بانک مقالات علوم اجتماعی

طرح مساله: مقاله حاضر پس از ارايه ملاحظات و رويكردهاي نظري مختلف به شهروندي، در پي تبيين اين مساله بوده است كه شهروندي و فرهنگ شهروندي حاصل تعهد، مسووليت پذيري و معاونت عناصر و عرصه هاي مختلف جامعه مي باشد. براي هر كدام از عرصه هاي مختلف جامعه يك نمونه آرماني (حاكميت خوبي، سازمان كارا و شهروند فعال) فرض شده، كه به عنوان عوامل دخيل در ايجاد و حفظ فرهنگ شهروندي در نظر گرفته شده است.
روش: روش مطالعه در اين مقاله كتابخانه اي و مطالعه اسنادي مي باشد.
يافته ها: به طور كلي مي توان گفت كه شهروندي و فرهنگ شهروندي محصول و محمل تعهد و مسوول بودن عناصر مختلف جامعه مي باشد و براي تحقق آن نيازمند يك حركت دو سويه هستيم، يكي از بالا به پايين، كه همان فرصت دهي و مشاركت جويي ساختار كلان مي باشد، و ديگري حركت از پايين به بالا كه همان مشاركت و فعاليت اجتماعي شهروندان براي حضور در عرصه هاي مختلف جامعه، به ويژه عرصه عمومي است.
نتايج: نقش شهروندان و انجام تعهدات شهروندي در توسعه فرهنگ شهروندي بسيار حايز اهميت است زيرا كه شهروندان عناصر شناور و پوياي جامعه محسوب مي شوند و در عرصه هاي مختلف جامعه حضور دارند.

طرح مساله: سرمايه اجتماعي مفهومي است كه كيفيت و كميت روابط حاكم ميان افراد را مورد بحث قرار مي دهد. هدف اصلي اين مقاله سنجش سرمايه اجتماعي است.
روش: براي سنجش سرمايه اجتماعي، با استمداد از روش استون و هيوز (2003)، سرمايه اجتماعي را در سه سطح خرد، تعميم يافته و كلان، و دو نوع ساختاري و شناختي مورد بررسي قرار داده ايم. به اين ترتيب سرمايه اجتماعي رابه 6 خانه تقسيم كرده، براي هر خانه تعدادي شاخص را از دو پيمايش ملي انتخاب نموده و سپس به كمك دو روش تاكسونومي عددي و تحليل عاملي، به رتبه بندي مراكز استان هاي كشور بر اساس شاخص هاي سرمايه اجتماعي پرداخته ايم.
يافته ها: براي هر مركز استاني طبق آمار سال 1379 به 6 درجه و رتبه دست يافتيم كه مبين 6 نوع سرمايه اجتماعي در هر كدام است. با محاسبه ميانگين و انحراف معيار 6 درجه به دست آمده، به اين نتيجه رسيديم كه شهر ايلام داراي بهترين ميانگين و كم ترين انحراف معيار در انواع شش گانه سرمايه اجتماعي است و تهران در پايين ترين موقعيت آن.
نتايج: با توجه به تفاوت هاي موجود، براي تعيين اهداف و سياست هايي كه در جهت افزايش سرمايه اجتماعي عمل مي كنند، بايد مولفه ها و شاخص هاي مهم و تعيين كننده سرمايه اجتماعي آن بخش يا شهر را به صورت خاص مورد مطالعه قرار دهيم.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: هدف اصلي اين پژوهش، شناسايي دقيق ميزان مشاركت اجتماعي، ابعاد، عمق و دامنه آن و موانع مشاركت از منظر علمي بوده است.
روش:‌ در مقاله حاضر بر اساس پژوهشي پيمايشي سعي شده است كه ميزان مشاركت اجتماعي و اثر موانع مشاركت بر آن با ابزار پرسش نامه و با مصاحبه حضوري بررسي شود. در اين پژوهش 880 نفر از شهروندان 18 سال به بالاي شهر تهران با استفاده از فرمول نمونه گيري كوكران و به روش تصادفي سيستماتيك انتخاب شدند.
يافته ها: با توجه به نتايج به دست آمده ميزان مشاركت اجتماعي رسمي يعني مشاركت داوطلبانه در سازمان هاي غيردولتي و ... در ميان شهروندان تهراني مورد بررسي در مجموع كم و بيشتر مشاركت ها در زمينه فعاليت هاي اجتماعي غير رسمي مثل كمك به فقرا، شركت در هيات ها و ... است. همچنين اين بررسي نشان داد كه اكثر افراد مورد بررسي نابساماني فردي و بي قدرتي را تجربه كرده و موانع زيادي را بر سر راه مشاركت اجتماعي مي بينند.
نتايج: بر اساس نتايج به دست آمده مشخص شد كه هر چه ميزان بي قدرتي و بيگانگي و احساس نابساماني فردي بيشتر باشد ميزان مشاركت اجتماعي، يعني مشاركت داوطلبانه آگاهانه هدف مند افراد در جامعه كمتر مي شود و هم چنين وجود موانع، مخصوصا موانع خانوادگي، اقتصادي، اجتماعي و ارزيابي از اين موانع از طرف افراد بر ميزان مشاركت اجتماعي اثرگذار است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: هدف اين مقاله، بررسي اثر حكمراني خوب بر جذب سرمايه گذاري مستقيم خارجي (FDI) است.
