بانک مقالات علوم اجتماعی

اين تحقيق با هدف بررسي تاثير عوامل فرهنگي- اجتماعي در نابرابري جنسيتي نمادي (نابرابري در قدرت تصميم گيري) در خانواده ها و در پي پاسخ گويي به سوالات زير صورت گرفته است: آيا نابرابري جنسيتي نمادي در خانواده ها وجود دارد؟ نابرابري جنسيتي در خانواده به عنوان عرصه خصوصي به چه شکل نمود پيدا مي کند؟ چه عواملي اين نوع نابرابري را ايجاد مي کند؟
بسياري از نظريه هاي جامعه شناختي مي پذيرند که افزون بر عوامل ساختاري، عوامل ذهني و شناختي نيز تاثير زيادي در نابرابري جنسيتي دارد. پذيرش ايديولوژي و عقايد قالبي جنسيتي توسط زنان در بستري از جامعه پذيري جنسيتي زمينه را براي بازتوليد نابرابري در فضاي خانواده فراهم مي کند. در بعد نظري، براي رسيدن به اهداف تحقيق از نظريه هاي جامعه شناسي و روان شناسي اجتماعي بم، پي ير بورديو و چافتز در خصوص نابرابري جنسيتي استفاده شده است. اين تحقيق به پيمايشي و با ابزار پرسش نامه در بين زنان متاهل در سنين باروري مراجعه کننده به مراکز بهداشتي درماني شهر اهواز در سال 86 انجام شده است. روش نمونه گيري خوشه اي بوده و حجم نمونه پژوهش 384 نفر مي باشد.
مهم ترين يافته هاي تحقيق نشان دهنده وجود نابرابري جنسيتي نمادي به گونه اي محسوس بوده و نتايج حاصل از رگرسيون چند متغيري نشان دهنده اين است که متغيرهاي درآمد، باورهاي قالبي جنسيتي و جامعه پذيري جنسيتي 60.6 درصد از واريانس متغير نابرابري جنسيتي نمادي را تبيين نموده و بيشترين تاثير را در متغير وابسته داشته اند.

 نسخه قابل چاپ

با توجه به دغدغه ها و نگراني هاي موجود در خصوص تنوع فرهنگي و قومي در جامعه ايران و پيامدهاي ناشي از آن، اين مقاله که براساس يک طرح پژوهشي ملي تنظيم شده است به بررسي رابطه و نسبت گرايش به هويت قومي و گرايش به هويت ملي در ميان اقوام ايراني پرداخته است. براساس چارچوب تحليلي انتخاب شده که نظريه کنش متقابل نمادين و مشخصات آراي ميد و بلومر مي باشد، فرض اصلي اين نوشتار آن است که هويت ايرانيان چندبعدي با ترکيبي است و ميان ابعاد يا منابع هويت بخش جامعه ايراني تناقض، تعارض و ناسازگاري وجود ندارد، بلکه هويت جمعي فرهنگي جامعه ايراني همزمان از چند منبع مختلف سرچشمه گرفته و به دليل خصلت تدريجي، تاريخي و استمراري بودن فرآيند تکوين هويت هاي مختلف، آن ها در شرايط سازگاري و انطباق با همديگر قرار دارند.
براي آزمون اين فرض محقق از روش تحقيق پيمايشي و ابزار پرسشنامه استفاده کرده است. واحد مشاهده فرد و واحد تحليل 6 گروه عمده قومي (ايراني) شامل کردها، بلوچ ها، آذري ها، عرب ها، ترکمن ها و لرها بوده است. جمعيت آماري شامل افراد 18 سال به بالا ساکن 9 شهر بزرگ قوم نشين کشور بوده و با روش نمونه گيري چند مرحله اي، موارد نمونه انتخاب شده اند.
نتايج حاکي از آن است که هويت قومي و هويت ملي هر دو در ميان اقوام ايراني، به طور توامان، قوت و برجستگي دارند و ميان آن ها رابطه تعارض آميز و قطبي وجود ندارد. همچنين مي توان گفت ميان ابعاد فرهنگي و اجتماعي هويت قومي و ابعاد فرهنگي (و تا حدودي اجتماعي) هويت ملي رابطه مثبت و قوي برقرار است اما ابعاد سياسي اين دو نوع هويت رابطه منفي با يکديگر دارند.

