بانک مقالات جغرافیا

دشت هاي سيلابي رودخانه ها اراضي حاصل خيزي هستند که مورد توجه انسان قرار گرفته و انسان ها همواره خواستار توسعه اين مناطق مي باشند. از اين رو حفاظت و مديريت دشت هاي سيلابي امري ضروري است. در اين تحقيق جهت مديريت 4.5 کيلومتر از دشت سيلابي رودخانه قزل اوزن اقدام به پهنه بندي خطر سيل با استفاده از امکانات مدل HEC-RAS، نرم افزار ArcView و الحاقيه آن با نام HEC-GeoRAS گرديد. به اين منظور نقشه هاي رقومي 1:1000 پلان رودخانه تهيه گرديد و منطقه به 118 مقطع عرضي تقسيم گرديد. از سوي ديگر اطلاعات هيدرولوژيکي جمع آوري و ضريب مانينگ به روش کاون تعيين گرديد. در نهايت نقشه هاي سطح و عمق سيل در 7 دوره بازگشت100 ,50 ,25 ,10 ,5 ,2  و 200 ساله تهيه گرديد. نتايج به دست آمده از اين تحقيق نشان داد که از کل مساحت تحت تاثير سيل 200 ساله، 86.14 درصد آن مستعد سيل گيري توسط سيل هاي زير 25 سال مي باشد. همچنين نقشه هاي عمق سيل گيري به دست آمده دشت سيلابي مشخص نمود که از کل عمق متوسط سيل گيري در دوره بازگشت 200 سال، 57.29 درصد آن متعلق به دوره هاي بازگشت زير 25 سال مي باشد. 

 نسخه قابل چاپ

شناخت پهنه هاي اقليمي استان فارس به دليل گستردگي آن جهت برنامه ريزي در ابعاد مختلف (محلي، منطقه اي، ملي) از اهميت خاصي برخوردار است. بر اين اساس اين پژوهش به شناخت نواحي اقليمي استان فارس پرداخته است. براي رسيدن به اين هدف، از بيست و پنج متغير اقليمي در ارتباط با رطوبت، دما، بارش و تابش در هجده ايستگاه هواشناسي سينوپتيک استفاده شده و با کاربرد روش تحليل عاملي بر مبناي مدل مولفه هاي اصلي براي شناخت مولفه هاي سازنده نواحي و از تحليل خوشه اي به روش ادغام وارد به تفکيک پهنه هاي اقليمي پرداخته شده است. بررسي عناصر اقليمي بر اساس تحليل مولفه هاي اصلي نشان دادکه اقليم استان فارس ساخته سه مولفه است، اين مولفه ها به ترتيب اهميت عبارتند از: مولفه حرارتي، مولفه بارشي و مولفه بارش تابستانه. با انجام تحليل خوشه اي بر روي نمرات عاملي، چهار ناحيه اقليمي به عنوان ناحيه سرد و خشک شمالي، ناحيه معتدل و مرطوب مرکزي، ناحيه گرم و نيمه مرطوب غربي و ناحيه گرم و خشک جنوبي در استان فارس مشخص شد. 

