بانک مقالات علوم اجتماعی

در اين پژوهش، مقاله هاي منتشر شده توسط اعضاي هيات علمي دانشگاه هاي علوم پزشکي تبريز و شيراز در مجله هاي داخل کشور (فارسي و لاتين) بين سالهاي 1378-1374 مورد مطالعه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با استفاده از روش کتابسنجي انجام شده است و اهداف اصلي آن شناسايي عمده ترين منابع استفاده شده، تعيين نيم عمر علمي نشريات ادواري، تهيه فهرست رتبه بندي شده مجلات، ميزان همکاري علمي بين پژوهشگران علوم پزشکي و شناسايي بخشها و گروههاي فعال دو دانشگاه علوم پزشکي تبريز و شيراز مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

هدف از انجام اين تحقيق بررسي ميزان تاثير منابع الکترونيکي اطلاعات مانند منابع اينترنتي و ديسکهاي فشرده نوري بر فعاليت هاي پژوهشي اعضاي هيأت علمي مي باشد. جامعه مورد بررسي اعضاي هيات علمي دو دانشگاه شيراز و دانشگاه علوم پزشکي شيراز مي باشد. فرضيه تحقيق وجود تفاوت معني دار ميان ميزان فعاليت هاي پژوهشي کاربران و غير کاربران است. براي انجام اين کار اقدام به تشکيل گروه تجربي و گروه گواه گرديد. ابزار سنجش پرسشنامه است. داده هاي گردآوري شده با استفاده از آمار توصيفي و تحليلي و نرم افزار SPSS مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج نشان داد که تاثير منابع الکترونيکي بر کيفيت پژوهش ها بيش از کميت آنها بوده است. ميان ميزان فعاليت هاي پژوهشي کاربران و غيرکاربران نيز تفاوت معني داري وجود دارد. نتيجه کلي اين تحقيق نشان داد که اعضاي هيأت علمي که از نظر پژوهشي فعالترند از نظر اطلاعاتي نيز فعالتر مي باشند.

 نسخه قابل چاپ

تحقيق حاضر روند مجموعه سازي در کتابخانه هاي عمومي استان خوزستان را با تأکيد بر نظرات مراجعين بررسي مي نمايد. براي انجام اين تحقيق، پژوهشگران پرسشنامه اي تهيه کردند و پس از تعيين پايايي و اعتبار آن، تعداد 1400 نسخه از آن در ارديبهشت ماه 1379، به 28 کتابخانه از ميان 85 کتابخانه عمومي موجود در استان خوزستان که به طور تصادفي انتخاب شدند. فرستادند، 660 پرسشنامه را مراجعين تکميل کردند و برگرداندند که در تحليل نهايي، تعداد 504 پرسشنامه که به طور کامل پر شده بودند (36 درصد) مورد استفاده قرار گرفت.
در تجزيه و تحليل نهايي داده ها معلوم شد که مجموعه سازي در کتابخانه هاي استان خوزستان بر اساس نيازهاي مراجعين صورت نمي گيرد و مراجعين از روند فعلي مجموعه سازي رضايت ندارند. مواد کتابخانه اي، براي کتابخانه هاي عمومي سراسر کشور عملاً به نيازهاي مراجعه کنندگان و نظرات آنان بي توجهي نشان مي دهد. اين موضوع جايگاه کتابداران را به حد نگهبانان کتاب تنزل داده است و در نتيجه، کتابخانه هاي عمومي از اهداف و وظايف واقعي خويش دور مانده اند و بيشتر نقش کتابخانه هاي آموزشگاهي و آن هم در حد تأمين مکاني براي مطالعه دانش آموزان را ايفا مي کنند.
در پايان مشکلات کتابخانه هاي عمومي خوزستان، راه حل ها و پيشنهادهايي براي تحقيقات آينده ارايه شده است.

