راسخون

بانک مقالات جغرافیا

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) تابستان 1390; 18(21):131-156.
 
 
حلبيان اميرحسين*
 
* اصفهان، خيابان سپه سالار، نبش چهارراه مسرور، مجتمع مسکوني مهر، طبقه سوم
 
 

در اين پژوهش، آرايش گردشي جو در تراز 500 هكتوپاسكال با استفاده از داده هاي روزانه ارتفاع ژئوپتانسيل ساعت 12 GMT پايگاه داده (NCEP/NCAR) و با تفكيك مكاني 2.5×2.5 درجه قوسي در يك دوره زماني 55 ساله شامل 20089 روز از اول ژانويه سال 1951 (يازدهم دي ماه 1329) تا 31 دسامبر سال 2005 (دهم دي ماه 1384) بررسي گرديد. ابتدا براي تحليل آرايش فضايي و نحوه تعامل اين الگوها، ميانگين ارتفاع ژئوپتانسيل ساعت GMT 12 براي تمام روزهاي تقويم خورشيدي محاسبه گرديد. آنگاه، يك تحليل خوشه اي پايگاني انباشتي به روش ادغام «وارد» بر روي اين مقادير انجام گرفت. بر پايه اين تحليل آشکار گرديد كه پنج آرايش گردشي در قالب دوره هاي سرد، گذار و گرم در نيمكره شمالي قابل تشخيص است. آرايش گردشي دوره سرد سال در مجموع، تضعيف حداکثري پرفشار جنب حاره و سيطره بادهاي غربي همراه با امواج بلند رزباي را بر ايران آشكار مي سازد. آرايش گردشي دوره گرم سال نيز اوج كنش پرفشار جنب حاره و حاکميت اين سامانه را بر ايران نشان مي دهد.

 
كليد واژه: آرايش گردشي، پرفشار جنب حاره، بادهاي غربي، فرود مديترانه، ارتفاع ژئوپتانسيل
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) بهار 1390; 17(20):9-30.
 
 
عليجاني بهلول*
 
* تهران، خيابان مفتح، دانشگاه تربيت معلم، دانشكده علوم جغرافيايي
 
 

به منظور بررسي پراکندگي فضايي بارش ها و دماهاي بحراني کشور، امار روزانه بارش و دماي همه ايستگاه هاي داراي امار بلند (حداقل 30 سال) در دوره اماري موجود از سازمان هواشناسي به صورت کنترل شده دريافت شد. شاخص هاي بحران اقليمي به صورت روزهاي شرجي، روزهاي سرد، روزهاي يخي، روزهاي گرم، شبهاي گرم، آستانه بارش هاي روزانه سنگين، و سهم بارش هاي سنگين از بارش سالانه تعريف شدند. نتايج تحقيق نشان داد که هر نقطه اي از کشور حداقل از نظر يک شاخص اقليمي دچار بحران است. بحران هاي دماهاي بالا در سواحل جنوب و مناطق مرکزي فراوان هستند، اما بحران هاي سرما در نواحي کوهستاني شمال غرب و مناطق کوهستاني زياد است. بحران هاي بارشي در همه جاي کشور پراکنده است. بر اساس نتايج تحقيق در همه جاي کشور حداقل 40 درصد از سال بحران اقليمي وجود دارد. نکته اي که مديران و برنامه ريزان بايد به ان توجه ويژه اي داشته باشند. چون بدون شناخت اين بحران ها نمي توان برنامه ريزي مناسب و عملي انجام داد.

 
كليد واژه: مخاطرات اقليمي، دماهاي بحراني، بارش هاي فرين، تحليل فضايي، مخاطرات محيطي
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) بهار 1390; 17(20):31-50.
 
