بانک مقالات علوم اجتماعی

در مقاله حاضر پس از ارايه تعاريفي از روايت و ويژگي هاي تحليل روايتي، دلايل رواج و اهميت آن به عنوان يک روش شناسي و نيز تکنيکي براي مطالعه، مقايسه و تجزيه و تحليل، مورد بحث و بررسي قرار مي دهيم. در ادامه پس از تشريح خصوصيات زبانشناختي و ساختاري تحليل روايتي کاربرد آن در داده هاي متني (داستان) و نيز شفاهي (به ويژه مصاحبه هاي شرح حال نگارانه) نشان داده مي شود و امتيازات و محدوديت هاي آن مورد نقد و ارزيابي قرار خواهد گرفت.

 نسخه قابل چاپ

هدف اين مقاله شناخت جامعه شناسانه مسجد با تکيه بر شناخت گفتمان هاي مسجد در ايران دوره معاصر است. سوال اصلي ما اين است که چگونه مي توان مسجد را در بستر جامعه مدرن شناخت؟ براي اين منظور به کمک تحليل گفتمان هاي مسجد، اين نهاد را در بستر اجتماعي، فرهنگي و تاريخي آن قرار مي دهيم. از اين منظر ما نگرش بيروني ديني به مسجد داريم و درصدد بررسي مسجد از منظر معارف اسلامي نيستيم. منظور از گفتمان هاي مسجد نيز مباحث، نظريات و تلقي هاي مختلف از مسجد است. اين گفتمان ها در هر دوره و شرايط تاريخي متناسب شرايط خاص هر دوره شکل گرفته اند؛ و در آرا و آثار محققان، روحانيان، نويسندگان، رسانه هاي گروهي و مطبوعات منعکس شده است.
در اين مطالعه چهار گفتمان شامل گفتمان سنتي، گفتمان سکولار، گفتمان ايدئولوژيک - انقلابي، و گفتمان ايدئولوژيک - انتقادي به مثابه گفتمان هاي غالب مسجد در ايران معرفي و ويژگي هاي هر کدام جداگانه تحليل مي شوند. سپس با تاکيد و تمرکز بر گفتمان ايدئولوژيک انتقادي که مبتني بر تحقيقات جامعه شناختي است ضمن ارايه نمونه هايي از اين تحقيقات، مسايل کنوني مساجد در ايران شناسايي و بررسي شده اند. بخش پاياني، فصل مجموعه رهيافت هاي روش شناختي براي مطالعه مسجد است.

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله سعي داريم تا وضعيت دينداري دانشجويان دانشگاه ها در مقايسه با غير دانشجويان را نشان دهيم. آن چه موجب توجه به اين موضوع شده، تاکيدي است که در تحقيقات اجتماعي بر رابطه بين مدرنيته و سکولاريسم وجود دارد. هر چند تاکنون پيتر برگر از نقد نظرش در مورد دست يابي به سکولاريسم به عنوان نتيجه مدرنيته دست کشيده است، هنوز اين داعيه وجود دارد که افراد با تحصيلات بالاتر در مقايسه با افراد داراي تحصيلات کمتر، افراد در دانشگاه در مقايسه با افراد خارج از دانشگاه، نسبت به ارزش ها و رفتارهاي ديني بي اعتنا هستند. سعي شده است تا ضمن استفاده از چارچوب مفهومي برگر، و توجه به ابعاد دينداري (بعد اعتقادي، رفتاري در سطح رسمي و غير رسمي و نگرشي) با روش پيمايش به بررسي وضعيت دينداري اين دو گروه پرداخته شود. نتايج به دست آمده تاييد کننده نظر برگر دوم است. به عبارت ديگر، نتايج نشان دهنده دينداري دانشجويان و افراد غير دانشجو با اختلاف کم است. با اين وجود، همه افراد از الگوي واحدي در دينداري پيروي نمي کنند. بدين لحاظ است که به کارگيري اصطلاح «دينداري چند وجهي» براي بيان وضعيت دينداري اين دو گروه در تهران از اعتبار بيشتري برخوردار است.

