بانک مقالات علوم اجتماعی

طرح مساله: هدف اين مقاله ارايه اطلاعاتي توصيفي از وضعيت مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلي در بين دانشجويان است.
روش: اطلاعات موردنظر از طريق پژوهش پيمايشي و با استفاده از تکنيک خودگزارشي با يک نمونه 2531 نفري از دانشجويان دختر و پسر 21 دانشگاه دولتي سراسر کشور جمع آوري شده است.
يافته ها: 60 درصد دانشجويان ترياک و حدود 20 درصد حشيش و هرويين را از نزديک ديده اند، در حالي که مواد مخدر جديد را حدود 5 درصد و کمتر از نزديک ديده اند. مصرف حداقل يک بار مشروبات الکلي و ترياک در طول عمر به ترتيب 20 و 10 درصد بوده است. ميزان اعتياد و وابستگي دانشجويان به مواد مخدر حداکثر حدود يک درصد برآورد مي شود.
نتيجه: با آن که مواد مخدر سنتي و مشروبات الکلي در حد قابل ملاحظه اي در دسترس دانشجويان است، ميزان مصرف و نيز اعتياد در ميان آنان پايين است. همچنين الگوي مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلي در بين گروه هاي سني، جنسي، پايگاهي، و قوميتي تفاوت هايي دارد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: مساله بيكاري جوانان از جمله مسايل مهم در برنامه ريزي هاي كلان كشور مي باشد. هر چند نرخ بيكاري جوانان از آمارگيرهاي معمول نيروي كار قابل محاسبه است، ولي چالش هاي مربوط به اشتغال جوانان و مشكلاتي كه آن ها در ورود به بازار كار، به دست آوردن و حفظ كار مناسب با آن مواجه هستند از اطلاعات حاصل از آمارگيري هاي مذكور قابل بررسي نيست.
روش تحقيق: براي جمع آوري اطلاعات مزبور، سازمان بين المللي كار، آمارگيري گذار از تحصيل به كار (SWTS) را طراحي كرده است. نتايج اين آمارگيري، به كشورها كمك مي كند سياست گذاري و برنامه ريزي اشتغال مربوط به جوانان را بهبود بخشند.
به منظور آگاهي از مشكلاتي كه جوانان كشور در ورود به بازار كار با آن مواجه هستند، آمارگيري گذار جوانان از تحصيل به كار در سال 1384 در سه استان منتخب و با نمونه اي مشتمل بر 2925 خانوار اجرا شد.
يافته ها: نتايج به دست آمده از اين پژوهش نشان مي دهد عدم تعامل بين موسسات آموزشي و بازار كار، نبود فرصت هاي شغلي كافي و نابرابري فرصت هاي شغلي براي زنان و مردان، ضعف برنامه هاي حمايت از خود اشتغالي، سازمان يافته نبودن بازار كار كشور و كم رنگ بودن نقش موسسات كاريابي و موسسات محل تحصيل در اين بازار از جمله مهم ترين موانع گذر موفق جوانان محسوب مي شوند.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: تحقيق حاضر با توجه به يكي از ابعاد رواني، يعني چگونگي مقابله با بحران ها، نقش اين عامل را در اقدام به خودكشي در دختران دانشجوي دانشگاه هاي دولتي، شهر تهران بررسي نموده است.
روش: جامعه آماري مورد مطالعه، دختران دانشجوي دانشگاه هاي دولتي اقدام كننده به خودكشي بوده است. 38 نفر از دانشجويان دختر اقدام كننده به خودكشي به عنوان گروه نمونه و 38 نفر از دانشجويان دختر عادي به عنوان گروه گواه انتخاب گرديدند. ابزار جمع آوري اطلاعات، مقياس مقابله با بحران اندلر و پارگر (CISS) مخصوص بزرگسالان بوده است.
يافته ها: يافته هاي تحقيق نشان مي دهد بين سبك هاي مقابله با بحران و اقدام به خودكشي در دختران دانشجو، ارتباط معنادار وجود دارد.
