بانک مقالات علوم اجتماعی

مقاله حاضر مشارکت و اشتغال زنان در ايران را بررسي مي کند و نشان مي دهد که به رغم دستاوردهاي زنان در زمينه هاي تحصيلي و اجتماعي طي سه سال گذشته، وضعيت آنان در بازار کار بهبود نيافته است. نرخ مشارکت زنان پايين است، نرخ بي کاريشان طي سال هاي اخير افزايش يافته است، و گزينه هاي شغلي آنان همچنان محدود باقي مانده است. همچنين، تلاش هاي زنان تحصيل کرده در بازار کار با توفيق درخوري همراه نبوده است. طي سال هاي نخست پس از انقلاب و دوران جنگ، نرخ مشارکت و اشتغال زنان دچار کاهش چشم گيري شد. سياست گذاري عمومي تا حدي موجبات اين کاهش را فراهم آورد، هر چند که عوامل ديگري نيز دخيل بودند. مقاله به بررسي ويژگي هاي جنسيتي تحولات اخير بازار کار در ايران مي پردازد. به اين منظور، داده هاي آخرين سرشماري ايران تحليل مي شود، در اطلاعات تکميلي سال هاي اخير غور مي شود، و مسايل نهادي و ساختاري مرتبط با اشتغال و مشارکت زنان به بحث گذاشته مي شود. افزون بر اين، پيشنهادهايي براي تمهيدات آتي ارايه مي شود .

 نسخه قابل چاپ

در اين مقاله با بهره گيري از دو ره يافت عمده فمينيستي و رهيافت خشونت خانوادگي تاثير عوامل اجتماعي، اقتصادي و روان شناختي بر خشونت مردان عليه زنان در خانواده هاي تهراني بررسي مي شود؛ پديده اي که در دهه هاي اخير به عنوان يک مساله اجتماعي مهم در جامعه ما مطرح شده است.
در اين تحقيق مساله اصلي اين است که چه عامل يا عواملي در بروز رفتارهاي خشونت آميز مردان عليه زنان در خانواده هاي تهراني موثرند و چه راهکارهايي را مي توان براي کاهش اين امر ارايه کرد.
اين مطالعه به شيوه پيمايشي بر روي 320 خانوار و طراحي دو نوع پرسشنامه جداگانه براي مردان و زنان و با استفاده از روش هاي آماري چون رگرسيون چند متغيري و تحليل مسير صورت گرفته است.
يافته هاي تحقيق حاضر نشان ميدهد در کنار برخي از متغيرهاي زمينه اي چون سن، تعداد فرزندان و ... از بين تمام متغيرهاي مستقل، چهار متغير (رضايت اجتماعي، اسنادهاي منفي و عزت نفس و پايگاه اقتصادي و اجتماعي)، رابطه مستقيمي با خشونت کلي (فيزيکي و عاطفي) دارد و ساير متغيرها (اعتقاد به ايدئولوژي پدرسالاري، گرايش به پذيرش همسر آزاري، نگرش به نقش اجتماعي زنان، جامعه پذيري خشن) رابطه غير مستقيمي را با خشونت کلي نشان مي دهند.