 نسخه قابل چاپ

هدف از اين تحقيق، بررسي رابطه مشارکت سياسي زنان با سرمايه اجتماعي آنان است. سرمايه اجتماعي، موقعيت ها و روابط موجود در گروه بندي ها و شبکه هاي اجتماعي است. در اين مطالعه، از نظريه تضاد فرهنگي پير بورديو به عنوان چارچوب نظري براي تبيين ابعاد سرمايه اجتماعي استفاده شده است. روش تحقيق ما در جمع آوري و تجزيه و تحليل داده ها، روش پيمايش مي باشد. اين مطالعه بر روي 398 نفر از زنان هجده سال به بالاي ساکن در شهر شيراز صورت گرفته است؛ اين افراد به دو گروه شاغل و خانه دار تقسيم مي شوند. براي جمع آوري اطلاعات، از تکنيک پرسشنامه استفاده شده است که اعتبار آن، به روش صوري، و پايايي آن، به کمک آماره آلفاي کرونباخ سنجيده شده است. با تقسيم سرمايه اجتماعي به چهار بعد، به همراه در نظر گرفتن دو وجه از مشارکت سياسي يعني نگرش نسبت به مشارکت و شيوه مشارکت، مشاهده مي شود که همبستگي هاي معناداري ميان ابعاد سرمايه اجتماعي و ميزان مشارکت سياسي پاسخ گويان وجود دارد. با توجه به يافته هاي موجود لزوم فراهم آوردن بستر مناسب براي زنان جهت گسترش شبکه هاي روابط اجتماعي و تقويت پيوندهاي ارتباطي مبتني بر صميميت و علاقه خصوصا در خانواده ضروري به نظر مي رسد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: سلامت از جمله شاخص هاي ملي است كه متاثر از متغيرهاي كلان اقتصادي مي باشد و هر يك از متغيرهاي اقتصاد كلان به نوعي بر آن تاثير مي گذارند. در اين مقاله ضمن مروري بر مباحث نظري درباره ارتباط متغيرهاي اقتصاد كلان با سلامت، رابطه متغيرهاي مزبور را بر دو شاخص سلامت، شامل اميد به زندگي در بدو تولد و نرخ مرگ و مير كودكان زير پنج سال آزمون مي كنيم.
روش: در اين پژوهش از روش اقتصادسنجي و الگوي VECM استفاده مي شود.
يافته ها: متغيرهاي بيكاري، تورم، موازنه پرداخت ها و ضريب جيني، رابطه معكوس معني داري با سلامت داشته اند و متغيرهاي مخارج سلامت و مخارج دولتي، اثر مثبت و معني داري بر برونداد بخش سلامت به جاي گذاشته اند.
نتايج: سلامت، مستقل از متغيرهاي اقتصاد كلان نمي باشد و هر يك از متغيرهاي كلان به نوعي بر آن تاثير مي گذارد؛ لذا مقتضي است كه نگاه برنامه ريزان اقتصادي در كشور به گونه اي باشد كه برنامه هاي سلامت و بهداشت و رفاه عمومي كشور، هماهنگ با ساير سياست گذاري هاي بخش اقتصاد كلان صورت گيرد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: خدمات بهداشتي درماني و توزيع بهينه آن ها نقش مهمي در توسعه هماهنگ مناطق دارند، اين پژوهش به دنبال نحوه توزيع فضايي شاخص هاي بهداشتي درماني و سطح بندي شهرستان هاي ايران مي باشد.
روش: روش تحقيق به صورت «كمي» مي باشد كه براي تحليل داده ها از روش «تحليل ثانويه» استفاده شده است. مدل هاي مورد استفاده در اين پژوهش، تحليل خوشه اي و مك گراناهان مي باشند.
يافته ها: اختلافات زيادي بين شهرستان هاي ايران از نظر ميزان برخورداري از شاخص هاي بهداشتي و درماني وجود دارد.