نتايج: در بررسي مقايسه اي بين سبك هاي مقابله با بحران و اقدام به خودكشي دختران دانشجو، دختران دانشجوي اقدام كننده به خودكشي بيشتر از سبك مقابله با بحران هيجان مدار و كمتر از سبك مقابله با بحران مساله مدار استفاده مي نمايند. در بسياري از تحقيقات صورت گرفته، نگرش ها و باورهاي جوانان هسته اصلي و عمده پاسخ هاي مقابله اي ناسازگارانه يا سازگارانه ايشان مشخص شده است که با رفتارهاي خودکشي گرايانه در آن ها، همبستگي بالايي را نشان مي دهد؛ لذا آماج قرار دادن نگرش هاي جوانان به عنوان عامل مهمي در پيشگيري از اقدام به خود كشي آنان، بايد مورد توجه ويژه قرار گيرد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: هدف اصلي پژوهش حاضر بررسي عوامل رواني- اجتماعي مرتبط با فرار دختران از خانه با تاكيد بر مقايسه هوش هيجاني دختران فراري و عادي بود.
روش: مطالعه حاضر از نوع پژوهش هاي علمي- مقايسه اي بود. نمونه پژوهش شامل 40 دختر فراري ساكن مراكز بهزيستي استان تهران و 70 دختر عادي بودند كه از نظر سن و وضعيت اقتصادي- اجتماعي با هم همتا شده بودند و با استفاده از پرسش نامه هوش هيجاني بار- اون و پرسش نامه جمعيت شناختي مورد بررسي قرار گرفتند.
يافته ها: بين هوش هيجاني دختران فراري و عادي تفاوت معناداري وجود دارد و ميانگين هوش هيجاني دختران فراري پايين تر از دختران عادي است. عواملي مانند اختلافات خانوادگي، سوء استفاده جسمي و جنسي از دختران در خانواده، اعتياد والدين و سخت گيري و برخورد نامناسب كاركنان مدارس نيز با فرار دختران از خانه مرتبط مي باشند.
نتايج: با توجه به نقش هوش هيجاني و مهارت هاي مقابله اي در فرار دختران طراحي مداخلات رواني اجتماعي به منظور افزايش هوش هيجاني و تقويت مهارت هاي مقابله اي دختران آسيب پذير و به سازي فضاي رواني اجتماعي خانواده ها بايد مورد توجه برنامه ريزان قرار گيرد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: هدف از انجام پژوهش حاضر توصيف نگرش جنسيتي دختران و پسران جوان استان مازندران و تجزيه و تحليل عوامل اجتماعي و خانوادگي موثر بر آن مي باشد.
روش: تحقيق حاضر با روش پيمايشي و با مطالعه بر روي نمونه اي متشكل از 425 نفر از مردان و زنان جوان استان مازندران كه در مراكز آموزشي فني و حرفه اي استان مشغول كارآموزي بوده اند، صورت گرفته است. براي گردآوري داده ها از پرسشنامه هاي خود تكميلي استفاده شد.
يافته ها: تفاوت هاي معني داري بين نگرش جنسيتي مردان و زنان جوان مشاهده شده است كه نشان مي دهد در مجموع، مردان پاسخگو داراي نگرش جنسيتي مرد مدارانه تري نسبت به زنان بوده اند. همچنين نشان مي دهند كه روستانشينان و مجردين نسبت به شهرنشينان و متاهلين نگرش جنسيتي مرد مدارانه تري داشته اند. شكل گيري و بيان نگرش جنسيتي تحت تاثير متغيرهاي جنسيت، نگرش شغلي، و نحوه برخورد والدين با فرزندانشان مي باشد.
نتايج: دارا بودن نگرش جنسيتي مرد مدارانه مي تواند مانعي براي پذيرش توانايي هاي زنان در جامعه و استفاده كامل از نيروهاي انساني موجود براي دستيابي به توسعه محسوب گردد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: فرسايش سرمايه اجتماعي و پي آمدهاي منفي آن در جامعه در حال گذار ايران، شناخت وضعيت موجود سرمايه اجتماعي، ترسيم دورنماي آينده آن و امكان شناسي گذار از وضعيت موجود به مطلوب را ضروري مي سازد.
