بانک مقالات علوم اجتماعی

طرح مساله: شاخص SST معيار مناسبي براي سنجش شدت فقر محسوب مي شود. اين شاخص شدت فقر را با در نظر گرفتن تعداد فقرا، عمق فقر و نابرابري بين فقرا اندازه گيري مي كند و به ما اجازه مي دهد كه فقر را از سه جنبه بررسي كنيم: اينكه آيا تعداد فقرا زياد است؟ آيا فقيرها فقيرتر شده اند؟ و اينكه آيا توزيع نابرابري در ميان فقرا بيشتر است؟
روش: در اين مقاله از طريق شاخص SST، شدت فقر در ايران طي سالهاي 1382 و 1383 با استفاده از داده هاي آمارگيري از طرح هزينه و درآمد خانوار مركز آمار ايران و در نظر گرفتن خط فقر مطلق 2300 كالري براي مناطق شهري و روستايي محاسبه و درصد تغيير آن طي دو سال با يكديگر مقايسه شده است. علاوه بر اين، سهم عوامل تشكيل دهنده شاخص SST در طي سالهاي 1382 و 1383 نيز مشخص شده است. به منظور تعيين اطمينان آماري از برآورد صورت گرفته، با استفاده از روش بوت استرپ، فاصله اطمينان شاخص مورد نظر محاسبه شده است.
يافته ها و نتايج: نتايج حاصل نشان مي دهد كه شدت فقر در مناطق شهري در سال 83 نسبت به سال 82، 1.7 درصد افزايش يافته و در مناطق روستايي 1.8 درصد كاهش يافته است و اين تغييرات در سطح 95 درصد اطمينان معني دار مي باشند. علاوه بر اين، شدت فقر طي اين دو سال در مناطق شهري بيش از مناطق روستايي بوده است.

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: شناسايي هويت هاي اجتماعي تلاشي است براي تحليل الگوهاي تكرارپذير، كنشها و نگرش هاي گروهي. هويت اجتماعي در جامعه شناسي بر تمايز ميان جامعه سنتي و مدرن استوار است.
در جوامع سنتي مبناي هويت اجتماعي افراد، ويژگي هاي انتسابي آنهاست. اما جوامع مدرن در اين باره عمدتا دو پاسخ متفاوت كه هر يك بر رويكردهاي نظري جداگانه اي مبتني است و به لحاظ زماني نيز تا حدي نسبت به هم تقدم و تاخر دارند، ارايه مي دهد. رويكرد اول و قديمي تر، به فعاليت مولد و جايگاه فرد در نظام توليد سازنده هويت اجتماعي توجه دارد و رويكرد دوم و جديدتر، رفتارهاي مصرفي فرد را مبناي شكل گيري هويت اجتماعي محسوب مي كند. رويكرد اول مرتبط با مفهوم طبقه اجتماعي و رويكرد دوم در مفهوم سبك زندگي خلاصه مي شود.
روش: اين مطالعه به روش دلفي بر جوانان 15 تا 29 سال طبقه متوسط شهري متمركز بوده و همكاران پژوهش از بين اساتيد دانشگاه انتخاب شده اند.
يافته ها: پژوهش حاضر منجر به ارايه 3 شاخص پايه كلي از بين شاخص هاي موجود گرديد كه به دليل قابل تطبيق بودن با واحد تحليل، تغييراتي در آنها ايجاد شد.
نتايج: هدف كاربردي اين مطالعه ارايه معيارهايي دال بر گروه بنديهاي اجتماعي جديد بر مبناي سبك زندگي در دهه اخير است كه مرزهاي هويت را ترسيم مي کند.

 نسخه قابل چاپ

طرح بحث: اين مطالعه با هدف مرور سيستماتيک پژوهش هاي مربوط به مصرف مواد در دانش آموزان ايراني انجام شده است.
روش تحقيق: اسناد مرور شده شامل مقالات منتشر شده در مجلات علمي داخلي و خارجي، پايان نامه ها، مقالات ارايه شده در کنگره ها و گزارش هاي سازماني بوده است. نتايج بر اساس شيوع مصرف مواد اپيوييدي (افيوني)، الکل، حشيش و ماري جوانا، کوکايين، مواد نيروزا، اسکتازي و LSD در طول عمر، درماه گذشته، مصرف روزانه و نسبت دانش آموزان در جمعيت معتادان ارايه شده است.
يافته ها: اين مطالعه حاکي از آن است که تمام مطالعات انجام شده مربوط به سال هاي 1379 تا 1383 بوده است. تعداد زيادي از اين مطالعات اشکالات متدولوژيک داشته است؛ معهذا الکل و پس از آن ترياک و حشيش و شايع ترين مواد مورد مصرف در دانش آموزان را تشکيل مي دهند. همچنين تعداد دانش آموزان معتاد به مواد اپيوييدي در کشور را مي توان بين شش هزار تا ده هزار نفر تخمين زد.
نتيجه: انجام مطالعات ملي در اين زمينه با متدلوژي صحيح و پيش بيني روش هاي صحيح پايش تغييرات شيوع و الگوهاي مصرف مواد در دانش آموزان به تفکيک مقاطع مختلف تحصيلي و جنسيت ضرورت دارد.