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

برنامه ريزي و طراحي فضاها و مناظر شهري بدون توجه به مسايل، ضوابط، معيارها، استانداردها و الگوهاي مطلوب و بهينه جهت گسترش، توسعه و طراحي هاي شهري ممكن نيست. يكي از اين برنامه ريزي ها و طراحي ها برنامه ريزي فضاي سبز شهري است. در هر فضاي شهري بخشي از سيماي شهر به كاربري فضاي سبز اختصاص مي يابد. بنابراين بايد متناسب با شرايط طبيعي هر منطقه از گونه هاي گياهي متناسب و سازگار با آن منطقه در توسعه فضاي سبز استفاده كرد. در مناطق گرم و خشك ايران به دليل شرايط نامناسب طبيعي مانند دماي بالا، بارش كم، خاك هاي شور، گچي، آهكي و... بايد نوع خاصي از گونه هاي گياهي در طراحي فضاي سبز اين مناطق به كار گرفته شود.
نوع پژوهش بر اساس هدف كاربردي و بر اساس ماهيت توصيفي - موردي بوده و اطلاعاتي كه ملزم به پژوهش بوده از روش هاي اسنادي – كتابخانه اي گردآوري شده است. در اين تحقيق سعي بر اين بوده كه ضمن بررسي اشكال فضاي سبز شهري، اهميت و ضرورت آن، اهداف معيارها و استانداردهاي فضاي سبز شهري به مطالعات اقليمي در فضاي سبز و همچنين به معرفي گونه هاي گياهي مناسب جهت بكارگيري در فضاي سبز شهري مناطق گرم و خشك (جنوب ايران) پرداخته شود. نتايج اين پژوهش نشان دهنده اين است كه استفاده از گونه هاي گياهي بومي مناطق گرم و خشك، علاوه بر ايجاد تنوع و زيبايي همچنين در كاهش آلودگي هاي هوا، صوتي و... به دليل نيازهاي كمتر و سازگاري بيشتر از نظر هزينه نگهداري موثر واقع مي گردد.

 نسخه قابل چاپ

بامبو سريع الرشدترين گياه سياره زمين است. اين الگوي رشد آن را در حداقل زمان قابل بهره برداري و دسترسي مي کند. بامبوي موسو يکي از مهم ترين گونه بامبوهاي چوبي در چين بوده و نقش اکولوژي مهمي دارد و جوانه هاي آن داراي ارزش خوراکي مي باشد. اين تحقيق به منظور شناخت مناطق مستعد کشت گياه بامبوي موسو انجام شده است. عناصر اقليمي و خصوصيات فيزيولوژيک اين گياه مورد ارزيابي قرار گرفته و نتايج به صورت نقشه مناطق مستعد و نامستعد ارايه شده است. روش تحقيق کاربردي، با استفاده از داده هاي توصيفي و تحليل آن، به همراه عمليات ميداني با توجه به مباني علم جغرافياي طبيعي است. نتيجه پژوهش نشان داد که از نظر اقليمي تقريبا تمام مناطق جلگه اي شرق گيلان مستعد کشت بامبوي موسو مي باشند اما از آنجا که اين گياه خاک هاي غرقابي را نمي پسندد و با توجه به غرقابي بودن خاک هاي بخش ساحلي، اين مناطق براي کشت بامبو نامناسب مي باشند.

 نسخه قابل چاپ

امروز به دليل اثرات چشم گيري که فعاليت هاي گردشگري در اقتصاد مناطق پذيرنده گردشگران بر جاي مي گذارد، توجه فراواني به اين زمينه از فعاليت معطوف مي گردد. شهرستان ممسني با وجود قابليت ها و پتانسيل هاي گردشگري فراوان همچنان براي گردشگران ناآشناست، لذا شناخت جاذبه هاي گردشگري اين شهرستان و برنامه ريزي متناسب با شرايط اجتماعي و فرهنگي شهرستان ضروري به نظر مي رسد. هدف از نگارش اين مقاله «تحليلي بر توسعه گردشگري مذهبي شهرستان ممسني» است. روش تحقيق در اين پژوهش از نوع (تحليلي، توصيفي و پيمايشي) است. جامعه آماري در اين تحقيق را کل گردشگران مکان هاي مذهبي شهرستان نورآباد ممسني تشکيل مي دهد که تعداد آنها در سال 1386 بر اساس اطلاعات سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري شهرستان ممسني 40000 نفر برآورده گرديد که از اين تعداد بالغ بر 380 نفر را به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند و از طريق پرسشنامه در سال 1387 طراحي و اجرا شده است. براي نشان دادن پراکنش فضايي اماکن مذهبي شهرستان از نرم افزارArcGIS   استفاده شده است، همچنين تکنيک هاي مورد استفاده در اين تحقيق، مي توان از x2  (کي دو يا کاي اسکور)، همبستگي اسپيرمن و کندال نام برد.
نتايج تحقيق نشان مي دهد که با توجه به اهميت صنعت گردشگري در جهان امروز و نقش مکان هاي مذهبي در جذب گردشگران و تاثير آن بر توسعه مناطق مختلف که يک نمونه از آن شهرستان ممسني در استان فارس است که داراي امامزاده هاي بسياري مي باشد که با نگاه مديريتي به اين منطقه و برنامه ريزي صحيح براي اين خطه از کشورمان، شاهد احياي مکان اين امامزاده ها و محيط پيرامون آن مي باشيم و در نهايت محيطي مناسب جهت جذب گردشگران مذهبي و رفع بخشي از مسايل شهرستان نورآباد ممسني باشيم.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله داده هاي بارش روزانه خاش از اول فروردين 1365 تا آخر بهمن 1386 خورشيدي براي شناسايي ويژگي هاي روزهاي بارشي بررسي شد. ابتدا روزهاي بارشي استخراج شده و چندين پارامتر بارشي براي آنها تعريف گرديد. سپس بر اساس پارامترهاي تعريف شده براي 567 روز بارشي، يک ماتريس 11×425 تشکيل شد. تحليل خوشه اي پايگاني با روش ادغام وارد روي ماتريس 11×425 اعمال گرديد و بر اساس آن در خاش شش نوع متفاوت تيپ روزهاي بارشي شناسايي شد.