روش: در اين نوشتار براي سنجش سرمايه اجتماعي يك مقياس چندبعدي تهيه شده است. جامعه آماري افراد 15 سال به بالاي ساكن مراكز 30 استان كشور، روش نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي، حجم نمونه 12000 نفر، نوع تحقيق پيمايشي و تكنيك عمده گردآوري داده ها پرسش نامه بوده است.
يافته ها: كم و كيف سرمايه اجتماعي به ويژه در بعد روابط انجمني پايين است. نوع غالب آن درون گروهي و قديم با پيامدهاي مثبت و منفي است.
نتايج: با توجه به پايين بودن ميزان سرمايه اجتماعي، غلبه گونه قديم بر جديد و نقش منفي آن از لحاظ جلوگيري از تحقق انسجام جمعي در سطح ملي، تقويت سرمايه اجتماعي جديد به ويژه در بعد روابط انجمني و پيامدهاي مثبت آن از طريق اصلاح و بهبود محيط اجتماعي كنش گران فردي و جمعي، تقويت نهادهاي مدني و اصلاح بينش ها و كنش هاي افراد ضروري است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: اين مقاله به بررسي تاثير فضاي كنش بر رفتار افراد در دوراهي اجتماعي مي پردازد. دوراهي اجتماعي، در چارچوب نظريه انتخاب عاقلانه، به تعارض منافع فردي و جمعي ارجاع دارد، آن گاه كه تعقيب نفع فردي از سوي كثيري از افراد، به زيان همه افراد (و از جمله خود آن افراد) منجر مي شود. در ميان عوامل موثر بر رفتار در دوراهي اجتماعي، مدل فضاي كنش (ارايه شده توسط مسعود چلبي)، به تاثير هنجارها و روابط حاكم در مناطق حدي چهارگانه بر رفتار در دوراهي اجتماعي مي پردازد.
روش: يافته هاي اين تحقيق با استفاده از پرسش نامه محقق ساخته، و با روش پيمايش در ميان 730 نفر از ساكنان شهر تهران به دست آمده است و نتايج تحقيق نيز با استفاده از رگرسيون لوجستيك به دست آمده است.
يافته ها و نتايج: نتايج تحقيق، نشان از تاييد تاثير مدل چلبي و نيز برتري آن بر مدل هاي ارايه شده ديگر دارد، به گونه اي كه براي بررسي رفتارها در دوراهي اجتماعي، مي توان روابط، هنجارها و موقعيت هاي كنش را از تعيين كننده ترين عوامل توضيح دهنده رفتار دانست. در اين مقاله، بر پايه مدل چلبي، انواع گوناگون بازي ها هم به صورت تكميلي آورده شده است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: هدف اين مقاله ارزيابي تغيير چشم اندازهاي رفاه اجتماعي با ظهور جنبش هاي اجتماعي جديد مي باشد. سوال اصلي پژوهش اين است كه آيا پيدايش جنبش هاي جديد به معناي فراموشي مبارزه براي رفاه و سياست اجتماعي مي باشد؟
روش: پژوهش حاضر براي ارزيابي رابطه جنبش هاي اجتماعي جديد و مقولات رفاه و سياست اجتماعي، روش هاي مطالعه اسنادي و استدلال تحليلي را به كار مي برد. اين مقاله با طرح ديدگاه هاي تبييني در رابطه با ظهور جنبش هاي جديد و رابطه آن با زوال ساختاري دولت رفاه مي كوشد با روش تحليلي، انواع ارتباطات مفهومي و كنشي بين دو مقوله جنبش هاي جديد و سياست هاي رفاه اجتماعي را طبقه بندي و ارايه كند.