 نسخه قابل چاپ

يکي از پرچالش ترين اقدامات رضاشاه، کشف حجاب است، که با مخالفت هاي فراوان در جامعه ايران رو به رو شد. اين مقاله، با نگاهي متفاوت به مساله کشف حجاب، تلاش دارد تا آن در زمينه فرهنگي و ادبي جامعه ايران در دهه آخر سده گذشته و دو دهه ابتدايي سده حاضر قرار دهد و بر اين مبنا، با مقايسه شعر موافقان کشف حجاب با استدلال هاي دولتي در زمان کشف حجاب، و نيز مقايسه شعر موافقان کشف حجاب و شعر مخالفان، هم تفاوت بيان و استدلال موافقان و مخالفان را نشان دهد و هم ابتناي استدلال هاي دولتي کشف حجاب بر مدعيات مطرح شده در شعر موافقان کشف حجاب بيان کند. تحليل محتواي شعر شاعران کشف حجاب نشان مي دهد که محتواي اين اشعار پنج زمينه کلي زير را داشته است: بهبود وضعيت عمومي زندگي و فرهنگي زنان با آزادي زنان و حضور آنان در اجتماع، تحصيل علم و هنر و معرفت، انکار رابطه دين و حجاب، عدم تاثير حجاب بر عفت زنان، و باستان گرايي و مخالفت با اسلام. بررسي استدلال هاي دولتي کشف حجاب وجود اين پنج عنصر را در آن نشان مي هد و به علاوه دو استدلال اشتغال زنان و نيز عدم تاثيرپذيري از بيگانگان نيز وجود دارد که دلايل اضافه شدن اين دو دليل به دلايل گذشته نيز در اين مقاله تبيين شده است.

 نسخه قابل چاپ

همسايگي بخش مهمي از فضاي عمومي شهر است که فرصت ارتباط اجتماعي را براي ساکنين فراهم مي آورد و از اين جهت در تقويت انسجام شهر سهم مهمي دارد. تحليل ثانويه داده هاي همسايگي بر روي 30 شبکه همسايگي در سه منطقه برگزيده شهر مشهد به روشني نشان مي دهد که انسجام رابطه اي شبکه همسايگي اين شهر کمتر از حد متوسط و بيشتر نيز متکي بر پيوندهاي ضعيف همسايگي است و انسجام ارزشي شبکه نيز از لحاظ شدت علايق ارتباطي و تعهدات محلي ضعيف اما از نظر اشتراک علايق و تعهدات نسبتا بالاست. تحليل چندگانه انسجام رابطه اي و ارزشي شبکه همسايگي نيز حاکي از اين است که متغيرهاي ثبات مسکوني، تراکم مسکوني، تنوع پايگاهي، تنوع قومي، مذهبي و محلي در تغييرات انسجامي شبکه دخيل هستند و در اين ميان دو متغير نخست يعني ثبات مسکوني و تنوع پايگاهي سهم بيشتري در اين تغييرات دارند.

 نسخه قابل چا

جريان مهاجرت هاي بين المللي به دلايل مختلفي مثل فروريختن مواضع سياسي در امر جا به جايي، توسعه سيستم هاي ارتباطي، ارزان تر شدن هزينه هاي حمل و نقل، نابرابري در سطح دستمزدها در کشورهاي مختلف و نياز به نيروي کار و ... بر اساس آمار و اطلاعات دقيق در حال افزايش است. مطالعه حاضر با استفاده از نظريه هاي جاذبه و دافعه لي و جهاني شدن به بررسي عوامل برانگيزنده مهاجرت 770 نفر از جوانان 30-18 ساله شهرهاي شيراز و ارسنجان پرداخته است. نتايج پژوهش نشان داد که گرايش به مهاجرت در بين جوانان ايران مانند ساير کشورهاي جهان رواج يافته است، به طوري که تنها 9 درصد از افراد نمونه گرايش به مهاجرت نداشته اند. نتيجه بررسي متغيرهاي جمعيت شناختي، حاکي از آن است که گرايش به مهاجرت در بين پاسخگويان مرد، مجرد، درآمد پايين، تحصيلات ليسانس، سن 25 - 22 و افراد ساکن در شيراز بيش از گروه هاي مقابل آنهاست و از بين عوامل زيمنه ساز گرايش به مهاجرت؛ نگرش (منفي) افراد نسبت به اوضاع اجتماعي-فرهنگي و آموزشي، اقتصادي و سياسي کشور، به ترتيب بيشترين تاثير را داشته اند. نتايج به دست آمده حاکي از آن است که در جامعه اي مثل ايران، عوامل اجتماعي-فرهنگي و آموزشي مانند عوامل اقتصادي و شايد بيشتر بر تمايلات و انگيزه هاي افراد نفوذ دارند.