 نسخه قابل چاپ

وسعت و ماهيت سوء مصرف مواد و اعتياد در زنان کشورمان کم تر شناخته شده است، به همين علت به نيازهاي آنان در برنامه ريزي هاي مربوط به اعتياد توجه نمي شود. اين مطالعه جهت جمع آوري و تجزيه و تحليل اطلاعات مربوط به شيوع مصرف مواد و اعتياد و الگوهاي مربوط به اعتياد در زنان ايران انجام شده است. بدين منظور تلاش شد نتايج منتشر شده تحقيقات و گزارش هايي که حاوي اطلاعاتي در مورد مصرف مواد واعتياد در زنان بودند، جمع آوري و مورد بررسي قرار گيرند.
نتايج اين مطالعه مروري حاکي از بهبود وضعيت توليد و انتشار اطلاعات در سال هاي اخير مي باشد. گرچه به صورت غير دقيق، ولي مي توان جمعيت زنان معتاد به مواد اپيوييدي را در کشور بين 100 تا  150هزار نفر تخمين زد. ميزان مصرف هرويين در معتادان زن در حدي نگران کننده و تعداد زنان مصرف کننده تزريقي مواد در کشور بين 4 تا 9 هزار نفر تخمين زده مي شود. به نظر مي رسد مصرف حشيش در جمعيت عمومي زنان بالغ کشور شايع نباشد، ولي در گروه هايي از زنان شيوع بيش تري دارد. مصرف حشيش و الکل در دختران دانشجو نادر به نظر نمي رسد .
پيش بيني منابع مداوم توليد اطلاعات صحيح، به ويژه به تفکيک جنسيت، جهت حساس تر کردن مسوولين پيش گيري و درمان اعتياد جهت پيش بيني برنامه هاي اختصاصي براي زنان پيشنهاد مي شود.

 نسخه قابل چاپ

خشونت عليه زنان به عنوان پديده اي تاريخي و جهان شمول توسط سازمان جهاني بهداشت از اولويت هاي بهداشتي جهان محسوب شده است که عوارض قابل توجهي را بر سلامت جسمي و رواني زنان ايجاد مي کند . هدف از انجام اين مطالعه شناخت برخي ويژگي هاي فردي قربانيان همسرآزاري و مردان همسرآزار مي باشد. روش اين مطالعه از نوع توصيفي و Cross-Sectional بوده و ابزار گردآوري داده ها پرسش نامه به همراه مصاحبه است. در بررسي يافته ها سهم قابل توجهي از افراد مراجعه کننده در دامنه سني 20-39سال قرار داشته اند و قريب به 85.8 درصد از قربانيان در 24 سالگي و يا کم تر ازدواج کرده اند. 70 درصد ازقربانيان تحصيلات ديپلم و کم تر و 40.9 درصد نيز تحصيلاتي بالاتر از همسرانشان داشته اند. 28 درصد قربانيان شاغل بودند.
ازطرفي 24درصد از افراد فرزند داشته و در مجموع حداقل 297 کودک شاهد همسرآزاري جسمي پدر عليه مادر خود در خانه بوده اند . درخصوص نحوه انتخاب همسر، 65.8 درصد در انتخاب همسر کاملا آزاد بوده اند . 83.6 درصد قربانيان همسر خود را در خارج از شبکه خويشاوندي برگزيده اند و تنها 5.5 درصد جامعه نمونه با نخستين تجربه خشونت به دستگاه هاي قضايي - انتظامي مراجعه کرده اند. 36 درصد از قربانيان پس از شکايت دوباره به خانه همسر بازگشته اند که 75 درصد آنان فرزند دارند. عمده ترين آسيب هاي جسمي قربانيان کبودي و کوفتگي و شديدترين آن سقط جنين است که در پنج مراجعه کننده وجود داشته است. به نظر مي رسد فقدان اطلاعات درباره حقوق قانوني زنان، شرم از مراجعه به مراکز قضايي-انتظامي، هزينه هاي مادي و غيرمادي پي گيري شکايات از عمده دلايل مدارا با پديده همسرآزاري مي باشد. لزوم وجود قوانين جامع تر و اطلاع رساني صحيح به جامعه، ايجاد پايگاه هاي امن جهت افراد قرباني، تشکيل واحدهاي مشاوره روان پزشکي جهت همسران قرباني، ايجاد نظام ثبت و مراقبت از خشونت هاي حاصل از همسرآزاري از جمله عواملي است که مي تواند در کنترل اين معضل اجتماعي مفيد واقع شود .