يافته ها و نتايج: اين نوشتار بر اساس دستاوردهاي مفهومي و تحليلي خود امكان سازگاري، هم افزايي و تعامل بين ديدگاه هاي نظريه پردازان جنبش هاي اجتماعي جديد و پژوهشگران رفاه و سياست اجتماعي را مطرح مي كند: اين جنبش ها با ايجاد سه دسته از چرخش هاي فرهنگي، سياسي و مفهومي بر ابعاد مغفول رفاه بشري دست نهاده اند، روش هاي نويني را براي تاثيرگذاري بر تدوين و اصلاح سياست ها و برنامه هاي رفاهي پيش گرفته اند و بر درك مقولات رفاهي و گشودن چشم اندازهاي تازه براي پژوهش هاي رفاه و سياست اجتماعي موثر بوده اند.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: هدف اصلي از اين مقاله تبيين درجه حساسيت تقاضا براي رفتن به سينما نسبت به تغييرات قيمت بليط و سطح درآمد خانوار و قيمت كالاهاي مكمل و جانشين سينما است.
روش: در اين مقاله با استفاده از سيستم تقاضاي تقريبا ايده ال، توابع تقاضاي سينما در استان هاي مختلف كشور برآورد شده و كشش هاي قيمتي و درآمدي براي تك تك استان ها و كل كشور محاسبه گرديده است.
يافته ها و نتايج: بر اساس نتايج به دست آمده كشش قيمتي براي كل كشور برابر با -0.91 است، و در استان هاي مختلف به جز در استان هاي اصفهان، هرمزگان، كرمان كردستان، مازندران و آذربايجان شرقي كمتر از واحد بوده، يعني نسبت به تغييرات قيمت حساس نمي باشد.
مقدار كشش متقاطع قيمتي ميان كتاب و سينما در كل كشور 47- درصد است و در تك تك استان ها نيز منفي است، يعني اين دو در مصرف جانشين يكديگر مي باشند.
كشش درآمدي در تمام استان ها مثبت بوده و بين صفر و يك قرار دارد، و در كل كشور برابر با 57 درصد است يعني رفتن به سينما يك كالاي ضروري محسوب مي شود.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: فناوري اطلاعات و ارتباطات همه حوزه هاي زندگي بشر، از جمله حوزه بهداشت و سلامت را تحت تاثير قرار داده است. پزشكي از راه دور و همچنين فراگير شدن نظام هاي تامين اجتماعي، مستلزم برخورداري از پايگاه هاي داده پيشرفته و روزآمد از شهروندان مي باشد. ميزان اهميت داده هاي شخصي با توجه به نوع و ماهيت آن ها متفاوت است. داده هاي شخصي مربوط به سلامتي و خصوصيات وراثتي در زمره داده هاي شخصي حساس مي باشند كه بايد با بالاترين استانداردهاي امنيت اطلاعات نگهداري شوند و هر گونه تعدي به آن ها در اغلب نظام هاي حقوقي ممنوع و قابل عقاب است. بررسي و تحليل نظام حقوقي متناسب با اين قسم داده ها امروزه در عصر فناوري اطلاعات، ضرورت ويژه دارد و در تشكيل پرونده الكترونيكي سلامت نقش تعيين كننده ايفا مي كند.
روش: اين تحقيق از نوع توصيفي- تحليلي است كه در آن سعي مي شود با مراجعه به منابع حقوقي و قوانين نظام هاي مختلف حقوقي و مقايسه آن با قوانين و مقررات ايران كاستي هاي حقوق ايران نمايش داده شود.
يافته ها و نتايج: در كشورهاي مختلف دنيا سعي شده تا با وضع مقررات حمايتي ويژه، امنيت داده هاي مربوط به سلامتي و خصوصيات وراثتي را تامين كنند. برخلاف نظام هاي حقوقي پيشرو در زمينه حقوق فناوري اطلاعات، نظام حقوقي ايران حمايت مطلوبي از اين قسم داده ها به عمل نياورده است و براي روزآمد شدن و انطباق با استانداردهاي جهاني نيازمند اصلاح است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: امروزه کارشناسان اقتصادي، رشد و توسعه يافتگي را بر اساس ميزان افراد مشغول به کار آن جامعه مي سنجند. افزايش رشد اقتصادي از طريق کاهش بيکاري، افزايش نرخ مشارکت نيروي کار، کاهش فقر و تخفيف عوارض ناشي از بالا بودن بيکاري پديد مي آيد؛ لذا براي پيشگيري از بيکاري نيروهاي متخصص ضرورت دارد که نيازمندي هاي نيروي انساني کشور پيش بيني شود.