 
حجازي زاده زهرا,خسروي فرامرز*,ناصرزاده محمدحسين
 
* کردستان، مريوان، شهرداري مريوان
 
 

سيل يکي از پديده هاي موجود در طبيعت بوده که از ديرباز، بشر شاهد وقوع آن مي باشد. در ايران نيز بدليل وسعت زياد، اقاليم متعدد و تراکم زماني و مکاني بارش ها در اکثر حوضه هاي آبخيز، همه ساله شاهد سيلابهاي عظيمي در اکثر مناطق کشور مي باشيم. شهر جديد بهارستان نيز از اين پديده طبيعي مستثني نبوده و در چند سال گذشته سيل هاي متعدد و مخربي در آن روي داده اند. در اين پژوهش با استفاده از آمار بارندگي 55 سال اخير در نزديك ترين ايستگاه به شهر بهارستان، بارش هاي سنگين آن استخراج شد، سپس وضعيت بارش و ميزان امكان وقوع سيل و نيز حجم رواناب ناشي از بارش در محدوده قانوني شهر، سطح کل حوضه، محل تمرکز و جهت حركت جريان هرزآبهاي حاصل از بارش ها در ارتفاعات اطراف اين شهر با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي مشخص گرديد. بعد از آن جهت شيب تمامي خيابان هاي شهر در طي عمليات ميداني تعيين گرديد تا جهت حركت سيلابهاي احتمالي مشخص شود. در نهايت 5 دسته كانال با سطح مقطع هاي متفاوت براي جمع آوري و انتقال آبهاي سطحي شهر جهت امنيت شهر در برابر رواناب هاي زيرحوضه هاي شهري و غيرشهري پيشنهاد گرديد.

 
كليد واژه: مديريت بحران، شهر جديد بهارستان، سيل، رواناب، كانال زهكش
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) بهار 1390; 17(20):51-68.
 
 
قنواتي عزت اله*
 
* تهران، خيابان مفتح، دانشگاه تربيت معلم، دانشکده علوم جغرافيايي
 
 

پديده زمين لغزش يکي از عمده بلاياي طبيعي است که همه ساله خسارات مالي و جاني زيادي در پي داشته و هزينه فراواني براي بازسازي مناطق آسيب ديده بر بودجه کشور تحميل مي کند. پهنه بندي خطر زمين لغزش که با هدف تقسيم بندي نواحي مورد مطالعه به پهنه هاي با خطرات متفاوت با توجه به عوامل موثر مي باشد، مي تواند تا حدودي جلوي خسارات زيادي را بگيرد. منطقه جاجرود واقع در شمال شرق تهران به دليل موقعيت جغرافيايي و ويژگيهاي طبيعي و زمين شناسي آن يکي ازمناطق مستعد کشور نسبت به وقوع زمين لغزش و ساير پديده هاي مرتبط با لغزش دامنه ها مي باشد. با توجه به اينکه سد لتيان به عنوان يکي از مهمترين منابع تامين کننده آب کلان شهر تهران و همچنين دشت ورامين در حوضه جاجرود قرار گرفته است، وقوع حرکات دامنه اي اين منبع مهم را با خطر جدي مواجه نموده است. لذا لازم است موضوع بررسي و راهکارهاي کاهش خسارات پيشنهاد گردد. در اين تحقيق با توجه به اهميت لغزش در حوضه يک مدل کمي- کيفي براي پيش بيني خطر بالقوه لغزش تهيه شده است تا بتوان بر اساس آن استعداد لغزش را بر مبناي درجات مختلفي چون خيلي کم، کم، متوسط، زياد و خيلي زياد پهنه بندي نمود. با توجه به اينکه بين زمين لغزش ها و عوامل موثر بر آنها رابطه خطي وجود ندارد، لذا با نگرش هاي آماري معمول نمي توان تمام مسائل را حل نمود. از اين بابت مدل تحليل سلسله مراتبي شرايطي را فراهم مي نمايد تا بتوان نقشه پهنه بندي خطر لغزش را باجزئيات بيشتري تحليل نمود. در تحقيق حاضر جهت پهنه بندي خطر زمين لغزش از مدل تحليل سلسله مراتبي استفاده شده است. نتايج حاصل نشان داد که بيش از 62 درصد از مساحت حوضه جاجرود در پهنه هاي خطر زياد و بسيار زياد لغزشي واقع شده است.

 
كليد واژه: پهنه بندي، زمين لغزش، جاجرود، تحليل سلسله مراتبي، بلاياي طبيعي
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) بهار 1390; 17(20):69-88.
 