 نسخه قابل چاپ

بر اساس ارزيابي جامعه منطقه دولت آباد، مشکلات عمده اي شامل بحران بلوغ، کودکان خياباني، مسايل تربيتي بچه ها و افزايش پديده طلاق به عنوان مشکلات خاص منطقه مطرح شد و وضعيت طلاق به منظور ارايه اطلاعات به مشاوران و مقامات مسوول همچنين براي دست يابي به مهم ترين روش هاي پيش گيري وحل مهم ترين مشکلات پس از آن بررسي و انتخاب شد. در اين بررسي ضمن بهره گيري از روش مصاحبه با افراد مطلقه و تکميل پرسشنامه، تاثير متغيرهاي زمينه اي بر مدت زندگي مشترک و مشکلات پس از طلاق با استفاده از روش آزمون بقا Kaplan-Meier وتست log-rank مورد مطالعه قرار گرفت. از بين 45 زن و 24 مرد شرکت کننده در مطالعه، بيش ترين فراواني گروه سني آن ها در محدوده 26 تا 35 سال و ميانگين مدت زندگي مشترک 62 ماه (با انحراف معيار 2/68) بوده است. ميانگين سني هنگام طلاق در زنان 6/2±6/24 و در مردان 3±8/29 سال بوده است. تحليل آزمون بقا نشان داد که احتمال رخ داد طلاق پس از 100 ماه زندگي مشترک در افرادي که ازدواج تحميلي را به عنوان يک عامل مهم منجر به طلاق ذکر کرده اند حدود 99 درصد و در افرادي که اين عامل در طلاق آن ها نقشي نداشته است 22 درصد بوده است.
گروه سني افراد مطالعه شده، ميانگين سني هنگام طلاق، تعداد فرزندان زوجين، شيوه آشنايي (از بين متغيرهاي زمينه اي) و ازدواج تحميلي (از بين علل منجر به طلاق) با ميانگين مدت زندگي مشترک اتباط آماري معني داري داشته است. پس از طلاق زنان بيش تر با والدين و مردان بيش تر به تنهايي زندگي مي کردند. عدم تفاهم اخلاقي (83 درصد) اعتياد (42 درصد) و دخالت خانواده ها (33 درصد) شايع ترين عوامل منجر به طلاق بوده اند. مشکلات مالي (30 درصد) و بيماري هاي رواني (24 درصد) موارد بعدي هستند.
از بين مشکلات پس از طلاق، مشکلات تربيت فرزندان و احساس تنهايي در گروه هاي سني بالاتر شايع تر بوده است. وجود مشکلات تربيتي فرزندان با تعداد آن ها ارتباط مستقيمي داشت. شدت مشکلات در ازدواج هاي فاميلي کم تر از ساير موارد بوده است. عدم امنيت اجتماعي در زنان بارزتر و احساس افسردگي در مردان شايع تر بوده است . به نظر افراد تحت مطالعه، بهترين راه پيشگيري از طلاق، انتخاب درست همسر است و روش بعدي را مشاوره با متخصصان ذکر کرده اند.

 نسخه قابل چاپ

هدف از اجراي پژوهش حاضر بررسي عوامل مرتبط با انگيزه ازدواج در جانبازان مونث است. يافته ها نشان داد بين عزت نفس و انگيزه ازدواج رابطه مثبت و جود دارد و زنان داراي انگيزه بالاي ازدواج عزت نفس بيش تري دارند. بين مهارت هاي اجتماعي و انگيزه ازدواج نيز رابطه مثبتي مشاهده شد. جرات ورزي وانگيزه ازدواج ارتباط مثبتي داشتند. ولي بين انگيزه ازدواج و ميزان حمايت اجتماعي رابطه اي مشاهده نشد. تصور منفي از بدن و انگيزه ازدواج رابطه منفي داشتند و نشان داده شد زنان داراي انگيزه بالا براي ازدواج تصور منفي کم تري دارند. سن و انگيزه ازدواج، و نيز تحصيلات و انگيزه ازدواج رابطه اي نشان ندادند. بين وضعيت اقتصادي - اجتماعي و انگيزه ازدواج، و درصد جانبازي و انگيزه ازدواج نيز رابطه اي مشاهده نشد.