 نسخه قابل چاپ

پيوند علم و مذهب، يکي از اساسي ترين موضوعاتي است که مشوق اصلي پياژه در پرداختن به علم، در معناي کلي و گسترده آن، بوده است. شور و شوق اين مباحث از يکسو و عدم يافتن پاسخي مناسب در فلسفه و علم تحصيلي از سوي ديگر، او را برانگيخت تا به کنکاش و ارايه طرح نو دست زند. مقاله حاضر، تلاشي است جهت دسترسي به سير تحول و شکل گيري نظريه پياژه در پيوند دادن علم و مذهب، حاصل تحول و تکامل چنين پيوندي از نظر پياژه، ادراک و اصول به مراتب ارزش متعالي و تقرب به نفس متعاليه است. در انتهاي مقاله، به بررسي پاره اي از اشکالات و کاستي ها در اين زمينه پرداخته خواهد شد.

 نسخه قابل چاپ

اين فراتحليل دربرگيرنده 50 مقاله فارسي موجود درباره هويت ملي در ايران است، که در کتاب شناسي هويت اجتماعي چاپ 1388 ذکر شده اند. براي انجام اين فراتحليل با بينش تلفيقي، فرمي جامع تهيه شد. به واسطه اين فرم تمام اطلاعات هر مقاله در ارتباط با 22 متغير تعريف شده، استخراج و با روش هاي کمي و کيفي تحليل و بر اساس آن گزارش فراتحليل مشتمل بر يک مقدمه و 8 بخش تنظيم شد. نتايج به دست آمده نشان مي دهد که بيشتر مقاله ها جنبه تبييني دارند. ولي در 90 درصد آن ها مرور منابع و متون يا صورت نگرفته و يا بسيار سطحي است. پارادايم هاي غالب بر اين مقاله ها جنبه تقليل گرايانه دارند. روش هاي مورد استفاده بيشتر کيفي ساده و غير منتظم اند. در تعريف هويت ملي به وجود عناصر مشترک و آگاهي افراد از اين عناصر و احساس تعهد در برابر آن ها اشاره شده است. يافته هاي توصيفي برخي از مقاله ها ناظر به اصيل، قديم و ذاتي بودن هويت ايراني - اسلامي است. ولي در بيشتر آثار هويت ملي در ايران پديده اي نوظهور است که همزمان با آشنايي ايرانيان با مدرنيته، گسترش جهاني شدن و تشکيل دولت مدرن در ايران شکل گرفته است. امروز اين هويت ملي دچار بحران شده و در حال تحول است. در تبيين اين بحران و تحول هويت ملي در ايران هر دسته از مقاله ها روي عواملي خاص تاکيد داشته اند که عمدتا جنبه تقليل گرايانه دارد. مقاله ها با وجود نقاط ضعفي چون توصيفي بودن، تقليل گرايي نظري و روشي از نقاط قوتي هم برخوردارند که اهم آن ها توجه به ابعاد تاريخي، فرهنگي، ديني، اجتماعي و به ويژه سياسي هويت ملي، تشريح وضعيت گذشته، حال و سعي در تبيين فرايند تحول آن در ايران مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

ناپايداري توسعه جوامع بشري در دو قرن اخير و پيامدهاي زيان بار آن، که تابعي از متغيرهاي جمعيت، سرانه و الگوي مصرف مي باشد، رهيافت توسعه پايدار را به عنوان مهمترين موضوع دهه آخر قرن بيستم، مطرح مي سازد. پايداري شهري نيز به عنوان شاخه اي مهم در اين مفهوم، پديده اي با ابعاد گسترده و پيچيده است که در رشد و تکوين شهرها عوامل اقتصادي، اجتماعي، جمعيتي را مورد توجه قرار مي دهد. با گسترش مفهوم توسعه پايدار در سطح بين المللي، دانشمندان مدل هاي کمي و کيفي فراواني براي اندازه گيري توسعه پايدار جوامع و شهرها ارايه نمودند. يکي از مدل هاي کمي مهم، روش جاي پاي بوم شناختياست. اين پژوهش در پي اين است تا تاثير عوامل اجتماعي- اقتصادي و جمعيتي را بر اجزا جاي پاي بوم شناختي مورد ارزيابي قرار دهد. جامعه آماري اين مطالعه 250 نفر از ساکنان شهر بوشهر هستند كه با استفاده از تحليل رگرسيوني به بررسي داده ها پرداخته شده است. نتايج به دست آمده نشان مي دهد که پارامترهاي متغير مستقل، حدود 84% بر اجزا EF در شهر بوشهر تاثير دارند.