 نسخه قابل چاپ

در اين پژوهش دو پايگاه داده يکي مربوط به ميانگين بارش ماهانه از سال آماري 2005- 1982 و ديگري مربوط به مقدار ماهانه ارتفاع فشار 500 هکتو پاسکال و سطح زمين در عرض جغرافيايي 60-0 درجه شمالي و طول 60-0 درجه شرقي، مورد بررسي قرار گرفته است. بر روي پايگاه داده هاي بارش ماهانه استان فارس با استفاده از روش ميان يابي (گريجينگ) اقدام به ترسيم نقشه هاي ماهانه طي دوره آماري مذکور گريده است. نقشه هاي ترسيم شده پس از واسنجي هاي لازم و بهترين ارزيابي به روش گريجينگ ترسيم شده که در نهايت در ارتباط با سامانه هاي جوي گردشي به محيطي و محيطي به گردشي در قياس و به صورت همديد با ميانگين نقشه هاي ماهانه سطوح فوقاني جو و سطح زمين مورد ارزيابي قرار گرفته است. نتايج همديد حاصل بر روي بارش استان فارس طي دوره آماري مذکور نشان مي دهد که در فصل گرم سال در سطوح بالاي جو حاکميت با شرايط پر فشار و در سطح زمين نيز شرايط کم فشار حاکم است و رفته رفته از ميزان بارش کاسته مي شود. در فصل سرد سال عکس اين حالت در سامانه هاي ورودي به گستره استان فارس رخ مي دهد و بارش روندي متضاد نسبت به فصل گرم سال پيدا کرده و اين ميزان در سه ماه فصل سرد سال (زمستان) بيشتر از ماه هاي ديگر و تحت تاثير حاکميت سيستم هاي کم فشار سطح زمين و سطوح بالاتر قرار مي گيرند. به طور کلي شرايطي که بر اين استان حاکم است، وجود سامانه هاي متفاوت 500 هکتوپاسکالي و تراز دريا است و در سطح زمين نيز به صورت موج هاي غربي و کم فشار سوداني شرايط انگيزش بارش را در استان فارس به وجود مي آورند.

 نسخه قابل چاپ

ارزيابي فضاهاي آموزشي ابتدايي شهر شاهرود نشان از ناسازگاري زياد با کاربري هاي اطراف خود، عدم وجود مدارس در برخي از محلات که با توجه به جمعيت نياز به اين کاربري دارند و در کل عدم توزيع فضايي مناسب در شهر دارد. براي رسيدن به وضعيت مطلوب پخش و جابجايي و ايجاد مدارس جديد در شهر ضروري است. وجود معيارها و ضوابط گوناگون در انتخاب مکان جديد، استفاده از روش هاي تحليل تصميم چندمعياري را ضروري مي کند. يکي از پرکاربردترين و رايج ترين اين روش ها فرآيند تحليل سلسله مراتبي يا AHP مي باشد. در اين پژوهش معيارهاي مورد نظر براي ايجاد مدارس جديد با استفاده از مدل AHP وزن دهي شده و آنها در GIS با هم ترکيب گرديده اند تا مکان هاي مناسب براي ايجاد مدارس جديد مشخص شود.