 نسخه قابل چاپ

پژوهش حاضر به بررسي همبودي (Comorbidity) افسردگي و آشفتگي هاي روان شناختي کلي با افکار خودکشي و اقدام به خودکشي در دختران شهرهاي کرمانشاه، همدان، ايلام و دره شهر اختصاص دارد. به همين منظور تعداد 2650 دانش آموز دختر به عنوان نمونه پژوهش در جامعه آماري دختران دانش آموز (65887 نفر)، نوجوان و جوان شهرهاي مذکور (که داراي بالاترين نرخ خودکشي در بين کليه شهرهاي کشور در سال 1380 بودند)، طي دو مرحله با روش هاي نمونه گيري خوشه اي دو مرحله اي و تصادفي ساده انتخاب شدند (دامنه سني 14تا 21 سال با ميانگين 27/16 و انحراف معيار 30/1). ابتدا آزمودني ها به وسيله شاخص نشانگان افسردگي-خرده مقياس خودکشي:

(Depressive Symptom Index-Suicidality Subscale (DIS-SS))

مجموعه آيتم هاي غربالگري خودکشي مرکز مطالعات شيوع شناسي افسردگي:

(The Center for Epidemiologic Studies-Depression (CED-D) Scale-Suicidality Screening Items)

و همچنين يک مجموعه محقق ساخته 4 آيتمي براي سنجش اقدام به خودکشي مورد سنجش قرار گرفتند و بر اساس نقاط برش تعيين شده گروه هاي انتحاري (داراي افکار خودکشي و سابقه اقدام به خودکشي) و غير انتحاري (بدون افکار خودکشي يا افکار کم و بدون سابقه اقدام به خودکشي) شناسايي شدند. سپس بر مبناي مقياس افسردگي از فهرست نشانگان تجديدنظر شده 90 آيتمي (Symptom Checklist-Revised-90 (SCL-90)) همبودي نشانگان افسردگي و آشفتگي هاي روان شناختي کلي با افکار و اقدام به خودکشي مورد بررسي قرار گرفت.
نتايج نشان داد که افراد انتحاري در مقايسه با افراد غيرانتحاري به طور معناداري نشانگان افسردگي بيش تري داشتند، همچنين براساس آزمون هاي همواري، توازي براي همه مقياس هاي SCL-90-R و آزمون سطوح (ميانگين ها) براي سه شاخص آشفتگي روان شناختي کلي، تفاوت نيم رخ گروه ها معنادار بود. به اين ترتيب با توجه به يافته هاي پژوهش نشانگان افسردگي و آشفتگي هاي روان شناختي کلي با افکار خودکشي و سابقه اقدام به خودکشي در افراد انتحاري همبودي داشتند.

 نسخه قابل چاپ

اين تحقيق از نوع مطالعه توصيفي مقطعي است که به بررسي فراواني اختلالات شخصيت در زنان زنداني شهرستان هاي تهران و کرج مي پردازد. بدين منظور 200 نفر از اين زنان به روش تصادفي - طبقه اي انتخاب و به وسيله دو پرسشنامه (فراهم آمده براي جمع آوري اطلاعات دموگرافيک و پرسشنامه باليني چند محوري «ميلون») ارزيابي شدند. نتايج حاصله با استفاده از نرم افزار spss و روش هاي توصيفي تجزيه و تحليل شد ميزان فراواني اختلال شخصيت درزنان زنداني 60درصد و بالاترين فراواني مقياس هاي اختلال شخصيت، از نوع اختلال شخصيت آزارطلب (5/42 درصد) بود.