نتايج: شهرستان تهران بسيار برخوردار، تعداد معدودي از شهرستان هاي بزرگ به صورت برخوردار و تا حدودي برخوردار، ساير شهرستان ها كه حدود 90 درصد از آن ها را شامل مي شوند به صورت محروم مي باشند.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: افزايش رعايت حقوق بيمار، از اهداف مهم فعاليت هاي گروه درماني به شمار مي آيد كه در ارتقاي سلامتي بيمار نقش به سزايي خواهد داشت. در اين ميان پزشكان نقش بسيار مهمي در ارائه خدمات بهتر به بيمار دارند. اكثر پزشكان خود را در جايگاهي تصور مي كنند كه مجاز به تعيين سرنوشت براي بيماران هستند و در برخي موارد نيز رفتاري پدرانه با بيماران خود دارند و اگرچه از نظر عقلايي بيمار را فردي بالغ دانسته و او را مجاز به تصميم گيري در مورد خود مي دانند، ولي عملا آن چه را كه خود صلاح مي دانند، درباره آن ها اجرا مي كنند. بر اين اساس در اين مقاله به دنبال پاسخ گويي به اين مساله هستيم كه رعايت حقوق بيمار و ارائه بهتر خدمات درماني تابع چه عواملي است؟ و با چه راه كارهايي مي توان به افزايش رعايت حقوق بيمار دست يافت؟
روش: در اين مقاله در يك مطالعه كيفي، ابتدا اطلاعات لازم با استفاده از منابع موجود در كتابخانه ها و سايت هاي مربوطه جمع آوري شده و سپس سوالاتي براي مصاحبه طراحي شد. به اين منظور 40 مصاحبه با 20 نفر بيمار و 10 نفر همراه بيمار و 10 نفر پزشك در بيمارستان شريعت رضوي تهران صورت گرفته است كه در طي آن مشاركت كنندگان تجربيات خود را با توجه به موضوع مطروحه نقل كرده اند. تمام مصاحبه ها ضبط و پياده شده است و تجزيه و تحليل مصاحبه ها هم زمان با پياده كردن متن و با استفاده از «آناليز درون مايه اي» انجام گرفته است.
يافته ها: درونمايه هاي پديدار شده در اين بررسي مربوط به افزايش رعايت حقوق بيمار از ديد بيماران و همراهان آنان شامل: مشاركت بيمار در تصميم گيري ها، اختصاص دادن وقت كافي براي شنيدن صحبت هاي بيمار، دريافت حمايت رواني، اهميت به نظر بيمار، دادن اطلاعات كافي به بيمار، رضايت از انجام درمان، مسووليت پزشك در قبال بيمار ، حق پرسش كردن بيمار و شنيدن جواب منطقي از سوي پزشك، ارتباط نزديك بيمار و پزشك، حق معاينه و برخورد مناسب از سوي پزشك مي باشد. همچنين موانع رعايت حقوق بيمار از ديد پزشكان شامل: پايين بودن فرهنگ عامه، ازدحام بيماران، كمبود تجهيزات و امكانات بيمارستاني ، فضاي كوچك و قديمي بيمارستان ، كمبود نيروي كار و زمان، سخت تر بودن دسترسي بيمار به پزشك، رويه هاي نادرست درمان در مراكز خصوصي، مقررات بيمارستان و ساعات كار اضافي پزشك مي باشد.
نتايج: بيمارستان مورد مطالعه وابسته به سازمان تامين اجتماعي است. به طور كلي حقوق بيمار در اين بيمارستان در سطح ضعيف رعايت مي شود كه از يك سو به دليل پايين بودن فرهنگ عامه و عدم آگاهي بيماران از حقوق خود با توجه به مفاد منشور حقوق بيمار مي باشد، كه نيازمند برنامه ريزي دقيق در خصوص آموزش مي باشند و از سوي ديگر كمبود تجهيزات و امكانات بيمارستاني و نيروي كار با توجه به ازدحام بيماران و همچنين مقررات بيمارستان و رويه هاي نادرست درمان در مراكز خصوصي به عنوان مانعي در جهت افزايش رعايت حقوق بيمار مي باشد. توجه به اين ديدگاه مي تواند دست اندركاران و مسوولين را در ايجاد شرايط بهتر با توجه نيازها و فرهنگ بيماران در جهت افزايش رعايت حقوق بيمار ياري دهد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: پژوهش حاضر، با هدف بررسي جامعه شناختي رابطه حمايت اجتماعي با سلامت روان و نيز شناسايي ارتباط بين جنسيت، طبقه اجتماعي، و دين داري با ميزان حمايت اجتماعي به انجام رسيده است.