 نسخه قابل چاپ

بيابان زايي پديده اي است که در مناطق خشک، نيمه خشک و نيمه خشک مرطوب رخ داده و موجب کاهش پتانسيل و توان اراضي مي گردد. جهت بررسي نوع و شدت عوامل موثر در بيابان زايي مدل هاي مختلفي ارايه شده است که با توجه به تطابق و سازگاري مدل برآورد شدت بيابان زايي اراضي ايران، با شرايط بيوم کشور ايران و بالاخص منطقه مورد نظر و همچنين جامع و گام به گام بودن آن، جهت بررسي نوع و شدت عوامل موثر در بيابان زايي منطقه نياتک سيستان انتخاب گرديد. براي اين منظور واحدهاي کاري موجود در منطقه به عنوان نقشه پايه براي ارزش دهي به عوامل و شاخص هاي مورد نظر، به روش ژئومورفولوژي تهيه گرديد. سپس با ارزش دهي به شاخص هاي ارزيابي شدت بيابان زايي و جمع امتيازات مربوط به آنها در هر واحد کاري و بر اساس جداول مبنا، شدت تخريب سرزمين و بيابان زايي براي کاربري هاي مختلف تعيين شد. در نهايت با بهره گيري از نرم افزارArcView 3.2  نقشه هاي مربوط به وضعيت فعلي شدت بيابان زايي هر يک از کاربري هاي مذکور ترسيم شد. بر اساس نتايج حاصله از اين تحقيق شدت بيابان زايي منطقه در سه کلاس متوسط (42/2857 هکتار)، زياد (13/1503 هکتار) و خيلي زياد (1/459) بوده و عامل اصلي تشديد پديده بيابان زايي و تغيير اقليم در منطقه نياتک سيستان عوامل محيطي (خشکسالي) عنوان گرديد.

 نسخه قابل چاپ

نبكاها يكي از چشم اندازهاي رايج مناطق بياباني و نيمه بياباني مي باشند. ارتباطات اكوژئومورفولوژيكي حاكم بر چشم انداز باعث شكل گيري نبكا مي شود. در حقيقت نبكا يك انعكاس طبيعي از حيات در بيابان است. بنابراين نقش پوشش گياهي در ايجاد و توسعه نبكا از اهميت و جايگاه ويژه اي برخوردار است. در اين پژوهش ضمن بررسي و مطالعه سه نوع نبكا از نبكاهاي منطقه خيرآباد سيرجان اختلاف موجود بين پارامترهاي مختلف نبكا به صورت كمي اندازه گيري و مورد مقايسه قرار گرفته است. پارامترهاي مورد مقايسه شامل: ارتفاع گياه، قطر تاج پوشش، ارتفاع نبكا، قطر قاعده، حجم نبكا و حجم گياه مي باشد. نتايج آناليز واريانس اختلاف معني دار در بين پارامترهاي نبكاهاي مختلف را نشان مي دهد. نتايج آزمون مقايسه ميانگين ها براي هر يک از عوامل ذكر شده، نبكاها را در گروه هاي متمايز تفكيك مي كند. در سطح احتمال خطاي كمتر از 5 درصد (a<0.05) نبكاهاي گونه هاي مختلف بر اساس فاکتورهاي ارتفاع گياه، ارتفاع نبكا، قطر قاعده، حجم گياه و حجم نبكا در دو گروه متمايز مي شوند. گروه اول شامل الحاجي مانيفرا، رومارياتورکستانيکا، و گروه دوم شامل نبكاي سيدليتزيا فلوريدا مي باشد. همچنين از مقايسه ميانگين فاکتور قطر تاج پوشش در نبکاهاي مختلف سه گروه قابل تفکيک مي باشد. در سطح احتمال خطاي 5 درصد گروه اول شامل نبكاهاي الحاجي مانيفرا، گروه دوم شامل نبكاهاي گونه رومارياتورکستانيکا و گروه سوم شامل نبكاهاي گونه سيدليتزيا فلوريدا مي باشد. در مجموع مي توان چنين استنباط كرد که فاکتور حجم نبكا متاثر از فرم رويشي و حجم گونه تشكيل دهنده آن مي باشد. بنابراين شکل رويشي و حجم گياهان نقش مهمي در ايجاد مورفولوژي چشم انداز ناهمواري نبکاها ايفا مي کند.