 نسخه قابل چاپ

هدف از مقاله حاضر ارائه چارچوبي نظري است براي تحليل رابطه متقابل ميان دو دسته از واكنش هاي سياسي و اقتصادي معلمان به نارضايي شغلي. از اين رو بررسي تئوريك اقتصاد سياسي مطالبات اقتصادي معلمان مدنظر است. فرضيه مقاله به اين قرار است: نارضايتي شغلي معلمان موجبات شكل گيري فشار مطالبات اقتصادي مي شود،‌ فشاري كه يا معلمان را به سمت كنش فردي و جداجدا در زندگي اقتصادي روزمره شان هدايت كند؛‌ و يا به سمت اظهار نارضايي جمعي به مقامات سياست گذار در عرصه سياست مي كشاند؛ هر چه ميزان بيش تري از فشار نارضايي از طريق عرصه هاي اقتصادي نشت كند، ميزان كم تري از فشار نارضايي براي شكل گيري كنش جمعي ميان معلمان در عرصه سياست در اختيار خواهد بود و، برعكس، هر چه ميزان بيش تري از فشار نارضايتي معلمان، به عرصه سياست هدايت شود و در عين حال بر بهبود امور معيشتي شان نيز موثر واقع شود، ميزان كم تري از فشار نارضايتي از طريق كنش هاي فردي و جداجداي معلمان در عرصه هاي اقتصادي آزاد خواهد شد. بدين اعتبار، انتظار مي رود هر چه قدر فضاي سياسي براي فعاليت هاي اعتراض آميز معلمان بازتر شود، با فرض ثبات ديگر ضرورت ها، از حجم كنش هاي اقتصادي جداجداي معلمان در زندگي روزمره اقتصادي شان كاسته شود؛ كه چه بسا اين امر پيامدهاي منفي در سطح اقتصاد كلان داشته باشد.

 نسخه قابل چاپ

در سال هاي پس از جنگ، خودکشي از مهم ترين مشکلات بهداشتي منطقه ايلام بوده که توجه محققان و مسوولان بهداشتي منطقه و کشور را به خود جلب کرده است. اين پژوهش به منظور بررسي روند تغييرات اين مشکل در يک دوره هشت ساله انجام گرفته است. جامعه آماري تحقيق، کليه موارد ثبت شده خودکشي واقدام به خودکشي درسال هاي 1373 تا 1380 در استان ايلام بوده است. براي تشخيص روند و تشکيل معادله خط پيش بيني از تحليل سري هاي زماني استفاده شده است. نتايج تحقيق حاکي از وجود دو روند افزايشي متفاوت براي خودکشي و اقدام به خودکشي در سال هاي مزبور در ايلام است. ميزان اقدام به خودکشي همواره بيش از ميزان خودکشي بوده است. گرچه ميزان هاي خودکشي و اقدام به آن در زنان بيش تر از مردان بوده، ولي خودکشي مردان نيز روندي افزايشي داشته است. ميزان خودکشي در روستاييان و ميزان اقدام به خودکشي در شهرنشينان بيش تر بوده است. ميزان خودکشي و اقدام به آن در اکثر سال هاي دوره مزبور در افراد مجرد بيش تر از متاهل بوده است. همچنين ميزان هاي مزبور در دو گروه شغلي بي کار و خانه دار، گروه سني 15 تا 19 ساله و نيز در افراد بي سواد بيش تر از گروه هاي ديگر است. ميانگين سني خودکشي 67/26 و ميانگين سني اقدام به خودکشي 22/24 سال بوده است. بيش ترين ميزان خودکشي به ترتيب در ماه هاي ارديبهشت، شهريور و مرداد و بيش ترين ميران اقدام به خودکشي به ترتيب در ماه هاي مرداد، تير و خرداد بوده است. خودسوزي شايع ترين روش خودکشي، و خوردن قرص و سم شايع ترين روش اقدام به خودکشي بوده است. بيش ترين ميزان خودکشي در شهرستان هاي دره شهر و آب دانان و کم ترين آن ها در شهرستان هاي دهلران و ايلام بوده است. همچنين بيش ترين ميزان اقدام به خودکشي در شهرستان هاي ايوان و دره شهر و کم ترين آن ها در شهرستان هاي دهلران و مهران بوده است.

