بانک مقالات جغرافیا

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

نقد ادبي که شاخه اي از ادبيات به شمار مي آيد، دانشي است که به شرح، ارزيابي و داوري آثار ادبي مي پردازد. ادب عربي از ديرباز با نوعي "نقد ادبي" آميخته بوده است. در اين ميان "تاريخ ادب قديم عرب" به دليل داشتن پيشينه اي گرانقدر، سرشار از معلومات و دانستنيهاي ادبي و انتقادي است.
ابن سلّام از راويان و منتقدان قديم عرب است که با نوشتن کتاب طبقات الشعراء، ادبيات نويسي و نقد ادبي را در ادب عربي پايه ريزي کرد.
او در کتاب خود، استفاده از روش طبقه بندي، بيان اصل و نسب شاعران، بيان ويژگيهاي اخلاقي و شخصيتي آنان و نقد و بررسي اشعار را مورد توجه قرار داده است.
اين روشها گرچه ريشه در نقد ادبي دورة جاهلي و اموي دارد، ولي مورد استقبال منتقدان دوره هاي پس از ابن سلّام نيز قرار گرفت و بايد اعتراف کرد که برخي از اصول آن، در دورة معاصر همچنان کاربرد بسيار دارد.

 نسخه قابل چاپ

نقد ادبي که شاخه اي از ادبيات به شمار مي آيد، دانشي است که به شرح، ارزيابي و داوري آثار ادبي مي پردازد. ادب عربي از ديرباز با نوعي "نقد ادبي" آميخته بوده است. در اين ميان "تاريخ ادب قديم عرب" به دليل داشتن پيشينه اي گرانقدر، سرشار از معلومات و دانستنيهاي ادبي و انتقادي است.
ابن سلّام از راويان و منتقدان قديم عرب است که با نوشتن کتاب طبقات الشعراء، ادبيات نويسي و نقد ادبي را در ادب عربي پايه ريزي کرد.
او در کتاب خود، استفاده از روش طبقه بندي، بيان اصل و نسب شاعران، بيان ويژگيهاي اخلاقي و شخصيتي آنان و نقد و بررسي اشعار را مورد توجه قرار داده است.
اين روشها گرچه ريشه در نقد ادبي دورة جاهلي و اموي دارد، ولي مورد استقبال منتقدان دوره هاي پس از ابن سلّام نيز قرار گرفت و بايد اعتراف کرد که برخي از اصول آن، در دورة معاصر همچنان کاربرد بسيار دارد.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

جهاني شدن، امروزه با روند رو به رشد خود، چنان ابهامي بر سر روشنگري نقطه عزيمت تاريخي اين همه دگرگشت و تحول آفريده که تا اين لحظه تقرير مبدايي دقيق از آن مقدور و ميسور نگشته است. اين مقاله بر آن است که جهاني شدن را به جاي تفسير از منظر يک نگرش خطي و تدريجي، با تکيه بر فلسفه تبارشناسي ميشل فوکو و تاکيد بر گسست و پيوست هاي مکرر در سير غيرخطي تاريخ مورد بررسي و مداقه قرار دهد. در اين راستا ميزان تعلق جهاني شدن به دوره هاي مدرنيته و پسامدرنيته را از زبان نظريه پردازان مختلف ارزيابي نموده و در فرجام، شرايط بومي ايران را در پيوند با تبار تاريخي جهاني شدن تشريح کرده است.