 نسخه قابل چاپ

رگبارها از جمله مخاطرات طبيعي اند که آگاهي از چگونگي وقوع و ميزان اثرات آن کمک بسزايي در کاهش آسيب هاي احتمالي محيطي مي نمايد. پژوهش حاضر به منظور شناخت، قانونمند کردن و پيش بيني رگبارها صورت گرفته است. محدوده اين تحقيق استان گيلان و دوره آماري به مدت 6 سال (1380 تا 1386) براي 10 ايستگاه باران سنجي مستقر در سطح استان محدود مي گردد. نتايج تحقيق نشان داد که علاوه بر تغيير ميزان رگبار در بازه هاي مختلف زماني از لحاظ مکاني هم رگبارها? دچار تغيير شده اند. بدين ترتيب بر حسب شدت بارش رخ داده، استان گيلان به سه منطقه غربي، مرکزي و شرقي تقسيم مي گردد. بالاترين ميزان بارندگي در منطقه غربي و کمترين آن در منطقه مرکزي به وقوع پيوسته است. همچنين برازش داده هاي رگباري با توزيع هاي مختلف آماري جهت تعيين معادلات اساسي براي پيش بيني حاکي از آن است که در بيشتر موارد (84 درصد) مي توان از معادلات لگاريتمي درجه سوم استفاده کرد و با کاربرد معادلات به دست آمده مي توان تخمين درستي از ميزان رگبار در واحد زمان با دوره برگشت طرح ايجاد نمود.

 نسخه قابل چاپ

در بهسازي و نوسازي شهرها، بافت هاي تاريخي به عنوان هويت و تبلور فرهنگ شهري، مورد تاکيد قرار مي گيرند. هدف از مقاله بررسي هويت شهري در بهسازي و نوسازي بافت هاي تاريخي، مطالعه و بررسي مشکلات و ارايه راهکارها به منظور حفظ و ايجاد هويت براي شهر فيروزآباد از طريق بهسازي و نوسازي بافت تاريخي شهر گور مي باشد. شهر گور اولين شهر دايره اي ايران در زمان ساسانيان است که در حاشيه شهر فيروزآباد کنوني در استان فارس واقع گرديده است. در اين مقاله با استفاده از روش توصيفي – تحليلي سوات SWOT ضمن شناخت و بيان اهميت بافت تاريخي شهر گور، روش هايي را جهت دخالت موثر در بهسازي و نوسازي و حفظ بافت تاريخي شهر گور - فيروزآباد به عنوان يک ميراث و هويتي ماندگار ارائه شده است. نتايج نشان مي دهد اجراي طرح هاي توسعه شهري فيروزآباد بدون توجه به شهر گور صورت گرفته است. بر اين اساس، رشد و توسعه شهرنشيني، ارايه ايده هاي معماري و شهرسازي بي هويت و افزايش جمعيت شهر فيروزآباد موجب فراموشي در امر بهسازي و نوسازي شهر گور شده است.