 
افراخته حسن*,خدائي بهرامعلي
 
* تهران، خيابان مفتح، دانشگاه تربيت معلم، دانشکده علوم جغرافيايي
 
 

سرعت نوآوري هاي تکنولوژيکي سبب شکل گيري تحولات اجتماعي و پديدار شدن اوقات فراغت به عنوان يکي از نيازمندي هاي اساسي شده است. اين امر توسعه صنعت گردشگري و تفرجگاه هاي پيراشهري به عنوان مقصد گردشگري در مقياس خرد را در پي داشته است. تحقيق در پي پاسخ اين سوال بوده است که تفرجگاه پيراشهري چه ويژگي هايي دارد و چگونه مي توان آن را ساماندهي کرد؟ بدين منظور، منطقه طارم به عنوان تفرجگاه پيراشهري انتخاب، ويژگي ها و ساماندهي فعاليت هاي گردشگري در آن مورد بررسي قرار گرفته است. اطلاعات مورد نياز از طريق بازديد محلي، انجام مصاحبه با گردشگران و ساکنان محلي، تکميل 200 پرسشنامه توسط گردشگران و نيز برخي اصناف و نيز استفاده از برخي اسناد صورت گرفته است. داده هاي جمع آوري شده به صورت تطبيقي و بر اساس سه عامل «قابليت ها»، «خدمات و امکانات» و «تاثيرپذيري ساکنان محلي» مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. نتيجه نشان مي دهدکه در ساماندهي گردشگري ناحيه، محيط طبيعي هم از توان گردشگري برخوردار است و هم داراي ظرفيت تحمل مي باشد. جامعه ميزبان از توسعه اين صنعت استقبال مي کند. ولي گردشگري ناحيه تنها بر بنيان خواست ساکنان شهرهاي مجاور شکل گرفته و دولت نقشي در آن نداشته است. نقش دولت تا دسترسي جامعه محلي به سطح مورد نياز خوداتکايي قابل توجه و بسيار بااهميت است. مساعدت دولت در دستيابي جامعه ميزبان به مديريت خوداتکا از نظر سرمايه گذاري و ترويج فرهنگي اهميت بسيار دارد.

 
كليد واژه: تفرجگاه، طارم، قابليت ها، خدمات و امکانات، ساماندهي
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) بهار 1390; 17(20):89-105.
 
 
ياوري حسين*,نجارسليقه محمد
 
* كرج، حصارك، خيابان شهيد بهشتي، دانشگاه تربيت معلم
 
 

هدف از اين تحقيق بررسي سطوح رخداد وارونگي دما و تاثير آن بر روي آلودگي هواي شهر تهران است. بدين منظور ابتدا براي 5 ايستگاه انتخابي سطح شهر تهران، طي سالهاي 1383 تا 1387، 100 روز از روزهايي که ايستگاه ها بيشترين ميزان آلودگي را داشته اند انتخاب گرديد و وضعيت وارونگي در سطوح 900 تا 300 هکتوپاسکال در روزهاي آلوده با استفاده از نمودارهاي Skew-T و نقشه هاي فشار سطح زمين، 500 هکتوپاسکال و امگاي سطح 850 هکتوپاسکال مورد بررسي قرار گرفت. نتايج بدست آمده نشان داد که بين 73 تا 85.5 درصد ميزان آلودگي در ايستگاه هاي سطح شهر تهران ناشي از وارونگي دما بوده است. از طرفي ديگر نتايج نشان داد وارونگي هاي دمايي شهر تهران متاثر از سامانه هاي فشار و تشعشع زياد سطح زمين است. از نظر ميزان CO، PM و SO ايستگاه آزادي آلوده ترين ايستگاه بوده اند. از نظر NO ايستگاه شهر ري آلوده ترين و از نظر ميزان غلظت O ايستگاه شهرري آلوده ترين ايستگاه بوده است. با اينکه جهت باد غالب تهران از غرب به شرق است اما در آلودگي هاي ناشي از وارونگي، به دليل سرعت کم جريان هوا، باد تاثير زيادي در پالايش هوا ندارد. همچنين از نظر توزيع فضايي آلودگي، در مرکز و غرب از شرق بيشتر است. بعلاوه از شمال به جنوب تهران، بر ميزان غلظت آلاينده هاي NO و O افزوده مي گردد و از ميزان غلظت آلاينده هاي CO، PM و SO کاسته مي شود.

 
كليد واژه: هواي تهران، تحليل فضايي، وارونگي دما، آلودگي هوا، اينورژن
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) بهار 1390; 17(20):107-127.
 