 نسخه قابل چاپ

اساس مقاله حاضر بررسي نظري ساختار طبقه متوسط (با تاکيد بر طبقه متوسط جديد) در ايران است، و به لحاظ روش شناسي از نوع مطالعه تحليلي مي باشد که براي جمع آوري اطلاعات از روش اسنادي استفاده شده است. چارچوب نظري انتخابي براي تحليل طبقه، بر اساس نظريات ماکس وبر و آنتوني گيدنز مي باشد. زيرا در نظريات اين دو صاحبنظر از سه ملاك ثروت، منزلت و قدرت (موقعيت اقتصادي، اجتماعي در کنار توانمندي و تخصص) براي تمييز دادن طبقات و اقشار اجتماعي استفاده شده است و از آنجايي كه عمدتا طبقه متوسط (جديد) را گروه بوروكرات ها تشكيل مي دهند، هرچند بعضي از اين افراد از لحاظ اقتصادي و درآمدي ضعيف هستند، ولي در مجموع، اين افراد از نظر تحصيلات و تخصص در سطح بالايي مي باشند و به همين جهت در طبقه متوسط قرار مي گيرند. اما مفهوم طبقه متوسط جديد در ايران حاصل ارتباط با غرب است و مراحل صنعتي و بطئي را مانند جوامع غربي نگذرانده است، تا مفهوم طبقه متوسط بدان معنا كه در غرب است، باشد. يعني طبقه متوسط حاصل نوسازي و مدرنيزاسيون است كه از جوامع غربي وارد كشور شده و اين طبقه از جنبش مشروطه به اين طرف رشد داشته است. در مجموع طبقه متوسط جديد با محوريت روشنفكري شکل گرفته است، چون گفتمان روشنفكران، گفتمان دموكراسي است.

 نسخه قابل چاپ

موضوع اين مقاله ارزيابي مشارکتي مديريت فاجعه در روستاهاي زلزله زده بم (مطالعه موردي روستاي درب باغ از توابع دهستان خواجه عسگر بخش مرکزي شهرستان بم) مي باشد و هدف آن ارزيابي مشارکتي روستاييان از نحوه مديريت جامعه محلي درسوانح طبيعي و چگونگي عملکرد مديريت دولتي و غيردولتي بحران است. در ارزيابي مشاركتي جامعه جلب مشارکت روستاييان در ارايه نقطه نظرات و راه کارهاي پيشنهادي براي بازسازي مناطق زلزله زده از اصول مهم مطالعه به شمار مي آيد. در اين مطالعه براي آنكه چارچوب عمليات ميداني مشاركتي سانحه بر اساس مفاهيم كلي مديريت فاجعه طراحي شود، نخست بر اساس مباني نظري موجود مديريت فاجعه به مراحل مختلف آمادگي (تخفيف فاجعه) و مراحل امداد، ترميم و بازسازي (پاسخ به فاجعه) تقسيم شد و سپس در هر يك از مراحل نقش مردم محلي و چگونگي مديريت فاجعه توسط آنان در تمام مراحل سازماندهي، هماهنگي و برنامه ريزي مورد بررسي قرار گرفت. سپس براي عملياتي كردن پژوهش طي جلسات متعدد با گروه تسهيل گران، ابتدا اهداف عمده در اختيار آنها قرار گرفت و از آنها خواسته شد با توجه به چارچوب اهداف پژوهش، مباحث اصلي، سوالات مربوط و تكنيك هاي مناسب براي پاسخ به سوالات را طي مباحثات گروهي خود مشخص سازند. برنامه ميداني اين مطالعه طي يازده روز نشست مشارکتي با تسهيل گران و سپس اهالي روستاي درب باغ شکل گرفت. نتايج تحليل جامعه محلي از چگونگي مديريت فاجعه و ارزيابي آن ها از عملکرد نهادهاي درگير در حادثه زلزله در اين روستا از موضوعات اين مقاله مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