روش: روش تحقيق، پيمايش و ابزار گردآوري اطلاعات، پرسش نامه خوداجرا بوده است. با استفاده از شيوه نمونه گيري تصادفي طبقه اي متناسب، از بين تمامي دانشجويان دانشگاه مازندران درمقطع كارشناسي، تعداد 400 نفر به عنوان نمونه آماري انتخاب شدند. به منظور سنجش سلامت روان و حمايت اجتماعي، به ترتيب از آزمون هاي SCL-25 و زيمت استفاده گرديده است.
يافته ها: بر اساس نتايج تحقيق، سلامت روان دانشجويان پسر بهتر از دختران بوده و رابطه مستقيم و معناداري بين ميزان حمايت اجتماعي و سلامت روان مشاهده شده است. اين در حالي است كه بين سلامت روان با ميزان دين داري و طبقه اجتماعي رابطه معناداري مشاهده نشده است. علاوه بر اين، دانشجويان دختر، دانشجويان متعلق به طبقات اجتماعي بالاتر، و دانشجويان دين دارتر، حمايت اجتماعي بالاتري را ادراك و گزارش كرده بودند. نتايج تحليل رگرسيون چندمتغيره نيز نشان داد كه حمايت اجتماعي و جنسيت اثرات مستقيمي بر سلامت روان داشته اند، در حالي كه طبقه اجتماعي و دين داري از طريق افزايش ميزان حمايت اجتماعي ادراك شده، اثرات غيرمستقيمي بر سلامت روان دانشجويان گذاشته اند.
نتايج: ضروري است تا سياست گذاران حوزه سلامت روان، با تمركز بر شيوه هاي ارتقا حمايت اجتماعي و باورهاي ديني، توجه ويژه اي به بهداشت روان در بين زنان و افراد طبقات پايين تر اجتماعي نمايند.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: پژوهش حاضر به مقايسه نقش گرايش هاي مذهبي و سبك هاي مقابله با استرس در پيش بيني سلامت عمومي (اختلال در عمل كرد اجتماعي، علايم بدني، افسردگي و اضطراب) مادران داراي كودك ناتواني ذهني با مادران داراي كودك عادي مي پردازد.
روش: در پژوهش حاضر سعي شده است كه همبستگي بين متغيرهاي مورد مطالعه بررسي و مقايسه شود. به همين منظور 124 مادر داراي كودك داراي ناتواني ذهني و 124 مادر داراي كودك عادي به صورت نمونه گيري خوشه اي انتخاب و با يكديگر همتا شدند. ابزارهاي مورد استفاده عبارت بودند از: مقياس مذهب گرايي اسلامي، شيوه هاي مقابله با استرس و سلامت عمومي.
يافته ها: يافته هاي پژوهش بيان گر آن بود كه مادران داراي كودك ناتوان ذهني نسبت به مادران داراي كودك عادي از اختلال در عمل كرد اجتماعي، علايم بدني، افسردگي و اضطراب بيش تري برخوردارند. مذهب گرايي نقش بسيار عمده اي در يافتن معنا و در نتيجه افزايش سلامت عمومي مادران كودك داراي ناتواني ذهني دارد. سبك مقابله ارزيابي مثبت در مادران داراي كودك ناتواني ذهني نسبت به مادران داراي كودك عادي نقش بيش تري در افزايش عمل كرد اجتماعي و سلامت عمومي دارد.