 
شماعي علي,عظيمي آزاده,فرجي ملايي امين
 
 
 

شهرها دائما در معرض خطر احتمالي بروز انواع مختلفي از مخاطرات محيطي هستند. بر اين اساس بررسي و تحليل مناطق و نواحي آسيب پذير در چارچوب تحليل فضايي شهر به منظور کاهش ابعاد تلفات جاني و مالي ضروري است. انجام چنين اقداماتي در سايه شناخت و تفکيک مناطق پرمخاطره از ساير مناطق و محلات براي انجام اقدامات مناسب در هر محله است. هدف اصلي اين پژوهش بررسي و تحليل فضايي آسيب پذيري کالبدي و اجتماعي-اقتصادي در سطح محلات 16 گانه شهر بابلسر است. روش اين مقاله توصيفي- تحليلي است. داده هاي مورد استفاده از طريق منابع کتابخانه اي، طرح جامع و تفضيلي و سيستم اطلاعات جغرافيايي شهر بابلسر و کار ميداني جمع آوري شده است. به منظور تعيين ضريب آسيب پذيري کالبدي و اجتماعي- اقتصادي از روش تحليل چندمعياره SAW استفاده شده است. بر اساس نتايج به دست آمده، آسيب پذيري کالبدي محلات بي بي سرروزه، کاظم آباد و جواديه به ترتيب با 57.01، 56.87 و 56.12 به عنوان آسيب پذيرترين محلات هستند. محلات شهرک ساحلي، شهرک دانشگاه و شهرک قائم با 18.4، 19.3 و 23.25 داراي کمترين ميزان آسيب پذيري مي باشند. همچنين نتايج بدست آمده، محلات بي بي سروزه، کاظم آباد و جواديه به ترتيب با ضريب آسيب پذيري 27.49، 25.92 و 23.93 داراي بيشترين ضريب آسيب پذيري از لحاظ شاخص هاي اجتماعي- اقتصادي را دارا مي باشند و محلات شهرک ساحلي، شهرک دانشگاه و شهرک قائم با ضريب 3.67، 4.42 و 7.36 کمترين آسيب پذيري را دارا هستند.

 
كليد واژه: محلات شهر، آسيب پذيري کالبدي، آسيب پذيري اجتماعي- اقتصادي، زلزله، بابلسر
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) بهار 1390; 17(20):129-150.
 
 
صفاري امير*,ساسان پور فرزانه,موسيوند علي جعفر
 
* تهران، خيابان مفتح، دانشگاه تربيت معلم، دانشکده علوم جغرافيايي
 
 

کشور ايران و به ويژه کلان شهرهاي آن از جمله تهران مناطقي هستند که به طور مکرر در معرض مخاطرات طبيعي (سيل، زلزله و ...) قرار دارند. هدف اصلي اين مقاله ارزيابي ميزان آسيب پذيري مناطق شهري اين کلان شهر در برابر خطر سيل است. معيارهاي مورد بررسي جهت ارزيابي آسيب پذيري شامل حريم مسيل هاي رودخانه، ساختار، جهت و عرض شبکه ارتباطي، کاربري زمين، تراکم ساختمان ها و توان کلي دفع سيلاب منطقه است. در اين راستا جهت عملي کردن نتايج ارزيابي ميزان آسيب پذيري، منطقه 3 کلان شهر تهران به دليل وجود رودخانه دربند و مسيل هاي آن، تراکم مسکوني و جمعيتي زياد، ترکيب بافت فرسوده و جديد، و شيب قابل توجه به عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب شده است. روش تحقيق در اين مقاله توصيفي تحليلي و آماري با تاکيد بر نگرش سيستمي است. به اين ترتيب که ابتدا با بهره گيري از داده هاي بارش از ايستگاه هاي مستقر در منطقه مورد نظر و منطقه مجاور به تحليل روند تغيرات نزولات جوي پرداخته و حداكثر آبدهي هر حوضه از طريق روش استدلالي و به كمك منحني هاي شدت، مدت، فراواني ايستگاه هاي مهرآباد و سعدآباد براي دوره هاي 25 و 50 ساله محاسبه گرديد. با استفاده از منطق فازي ميزان آسيب پذيري ساختمان ها و واحدهاي مسکوني نسبت به هر يک از معيارها ارزيابي شده و در نهايت همه معيارها با هم جمع و درصد نهايي ميزان آسيب پذيري محاسبه شده است. نتايج تحقيق نشان مي دهد که منطقه 3 مستعد خطرات ناشي از سيل است و رعايت نکردن حريم مسيل، کم بودن مقاومت ساختمان ها، ضريب رواناب بالا در مناطق مسکوني، تراکم و تعداد طبقات بالا و کم عرض بودن شبکه ارتباطي بيشترين اهميت در آسيب پذيري منطقه را دارد و بيش از 12 درصد از منطقه مورد مطالعه کاملا آسيب پذير است.