از آن جايي که اهميت نقش مشارکت نهادينه شده در روند توسعه، دموکراسي و مشروعيت بخشي حکومت ها در کاهش يا افزايش ضريب امنيت ملي موثر است، اعتماد مردم به حکومت باعث افزايش مشارکت و قوام حکومت، ايجاد توسعه و افزايش ضريب امنيت ملي مي شود. از ديدگاه اسلامي، نقش آفريني مردم صرفا در مشروعيت بخشي خلاصه نمي شود، بلکه مردم در عينيت بخشي و کارآمدي حکومت نقش اساسي دارند. لذا پژوهش حاضر تحت عنوان "بررسي رابطه بيگانگي سياسي، اجتماعي با مشارکت سياسي - اجتماعي دانشجويان سال هاي 87-86 در مقطع کارشناسي و ارشد" براي رسيدن به اهدافي همچون: 1) سنجش ميزان بيگانگي سياسي، اجتماعي و مشارکت سياسي - اجتماعي 2) شناخت نوع همبستگي ميان متغيرهاي بيگانگي سياسي - اجتماعي و مشاركت سياسي - اجتماعي 3) شناخت نوع رابطه متغيرهايي نظير سن، جنس، مذهب، قوميت، تاهل، مقطع تحصيلي، درآمد و نوع دانشگاه با بيگانگي سياسي - اجتماعي و مشاركت سياسي - اجتماعي. پرسش هاي اين پژوهش عبارتند از: 1) ميزان بيگانگي سياسي – اجتماعي و ميزان مشارکت سياسي - اجتماعي در جامعه مورد پژوهش چقدر است؟ 2) آيا همبستگي بين متغيرهاي بيگانگي و مشارکت برقرار است؟ 3) آيا رابطه اي بين سن، جنس، مذهب، قوميت و... با بيگانگي و مشارکت وجود دارد؟
براي دست يابي به پاسخ هايي جهت پرسش هاي مذکور، فرضيه هايي براي آزمون همبستگي بين متغيرهاي بيگانگي و مشارکت و آزمون رابطه بين متغيرهاي فردي با بيگانگي و مشارکت تهيه و تنظيم شد.
نتايج تحقيق نشان دهنده آن است که مولفه هاي بيگانگي سياسي و اجتماعي در ارتقا يا کاهش مشارکت سياسي و اجتماعي موثرند، و در صورت عدم مشارکت سياسي و اجتماعي به دليل ظهور بيگانگي سياسي و اجتماعي در جامعه، امنيت ملي کشور دچار آسيب مي شود. لذا مقامات تصميم گيرنده براي تدوين استراتژي سياسي، اجتماعي کشور مي توانند از نتايج اين تحقيق استفاده نمايند.

 نسخه قابل چاپ

نظريه رشد شناختي ويگوتسكي كه به نظريه اجتماعي- فرهنگي رشد شهرت دارد، يكي از نظريه هاي سازنده گرايي است كه بر تاثير قابل توجه كنش متقابل ميان يادگيرنده و محيط اجتماعي اش در رشد شناختي تاكيد مي نمايد. از سوي ديگر روش يادگيرنده محوري كه نظريه ويگوتسكي زيربناي تئوري آن را تشكيل مي دهد، مهمترين نوع آموزش مبتني بر نظريه هاي سازنده گرايي شناخته مي شود.
در اين مقاله پس از مرور نظريه سازنده گرايي و روش آموزشي يادگيرنده محور، روش کنوني انجام کارورزي مددکاري اجتماعي در ايران به صورت اجمالي مرور شده است. سپس مدلي براي آموزش دانشجويان مددكاري اجتماعي در محيط کارورزي با تاكيد بر جنبه هاي كاربردي نظريه ويگوتسكي و روش يادگيرنده محور ارايه شده است. در اين مدل چگونگي بكارگيري يادگيري مبتني بر مساله، خودسامان گري، شاگردي شناختي و سنجش تكويني- عملكردي در كارورزي مددكاري اجتماعي تبيين شده است.
مدل پيشنهادي با مبنا قرار دادن الگوي عمومي آموزشي گيج و برلاينر (1988) فرايند آموزش- يادگيري مددكاران اجتماعي را تشريح مي كند. سنجش آغازين (تعيين ويژگي هاي ورودي يادگيرندگان و گزينش و تدوين هدف هاي آموزشي)، تعيين روشها و فنون آموزشي، انتخاب منابع و مواد آموزشي، تعيين فعاليت ها و تكاليف يادگيري و تعيين روشها و فنون سنجش و ارزشيابي مهمترين مواردي هستند كه در مدل به آنها پرداخته شده است.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