 نسخه قابل چاپ

طرح و بحث: هدف اين مطالعه شناخت ابعاد مزاجي و منشي شخصيت و متغيرهاي روان شناختي خطرزا و حفاظت کننده واسطه اي مصرف مواد مخدر در نوجوانان پسر و دستيابي به مدلي است که نوع و ميزان عوامل مذکور را با يکديگر و با مصرف مواد مخدر تبيين نمايد.
روش تحقيق: نمونه تحقيق شامل 725 نوجوانان پسر 16 تا 18 سال در سه گروه نوجواناني بوده که مواد مخدر مصرف نکردند، نوجواناني که تجربه مصرف مواد مخدر را داشتند، اما در يک سال گذشته مصرف نکرده بودند و نوجوانان مصرف کننده مواد، داده ها از طريق فرم کوتاه سياهه مزاج و منش (TCI)، چک ليست خودسنجي نوجوان (YSR)، پرسش نامه نگرش به مصرف مواد مخدر و پرسش نامه مصرف مواد مخدر جمع آوري شدند. براي مدل يابي معادله ساختاري (SEM) از نرم افزار Amos 4 استفاده شد.
يافته ها: يافته هاي تحقيق نشان مي دهد که بين گروه ها در برخي از ويژگي هاي مزاجي، منشي، مشکلات عاطفي – رفتاري و نگرشي تفاوت ها معني دار است.
نتيجه گيري: نتايج حاصل از مدل يابي معادله ساختاري حاکي از آن است که شاخص هاي اندازه گيري مولفه ها از اعتبار و پايايي قابل قبول برخوردارند. از طرفي مي توان بر اساس اين مولفه ها در سطح روان شناختي مدلي را براي تبيين مصرف مواد مخدر در نوجوانان پسر ارايه کرد.

 نسخه قابل چاپ

طرح بحث: طلاق به عنوان پديده اي که به گسست خانواده مي انجامد، بر جنبه هاي مختلف زندگي کودکان و نوجوانان تاثير مي گذارد. در پژوهش ها از زواياي مختلف به تاثيرات طلاق بر کودکان و نوجوانان پرداخته شده است. تحقيق کنوني به بررسي سلامت روان و عزت نفس کودکان خانواده هاي عادي، کودکان تحت حضانت پدر و کودکان تحت حضانت مادر پرداخته است.
روش تحقيق: جامعه آماري اين پژوهش دانش آموزان پسر مدارس راهنمايي شهرستان اسلام شهر مي باشد که در سال تحصيلي 82-83 مشغول به تحصيل مي باشند. از اين جامعه نمونه اي به حجم 90 نفر در سه گروه 30 نفره انتخاب گرديد. پسران تحت حضانت پدر، پسران تحت حضانت مادر و پسران خانواده هاي عادي که با رعايت همتاسازي انتخاب شدند.
براي جمع آوري اطلاعات از پرسش نامه عزت نفس کوير اسميت (فرم نوجوانان) و پرسش نامه سلامت عمومي (GHQ-28) استفاده شد.
يافته ها: نتايج به دست آمده نشان داد که عزت نفس و سلامت روان پسران خانواده هاي عادي بالاتر از پسران خانواده هاي طلاق (اعم از پسران تحت حضانت پدر و پسران تحت حضانت مادر) است. بين عزت نفس پسران تحت حضانت پدر و پسران تحت حضانت مادر تفاوت معني داري مشاهده نشد ولي پسران تحت حضانت مادر سلامت رواني کلي آنها بالاتر از پسران تحت حضانت پدر بود (تفاوت معني دار در سطح P?0.05 مشاهده گرديد).