 
كليد واژه: مخاطرات طبيعي، کلان شهر تهران، آسيب پذيري، سيل، منطق فازي
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) بهار 1390; 17(20):151-167.
 
 
كاوياني راد مراد*,عزيزي كاوه علي
 
* تهران، خيابان مفتح، دانشگاه تربيت معلم، دانشكده علوم جغرافيايي
 
 

هويت مکاني، تابعي از کارکرد فضاها و ساختارهاي مکاني است. هويت هاي مکاني برانگيزاننده احساس تعلق مکاني متفاوت هستند که متناسب با فرهنگ سياسي ساکنان آن محدده خالق کنش هاي سياسي متفاوت به شمار مي روند. حوزه نفوذ مکان ها تابعي از وزن مکاني و موقعيت راهبردي آنهاست. از اين منظر کنش گران سياسي با حضور در مکان هاي خاص به قدرت نمايي و سهم خواهي مي پردازند. مناطق 6 و 11 تهران به واسطه وجود مراکز مختلف سياسي، آموزشي در مقياس ملي و بين المللي و پيوند شرق و غرب تهران طي چند دهه گذشته کار ويژه سياسي خاصي به محدوده ميدان و خيابان انقلاب داده اند. اين ويژگي ها محدوده ياد شده را آوردگاه نيروها و جريان هاي سياسي مختلف قرار داده است. پژوهش حاضر با بهره گيري از يافته هاي ميداني ديگر پژوهش هاي انجام شده به نتيجه رسيد که فضا، ساختار و کارکردهاي مکاني محدوده ميدان و خيابان انقلاب القاکننده آن شکل از هويت مکاني براي جريان هاي سياسي است که ديگر محدوده ها توان تامين آرمان ها و مطالبات آنها را ندارند.

 
كليد واژه: هويت مکاني، حس مکان، کنش سياسي، تهران، ميدان انقلاب
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) زمستان 1389; 16(19):7-25.
 
 
كريمي پور يداله*
 
* دانشکده علوم جغرافيايي، دانشگاه تربيت معلم تهران
 
 

اين مقاله با شيوه بررسي توصيفي، تحليلي، در گام نخست از ديدگاه ژئوپليتيک و ژئواکونوميک بازارهاي گاز طبيعي جمهوري اسلامي ايران را مورد ارزيابي قرار داده است. آن گاه پس از اشاره اي زودگذر ولي حساس بر نقش گاز طبيعي دراقتصاد انرژي تا چشم انداز 2030، تنگناها و مسايل ايران به عنوان دومين دارنده ذخيره گاز طبيعي جهان براي دستيابي به برتري يا دست کم نفوذ پايدار در بازارهاي شبه قاره چين، خليج فارس، ژاپن و کره جنوبي بازخواني شده اند. از اين ديدگاه، کوشش هاي 20 ساله جمهوري اسلامي ايران براي دستيابي به بازار شبه قاره که در قالب خط لوله صلح اجرايي شده است، مي توانست در قالبي با تمرکز ناچيز و راهبردي ضعيف پيگيري شود. همچنين بر پايه دستاوردهاي اين پژوهش، راهبرد تصميم سازان تهران براي نفوذ در بازار گاز مايع کره و ژاپن و نيز بازار گاز طبيعي چين، با چند چالش زمانبر روبرو است. بازار خليج فارس نيز اگر چه زنده و پويا است، اما استراتژيک محسوب نمي شود. اين در حالي است که اروپا در بردارنده بيشترين شاخص هاي يک بازار استراتژيک و پايدار است. اما ايران مي بايست از کشوري واردکننده گاز طبيعي به کشوري صادرکننده تبديل شود.