 نسخه قابل چاپ

شهروندي حاصل رابطه دو سويه فرد و دولت است، اين رابطه از يک سو متضمن وفاداري فرد به دولت و از سوي ديگر مستلزم حمايت دولت از فرد است. در مقاله حاضر براي مفهوم شهروندي، سه وجه اساسي منظور شده است: برابري مشارکتي، برابري قانوني و هويت سياسي. عناصر مهم در بعد برابري مشارکتي حق انتخاب کردن و انتخاب شدن، در بعد برابري قانوني، حقوق توزيعي و فرصتي و در بعد هويت سياسي، هم ذات پنداري با اجتماع ملي (دولت- ملت) و تعهد مدني است. نتايج تحليل ثانويه داده ها نشان مي دهد: .1 چهار بعد تجربي شهروندي از حيث سهمي که در تشکيل اين مفهوم دارند به ترتيب عبارتند از: احساس برابري فرصتي، احساس برابري توزيعي، احساس هويت سياسي و سپس احساس برابري مشارکتي. .2 شدت احساس شهروندي در ابعاد سه گانه برابري مشارکتي، فرصتي و توزيعي در حد متوسط و احساس هويت سياسي در بين مردم بالاست. .3 شدت احساسات چهارگانه شهروندي در بين رده هاي مختلف قومي، مذهبي، تحصيلي، شغلي و ... کشور نزديک به يکديگر بوده و تاثير رده بندي هاي اجتماعي بر احساسات شهروندي به طور کلي ضعيف است. ضعف احساس شهروندي در ابعاد سه گانه برابري فرصتي، توزيعي و مشارکتي و بالا بودن وفاداري سياسي، از يک سو دلالت بر کسري ذخائر مشروعيت مدني حکومت دارد و از سوي ديگر نشان از وجود ديگر ذخائر مشروعيت به ويژه ذخائر مشروعيت ديني دارد که علي رغم ضعف عملکردي حکومت در تامين حقوق شهروندي، وفاداري به حکومت را نزد شهروندان محفوظ نگه مي دارد. در واقع ذخائر ديني مشروعيت حکومت در ايران، کسري ذخائر مشروعيت مدني را جبران مي کند.

 نسخه قابل چاپ

اين تحقيق، در مورد «تمايزپذيري سازمان هاي نظامي از نهاد سياسي» از سال هاي 1300 تا 1357 در ايران مي باشد.
با توجه به ادبيات و مباني نظري که مشتمل بر مباحث کلي تمايزپذيري، نحوه ارتباط سازمان نظامي با نهاد سياسي، سازمان، مشخصات و کارکردهاي آن و نيز شرايط جهاني بود، تمايزپذيري با دو متغير عمده «رسمي شدن» و «حرفه اي شدن» مشخص شد. سه شاخص «تقسيم کار سازماني» «نحوه ارتقاي سازماني» و «سيستم تشويق و تنبيه» براي رسمي شدن و دو شاخص «آموزش ها- دوره هاي تخصصي» و «کارکردهاي سه گانه» براي حرفه اي شدن در نظر گرفته شد.
روش تحقيق در اين مقاله، روش «تطبيقي- تاريخي» با رويکرد «نمونه محور» بود که در شمول پژوهش هاي کيفي محسوب مي گردد. روش جمع آوري اطلاعات مبتني بر اسناد و مدارک تاريخي بود که با توجه به آن، سير تغييرات تمايزپذيري سازمان هاي نظامي ايران از نهاد سياسي در چهار دوره انتخابي 1320-1300)، 1332-1320، 1342-1332 و (1357-1342 يعني دوره هاي پهلوي اول و دوم مورد توجه قرار گرفت. مرجع مقايسه تحقيق نيز سازمان هاي نظامي آمريکا تعيين گرديد.
هر چه از دوره هاي قبل به دوره هاي جديد انتخابي نزديک مي شويم، بعد رسمي شدن تمايزپذيري، توسعه و گسترش زيادي پيدا کرده است. در واقع، «تقسيم کار» شامل زير مجموعه هاي متعدد سازماني، رسته ها و مقررات سازماني و همچنين علايم و نشان هاي نظامي، «نحوه ارتقاي سازماني» با ظهور سيستم هاي مدرن پرسنلي (تحصيلات، آموزش، تجربه کاري) و «سيستم تشويق- تنبيه» با پايدارشدن قوانين و مقررات خاص جزايي، همين طور، «آموزش ها» و «کارکردها» تا حد زيادي با هم نزديک شده و همگام پيش رفته اند. ميزان و سطح کلي آموزش ها، گذر از آموزش هاي عمومي به آموزش هاي تخصصي را منعکس ساخته است. به تناسب تمايزپذيري در کارکردها و نوع ماموريت ها، آموزش ها و دوره هاي تخصصي نيز، گسترش زيادي يافته است.
شبيه همين فرايند در سازمان هاي نظامي ايالات متحده نيز وجود داشت. اما نوع ارتباط نهاد سياسي با سازمان هاي نظامي و ساختار سياسي- اجتماعي آن جا که بر عدم تمرکز دلالت دارد، سازمان هاي نظامي را علاوه بر رسمي شدن، به سمت حرفه اي شدن نيز سوق داد. اما در ايران، نهاد سياسي با سيستم متمرکز خود، اجازه حرفه اي شدن را به سازمان هاي نظامي نداد و از اين رو سازمان هاي نظامي ايران، در فرايند تمايزپذيري، عمدتا در رسمي شدن باقي ماندند. ويژگي مهم حرفه اي شدن، استقلال نسبي در تصميم گيري بود که بر خلاف سازمان هاي نظامي آمريکا، هرگز در سازمان هاي نظامي ايران، امکان بروز نيافت.