روش: براي بررسي موضوع اين پژوهش از روش توصيفي – همبستگي استفاده گرديد. جامعه آماري، کليه اعضاي هيات علمي و دانشجويان دانشگاه اصفهان در سال تحصيلي 82-81 بوده اند. نمونه اين تحقيق 351 نفر بود که با استفاده از روش نمونه گيري تصادفي طبقه اي متناسب با حجم انتخاب شد. ابزار تحقيق، پرسش نامه محقق ساخته شامل 28 سوال در طيف پنج درجه اي ليکرت بود.
يافته ها و نتايج: يافته هاي تحقيق نشان داد که الف) عوامل اقتصادي (کمبود سرمايه گذاري، اجراي خصوصي سازي، عدم حمايت از دستاوردهاي داخلي، عدم تسهيلات اشتغال، اقتصاد متکي به نفت و کاهش رشد محصولات ناخالص داخلي) بر افزايش بيکاري تحصيل کرده هاي دانشگاهي تاثير دارد؛ ب) بين نظرات اعضاي هيات علمي و دانشجويان با توجه به ويژگي هاي دموگرافيک آنان (سن، مدرک تحصيلي و دانشکده) در خصوص عوامل اقتصادي بيکاري تحصيل کرده هاي دانشگاهي تفاوت وجود ندارد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: در اين مقاله سعي شده است به تفاسير بعضي از متفکران مدرن کلاسيک و قرن بيستم در مورد عدالت اجتماعي بپردازيم. در اين راستا انديشه هاي هابز و کانت به عنوان دو نظريه مهم مدرن کلاسيک مورد بررسي قرار مي گيرد، سپس انديشه رالز در مورد عدالت و مخالفان او همانند هايک بررسي مي گردد.
روش: اين مطالعه از نوع كتابخانه اي بوده و در آن تلاش مي شود با مرور منابع عمده و تحليل نظرات، جمع بندي روشني از راهبردهاي ارايه شده و متناسب با جامعه ايران ارايه شود.
يافته ها: نظرات رالز به عنوان نظرات جامعي مي تواند عدالت را به طور همه جانبه توضيح دهد، لذا با توجه به مباحث مرتبط يا دولت رفاه و ديدگاه هاي اصلاحي آن و نهايتا رويکردهاي اقتصادي رشد و باز توزيع درآمد سه راهبرد "تقدم رشد نسبت با باز توزيع درآمد"، راهبرد "تقدم باز توزيع در آمد نسبت به رشد" و راهبرد "رشد توام با باز توزيع در آمد" مورد بررسي و بازبيني قرار گرفته اند.
نتايج: راهبرد رشد توام با توزيع درآمد براي حل مسايل رشد و عدالت اجتماعي بهتر مي تواند رشد و عدالت را به همراه داشته باشد. سه عامل عدالت رالزي، جامعه رفاهي و جامعه ريسکي و راهبرد رشد توام با باز توزيع درآمد در يک راستا مي توانند راهبرد رشد توام با باز توزيع درآمد را توضيح دهند.

طرح مساله: هدف اساسي در اين تحقيق اندازه گيري نابرابري درآمدي در ايران است. در اين پژوهش فرض ما اين است كه نابرابري درآمدي در ايران طي سال هاي 1363 تا 1383 افزايش يافته است.
روش: ابتدا اطلاعات مقطعي توزيع درآمد (هزينه) به تفكيك مناطق شهري و روستايي بر اساس ريز داده هاي طرح درآمد ـ هزينه (بودجه خانوار) جمع آوري و سازمان دهي شده است، سپس با استفاده از سه شاخص ضريب جيني، آتكينسن و تايل در بسته نرم افزاري stata نابرابري درآمدي طي سال هاي 83-1363 به تفكيك مناطق شهري و روستايي اندازه گيري شده است.