از «كيفيت‌ زندگي‌« با توجه‌ به‌ جنبه هاي مختلف آن، تعاريف متنوعي ارايه شده است و نهادها و سازمان هاي ملي و بين المللي، اقدام به شاخص سازي و سنجش آن در دو دهه اخير كرده اند. در ارزيابي كيفيت زندگي، دو رويكرد عمده اسكانديناويايي (تاكيد بر شرايط عيني زندگي) و آمريكايي (تاكيد بر شرايط ذهني زندگي) مطرح است كه امروزه در بسياري از تحقيقات، به صورت توام در نظر گرفته مي شود.
دانشگاه تورنتو با ايجاد واحد تحقيق در اين خصوص، از سال 1994 فعاليت وسيعي را آغاز كرده و روش هاي مختلفي را براي ارزيابي كيفيت زندگي به كار گرفته است كه اغلب آنها متمركز بر «سلامت» و ابعاد آن بوده است. موسسه «مرسر» نيز به عنوان يكي از نهادهاي معتبر مطالعاتي بين المللي، در جديدترين بررسي خود در سال 2006، وضعيت كيفيت زندگي در 215 شهر بزرگ دنيا را رتبه بندي كرده است كه شهر تهران در رتبه 177 قرار دارد. در خصوص عوامل مرتبط با كيفيت زندگي نيز تحقيقات مختلفي انجام گرفته است كه با توجه به موضوع مقاله حاضر، مي توان به بررسي هاي «لين» و «ميلور» اشاره كرد كه نشان دهنده وجود ارتباط بين ابعاد مختلف كيفيت زندگي با سرمايه اجتماعي است. بر همين اساس الگوي نظري در قالب يك فرضيه اصلي (رابطه كيفيت زندگي و سرمايه اجتماعي) و چهار فرضيه فرعي (رابطه سرمايه اجتماعي با ابعاد سلامت جسماني، رواني، روابط اجتماعي و سلامت محيطي) طراحي شده كه پس از آزمون فرضيه ها برروي سرپرستان خانوارهاي تهراني به روش نمونه گيري چند مرحله اي در تابستان 1386، ارتباط بين سرمايه اجتماعي و كيفيت زندگي و ابعاد چهارگانه آن مورد تاييد قرار گرفت. در تحليل رگرسيون از تاثير ميزان سرمايه اجتماعي بر كيفيت زندگي نيز، ميزان تاثيرگزاري بر سلامت جسماني در كمترين حد و سلامت روابط اجتماعي در بيشترين حد بوده است كه در نهايت مويد نظريه «لين»، ديدگاه ميلور و همكاران و همچنين گزارش هاي سازمان بهداشت جهاني مبني بر تاثير سرمايه اجتماعي بر ابعادي از سلامت اجتماعي و رضايت از زندگي به عنوان بخش هايي از كيفيت زندگي مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