نتايج: يكي از موثرترين شيوه هاي ارتقا عمل كرد جسماني، رواني و اجتماعي مادران داراي كودك ناتواني ذهني و كمك به آن ها در پذيرش كودك ناتوان خود و يافتن معنا در زندگي، ارائه آموزه هاي مذهبي به آن ها است. همچنين آموزش به مادران در پذيرش كودك ناتوان خود به عنوان منبعي براي رشد، شادكامي و نزديكي خانوادگي (سبك مقابله ارزيابي مثبت) مي تواند در ارتقا عمل كردهاي جسماني، رواني و اجتماعي آن ها نقش قابل توجهي داشته باشد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: با توجه به اهميت مهارت هاي زندگي در حل مسائل بين فردي افراد سوء مصرف كننده مواد و ارتقا سازگاري اجتماعي و بهبود سلامت روان آن ها، هدف پژوهش ساخت ابزاري دقيق و مناسب جهت سنجش مهارت هاي زندگي افراد وابسته به مواد بود.
روش: روش اين پژوهش با توجه به اهداف آن توصيفي مي باشد، جامعه آماري كليه افراد وابسته به مواد كشور است. نمونه پژوهش تعداد 350 نفر به صورت نمونه گيري خوشه اي تصادفي از شهرهاي تهران، همدان، قم، مشهد، بروجرد، خمين، اصفهان، يزد، كرمان، شيراز، اهواز، آبادان و هرمزگان انتخاب شد. ابزار پژوهش پرسشنامه مهارتهاي زندگي با توجه به تعاريف اين سازه، فهرستها، طبقه بنديها، پرسشنامه هاي موجود و پژوهشهاي پيشين طراحي شد.
يافته ها: براي تحليل داده هاي پژوهش از نمودار اسكري، ضريب همبستگي پيرسون، آزمون هاي كرويت بارتلت، كفايت نمونه برداري (KMO)، تحليل عاملي با چرخش واريماكس، آلفاي كرونباخ استفاده شد. نتيجه تحليل عاملي با استفاده از روش واريماكس و بر اساس آزمون اسكري بيان گر وجود شش عامل (مهارت حل مساله، مديريت احساسات و هيجانات، مهارت ارتباطي، خودمراقبتي، مهارت ابراز وجود و خودآگاهي) در آزمون مهارت هاي زندگي بود، كه در مجموع بيش از 48.67 درصد از واريانس كل آزمون را تبيين كردند. ضريب آلفاي كرونباخ براي كل آزمون (0.92) و خرده مقياس هاي؛ مهارت حل مساله (0.93) مديريت احساسات و هيجانات (0.90) مهارت ارتباطي (0.89) خودمراقبتي (0.91) مهارت ابراز وجود (0.87) خودآگاهي (0.90) به دست آمد.
نتايج: بنابراين مي توان گفت پرسش نامه سنجش مهارت هاي زندگي ابزاري معتبر، با روايي بالا براي كاربرد در پژوهش هاي آموزشي، روان شناختي و فعاليت هاي باليني است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: سرشماري هاي جمعيتي از جمله منابع بسيار غني در شناخت ويژگي هاي جمعيتي هستند كه كاربرد وسيعي در برنامه ريزي ها و سياست گذاري هاي اجتماعي، اقتصادي، جمعيتي و فرهنگي دارد. يكي از مسائل مهم در جمعيت شناسي، بررسي چگونگي تركيب خانوارهاي كشور و تحليل روند تغييرات آن طي زمان مي باشد. در اين مقاله به تحليل روند الگوي تركيب خانوار طي سال هاي 1385-1375 و بررسي علل تغييرات اين الگو با هدف دست يابي به برنامه ريزي هاي صحيح پرداخته شده است.
روش: تحقيق حاضر مطالعه اي توصيفي بر اساس اطلاعات سرشماري هاي 1375 و 1385 است كه به بررسي الگوي تركيب خانوارهاي كشور در سال 1385 و تحليل روند تغييرات الگوي مزبور در فاصله سال هاي 1375 و 1385 پرداخته است. همچنين با استفاده از مدل هاي لگ خطي به بررسي همبستگي بين برخي امكانات رفاهي با انوع مختلف تركيب خانوار پرداخته شده است.
يافته ها: از مهم ترين يافته هاي اين مقاله مي توان به تغيير الگوي تركيب خانوار در فاصله سال هاي 1375 و 1385 و همچنين متفاوت بودن ساختار تركيب خانوار در استان هاي كشور در سال 1385 اشاره كرد. همچنين با استفاده از مدل لگ خطي به وجود ارتباط و همبستگي بين برخي امكانات رفاهي با نوع خانوار دست يافته ايم.