 نسخه قابل چاپ

طرح بحث: در اين مطالعه با هدف پيش بيني رفتارهاي پر خطر نوجوانان بر اساس ابعاد مثبت و منفي سلامت روان، 6 حوزه از رفتارهاي پرخطر شايع در نوجوانان شامل خشونت، خودکشي، مصرف سيگار، الکل، مواد و رفتار جنسي نا ايمن مورد بررسي قرار گرفت.
روش تحقيق: نمونه مورد پژوهش را 385 نوجوان دختر و پسر 14 تا 19 سال تشکيل داده اند که به طور تصادفي از ميان دبيرستان هاي منطقه 5 تهران انتخاب شدند. به منظور جمع آوري داده ها از پرسش نامه هاي ويژگي هاي دموگرافيک، سلامت عمومي، آسايش روان شناختي و رفتارهاي پر خطر استفاده شد.
يافته ها: يافته ها حاکي از آن است که بين نوجواناني که رفتار پرخطر دارند و آنهايي که رفتار پر خطر ندارند در اغلب شاخص هاي منفي و مثبت سلامن روان تفاوت معنا داري وجود دارد.
نتيجه: نتايج بررسي حاضر نشان داد که در ظهور رفتارهاي پر خطر نوجوانان، هر دو بعد منفي و مثبت سلامت رواني نقش داشته و به منظور طرح مداخلات پيشگيرانه در اين زمينه بايد ارتقاي شاخص هاي مختلف سلامت روان در نوجوانان در اولويت برنامه ها قرار گيرد.

 نسخه قابل چاپ

طرح بحث: خود پنداره و ابعاد مختلف آن از بعد نظري و پژوهشي در سال هاي اخير مورد توجه محققان و نظريه پردازان بوده است. با اين حال عوامل تاثيرگذار و شکل دهنده آن همچنان به طور کامل شناخته نشده است. هدف پژوهش حاضر، بررسي نقش اشتغال مادر، اختلافات خانوادگي، جدايي، تحصيلات والدين و تعداد فرزندان در خودن پنداره خانوادگي دانش آموزان دبيرستاني است.
روش: جامعه مورد مطالعه، دانش آموزان دبيرستان هاي دولتي سراسر کشور است که به صورت تصادفي 3935 نفر از آنها انتخاب شدند.
يافته ها: تحليل يافته ها نشان داد که اختلافات والدين، جنسيت، جدايي والدين، اشتغال مادر و تحصيل پدر همبستگي معني داري با خود پنداره خانوادگي دانش آموزان دارد. بين تعداد فرزندان و تحصيل مادر با خودپندازه خانوادگي رابطه معني دار مشاهده نشد.
نتيجه: نتايج رگرسيون چند متغيير نشان داد که دو متغيير اختلافات والدين است. اين نتيجه، مبين آن است که اختلافات خانوادگي خودپنداره را تحت تاثير شديد قرار مي دهد.

 نسخه قابل چاپ

طرح بحث: اين پژوهش با هدف بررسي تاثير مستقيم و غير مستقيم خود اثرمندي اجتماعي بر افسردگي نوجوانان تهراني انجام شده است.
روش تحقيق: آزمودني هاي پژوهش 946 نفر (471 دختر و 475 پسر) از دانش آموزان مقطع دبيرستان و پيش دانشگاه شهر تهران مي باشند که با روش نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي – تصادفي انتخاب شده اند. ابزار گردآوري اطلاعات عبارتند از : پرسشنامه خود اثرمندي کودکان و نوجوانان، سياهه افسردگي کودک (CDI)، پرسش نامه اجتناب اجتماعي، پرسش نامه طرد همسالان و پرسش نامه حمايت اجتماعي کودکان و نوجوانان، براي تجزيه و تحليل داده ها از نرم افزار کامپيوتري ليزرل و روش تحليل مسير استفاده شده است.
يافته ها: نتايج به دست آمده نشان داده که تاثير مستقيم خود اثرمندي اجتماعي بر افسردگي نوجوانان معني دار نمي باشد اما تاثير غير مستقيم آن از طريق اثر معني دار در اجتناب اجتماعي، طرد همسالان و حمايت اجتماعي تاييد مي گردد.
نتيجه: خود اثرمندي اجتماعي در افسردگي نوجوانان تاثير غيرمستقيم دارد و اين تاثير از طريق اجتناب اجتماعي، طرد همسالان و حمايت اجتماعي مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

طرح بحث: مطالعه تعارض ارزش بين والدين - فرزندان جهت شناخت عوامل مرتبط با آن اهميت خاصي برخوردار است. وجود تعارض ارزشي بين والدين و فرزندان در جامعه ما به زعم محققان (يوسفي، 1382) اهميت انجام چنين مطالعه اي را بيشتر نشان مي دهد.
از جمله اهداف اين تحقيق، شناخت نظام ارزش هاي دو نسل (پدران و فرزندان)، و تعيين شکاف ارزشي و علل و عوامل مرتبط با آن مي باشد.
روش تحقيق: در اين تحقيق پيمايشي، براي جمع آوري داده ها، از پرسش نامه به عنوان ابزار تحقيق استفاده شده و پايايي سوالات آن نيز بر اساس ضريب آلفاي کرونباخ سنجيده شده است. جامعه آماري پژوهش، دانش آموزان پيش دانشگاهي شهرستان آمل بودند که از ميان آنها 240 نفر به صورت تصادفي انتخاب شدند.
يافته ها: اين تحقيق نشان داد که از نظر دانش آموزان، بين تشتت ارزشي پرسيده شده بين دو نسل، گروه مرجع بودن پدران براي فرزندان، ميزان فردگرايي فرزندان، سبک هاي تربيتي والدين (مستبدانه، مقتدرانه، سهل گيرانه)، بحران هويت فرزندان، تازگي پيام ارزشي از طرف پدران، وضوح در ارزش هاي پدران، با تعارض ارزشي بين پدران - فرزندان رابطه معني داري وجود دارد.