 نسخه قابل چاپ

طي چند سال اخير شاهد هستيم برخي از افرادي که در مقطع کارشناسي ارشد و دکتراي جامعه شناسي پذيرفته شده و به تحصيل مي پردازند، رشته تحصيلي اوليه آن ها جامعه شناسي نبوده است. کنجکاوي در اين مورد از آن جهت حايز اهميت است که شناخت ما را نسبت به وضعيت جامعه شناسي ايران و مسايل جاري آن افزايش مي دهد. هدف اصلي اين مقاله واکاوي برخي از ابعاد اين موضوع است. به اين منظور نويسنده درصدد پاسخ گويي به پرسش هاي زير است:
افرادي که رشته قبلي خود را تغيير داده و جامعه شناسي را انتخاب کرده اند از رشته قبلي خود چه ارزيابي دارند؟ اين افراد چگونه به جامعه شناسي گرايش پيدا کرده اند و در حال حاضر در ارتباط با جامعه شناسي داراي چه نوع ارزيابي ها و سوي گيري هايي هستند؟
اطلاعات اين پژوهش در چارچوب روش پيمايشي، با تکيه بر يک رويکرد اکتشافي و براساس مصاحبه با 125 نفر از دانشجويان و دانش آموختگان مقطع کارشناسي ارشد و دکتراي جامعه شناسي و پژوهش اجتماعي دانشگاه هاي دولتي در سال 1387 گردآوري شده است. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد از يک سو ناکارآمد بودن معيارهاي تصميم گيري در هنگام انتخاب رشته تحصيلي اوليه، و ارزيابي انتقادي از رشته قبل، و از طرف ديگر شکل گيري انتظارات مثبت از تحصيل در رشته جامعه شناسي که برخاسته از شرايط ساختاري جامعه ايران و تحولات اجتماعي- سياسي مرتبط با آن است در اين فرايند نقش قابل ملاحظه اي داشته است.