 
كليد واژه: بازار گاز طبيعي، بازار گاز مايع، خط لوله صلح، نابوکو، چالش هاي ژئوپليتيک
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) زمستان 1389; 16(19):45-64.
 
 
متكان علي اكبر,سعيدي خاطره*,شكيبا عليرضا,حسيني اصل امين
 
* اصفهان، دروازه شيراز، هزارجريب، كوي امام جعفر صادق (ع)، بن بوستان 5 غربي، پلاك 78
 
 

هدف اين مقاله، بررسي رابطه ميان تغييرات پوشش اراضي با احداث و آبگيري سد مخزني طالقان به کمک تکنيک هاي سنجش از دور مي باشد. بدين منظور، ابتدا نقشه پوشش اراضي حاصل از طبقه بندي سه تصوير ماهواره اي به روش هيبريد در يک دوره 20 ساله با سه مقطع زماني قبل، همزمان و بعد از احداث سد به ترتيب در سالهاي 1366، 1381 و 1386 استخراج گرديد. سپس بررسي تغييرات 3 نقشه استخراج شده به روش مقايسه پس از طبقه بندي بر مبناي تفاضل، صورت پذيرفت و به منظور بررسي تغييرات مکاني انواع کلاس هاي مورد نظر از شاخص آماري LQ کمک گرفته شد. نتايج اين مطالعه نشان داد که در بازه زماني مذکور سطح مراتع تقريبا ثابت بوده اماّ کيفيت آنها تا حدودي افت داشته است که علت آن تبديل مراتع به اراضي زراعي و چراي دام مي باشد. همچنين، سطح اراضي کشاورزي آبي و ديم به علت مهاجرت و بازگشت مجدد مردم به منطقه در اين فاصله داراي نوسان بوده است. در اين بازه زماني، سطح اراضي مسکوني نيز افزايش قابل توجهي داشته که دليل اصلي آن ويلاسازي و ساخت تفرجگاه توسط افراد بومي و غير بومي در حوالي درياچه سد مي باشد. بررسي تغييرات الگوي مکاني پوشش هاي مختلف نيز نشانگر آن است که بيشترين تغييرات در زيرحوضه هاي اطراف درياچه سد و حواشي رودخانه اصلي رخ داده است.

 
كليد واژه: تصاوير ماهواره اي، تغييرات پوشش اراضي، تکنيکهاي طبقه بندي، حوضه آبخيز طالقان، شاخص آماري LQ
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) زمستان 1389; 16(19):27-44.
 
 
صمدي زهرا*,محمدي حسين
 
* تهران، خيابان كارگر شمالي، خيابان سيندخت شمالي، كوچه ولي عصر، پلاك 1، واحد 1
 
 

پهنه بندي و بررسي توزيع جغرافيايي الگوهاي بارش به دليل ارتباط گسترده آن با فعاليت بخشهاي مختلف كشاورزي از اهميت خاصي برخوردار است. تحليل توابع متعامد تجربي كه بعنوان يك روش تحليل مولفه هاي اصلي شناخته شده است، که يكي از كارآمدترين روش هاي استخراج اطلاعات از مجموعه داده هاي بزرگ مي باشد. مزيت تحليل توابع متعامد تجربي، فشرده سازي تغييرپذيري فضايي و زماني سري هاي داده است كه بر حسب توابع متعامد يا روش هاي آماري فراهم مي كند. كارايي اين روش در منطقه بندي بارش پاييزه (سه ماهه اكتبر، نوامبر، دسامبر) نيمه غربي ايران (از 44 تا 49 درجه طول شرقي و از 30 تا 40 درجه عرض جغرافيايي) كه داراي تنوع شرايط اقليمي و جغرافيايي بوده و شامل11 استان كشور مي باشد، ارزيابي شده است. بر اساس اين تحقيق مولفه هاي اول تا هشتم EOF كه مجموعا 90.74 درصد از كل واريانس داده هاي اوليه را توجيه نموده اند به عنوان مولفه هاي اصليEOF در نظر گرفته شدند و براي مرزبندي نواحي بارشي از آنها استفاده گرديد. يافته هاي تحقيق نشان مي دهدكه به دليل هبستگي بالاي مجموع بارهاي عاملي هر مولفه با بخشي از منطقه مورد بررسي كه داراي شرايط بارشي همگن تري مي باشند، مولفه هاي اول تا ششم به ترتيب مي توانند نماينده خوبي از داده هاي بارش در بخش زاگرس مياني (استانهاي ايلام، لرستان، كرمانشاه (به استثناء ايستگاه پاتاق)، همدان و ايستگاههاي مظفرآباد قور و ديوان دره از كردستان و ده جلال از زنجان)، بخش گسترده اي از استان زنجان و نيمه جنوبي منطقه آذربايجان، استان خوزستان، بخش عمده منطقه آذربايجان، استان گيلان (به استثناء ايستگاههاي لاهيجان و كومله) و استان اردبيل باشند. تفاوت بارش پاييزه ايستگاههاي لاهيجان و كومله با ديگر ايستگاههاي واقع در استان گيلان باعث گرديده تا بارهاي عاملي مولفه هاي EOF شماره 7 و 8 مقادير بسيار زيادي را براي اين دو منطقه در شرق استان گيلان نشان دهند. نتايج حاصل نشان دهنده تفكيك مطلوب نواحي بارشي متناسب با شرايط اقليمي حاكم بر آنها مي باشد كه در ديگر مطالعات اقليمي صورت گرفته، مورد آزمون و تائيد قرار گرفته اند.