 نسخه قابل چاپ

توسعه فناوري هاي جديد آبياري يکي از مهم ترين راه حل ها براي توسعه کشاورزي و افزايش توليدات است که با توجه به محدوديت جدي منابع آب در کشور به عنوان مساله ايي مهم مطرح است. از اين رو هدف اصلي اين پژوهش بررسي موانع توسعه سيستم هاي آبياري تحت فشار در مناطق روستايي است که به صورت مطالعه موردي در شهرستان ازنا آن جام گرفته است. روش تحقيق در اين بررسي از نوع توصيفي ـ تحليلي و همبستگي بوده که با استفاده از جمع آوري آمار و اطلاعات از طريق روش هاي ميداني آن جام شده است. سرپرستان خانوارهايي که از سيستم هاي آبياري تحت فشار استفاده نکرده اند جامعه آماري تحقيق حاضر را در برمي گيرند که با استفاده از فرمول کوکران، نمونه اي به حجم 212 نفر از بين آن ها به روش نمونه گيري طبقه اي انتخاب گرديد. هم چنين آزمون پيش آهنگي، براي به دست آوردن ضريب اعتبار پرسشنامه آن جام گرفت که ضريب اطمينان آلفاي کرونباخ آن بيش از 91/0 به دست آمد. نتايج حاصل از طريق تجزيه و تحليل هاي آماري در نرم افزار SPSS نشان مي دهد که تقطيع و پراکندگي اراضي کشاورزان، مهم ترين مانع در توسعه سيستم هاي آبياري تحت فشار بوده است. هم چنين يافته ها حاکي از آن است که سه عامل ساختاري، اقتصادي ـ اجتماعي و طبيعي 10/66 درصد از واريانس متغيرها را تبيين مي کند که در اين راستا توسعه کمي و کيفي برنامه هاي آموزشي ـ ترويجي و بالا بردن اطلاعات و آگاهي کشاورزان، تربيت مروجان آگاه از مسايل سيستم هاي آبياري تحت فشار و تشويق کشاورزان منطقه، با حمايت هاي مالي و اعطاي آسان تر تسهيلات بانکي، در راستاي مشارکت هرچه بيش تر در يکپارچه سازي اراضي، از جمله پيشنهادهايي هستند که بر اساس نتايج تحقيق ارايه شده اند.

 نسخه قابل چاپ

يکي از مظاهر فرايندهاي فرسايش در مناطق خشک، فرسايش بادي است. همواري نسبي، فقر پوشش گياهي، وزش بادهاي غالب و وجود سازند هاي سست آبرفتي مهم ترين عوامل ايجاد فرسايش بادي است. اين شرايط در مناطق پست مرکزي و جلگه هاي ساحلي جنوب ايران وجود داشته و توده هاي ماسه اي حجيمي که در اين مناطق به طور پراکنده تشکيل شده است، نتيجه حاکميت همين شرايط است. آن چه مسلم است، ماسه هاي بادي همواره به عنوان يک مخاطره محيطي قلمداد شده اند. زيرا نقل و انتقال و تراکم آن ها موجب تشکيل توده هاي ماسه اي شده و اين پديده تهديدي براي فعاليت هاي انساني استقرار يافته در پيرامون آن ها به شمار مي رود. تسلط شرايط خشک در طول دوره گرم سال در سطح جلگه خوزستان و وزش بادهاي شديد با ماهيت گرم و خشک موجب حرکت ماسه هاي بادي در اين منطقه مي شود، ليکن تراکم و مورفولوژي خاص اين اشکال به صورت توده هاي ارگ در نقاط خاصي ديده مي شود و در سطح تمامي جلگه ساحلي فراگير نيست. مساله اصلي تحقيق ارتباط ديناميک رود هاي اصلي و مکان گزيني اين توده هاي ريگ در ارتباط با منشايابي ماسه ها و علل مکان گزيني خاص و استقرار اين توده هاي ماسه اي در سطح جلگه خوزستان است. روش تحقيق بر مبناي تجزيه و تحليل ويژگي هاي باد منطقه با استفاده از نرم افزار WR plot view و بررسي ارتباط راستاي وزش بادهاي غالب و مکان گزيني توده هاي ماسه اي منطقه است. نقشه هاي توپوگرافي و زمين شناسي، آمارهاي باد روزانه و نمونه هاي ماسه برداشت شده در کار هاي ميداني، ابزار و داده هاي اصلي پژوهش را تشکيل داده اند. نمونه هاي ماسه در نرم افزار Gradisat تجزيه و تحليل شده و با گلبادهاي منطقه برازش داده شده اند. نتايج تحقيق نشان ميدهد که امتداد چين خوردگي هاي زاگرس جنوبي موجب کاناليزه شدن و هدايت بادهاي غالب شمال غربي شده و مخروط افکنه هاي حاشيه اي و پادگانه ها و بسترهاي سيلابي رودخانه هاي مهم، منشا اصلي ماسه هاي سطح جلگه به شمار مي روند. هم چنين شبکه زهکشي و رودهاي اصلي سطح جلگه در مورفولوژي، پراکندگي و تغييرات مکاني توده هاي ريگ تاثير گذار بوده اند.