 نسخه قابل چاپ

اعتماد اجتماعي از جمله مفاهيمي است كه در چند دهه اخير با چشم انداز خاصي مطرح شده است؛‌ به طوري كه انديشمندان متعددي از جمله اوچي، اعتماد اجتماعي را كليد موفقيت سازماني دانسته اند و در تاييد آن اوسلانر، از آن به عنوان تسهيل گر روابط انساني ياد كرده است. در اين پژوهش كه در ميان دانشجويان تحصيلات تكميلي دانشگاه تبريز صورت گرفته است،‌ توجه اصلي پژوهش به متغيرهاي اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و سياسي مؤثر بر اعتماد اجتماعي قرار گرفته است. لذا با توجه به تحقيقات صورت گرفته درباره اين موضوع، برخي از عوامل اجتماعي (سرمايه اجتماعي، تعاملات هم كاري جويانه و ...) عوامل سياسي (عمل كرد دولت، احزاب سياسي و ...) و عوامل اقتصادي (فقر، تورم و ...) شناسايي شده اند كه بر اعتماد اجتماعي تاثير داشته اند.
براي تبيين روابط منطقي بين متغيرهاي يادشده و اعتماد اجتماعي از نظريه هاي گوناگوني استفاده شده است كه عبارت اند از نظريه تونيس (گمانشافت، گزلشافت)، وبر (كنش عقلاني)، زتومكا (مخاطره)، گيدنز (اعتماد به نظام هاي انتزاعي) و چلبي (روابط انجمني).
روش تحقيق مطرح شده در اين پژوهش پيمايشي بوده و داده هاي حاصله از 248 نفر دانشجوي تحصيلات تكميلي دانشگاه تبريز، كه نمونه آماري ما را تشكيل مي دهند،‌ گردآوري شده است. نتايج يافته ها نشان مي دهد كه ميزان اعتماد اجتماعي در بين نمونه مطالعه شده متوسط بوده است و رابطه آن با عوامل اجتماعي ـ فرهنگي، اقتصادي و سياسي با استفاده از آزمون هاي آماري از جمله پيرسون،T-Test  و آزمون آناليز واريانس، به جز در چند مورد، خطي است. در واقع چنين مي توان گفت كه بر اساس يافته هاي مطالعات پيشين و نظريات طرح شده، به جز سه متغير اعتماد به نظام هاي انتزاعي، جنس، و تحصيلات، بقيه متغيرهاي مستقل با متغير وابسته اعتماد اجتماعي،‌ رابطه خطي داشته اند.
به علاوه نتايج حاصله از مدل رگرسيوني چند متغيره تحقيق نشان مي دهد كه 76 درصد از تغييرات متغير وابسته، با متغيرهاي مستقل پژوهشي تبيين و پيش بيني مي شود. نتيجه نهايي پژوهش اين كه در تبيين اعتماد اجتماعي عوامل عمده اي دخيل است،‌ در پژوهش حاضر نيز سهم عوامل اجتماعي و فرهنگي بيشتر از ساير عوامل بوده است.