نتايج: هر چند هنوز الگوي غالب تركيب خانوارهاي كشور، الگوي سرپرست، همسر و فرزندان سرپرست است، ظواهر امر نشان مي دهد كه سهم اين خانوارها از دو جهت در حال كاهش است؛ افزايش سهم خانوارهاي تك والدي و خانوارهاي يك نفره. تغييرات مذكور كه منعكس كننده افزايش نرخ طلاق و افزايش اميد به زندگي در جامعه است، تبعات متعددي را به دنبال دارد و لازم است مسوولين ذيربط، تمهيداتي را براي رفع نيازهاي جمعيت روبه رشدي كه در قالب خانوارهاي تك والدي و تك نفره زندگي مي كنند، در نظر بگيرند.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: هدف از اين مقاله مقايسه كيفيت زندگي و ابعاد جسمي، جنسي و عمل كرد اجتماعي سالمندان مقيم خانواده و سالمندان مقيم سرا شهر اصفهان است.
روش: دراين پژوهش مقطعي (توصيفي تحليلي) 160 نفر سالمند (80 نفر سالمند مقيم خانواده و 80 نفر سالمند مقيم سرا شهر اصفهان با معيارهاي ورود سن 60 سال و بالاتر و ساكن شهر اصفهان مورد مطالعه قرار گرفتند. سالمنداني كه به علل مختلف قادر به همكاري و تكميل پرسش نامه نبودند از مطالعه خارج شدند. ابزار گردآوري داده هاي اين پژوهش پرسش نامه بود. در اين مطالعه از دو پرسش نامه استفاده شد. پرسش نامه اول مربوط به مشخصات و پرسش نامه دوم مربوط به پرسش نامه كيفيت زندگي سالمندان ليپاد بود. انجام پژوهش در مراكز سراي سالمندان با مراجعه به اين مراكز و براي نمونه گيري از سالمندان مقيم خانواده با مراجعه حضوري به درب منازل، هدف از انجام مطالعه توضيح داده شد و رضايت افراد كسب گرديد.
يافته ها: ميانگين نمره كل كيفيت زندگي (0.001=p) و ميانگين نمره بعد جسماني (0.001=p)، ميانگين نمره بعد ذهني (0.048=p) و ميانگين نمره عمل كرد اجتماعي (0.006=p) سالمندان مقيم خانواده به طور معناداري از نظر آماري بيش تر از سالمندان مقيم سرا گزارش گرديد.
نتايج: در اين پژوهش كيفيت زندگي و ابعاد جسماني، ذهني و عمل كرد اجتماعي كيفيت زندگي در سالمندان مقيم خانواده بهتر از سالمندان مقيم سرا گزارش شد. سياست گذاران و ارگان هاي مربوط و مسوولين ذي ربط مي توانند از نتايج تحقيق حاضر در بهبود كيفيت زندگي و ارتقا سلامت جامعه استفاده كنند.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: يكي از نتايج شهرنشيني شتابان، افزايش مهاجرت به كانون هاي شهري و شكل گيري بحران روستاگريزي در كشور است. اين مساله مشكلات متعدد اقتصادي اجتماعي همچون كمبود زمين و مسكن، اشتغال، شكل گيري سكونت گاه هاي غيررسمي و ... را در شهرهاي مهاجرپذير به دنبال دارد.
روش: روش انجام اين پژوهش «توصيفي تحليلي» است كه با استفاده از داده هاي سرشماري نفوس و مسكن سال هاي 85 -1365 انجام شده است.
يافته ها: يافته هاي پژوهش نشان مي دهد در دو دهه مورد مطالعه، مهاجرفرستي شهرهاي ايران كاهش يافته و نسبت شهرهاي مهاجرپذير افزايش قابل توجهي پيدا كرده است.