 نسخه قابل چاپ

در اين پژوهش از داده هاي روزانه دماي 663 ايستگاه اقليمي و همديد کشور، در بازه زماني 1/1/1340 تا 11/10/1383. بهره برداري شده است. به کمک روش زمين آماري کريگينگ، داده ها روي پيکسل هاي 15×15 کيلومتر درون يابي شدند. به اين ترتيب آرايه اي به ابعاد 7187×15992 تشکيل شد. براي شناسايي روزهاي فرين سرد از نمايه انحراف بهنجار شده دما (NTD ?) بهره برديم، سپس داده ها برحسب مقدار اين نمايه و گستره حاکميت سرما (NTD<0) مرتب شد و 500 روز اول که شرط NTD<-2 را تامين مي کرد به عنوان نمونه انتخاب شد. سرانجام يک آرايه به ابعاد 7187×500 تشکيل شد. انجام تحليل خوشه اي به روش وارد بر روي اين آرايه نشان داد که ايران را مي توان از نظر سرماهاي فرين به شش ناحيه بخش کرد. آرايش جغرافيايي اين نواحي نشان مي دهد که همسايگي با توده هاي بزرگ آب و موانع کوهستاني در منطقه بندي نواحي دماي فرين سرد ايران نقش بازي مي کنند. از سوي ديگر آرايش جغرافيايي اين نواحي بازتاب دهنده مسيرهاي نفوذ هواي بسيار سرد به ايران است.

 نسخه قابل چاپ

برآورد حداكثر بارش محتمل، از جمله تحقيقاتي است كه در طراحي سازه هاي بزرگ آبي، به خصوص سدها، مورد توجه هيدرولوژيست هاست. در اين پژوهش، به منظور برآورد حداکثر بارش محتمل در سطح حوضه آجي چاي، از روش سينوپتيکي استفاده شده است. بدين منظور داده هاي هواشناسي مربوط به 40 ايستگاه سينوپتيک، کليماتولوژي و باران سنجي مربوط به سازمان هواشناسي و شرکت تماب در يک دوره 30 ساله اخذ گرديده، پس از تكميل و بازسازي مورد استفاده قرار گرفته است. هم چنين داده هاي تراز هاي فشار 850 و 500 هکتوپاسکال از سايت مرکز ملي پيش بيني محيطي و مرکز ملي مطالعات جوي سازمان هواشناسي آمريکا اخذ گرديده و نقشه هاي سينوپتيکي مربوطه با استفاده از نرم افزار Grads توليد و مورد تحليل قرار گرفتند. در اين تحقيق، از فشار و دماي سطح 500 هکتوپاسکال به عنوان نماينده تراز مياني جو و از رطوبت و باد سطح 850 هکتوپاسکال براي تحليل تغذيه رطوبت سيستم استفاده شده است. هم چنين نقشه هاي همباران براي توفان هاي منتخب با استفاده از GIS ترسيم و منحني هاي عمق ـ مساحت ـ مدت هر يک از توفان ها تعيين شدند. در نهايت، مقدار حداکثر بارش محتمل در تداوم هاي 24، 48 و 72 ساعته مربوط به توفان هاي منتخب برآورد گرديد، به گونه اي که پي ام پي 24 ساعته براي حوضه آجي چاي در دوره هاي بازگشت 50 و 100 ساله به ترتيب 1/68 و 1/75 ميلي متر، پي ام پي 48 ساعته در دوره هاي 50 و 100 ساله به ترتيب 5/84 و 9/103 ميلي متر و پي ام پي 72 ساعته در اين دو دوره به ترتيب 9/103 و 7/128 ميلي متر تخمين زده شد.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله لندفرم هاي ژئومورفولوژيکي منطقه داراب شناسايي شده و وضعيت توانمندي و قابليت ژئومورفوتوريستي آن ها مورد ارزيابي قرار گرفته است. براي تشريح لندفرم هاي ژئومورفولوژيکي شهرستان داراب از تصاوير ماهواره اي، نقشه هاي زمين شناسي، توپوگرافي و داده هاي حاصل از بازديدهاي ميداني استفاده شده و ميزان قابليت و توانمندي ژئومورفوتوريستي اين لندفرم ها بر اساس روش پرالونگ مورد ارزيابي قرار گرفته است. نتايج به دست آمده نشان داد که شش لندفرم ژئومورفولوژيکي در محدوده مورد مطالعه وجود دارد. اين لندفرم ها بر اساس امتياز دهي در روش پرالونگ رتبه بندي شدند. بر اين اساس لندفرم گنبد نمکي دارابگرد به علت ارزش باستان شناسي، سابقه تاريخي و چشم اندازهاي زيباي طبيعي پيرامون آن به علت کسب بالاترين امتياز، با اهميت ترين لندفرم ژئومورفوتوريستي منطقه داراب ارزيابي شده است.