 نسخه قابل چاپ

امروزه رفاه اجتماعي را مجموعه اقدامات و تدابيري معرفي مي كنند كه براي كاستن، تخفيف و يا از بين بردن مسائل و مشكلات ناشي از رشد اقتصادي و رشد ناهماهنگ در حوزه هاي تربيتي، بهداشتي و درماني و… به كار مي رود. بخش اعظمي از اين گونه تلاش ها معطوف به حل مشكلاتي است كه بر سر راه دست يابي به عدالت اجتماعي وجود دارد. عدالت اجتماعي براساس ادبيات تحقيق به دو حوزه عدالت رويه اي و عدالت توزيعي تقسيم مي شود. معمولا در چهارچوب اين دو نوع عدالت، به ويژه عدالت توزيعي، ملاك هايي نظير انصاف، برابري، نياز و احيانا فردگرايي اقتصادي به منظور داوري در خصوص عدالت اجتماعي به كار گرفته مي شود. بر همين مبنا مدارس به عنوان ركن اصلي ارائه خدمات تعليم و تربيتي مشمول اقدامات و تدابير حوزه رفاه اجتماعي قرار مي گيرند، كه مي توانند در ابعاد آموزشي، پرورشي، اجتماعي و اقتصادي نگرش ها را به مدارس غير انتفاعي و هم چنين روي كردهاي كنوني به عدالت اجتماعي متأثر سازند. در اين مقاله براساس نمونه گيري مرحله اي، 1500 نفر از افراد جامعه (در سطح خيابان ها و كوچه ها به صورت ميداني) نگرش هاي خود را ابعاد آموزشي، پرورشي، اجتماعي و اقتصادي مدارس غير انتفاعي، و اقسام روي كردها به عدالت اجتماعي (فرد گرايي اقتصادي، انصاف، برابري و نياز) اعلام كرده اند. هدف اصلي پژوهش حاضر نيز تحليل مسير نگرش ها در باب مدارس غير انتفاعي (به عنوان متغير پيش بين) در چهار بعد ياد شده و روي كردها به عدالت اجتماعي (به عنوان متغير ملاك) در بين افراد جامعه، بوده است. ضرايب مسير و نمودارهاي مسير كه حاصل تحليل داده هاي جمع آوري شده بود، نشان داد كه صرفا در بعد نگرش اجتماعي به مدارس غير انتفاعي، با روي كرد برابري به عدالت اجتماعي،‌ هم چنين نگرش اجتماعي به مدارس غير انتفاعي و روي كرد برابري و نياز (به طور مشترك)، رابطه معكوس معنادار وجود دارد. هم چنين اين تحليل مسير نشان داد كه نگرش هاي آموزشي، پرورشي و اقتصادي در خصوص مدارس غير انتفاعي با روي كرد برابري و برابري و نياز (به صورت مشترك) به عدالت اجتماعي،‌ به طور غير مستقيم، و از طريق نگرش اجتماعي به مدارس غير انتفاعي تبيين شدني است.

 نسخه قابل چاپ

روان شناسان اجتماعي به فشارهايي كه از جانب گروه هاي نزديك، نظير خانواده و هم سالان به فرد وارد مي شود، اهميت بسيار قائلند و از طريق مقايسه نفوذ و فشار ارزش ها و هنجارهاي دو گروه خانواده و هم سالان در مطالعاتشان، نفوذ هنجارهاي غالب را نشان مي دهند. بديهي است جوان براي هم رنگ شدن با ارزش ها و هنجارهاي گروه هاي نزديك، زير فشار قرار مي گيرد. گاه هنجارها و ارزش هاي دو گروه به هم نزديك و هماهنگ است و گاه با هم در تضاد قرار دارد. ولي به هر حال هر دو گروه براي هم رنگ شدن، جوان را زير فشار قرار مي دهند.
در بررسي حاضر كه با هدف شناخت عوامل موثر در گرايش جوانان به اعتياد و ارائه راه كارهايي براي كاهش گرايش آنان به سوء مصرف مواد مخدر انجام گرفته است، پژوهش گران با عنايت كلي به نقش اعضاي خانواده و بستگان نزديك، در گرايش جوانان به اعتياد، به تأثير معاشرت با دوستان معتاد و هنجار شكن بسيار تأكيد كرده اند.
اين مطالعه توصيفي ـ‌ تحليلي از نوع مطالعات مقطعي است. از ميان جامعه آماري، مجموعاً 99 نفر از جوانان معتاد مذكر، در گروه سني زير 25 سال، با روش نمونه گيري تصادفي انتخاب شدند. به منظور مقايسه نيز 99 نفر جوان غيرمعتاد ـ كه به لحاظ متغيرهاي جنس، سن، تحصيلات، و محل سكونت، همتا شده بودند ـ به عنوان گروه مقايسه در آزمون شركت داده شدند.
براساس يافته هاي اين تحقيق، ميانگين سن معتادان بررسي شده 21.39 سال و ميانگين سني شروع مصرف مواد مخدر 16.7 سال بود. نتايج به دست آمده حاكي از آن است كه از ميان اقوام و بستگان جوانان معتاد، 60.6 درصد معتاد بودند؛ در حالي كه اين نسبت در گروه گواه 40.4 درصد برآورد شد. ضمنا در ميان جوانان معتاد بررسي شده، 12.1 درصد پدران و 11.1 درصد برادران معتاد بودند؛ اما تنها 1 درصد پدر و مادر معتاد در ميان جوانان غيرمعتاد گزارش شد.
ميانگين تعداد دوستان سيگاري، دوستان معتاد و دوستان دزد يا قاچاقچي در ميان جوانان معتاد به ترتيب 7.38، 4.31 و 2.08 برآورد شد كه در مقايسه با گروه گواه (1.54، 0.19 و 0.04) تفاوت معني داري مشاهده شد. نكته جالب اين كه 64.6 درصد معتادان اظهار كردند كه اولين بار از طرف دوستانشان مواد مخدر به آن ها عرضه شده است، و نكته مهم تر اين كه 87.9 درصد جوانان غير معتاد با هيچ دوست معتادي هم نشين نبوده و معاشرت نداشته اند، در حالي كه 89.9 درصد جوانان معتاد بيان داشتند كه داراي دوست معتاد هستند.