يافته ها: در برآورد از شاخص تايل و شاخص آتكينسن بيشترين سطح نابرابري در مناطق شهري در سال هاي 69 و70 و66 و كمترين سطح نابرابري در سال هاي 82 و83 ديده شده است و در مناطق روستايي بيشترين سطح نابرابري در سال هاي 69 و70 و 65 و كمترين سطح نابرابري در سال هاي 82 و83 است. دامنه معني دار e در شاخص آتكينسن براي مناطق شهري و روستايي بين صفر و يك است. در برآورد ضريب جيني بيشترين سطح نابرابري در سال هاي 65 و70 و 66 و كمترين سطح نابرابري در سال هاي 82 و 83 است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: از ميانه دهه هشتاد قرن گذشته بحث ناسازگاري رشد با سياست هاي بازتوزيع و عدالت اجتماعي بالا گرفت. امروز نشان دادن يك جانبه بودن، سياسي بودن و طبقاتي بودن رويكردهاي قضاوت درباره مقوله هاي رشد و عدالت و رابطه آن دو مشخص تر شده است، با اين وصف، هنوز نياز به توضيح دارد؛ و اين، كاري است كه در اين بررسي انجام مي شود.
روش: روش بررسي حاضر تحليلي ـ تاريخي است. چند پارادايم اساسي و مقابله گرانه در تابش بررسي هاي منطقي و مقايسه اي و نيز با ارجاع به تجربه هاي جهان و ايران مورد ارزيابي قرار مي گيرند. در انتها از برنامه ريزي و سياست رشد توام با بازتوزيع و عدالت دفاع مي شود.
يافته ها: بازارگرايي افراطي و تعطيل برنامه ريزي به بهانه كامل بودن نظام بازار يا به دليل نارسايي روش هاي برنامه ريزي قديمي، اصلي ترين بخش توسعه (يعني توسعه اجتماعي و انساني و عدالت اجتماعي) را خدشه دار كرده است و در سطح جهان، فقر و تبعيض به دليل كار افتادن مكانيزم بازار و آرمان سياسي نوليبراليستي بالا رفته است.
نتايج: روش رشد توام با عدالت و تامين منابع رشد از راه بازتوزيع و جهت دادن به منابع در چارچوب برنامه ريزي دموكراتيك پيشنهاد مي شود. اين انتظار كه نظام بازار هم كارآيي و هم رفاه عادلانه را تامين كند، انتظاري بي فايده است و به جاي آن نوآوري در نظام برنامه ريزي است كه ضروري مي شود.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: اولين گام در طراحي و اجراي برنامه هاي جديد در جهت مبارزه با فقر، بررسي ميزان اثرگذاري سياست هاي پيشين بر ميزان و شدت فقر موجود در مناطق شهري و روستايي طي دوره اجراي برنامه ها و به کارگيري نتايج آن در هدف مند نمودن سياست هاي آينده مي باشد. در اين راستا محاسبه خط فقر و تخمين ميزان و شدت وقوع فقر بر اساس آن مي تواند اطلاعات لازم براي انجام مطالعات بعدي در اين زمينه را فراهم آورد.
روش تحقيق: در اين پژوهش با استفاده از آمار هزينه و درآمد خانوارها به اندازه گيري فقر در مناطق شهري و روستايي ايران طي سال هاي 1368 تا 1383 پرداخته ايم. بدين منظور ابتدا خط فقر مطلق مناطق شهري و روستايي طي دوره مورد بررسي بر اساس رويکرد حداقل نيازهاي اساسي (2000 كيلوكالري) محاسبه شده است. براي اضافه نمودن حداقل نيازهاي غيرغذايي از روش اورشانسکي (با استفاده از معکوس ضريب انگل) استفاده شده است. سپس شاخص هاي گروه فوستر، گرير و توربک براي مقادير a=0,1,2 براي هر يک از سال هاي مورد بررسي و به تفکيک شهر و روستا تخمين زده شده است.
يافته ها و نتايج: تقريبا طي تمامي دوره مورد بررسي، ميزان شاخص هاي فقر در مناطق روستايي بالاتر از مناطق شهري بوده است. همچنين روند کلي شاخص ها هم در فقر شهري و هم روستايي نزولي بوده است، که اين امر بدان معناست که درصد جمعيت زير خط فقر، شکاف فقر و شدت فقر طي سال هاي مورد بررسي کاهش يافته است.

 نسخه قابل چاپ