 نسخه قابل چاپ

داده هاي مورد بررسي در علوم اجتماعي و خصوصا در جامعه شناسي اغلب داراي ساخت سلسله مراتبي هستند. در طول دو دهه گذشته، تلاش زيادي از سوي محققان به منظور ايجاد روش هاي آماري مناسب براي تحليل اين نوع داده ها صورت گرفته است. در نتيجه اين تلاش ها، هم اكنون مجموعه مهمي از مدل ها، كه مدل هاي خطي سلسله مراتبي ناميده مي شود، همراه با برنامه هاي كاميپوتري پديدار گرديده است. ما در اين بررسي، با توجه به كارهاي صورت گرفته، اهميت تحليل چندسطحي را در تحقيقات اجتماعي نشان خواهيم داد. همچنين ويژگي هاي اين متد را خاطر نشان خواهيم ساخت. علاوه بر اين، در اين بررسي منطق مدل هاي خطي سلسله مراتبي مورد بحث قرار خواهد گرفت. ما به بعضي از تحقيقاتي كه مدل چندسطحي را به كار گرفته اند اشاره مي كنيم و به تحليل فرضيه هاي مورد آزمون، ساختار داده هاي سلسله مراتبي و منبع داده هاي چند سطحي آن ها مي پردازيم. در پايان نيز به مشكلاتي خواهيم پرداخت كه اين نوع مدل ها با آن مواجه هستند.

 نسخه قابل چاپ

توجه به منافع جمعي و جمع گرايي از ضرورت هاي بنيادي هر جامعه اي است. در اين پژوهش تلاش بر اين بوده است تا متغيرهاي تاثيرگذار بر جمع گرايي يا همكاري در دوراهي اجتماعي شناسايي شود. چهارچوب نظري پژوهش تئوري متاخر انتخاب عقلاني است كه در تحليل خود از رفتار انسان غير از محاسبات سود و زيان مادي، تمايلات ديگرخواهانه و رفتار منصفانه را نيز مورد توجه قرار مي دهد. بر مبناي فرضيه هاي تحقيق، متغيرهاي تعهد عام، خويشتن داري، دينداري، تمايل به همكاري، باور به زيان هاي عدم همكاري، اعتماد به همكاري ديگران، رضايت از زندگي، دريافت پيام هاي متقاعد كننده و تجربه واكنش منفي ديگران بر جمع گرايي موثر است. رفتار جمع گرايانه مورد بررسي، توقف عابران در برابر چراغ قرمز است. نمونه تحقيق شامل 300 نفر از عابراني است كه از سه تقاطع پرازدحام در جنوب، مركز و شمال تهران قصد عبور از چراغ قرمز داشته اند. بر پايه تحليل يافته هاي تحقيق، رابطه همه متغيرها – به جز رضايت از زندگي و تجربه واكنش منفي ديگران – با متغير وابسته تاييد مي شود. در تحليل رگرسيون به شيوه گام به گام نيز متغيرهاي «دريافت پيام هاي متقاعد كننده»، «خويشتن داري» و «تعهد عام» وارد معادله شدند و در مجموع حدود 17 درصد از تغييرات متغير وابسته را تبيين كردند. به منظور افزايش همكاري در موقعيت هاي دوراهي اجتماعي چند راه حل ارايه مي شود: 1. تقويت ديگرخواهي و تعهد جمعي، 2. آموزش درباره زيان هاي عدم همكاري و فوايد همكاري، 3. كم هزينه كردن همكاري و پر هزينه كردن عدم همكاري و 4. تقويت نظارت رسمي و غير رسمي.

 نسخه قابل چاپ

اينترنت رسانه اي جديد با ماهيتي متفاوت از رسانه هاي پيش از خود است و در عين حال تقريبا همه آن رسانه ها را در خود دارد. اينترنت با خود تغييرات اجتماعي به همراه مي آورد و اين تغييرات بيش از همه در ميان جوانان که بيشترين تعداد کاربران اينترنت را تشکيل مي دهند، رخ مي دهد. اينترنت در فاصله سال هاي 1380 تا 1385 در ايران رشدي حدود 2500 درصد داشته است. اين وضعيت امکان ايجاد يک نسل را در ايران مطرح مي کند، نسلي که در سال هاي نوجواني با تکنولوژي هاي نوين ارتباطي آشنا شده و در حال حاضر به سمت سنين ميانسالي حرکت مي کند.
در اين مقاله خواهيم ديد که جوانان ايراني از قابليت هاي ارتباطي اينترنت به طرز موثري بهره گرفته اند. گروه هاي اجتماعي مختلف بنا به ويژگي هاي خاص جامعه ايران، اينترنت را مکان خوبي براي خودابرازي و ايجاد ارتباط يافته اند. زنان ايراني براي دستيابي به اهداف اجتماعي و گروهي خود پابه پاي مردان و گاهي پيش از آن ها از امکانات اينترنت استفاده کرده اند. اينترنت در ايران امکان نوع خاصي از هنجارشکني را پديد آورده که امکان برخورد با آن به روش هاي سنتي وجود ندارد. اينترنت در سال هاي اخير به عنوان رسانه اي براي تاثيرگذاري مذهبي و ترويج مذهب در ميان جوانان ايران مورد استفاده قرار گرفته است. اين پژوهش با يک رويکرد فراتحليلي و مطالعه اسنادي نشان مي دهد که اينترنت باعث ايجاد يک پژوهش با يک رويکرد فراتحليلي و مطالعه اسنادي نشان مي دهد که اينترنت باعث ايجاد يک نسل در ايران شده است. در ادامه ويژگي هاي اين نسل ايراني برشمرده شده است.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله ابتدا نظريه سكولاريزاسيون پيتر برگر تشريح مي شود كه مدعي است مدرنيزاسيون جوامع معاصر لزوما به افول دين مي كشد و سپس نظريه سكولارزدايي وي به ميان مي آيد كه تجدد نظري كامل در آراي اوليه وي بوده و بر آن است كه جهان معاصر عمدتا به اندازه گذشته جهاني مذهبي است، هرچند به دليل تكثرگرايي اعتقادات راسخ تا حدي سست گشته است. آموزش علم (تحصيلات عالي) نيز به منزله ديدگاهي سكولار درباره جهان مي تواند منجر به سكولاريزاسيون افراد شود. سپس با استنتاج فرضيه هاي آزمون پذير به بررسي اعتبار تجربي آراي برگر در مورد ايران پرداخته مي شود.