 نسخه قابل چاپ

حدود 90 درصد از بلاياي طبيعي که در جهان رخ مي دهند در ارتباط با عوامل اقليمي است و در ميان آن ها، طوفان ها بعد از سيل، حدود 30 درصد از سهم اين بلايا را به خود اختصاص مي دهد. اين پديده يكي از مخاطره آميزترين بلاياي طبيعي است كه منشا اقليمي داشته و همه ساله خسارات مالي و جاني جبران ناپذيري را تحمل مي نمايد. منطقه سيستان يكي از مناطق طوفان خيز است كه در جنوب - شرق ايران و در شمال استان سيستان و بلوچستان واقع شده است. به منظور بررسي آماري طوفان هاي با سرعت مساوي و بيشتر از 24 ms (پايه طوفان در مقياس بيوفورت) و پيش بيني احتمال وقوع طوفان هاي شديد به روش تجزيه و تحليل سري هاي جزيي (Partial series)، از داده هاي بادسنجي ايستگاه سينوپتيك زابل طي يك دوره آماري 30 ساله (1388-1359) استفاده گرديد. صحت و همگني داده ها با استفاده از آزمون دنباله ها (RunTest) تاييد شد. از ميان داده هاي ثبت شده در طول دوره آماري، 162 روز طوفاني مشاهده شد. بيشترين روزهاي طوفاني مربوط به سال 1362 با 64 روز طوفاني است. در کل سه مورد از طوفان ها، داراي سرعت بيشينه (144km/h) 40 m/s بوده كه بيانگر شدت طوفان ها در منطقه سيستان مي باشد. فصل تابستان و تيرماه از بيش ترين و فصل زمستان و دي ماه از كمترين روزهاي طوفاني فصلي و ماهانه برخوردار بودند. ترسيم گلطوفان سالانه و فصلي به كمك نرم افزار WRPLOT نشان داد جهت طوفان هاي چيره منطقه، شمال شمال غربي (NNW)، شمال (N) و شمال غربي (NW) مي باشد. نتايج، احتمال وقوع شديدترين طوفان هاي سيستان را در دوره هاي بازگشت مختلف پيش بيني مي کند. احتمال وقوع بالاترين سرعت طوفان در يک دوره بازگشت صدساله در سيستان، تا (151kM/H) 42 m/s پيش بيني مي شود. بنابراين، در برنامه ريزي هاي محيطي و ايمن سازي سازه ها بايستي وقوع اين مخاطره طبيعي را مدنظر قرار داد تا در صورت وقوع، خسارات وارده به حداقل ممكن كاهش يابد.

 نسخه قابل چاپ

شمال شرق ايران بعضي اوقات تحت تاثير بارش هاي شديد قرار گرفته و همين عامل باعث خسارات فراواني مي گردد. اين مطالعه از طريق طبقه بندي الگوهاي همديدي مرتبط با بارش هاي سنگين، به بالابردن درک ما از مکانيزم هاي ديناميکي که چنين بارش هايي را توليد کرده کمک مي کند. در اين مطالعه يک روز بارش سنگين، روزي تعريف شد که کل بارش روزانه در حداقل 3 ايستگاه، برابر يا بيشتر از 15 ميلي متر ثبت شده باشد. بر اين اساس 186 روز در ماه هاي اکتبر تا مي سال هاي 1970 تا 2006 انتخاب شدند. علاوه بر آن از ميانگين روزانه ارتفاع ژئوپتانسيل تراز 500 هکتوپاسکال، فشار تراز دريا و مولفه هاي باد مداري (U) و نصف النهاري (V) در تراز 500 و 850 هکتوپاسکال در روزهاي وقوع بارش هاي سنگين با تفکيک مکاني 2.5 درجه در شبکه مختصاتي  60-20درجه شمالي و 20-70 درجه شرقي نيز استفاده شده است. جهت طبقه بندي داده هاي ارتفاع ژئوپتانسيل تراز 500 هکتوپاسکال و استخراج الگوهاي آن از روش ترکيبي کمي و کيفي بهره برده شده است. ابتدا تحليل مولفه هاي اصلي با آرايه S بر روي ماتريس داده ها انجام شدند و به کمک آزمون غربالي 9 مولفه نخست - که 91 درصد واريانس داده ها را توجيه مي کردند- انتخاب و به روش وريمکس چرخانده شدند. سپس روش خوشه بندي K-means به منظور طبقه بندي نمرات عاملي که از روش PCA بدست آمده بودند، بکار برده شد. همچنين با استفاده از روش دستي نقشه هاي 6 ساعته ي هر روز بارش، تا حداکثر 72 ساعت قبل از شروع بارش بررسي گرديدند. نتايج حاصله بيانگر آن است که سه نوع الگو در ريزش بارش هاي سنگين منطقه مورد مطالعه موثر هستند: کم فشارهاي سوداني، کم-فشارهاي ترکيبي سوداني- مديترانه اي و کم فشارهاي مديترانه هاي. در بين اين سه الگو، سنگين ترين بارش ها مربوط به الگوي سوداني است.