 نسخه قابل چاپ

مقاله حاضر ضمن مروري گذارا بر پيدايش جامعه شناسي مصايب جمعي، به معرفي کار پايه مفهومي اين شاخه کم تر آشناي جامعه شناسي پرداخته و سپس از مديريت بحران سخن به ميان آورده و کوشيده است تا نشان دهد که چگونه جامعه شناس مصايب جمعي در زمينه هاي مختلف مي تواند به ياري مديريت بحران بشتابد. در اين رابطه به ضرورت شناخت اجتماع مصيب زده و توصيف ويژگي هاي آن، تحليل جامعه شناختي متغيرهاي دخيل در زندگي اجتماعي محل حادثه، اهميت رفتارهاي جمعي در برخورد با مصايب جمعي و بالاخره رابطه رفتارهاي دست جمعي و بحران پرداخته است. کوشش مقاله آن است که نشان دهد چگونه پنداشت ها و برداشت هاي ناروا به مباحث مربوط به مصايب جمعي راه يافته است و لازم است تا مباحث علمي از پندارهاي ياد شده تفکيک شود. در فرجام ضمن مروري بر زلزله، سيل، بيماري هاي واگير دار، قحطي و بمباران هاي شهري، ادعا شده است که علي رغم آشنايي ديرپاي ايرانيان با مصايب جمعي، مديريت بحران و شناخت مساله با کاستي هاي اساسي روبه رو است. خواننده با اين پرسش تنها گذاشته شده است که چرا در جامعه اي با فهرست بي پايان مصايب جمعي، به سرعت چنين پديده هاي مخربي فراموش مي شوند و جامعه به انتظار مصيبت بعدي مي نشيند؟ علاوه آن که دليل انطباق سريع جامعه ايراني با مصائب جمعي کدام است؟

 نسخه قابل چاپ

قبلا تصور مي شد وقوع حوادث و بلاياي طبيعي در مناطق شهري آثار و پيامدهاي کم تري در مقايسه با مناطق روستايي دارد. اما امروز، با توجه به تغييرات مشخص که در ساختار و سازمان شهرها به وجود آمده، آن ها را در برابر حوادث غير مترقبه بسيار ضربه پذير کرده است. جمعيت شهرها به سرعت در حال افزايش است، تمرکز صنعتي، گسترش محله هاي فقير، تعداد زياد زنان، کودکان و افراد معلول، زمينه مساعد ايجاد بحران هاي تکنولوژيک، خطرات هسته اي، برج هاي مرتفع و بسياري عوامل ديگر، مسايلي هستند که در اين مقاله بررسي شده اند و به اين وسيله مخاطرات حاصل از آن براي زندگي شهروندان در صورت وقوع حوادث و بلاياي طبيعي مطرح شده است. نويسنده در بخش آخر مقاله با توجه به ويژگي هاي جوامع شهري، چارچوب و ابعاد مديريت بحران را قبل، همزمان و پس از وقوع حوادث مطرح کرده است.

 نسخه قابل چاپ