نتايج: در دو دهه اخير شهرهاي طالخونچه، خراجو، كومله، راين، عسگران، جوپار، جيرنده، نافج، جوشقان و كامو، نوخندان و دهاقانبه به دور از جريان هاي مهاجرتي بوده، 171 شهر با مهاجرپذيري شديد، 702 شهر با مهاجرپذيري ضعيف، 16 شهر با مهاجرفرستي شديد و 112 شهر كشور با مهاجرفرستي ضعيف مواجه بوده اند.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: در اين پژوهش عوامل كششي و رانشي جامعه ايران از طريق مقايسه اين عوامل در جوامع پيشرفته صنعتي و از نگاه جوانان دبيرستاني شهر تهران مورد مطالعه قرار گرفته است. انگيزه هاي كششي و رانشي در هر جامعه، در اساس فرآيندى پيچيده و وابسته به عوامل متعدد فرهنگى، شغلى، اقتصادى، آموزشى، علمى، سياسى و ايدئولوژيكى است. اين عوامل دست به دست هم مى دهند و باعث مى شوند تا فرد از تاريخ و جغرافياى خاصى كه تمامى هويت فرهنگى و اجتماعى او را تشكيل مى دهد، جدا شود و به جايى ديگر پناه ببرد، اين مساله، تنها فرار مغزها به صورت فيزيكى آن نيست، مساله اصلى، شكل گيرى انديشه فرار و گرايش باطنى به رفتن و مهاجرت از وطن است كه هزينه هاى اقتصادى، سياسى و فرهنگى گرانى را بر كشور هاي مهاجر فرست از جمله كشور ما تحميل مى كند.
روش: به منظور اين مطالعه، دانش آموزان پيش دانشگاهي شهر تهران به عنوان جامعه آماري در نظر گرفته شده اند. اين تحقيق با روش ميداني و تعيين حجم نمونه 800 نفر و به گونه تصادفي به انجام رسيده و ابزار گردآوري اطلاعات آن پرسش نامه بوده كه پايايي آن با اجراي اجراي مقدماتي طرح و محاسبه با استفاده از ضريب آلفاي كرونباخ برابر با %86 درجه اثبات گشته است.
يافته ها: با توجه به يافته هاى اين پژوهش مى توان عوامل كششي و رانشي دو محيط مبدا و مقصد كه به ماندن يا رفتن منجر مى شوند را به عنوان زيرمجموعه هاى چهار عامل تحصيل و پژوهش، رفاه، زمينه هاي فرهنگي اجتماعى و سياسي مديريتي طبقه بندى كرد.
نتايج: نتيجه تحقيق ديدگاه مثبت آنان نسبت به عوامل كششي جوامع پيشرفته را نشان مي دهد و نمايان گر آن است كه ميان ميزان سطح مادي زندگي، معدل درسي، جنسيت، استفاده از ابزارهاي ارتباطي با گرايش به زندگي در كشورهاي پيش رفته صنعتي ارتباط وجود دارد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: در اين مطالعه ساختار تقاضاي پنج گروه اصلي كالا و خدمات مصرفي كشور شامل مواد خوراكي و آشاميدني، پوشاك و كفش، مسكن، بهداشت و درمان و خدمات آموزشي، فرهنگي و تفريحي بررسي شده است.
روش: بر اساس الگوي تقاضاي سيستمي و تابع تقاضاي ايده آل (AIDS) ساختار تقاضاي اين 5 گروه كالا طي دوره زماني 85-1344محاسبه و كشش هاي تقاضا (كشش هاي درآمدي، قيمتي و خودقيمتي) برآورد شده است.
يافته ها: كشش هاي درآمدي براي همه گروه كالاها و خدمات مثبت و به جز خدمات آموزشي براي ساير كالاها برابر يك يا بزرگتر از يك بوده است. كشش هاي قيمتي تقاضا براي همه كالاها مطابق انتظار منفي بوده است و در بين پنج گروه كالا، مواد خوراكي و بهداشت به ترتيب با كشش قيمتي برابر -1.15 و -2.02 جزو كالاهاي با كشش بوده و بيش ترين كشش قيمتي را دارند.
نتايج: كشش هاي متقاطع تقاضا نشان داد كه مواد خوراكي رابطه جانشيني با بهداشت و خدمات آموزشي تفريحي و با مسكن و پوشاك رابطه مكملي دارد.

 نسخه قابل چاپ