 نسخه قابل چاپ

گسترش فعاليت هاي صنعتي کشورمان در سواحل جنوب ايران سبب شده که بخش هايي از لندفرم هاي ساحلي نابود گردد و تغييرات قابل توجهي در خط ساحلي ايجاد شود. سواحل شمالي خليج فارس به دليل دارا بودن ذخاير نفتي و گازي و همچنين ارتباط با آب هاي آزاد بيشتر از ساير سواحل ايران دستخوش تحولات شديد ژئومورفولوژيکي است. در اين بخش ساحلي، ناحيه عسلويه از جمله مناطقي است که به دليل گسترش تاسيسات نفتي در طي دهه اخير تغييرات اساسي در ساختار ژئومورفولوژي آن رخ داده است. در اين تحقيق با مقايسه بصري و نرم افزاري تصوير TM مربوط به سال 1990 ميلادي و تصاوير ماهواره اي IRS سال هاي 2000، 2002، 2004 و 2006 به علاوه مشاهدات ميداني، تغييرات خط ساحلي و تغييرات لندفرم هاي ژئومورفولوژيکي منطقه ساحلي عسلويه به دست آمد. به منظور شناسايي وضعيت تغييرات محيطي رخ داده در منطقه مطالعاتي از متدها Change Detection وLow & High Position  در محيط هاي نرم افزاري Erdass وArcGIS  استفاده شده است.
بر اساس نتايج به دست آمده، در منطقه مطالعاتي در طي بازه زماني 16 ساله، ميزان رسوب گذاري دو برابر نسبت به فرسايش افزايش داشته و تعادل چرخه رسوب گذاري و فرسايش به هم خورده است. ميزان رسوب گذاري بيشتر به صورت دماغه هاي رسوبي در پشت سازه هايي که بخشي از آنها در آب پيش رفته اند، مي باشد (اسکله ها و موج شکن ها). با بررسي دقيق تر منطقه ساحلي عسلويه در شمال خليج فارس اين نتايج به دست آمد که حدود 85 درصد از لندفرم هاي ژئومورفولوژيکي منطقه ساحلي در نتيجه ايجاد تاسيسات صنعتي و با تاثيرپذيري از اين تحولات در نوار ساحلي تغيير ماهيت داده و تنها بخشي از خورها و باتلاق هاي بخش شرقي منطقه مطالعاتي به دليل اينکه زيستگاه درختان حرا بوده و تحت حفاظت سازمان محيط زيست است، بدون تغيير باقي مانده است. تغييرات در بخش ساحلي عسلويه به صورت تخريب اشکال رسوبي شبيه دلتاها و دشت هاي سيلابي و رسوب گذاري به صورت دماغه ها و ايجاد باتلاق مي باشد. در اين تحقيق تکنيک سنجش از راه دور و سيستم اطلاعات جغرافيايي به عنوان ابزار مهمي براي تهيه داده ها و اطلاعات و تحليل هاي فضايي بوده است.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله با استفاده از شاخص اقليم توريستي ميسزكوفسكي (TCI) به ارزيابي اقليم توريستي منطقه ارسباران پرداخته شده است. اين شاخص به شكلي سيستماتيك شرايط اقليمي را براي توريسم مورد ارزيابي قرار مي دهد. براي محاسبه اين شاخص پارامترهاي ميانگين حداکثر ماهانه دماي روزانه، ميانگين دماي روزانه، حداقل رطوبت نسبي، ميانگين رطوبت نسبي روزانه، بارش (mm)، کل ساعات آفتابي و سرعت باد مورد استفاده قرار مي گيرند. در اين مقاله شاخص مورد نظر براي 5 ايستگاه سينوپتيك منطقه كه داراي آمار مشترك 20 ساله (2006-1986) بودند، محاسبه و سپس نتايج حاصله به محيط GIS وارد شد و با استفاده از سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي پهنه بندي از شرايط اقليم توريستي منطقه ارسباران در ماه هاي مختلف انجام شد. نقشه هاي حاصله نشان مي دهد كه شاخص اقليم توريستي منطقه داراي تنوع زيادي بوده و ماه هاي خرداد، تير، مرداد، شهريور با نمره TCI بين 100-90 بهترين شرايط را از نظر اقليم آسايش داشته و ماه آذر، دي، بهمن  در تمامي ايستگاههاي مورد مطالعه فاقد آسايش اقليمي براي توريست ها مي باشد.

 نسخه قابل چاپ