 نسخه قابل چاپ

انديشه تحقيقات گسترده و پهنانگر که تمام کشورهاي جهان را زير پوشش خود قرار دهد، همواره براي تحليل گران و پژوهش گران علوم اجتماعي هدفي جالب توجه و گيرا بوده است. دليل اصلي آن اين است که چون دانشمندان و نظريه پردازان در جامعه شناسي کلان، گزاره هاي تئوريکي شان را در سطح کل جوامع مطرح نموده اند، بررسي و آزمون اعتبار اين نوع گزاره ها نيز در همين سطح ممکن و انجام پذير خواهد بود و الزام روشي ايجاب مي کند که پژوهش گر، خود را تنها محدود به بررسي چند جامعه خاصي نکند که براي مدعاي نظري اش حمايت تجربي فراهم مي نمايد. وارسي و آزمون مناسب اين نوع قضاياي عام تئوريک اقتضا دارد که وي کليه جوامعي (يا حداقل نمونه اي معرف يا کافي از آنها) را که مشمول اين گزاره تئوريکي مي شوند مورد بررسي قرار دهد.

 نسخه قابل چاپ

سنت نظري وابستگي/ نظام جهاني متکي به تفکيک ميان کشورهاي مرکز (مادر) و پيرامون (اقمار) در جهان است. اين سنت نظري مدعي است که نظام جهاني سرمايه داري با انتقال منابع عمده کشورهاي کمتر توسعه يافته جهان سوم به کشورهاي توسعه يافته مرکز، مانع توسعه مستقل و ملي آنان شده و از اين طريق پيراموني شدن آن ها را در درون نظام تقسيم کار بين المللي تقويت مي نمايد. به عبارت ديگر، کشورهاي توسعه يافته مرکز، مازاد اقتصادي کشورهاي پيرامون را تملک مي کنند و آن را براي توسعه هر چه بيشتر خويش، اختصاص مي دهند. کشورهاي پيراموني نيز به دليل دسترسي نداشتن به مازاد خود، توسعه نيافته باقي مي مانند. يکي از نتايج سياسي يک چنين ساختاري عبارت است از تفاوت هاي قابل توجه مشاهده شده در سطوح کشمکش سياسي شورشي در ميان کشورهاي توسعه يافته مرکز با کشورهاي توسعه نيافته پيراموني. در پژوهش حاضر، استدلال هاي اصلي تئوري هاي وابستگي/ نظام جهاني در تبيين کشمکش سياسي شورشي در قالب فرضيات تحقيق استخراج و به صورت مدلي تئوريک تدوين گرديد. سپس، با مقابله اين مدل تئوريک با داده هاي مربوط به 95 کشور پيراموني در يک دوره بلندمدت زماني (بيست سال)، ميزان انطباق و تناظر پيش بيني هاي نظري تئوري هاي مزبور با شواهد بين کشوري مورد ارزيابي و داوري تجربي قرار گرفت.
در مجموع، يافته هاي اين پژوهش بين کشوري نتوانست براي ديدگاه نظري وابستگي/ نظام جهاني تاييد تجربي فراهم آورد. به بيان ديگر، هيچ يک از فرضيات منطقا استخراج شده از سنت نظري وابستگي/ نظام جهاني در تبيين کشمکش سياسي شورشي نتوانستند از اين آزمون تجربي سربلند بيرون بيايند.