به منظور بررسي علل سوء مصرف و وابستگي به مواد مخدر در مجروحان جنگي، نمونه اي به حجم 380 نفر از مجروحان جنگي با درصدها و انواع مختلف مجروحيت ها به روش تصادفي طبقه اي انتخاب شد و پرسشنامه 39 سوالي علل سوء مصرف و وابستگي به مواد که 5 حوزه علل فردي، اجتماعي، اقتصادي، آموزشي – فرهنگي، خانوادگي و قانوني را اندازه مي گيرد بر روي آنها اجرا شد. به منظور تعيين علل از آزمون مربع کاي و آزمون علامت استفاده شد، تجزيه و تحليل اطلاعات نشان داد عوامل فردي، اقتصادي و آموزشي – فرهنگي از عوامل اعتياد مجروحان جنگي است، ولي عوامل اجتماعي، خانوادگي و حقوقي نقش کمتري در اعتياد و وابستگي به مواد مخدر دارند. نتايج تحقيق بر روش هاي پيشگيرانه به منظور جلوگيري از ابتلا مجروحان جنگي به سوء مصرف و وابستگي به مواد تاکيد دارد.

 نسخه قابل چاپ

با برآمدن جنبش دوم خرداد در ايران و رهبري اين جنبش توسط روشن فکران ديني، مخالفان جنبش دايما روشن فکران ديني را متهم به عدم التزام ديني مي نمودند. التزام به دين، همان مفهوم رايج در مطالعات جامعه شناسي دين است که اصطلاحا به آن ميزان دينداري گفته مي شود و روشن فکري ديني نيز حداقل يک نوع تلقي از دين يا نوعي قرائت رايج ديني محسوب مي شود. که نوعي تجدد گرايي ديني است.
اين مقاله در صدد است تا در سطح وسيع تر و کلي تر، رابطه انواع قرائت هاي ديني - و نه يک قرائت خاص- را با ميزان دينداري و ابعاد مختلف آن به صورت تجربي مورد بررسي قرار دهد. براي سنجش ميزان دينداري از مدل گلاک و استارک و براي سنجش انواع قرائت هاي ديني از مدل ويليام شپرد - که منطبق با کشورهاي اسلامي و ايران است، استفاده شده است.
جمعيت نمونه پژوهش را تعداد 707 نفر از دانشجويان دختر و پسر دانشگاه هاي دولتي تهران تشکيل مي دهند که داده هاي آن از طريق پرسشنامه در بهمن و اسفند ماه 1386 گردآوري شده است. يافته هاي اين پژوهش نشانگر آن است که نوع دينداري (قرائت ديني) دانشجويان با ميزان دينداري آنها رابطه معني داري در سطح 99% اطمينان، دارد. به اين معنا که با افزايش يا کاهش ميزان دينداري دانشجويان، نوع دينداري آنها نيز متفاوت مي شود. از حيث ابعاد دينداري نيز مشاهده مي شود که در ابعاد اعتقادي و تجربه ديني و پيامد ديني و مناسک، تفاوت عمده ميان سکولارها و انواع ديگر دينداران است به تعبير ديگر ساير دينداران از حيث ابعاد پيش گفته تفاوت معني داري در التزام به دين ندارند.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله، پژوهشگر درصدد يافتن پاسخ اين پرسش است که چگونه خبرگزاري اينترپرس سرويس به عنوان يک خبرگزاري براي کشورهاي جهان سوم، توانسته سلطه خبري خبرگزاري هاي بزرگ کشورهاي غربي را تعديل کرده و به صورت يک رقيب جدي در برابر آنها ظاهر شود؟
در اين مقاله، از روش اسنادي – کتابخانه اي سود برده شده است.
نتايج نشان مي دهد که خبرگزاري اينترپرس سرويس به عنوان يک خبرگزاري مهم جهان سومي، توانسته نقش عمده اي، در جريان بين المللي اخبار و گفتمان غالب بر اين جريان، ايفا کند. به عبارتي اين خبرگزاري با استفاده از امکانات موجود، و با بهره گيري از مفاهيم بنيادي و شيوه روزنامه نگاري توسعه اي - انتقادي و با اتخاذ خط مشي مستقل خبري، نابرابري و عدم تعادل اطلاعات بين المللي را به طور جدي، به چالش کشانده است. در واقع، امروز، اينترپرس سرويس در دنياي اخبار و اطلاعات بين المللي، به زبان و صدايي تبديل شده که بيانگر آرزوها، آرمان ها، ايده ها، خواست ها، مطالبات و تلاش هاي کشورهاي جهان سوم است.

 نسخه قابل چاپ