378، رخداد روزانه غبار با شناسه (06) استخراج شد. نخستين نتايج، نشانگر وقوع 288 توفان غباري بود که همگي در دوره گرم سال يعني فاصله زماني ارديبهشت تا مهرماه رخ داده اند. از اين مجموعه بر پايه بيشينه دوام و گسترش مکاني، تعداد 10 توفان شاخص تعيين شد که با تهيه و بررسي نقشه هاي روزانه هوا طي روزهاي غبارآلود، الگوهاي همديد سامانه هاي فشار موثر در ترازهاي پايين ومياني جو براي روزهاي آغازين، اوج و پاياني هر توفان طراحي شد.
مقايسه الگوهاي روزهاي آغازين عموم توفان هاي غباري با روز اوج هر توفان در تراز درياي آزاد، نشانگر نزديک شدن همزمان دو سامانه کم فشار ايران- پاکستان و سامانه پرفشار آزور به ترتيب از خاور و باختر سرزمين مورد پژوهش به همديگر بود. احراز اين نزديکي در ترازهاي بالا شامل 850 و 700 هکتوپاسکال در جنوبغرب ايران که از جمله نتايج آن افزايش شيب فشار و بالتبع ناپايداري جوي روي خوزستان بود؛ با کاهش افق ديد درعموم شهرهاي موردمطالعه طي روزهاي اوج هماهنگ بود. همچنين استخراج سمت باد از نقشه هاي
NCEP در تراز 700 هکتوپاسکال و تراز درياي آزاد، وقوع جريان هاي هواي شمال غربي از شرق عراق و جريان هاي هواي غربي ازشمال عربستان و در نتيجه انتقال غبار از سطح بيابان هاي برهنه و بي گياه اين مناطق را تاييد کرد.

 
كليد واژه: کم فشار ايران- پاکستان، پرفشار آزور، توفان غباري، خوزستان
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه ارديبهشت 1390; 9(پياپي 22):57-72.
 
 
علايي طالقاني محمود,رحيم زاده زهرا,اميني عباس
 
 
 

جابجايي توده اي مواد از قبيل لغزش از جمله فرآيندهاي دامنه اي مشکل آفرين در حوضه جوانرود واقع در شمال غرب زاگرس چين خورده است. زيرا اين پديده تخريب اراضي جنگلي، زمين هاي کشاورزي و مراتع اين منطقه را به همراه داشته و براي تردد جاده اي نيز يک تهديد به شمار مي رود. از اين رو شناسايي پهنه هاي حساس به زمين-لغزش براي ساکنين منطقه حائز اهميت است. مطالعه حاضر در اين راستا صورت گرفته است و جهت نيل به اين هدف نيز از روش آماري دو متغيره تراکم سطح استفاده شده است.
براي اين منطور ابتدا لايه پراکنش 31 نقطه لغزشي به وقوع پيوسته درسطح حوضه به عنوان متغير وابسته و 8 لايه تاثيرگذار بر وقوع لغزش مانند ليتولوژي، شيب، فاصله از جاده، فاصله از زهکش، فاصله از سکونتگاه، جهت گيري دامنه، شکل دامنه (مورفولوژي) و کاربري اراضي به عنوان متغيرهاي مستقل تهيه گرديدند. سپس از طريق هم پوشاني و قطع يک به يک نقشه هاي عامل با نقشه پراکنش لغزش به طور مستقل و جداگانه، تراکم سطح لغزش در هر رده يا طبقه از عوامل فوق محاسبه گرديد. آنگاه از ترکيب و تلفيق مقادير وزني تمام لايه ها با فرض وجود يک حداقل همبستگي بين هر متغير با متغير ديگر، نقشه پهنه بندي پتانسيل لغزش در 4 سطح: پهنه با خطر خيلي زياد، پهنه با خطر زياد، پهنه با خطر متوسط و پهنه با خطر کم به دست آمد. نتايج نشان داده است که از نظر ليتولوژي، رخداد بيشترين مقدار لغزش بر روي دو واحد گورپي و راديولاريت بوده است. از لحاظ شيب، طبقه شيب 6-18 درصد، از نظر جهت گيري دامنه، دامنه هاي رو به شمال شرق و از نظر شکل دامنه و کاربري اراضي نيز، اراضي تپه ماهوري با دامنه هاي محدب و منظم و پوشيده از جنگل بلوط تخريب شده بيشترين مقدار تراکم لغزش را به خود اختصاص داده اند. اما مهمترين نتيجه، تبعيت بيشترين تراکم نقاط لغزشي تا شعاع 200 متري از جاده و بستر زهکش ها بوده است. بر اساس اين نتايج حدود 65 درصد از اراضي حوضه جوانرود داراي پتانسيل لغزش با خطر زياد و خيلي زياد است
.

 
كليد واژه: پهنه بندي، حرکات توده اي، مدل آماري دو متغيره تراکم سطح، حوضه آبخيز جوانرود
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
جغرافيا و توسعه ارديبهشت 1390; 9(پياپي 22):73-88.
 
 
جباري ايرج,خزايي علي
 
 
 

در سيلاب هاي مختلف بخش هاي خاصي از دشت کرمانشاه زير آب مي رود. توپوگرافي نقش اساسي را در اين شيوه آب گرفتگي بر عهده دارد. علاوه براين که خود سيلاب ها در توليد اين توپوگرافي نقش ايفا نموده اند، به نظر مي رسد تحول ويژه اي که در اين دشت صورت گرفته است، در تشکيل توپوگرافي موثر در آب گرفتگي، نقش ايفا کرده است. در اين تحقيق بر اساس پژوهش ميداني و نرم افزار آرک جي آي اس نقشه زمين ريخت شناسي تهيه شد تا ضمن درک نقش فرآيندهاي تحول در وقوع سيل، مبنايي براي تهيه نقشه پيش بيني فراهم گردد. نتايج نشان داد که در دشت کرمانشاه پشته هاي موازي، تالاب هاي خلفي و چاک ها نقش مهمي در سيل گيري ايفا مي کنند؛ ولي رسوبگذاري که در نتيجه جريانات گلي در دوران باراني پليئستوسن رخ داده است و فرسايش آبراهه اي که بعداً آنها را به صورت پشته هايي تراش داده است، عامل مهم در توزيع آب ها در هنگام وقوع سيل هاست. بر اين اساس براي تهيه نقشه پيش بيني سيل، نخست دوره هاي برگشت سيل به کمک نرم افزار Hyfaبه دست آمد و سپس از طريق پرسشنامه نواحي تحت پوشش آب در دوره هاي مختلف استخراج گرديد. تطبيق اين نتايج با هم، در نرم افزار آرک جي آي اس نواحي سيل را در دوره هاي مختلف نشان داد. نتيجه بيان مي کرد که در دوره هاي برگشت مختلف داخل دشت و همچنين پايکوه به صورت يکنواخت زير اّب نمي روند و در حاشيه رود حريم سيل هاي مختلف به صورت ناهمگون از رود فاصله مي گيرند.

 
كليد واژه: دشت کرمانشاه، زمين ريخت شناسي، ژئومورفولوژي، رودخانه قره سو، پهنه بندي، سيلاب
 
 

 نسخه قابل چاپ