 نسخه قابل چاپ

طرح بحث: هدف از اين پژوهش بررسي راهبردهاي مداراي نوجوانان تهراني در وضعيت هاي مختلف هويتي بر اساس نظريه مارسيا (Marcia) مي باشد.
روش تحقيق: 467 نوجوان تهراني (235 دختر و 232 پسر) از چهار منطقه آموزش و پرورش تهران در مقاطع سوم نظري و پيش دانشگاهي به طور خوشه اي انتخاب گرديده و پرسش نامه فرايند هويت ايگو و مقياس مداراي نوجوانان توسط کليه شرکت کنندگان تکميل گرديد.
يافته ها: يافته هاي اين پژوهش نشان داد که تفاوت معنا داري بين بعضي از ساز و کارهاي مداري مورد استفاده نوجوانان در وضعيت هاي مختلف هويتي وجود دارد.
نتيجه: براساس نتايح اين پژوهش مي توان سازوکارهاي مداراي مورد استفاده نوجوانان در هر يک از وضعيت هاي هويتي، را تعيين کرد و مي توان با برنامه ريزي آموزش مهارت هاي مدارا با تاکيد بر مهارت هاي اختصاصي مورد استفاده در هر يک از وضعيت هاي هويتي به نوجوانان جهت رسيدن به وضعيت اکتساب و در نهايت حل بحران هويت کمک کرد.

 نسخه قابل چاپ

طرح بحث: پديده کودکان کار و خياباني يکي از معضلات گريبانگير اکثر شهرهاي بزرگ در جهان معاصر است. گسترش پديده به حدي است که جوامع توسعه يافته و در حال توسعه را به يک اندازه به خود مشغول کرده است.
روش تحقيق: پژوهش حاضر پديده کودکان کار و خياباني را در پنج مرکز استاني تهران، مشهد، اهواز، شيراز، و رشت مورد مطالعه قرار داده است.
يافته ها: يافته هاي تحقيق نشان مي دهد که عواملي چون نارسايي نهاده هاي اجتماعي کننده اي مثل خانواده و مدرسه، فقر اقتصادي، خانواده هاي کودکان خياباني و ناتواني آنها در انطباق با شيوه هاي زندگي شهرهاي بزرگ، آلودگي و آسيب زا بودن محلات حاشيه شهري، فقدان نظارت کافي از سوي سامان هاي مسوول، و الگوهاي نادرست کنش متقابل بين شهروندان و کودکان خياباني، همه دست به دست هم داده اند تا پديده کودکان خياباني ( که عمدتا کودکان کار درخيابان هستند)، کماکان به عنوان مشکلي صعب العبور در بسياري از شهرهاي بزرگ کشور خودنمايي کند.

 نسخه قابل چاپ

طرح بحث: حضور کودکان درخيابان و ظهور پديده کودکان خياباني در بسياري از کشورهاي جهان به ويژه در کشورهاي در حال توسعه، من جمله ايران، امروزه بخشي از معضلات و مشکلات جدي اين جوامع را تشکيل مي دهند.
روش تحقيق: در اين مقاله تلاش شده است تا ضمن مروري بر مفاهيم و رويکردهاي بين المللي، برنامه هاي دولتي ارايه شده در سيستم دولتي براي کودکان خياباني مورد بررسي قرار گرفته و ارزشيابي مشخصي از سياست هاي رسمي درخصوص کودکان خياباني به عمل آيد.
يافته ها: يافته هاي اين بررسي از يک سو نشان از گرايش به تغيير در سياست هاي دولتي در خصوص کودکان خياباني، از جمع آوري به سوي جذب کودکان به مراکز و تفکيک کودکان کار خياباني از کودکان خيابان داشته، و از سوي ديگر حکايت از عدم توجه به علل زمينه اي، ادامه فعاليت سيستم جمع آوري، ضعف سيستم دولتي در جلب اعتماد کودکان براي جذب به مراکز، ضعف در ارايه خدمات به کودکان کار خياباني و پيگيري وضعيت کودکان پس از ترخيص از مراکز دارد.
نتيجه: کاهش مشکل کودکان خياباني نيازمند برنامه هاي معطوف به کاهش علل موجد اين پديده، ارزيابي برنامه هاي موجود و ارتقاي آنهاست.

 نسخه قابل چاپ