 
كليد واژه: الگوهاي بارش، تحليل توابع متعامد تجربي، تحليل مولفه هاي اصلي، روش هاي آماري، اقليم شناسي
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) زمستان 1389; 16(19):65-79.
 
 
درخشان شهرام*,غلامي وحيد,تقوي سليمي ادريس
 
* تهران، خيابان آيت اله كاشاني، شهرداري منطقه پنج
 
 

با از بين بردن خطوط تقسيم آب در شهرها سبب سرگرداني روانابها و عدم کنترل آنها مي شوند. زهکشي رواناب هاي سطحي يکي از مشکلات مديريت شهر رشت مي باشد. بالا آمدن آب رودخانه و مسدود شدن کانالهاي زهکشي يکي از عوامل آب گرفتگي خيابانها است. سيستم اطلاعات جغرافيايي به همراه مدل هاي ابزاري کليدي هستند که با داشتن مدلسازي و برخي آناليزها در کنترل سيلابها موثر مي باشد. براي مطالعات سيلاب، ژئومتري زمين يكي از عوامل بسيار مهم مي باشد. استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي شبيه سازي ژئومتري زمين را با دقت و سرعت بالايي مقدورمي سازد. بدين منظور با استفاده الحاقيه (HEC-GeoRAS (GIS و نقشه هاي پلان رودخانه، ژئومتري بستر و اراضي حاشيه رودخانه هاي گوهررود و سياهرود شبيه سازي شد. با استفاده از تجزيه و تحليل هاي آماري، دبي ها با دروه بازگشت هاي مختلف برآورد گشت. سپس با بکارگيري اطلاعات ژئومتري بستر و اراضي حاشيه رودخانه ها در مدل هيدروليکي HEC-RAS، رفتار هيدروليکي رودخانه ها شبيه سازي شد. در نهايت مکانهاي که امکان مسدود شدن کانالهاي زهکشي وجود داشته و مکانهاي مناسب براي احداث کانالهاي زهکشي جديد شناسايي گرديد.

 
كليد واژه: رفتار هيدروليکي رودخانه، آبهاي سطحي، زهکشي، سيستم اطلاعات جغرافيايي، مدل هيدروليکي
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) زمستان 1389; 16(19):81-96.
 
 
مشكواتي اميرحسين,كردجزي محمد*,بابائيان ايمان
 
* استان گلستان، سازمان هواشناسي، مرکز تحقيقات هواشناسي
 
 