 نسخه قابل چاپ

در ژئومرفولوژي براي تفکيک و شناسايي واحدهاي شکلي، روش هاي متفاوتي وجود دارد. يکي از مهم ترين آن ها روش مبتني بر نظريه سلسله مراتبي است. هدف اصلي در اين مقاله شناسايي و تفکيک واحدهاي شکلي زمين در پلاياي گاوخوني و نمايش آن ها بر روي نقشه ژئومرفولوژي بر اساس روش سلسله مراتبي است. براي تهيه نقشه ژئومرفولوژي، ساخت لايه هاي رقومي از جمله نقشه ي واحدهاي شکلي مناظر، نقشه اطلاعات مواد مادري، واحد شکلي زمين نما و واحدهاي ارضي ضروري است. در اين راستا با تکيه بر قابليت سيستم اطلاعات جغرافيايي و سنجش از دور واحدهاي ژئومرفيک منطقه ي مطالعاتي تفکيک و شناسايي شده؛ سپس بر اساس روش سلسله مراتبي روي نقشه ژئومرفولوژي نمادين گرديد. پايگاه اطلاعاتي منطقه شامل نقشه هاي ميان مقياس توپوگرافي (1:50000, 1: 25000)، نقشه زمين شناسي و تصوير ماهواره اي لندست 7 سنجنده ETM و ... مي باشد.
طبق نتايج به دست آمده در اين تحقيق، پلاياي گاوخوني يک چشم انداز ژئومرفولوژي است. اين چشم انداز متشکل از واحدهاي شکلي مناظر، زمين نما و واحدهاي ارضي است. با تهيه نقشه ژئومرفولوژي و شناخت واحدهاي شکلي مي توان گام موثري جهت ارزيابي قابليت ارضي و شناخت مسايل مربوط به مديريت محيط در سطح قلمروهاي ژئومورفيک؛ از جمله منطقه مطالعاتي برداشت. هم چنين قابليت سيستم اطلاعات جغرافيايي و سنجش از دور مي تواند براي رسيدن به اهداف اين تحقيق مفيد باشد.

 نسخه قابل چاپ

هدف اصلي اين پژوهش شناسايي نقش زنان روستايي در توسعه بخش کشاورزي شهرستان بناب و شناسايي متغيرهاي اثرگذار (عوامل فردي، خانوادگي، سازماني) بر ميزان مشارکت آنان در فعاليت هاي مختلف کشاورزي است. روش تحقيق توصيفي ـ تحليلي بوده و بر اساس مطالعات پيمايشي و کتابخانه اي، اطلاعات لازم جمع آوري و مورد توصيف و تحليل آماري قرار گرفته است. با فرمول کوکران، 353 زن روستايي فعال در امور مختلف کشاورزي، از 8 روستاي نمونه دهستان بناب، به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند و با روش نمونه گيري تصادفي ساده مورد پرسشگري قرار گرفتند. براي توصيف و تحليل داده ها از نرم افزار آماري SPSS و آزمون هاي t تک نمونه اي، t استودنت و ضريب همبستگي پيرسون استفاده شده است. نتايج حاصله حاکي از آن است که زنان در امور زراعي و در مرحله برداشت مشارکت بيشتري دارند و برخي از عوامل چون فردي، خانوادگي و سازماني، مانع از مشارکت زنان روستايي در امور کشاورزي شده است.

 نسخه قابل چاپ