 نسخه قابل چاپ

بررسي حاضر به بازسازي معنايي پيامدهاي نوسازي از رويكرد تفسيرگرايي اجتماعي مي پردازد. رويكرد تفسيرگرايي اجتماعي با تاكيد بر بينش سازه گرايانه اجتماعي بر اين باور است كه كنشگران اجتماعي نقش اصلي در ساخت و بازسازي زندگي اجتماعي خود ايفا كرده و به گونه اي بازانديشانه و آگاهانه در برابر محيط و تغييرات آن عمل مي كنند. اين رويكرد، برخلاف رويكرد پوزيتيويستي، كه بر اصالت محيط، نظم و قاعده مندي در واقعيات اجتماعي و ثبات ماهيت انسان تاكيد دارد، به اصالت انسان، سياليت و بر ساخته شدن مداوم واقعيات اجتماعي و نيز انعطاف پذيري ماهيت انسان معتقد است. در اين مقاله با به كارگيري اين رويكرد سعي شده است به درك و تفسير پيامدهاي نوسازي در قالب مطالعه موردي اورامانات كردستان از منظر ساكنان آن سامان پرداخته شود.
اورامان تحت منطقه اي است روستايي و كوهستاني كه در جنوب غربي شهرستان مريوان واقع شده است. ساكنان اين منطقه عمدتا به فعاليت هاي دامداري، باغداري و كشاورزي محدود مي پردازند. با اين وجود در طي چند سال اخير، تغيير و تحولاتي مانند پيدايش فعاليت هاي اقتصادي جديد، تكنولوژي و امكانات مدرن، آموزش و بهداشت نوين و ديگر عناصر نوين منطقه پديد آمده اند كه بر ساختار اجتماعي اين جامعه تاثير گذاشته اند. لذا درك و تفسير مردم از شرايط، فرآيند و پيامدهاي اين تغييرات از اهميت به سزايي برخوردار است.
روش شناسي پژوهش حاضر، كيفي است و از روش مردم نگاري براي انجام دادن عمليات تحقيق و انجام دادن كليه مراحل كار ميداني استفاده شده است. جهت تجزيه و تحليل اطلاعات و ارايه نظريه نهايي از روش نظريه زمينه اي استفاده شده است.
هدف عمده اين مطالعه عبارت است از بررسي درك، تفسير و ارزيابي پيامدهاي نوسازي آن طور كه توسط مردم تحت مطالعه تجربه مي شوند، در اين مطالعه پيامدهاي نوسازي در ابعاد اقتصادي، قشربندي اجتماعي، آموزش مدرن، بهداشت مدرن، اعتقادات، تكنولوژي، ارتباطات و حمل و نقل،‌ زبان، خويشاوندي و تعاملات اجتماعي مورد بررسي قرار گرفتند. بعد از انجام دادن عمليات كدگذاري باز، محوري و گزينشي، براي هر يك از ابعاد فوق يك مقوله هسته و مدل زمينه اي - پارادايمي ارايه شده مقولات هسته عبارت بودند از: ارتقاي معيشتي، رهايي، توانمندساز / فشارآور، افزايش اميد به زندگي، بقاي اصول، رفاه آفرين / چالش برانگيز، تسهيل بخشي، چالش زباني، ميل به بازگشت و تضعيف شبكه ها. مقوله هسته نهايي در اين مطالعه درك نوسازي به مثابه ساختار بخش و ساختارشكن است. بر اساس اين مقوله، مردم اورامان پيامدهاي نوسازي را به مثابه ساختاربخش و ساختارشكن دريافته اند كه در آن نوسازي از يك طرف ساختارهاي جديدي به جامعه آنان بخشيده است اما همزمان بسياري از ساختارهاي سنتي آنان را نيز دچار افول كرده است. مقوله هسته مذكور در قالب يك مدل زمينه اي - پارادايمي شامل شرايط، تعاملات (استراتژي ها) و پيامدها ارايه شده است.

 نسخه قابل چاپ