مدل هاي توليدكننده وضع آب و هوا در سال هاي اخير كاربردهاي فراواني پيدا كرده است از جمله توليد داده هاي آب و هوايي، با بكارگيري سناريوهاي مختلف انتشار گازهاي گلخانه اي مربوط به مدلهاي گردش عمومي جو مي باشد. با استفاده از توليدكننده هاي وضع آب و هوا مي توان خروجي مدلهاي گردش عمومي جو را ريزمقياس نمود. يکي از اين مدل ها لارس مي باشد. در اين مقاله به بررسي عملكرد مدل لارس در مدلسازي داده هاي هواشناسي ايستگاه هاي استان گلستان در دوره 2007-1993 پرداخته شده است. متغييرهاي مورد بررسي شامل دماي حداقل، دماي حداكثر، بارش و ساعت آفتابي مي باشند. نتايج حاصل از محاسبه ميانگين خطاي مطلق مدلسازي در ماه هاي سال نشان داد که بيشترين خطا مربوط به ساعت آفتابي مي باشد اما متغييرهاي بارش و دماي حداقل و حداكثر با دقت خوبي مدلسازي شده اند. بيشترين خطاي ساعت آفتابي در ايستگاه گرگان به ميزان 0.6 ساعت و بيشترين خطاي بارش در كلاله به ميزان 6.1 mm مي باشد. در مورد دماي حداكثر، بيشترين خطا در مراوه تپه به ميزان 0.5 و دماي حداقل در آق تقه به ميزان 0.4 درجه سانتي گراد مي باشد. نتايج به دست آمده نشان مي دهد كه بطور كلي عملكرد مدل لارس در مدلسازي متغييرهاي هواشناسي ايستگاه هاي تحت بررسي مناسب است و مي توان از آن جهت بازسازي داده هاي ايستگاه ها در دوره گذشته و يا تطويل اين داده ها به دوره آينده بهره جست. همچنين مي توان از آن در جهت ارزيابي اقليم آينده استان در مقياس محلي استفاده نمود.

 
كليد واژه: شبيه سازي، توليدكننده آب و هوا، ريزمقياس نمايي، خطاي مطلق گلستان
 
 

 نسخه قابل چاپ

mehdi0014 کاربر طلایی1
|
تعداد پست ها : 287351
|
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تحقيقات كاربردي علوم جغرافيايي (علوم جغرافيايي) زمستان 1389; 16(19):97-110.
 
 
عزيزپور فرهاد*,قاسمي سيده عاطفه
 
* تهران، خيابان مفتح، دانشگاه تربيت معلم، دانشكده علوم جغرافيايي
 
 

سکونتگاه هاي روستايي نظام هايي با اجزا گوناگون محيطي- اکولوژيکي و اقتصادي بشمار مي روند که تغيير در هر يک از اجزاي آنها موجب تغيير و تحول در ساير اجزا و نهايتا کل اين نظام خواهد شد. برخي از اين تحولات درون زا بوده و تحت تاثير نيروهاي دروني و محلي است اما بخشي متاثر از عوامل و رخدادهاي بيروني از جمله سياست گذاري ها و يا اقدامات عمراني در مقياس محلي، ناحيه اي و ملي مي باشد. منطقه ويژه اقتصادي عسلويه در استان بوشهر يکي از مناطقي است که در ظرف کمتر از 10 سال سرمايه گذاري صنعتي گسترده اي در آن انجام شده است. اين سرمايه گذاري نه تنها فرايند صنعتي شدن و پيشرفت تکنولوژيکي در منطقه عسلويه (جنوب ايران) را تسريع بخشيده بلکه زمينه هاي تحولي را در عرصه هاي زيستي بويژه سکونتگاه هاي روستايي (از جمله روستاي اخند) در ابعاد مختلف زيست محيطي، اجتماعي – فرهنگي، اقتصادي و کالبدي – فضايي فراهم آورده است. اين تحولات، اگر چه بخشي از آنها مثبت بوده ولي بخشي ديگر تاثيرات نامطلوبي بر روستاها گذاشته است. نتايج بررسي نشان داده است که تغيير و تحول در چشم انداز سکونتگاه هاي روستايي امري اجتناب ناپذير است ولي نکته حايز اهميت اين است که تغيير چشم انداز به درستي و به صورت عقلايي صورت پذيرد. اين امر نيازمند نظامي است که بتواند بدرستي تعيين کند چه تغييراتي با چه دامنه اي در چشم انداز سودمند و کارآمد و چه تغييراتي نامناسب و غيرکارآمد خواهد بود.

 
كليد واژه: منطقه ويژه اقتصادي عسلويه، تحول کالبدي - فضايي، زيست محيطي، چشم انداز، روستاي اخند
 
 

 نسخه قابل چاپ