روش: روش اين مطالعه از نوع توصيفي مقايسه اي است و در آن عملكرد جذب سرمايه گذاري مستقيم خارجي و شاخص حكمراني خوب در ايران در مقايسه با چند كشور منتخب شامل چين، برزيل و مالزي بررسي شد.
يافته ها: تحقيق نشان داده است كه ايران در مقايسه با كشورهاي ديگر در زمينه عملكرد جذب سرمايه گذاري مستقيم خارجي موفق نبوده و نسبت به كشورهاي منتخب، داراي شاخص حكمراني خوبي نمي باشد.
نتايج: در توضيح ضعف عملكرد جذب سرمايه گذاري مستقيم خارجي ايران، مقاله با اعتماد به اهميت كيفيت حكمراني در جذب سرمايه گذاري مستقيم خارجي، از طريق مقايسه ايران با كشورهاي منتخب موفق در اين تحقيق، نشان مي دهد كه عدم موفقيت مذكور ريشه در ميزان مخاطره بالاي سياسي در ايران دارد. به اين ترتيب هزينه معاملاتي برخواسته از نااطميناني در ايران، موجب تضعيف مكاني ايران گشته است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: اين پژوهش به مطالعه چند نمونه معتبر منشور و اعلاميه حقوق شهروندي و حقوق بشر در جهان براي ارايه يك الگوي به گزيني شده منشور حقوق شهروندي معطوف شده است، با اين ديدگاه كه اين اقدام مقدمه اي براي طراحي نظام هاي آگزيوماتيزه حقوق شهروندي بر اساس نيازها و مصالح آينده جامعه بشري تلقي شود.
روش: روش هاي مورد استفاده در اين پژوهش، روش مطالعه تطبيقي، تحليل محتواي كيفي و تحليل منطقي بوده است.
يافته ها: به نظر مي رسد كه تحقق حقوق شهروندي انساني مستلزم برخورداري از حق احترام برابر،‌ آزادي، امنيت، آسايش، آگاهي و حق پيشرفت است. البته در برابر اين حقوق، تكليفي بسيار مهم بر عهده عناصر اجتماعي قرار مي گيرد كه عبارت است از «تكليف به مساعدت مسوولانه در سيستم اجتماعي».
نتايج: همه قوانين و مقررات شهري بايد مبتني بر مجموعه اي از اصول منطقي بوده و مسوولان خدمات شهري بايد كليه موانع و مشكلاتي را كه موجب نقض اين اصول مي شوند برطرف نمايند. بر اين اساس، مباني تدوين منشور حقوق شهروندي بر اساس يك نظام منطقي فراهم مي آيد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: سرمايه اجتماعي با فراهم آوردن حمايت هاي عاطفي و رواني نقش موثري در ارتقا سلامت روان افراد دارد. هدف اين تحقيق، بررسي رابطه سرمايه اجتماعي و سلامت روان در ميان افراد مهاجر در شهر كرمانشاه است.
روش: روش تحقيق پيمايشي بوده و از طريق ابزار پرسش نامه انجام شده است. جامعه آماري مورد مطالعه مهاجران وارد شده به شهر كرمانشاه بوده است. تعداد 600 نفر از جامعه آماري به شيوه تصادفي سيستماتيك با استفاده از جدول نمونه گيري لين براي مطالعه انتخاب شدند. براي سنجش سلامت رواني از فرم 28 سوالي سازمان جهاني بهداشت و همچنين فرم 90 سوالي SCL-90 و براي سنجش سرمايه اجتماعي از سه شاخص اعتماد اجتماعي، حمايت اجتماعي و مشاركت اجتماعي استفاده شده است.
يافته ها: نتايج ضريب همبستگي نشان مي دهد كه بين سلامت رواني و متغيرهاي تحصيلات، سن، مدت اقامت، اعتماد اجتماعي، حمايت اجتماعي و مشاركت اجتماعي رابطه معناداري وجود دارد.
نتايج: نتايج به دست آمده از اين مقاله نشان مي دهد كه رابطه بين دو سازه سرمايه اجتماعي و سلامت روان افراد مهاجر در سطح بالايي معنادار مي باشد و هر اندازه افراد در ساختار اجتماعي جديد داراي سرمايه اجتماعي بالاتري باشند سلامت روان آن ها در جامعه جديد در وضعيت بهتري قرار خواد گرفت.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: قانون مبارزه با قاچاق انسان در سال 1383 به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد. در اين تحقيق اين قانون با توجه به موازين بين المللي مورد تحليل قرار مي گيرد.
روش: اين پژوهش به روش توصيفي و تحليل حقوقي صورت گرفته و در تنظيم پژوهش از روش اسنادي و كتابخانه اي استفاده شده است.
يافته ها: قاچاق زنان و كودكان، قاچاق مهاجران و قاچاق اعضا و جوارح انسان، اشكال شناخته شده تجارت غيرقانوني و سودآوري هستند كه در قرن بيست و يكم توسط گروه هاي جنايي فراملي به صورت سازمان يافته وقوع مي يابند. ارتكاب اين عمل مجرمانه آثار انساني، اخلاقي، اجتماعي و اقتصادي مخربي بر جاي مي گذارد و به اين جهت در سطوح بين المللي و ملي مورد توجه قرار گرفته است.
نتايج: اين قانون كه گام مهمي در جهت مبارزه با پديده قاچاق انسان در ايران محسوب مي گردد، نارسايي هاي زيادي دارد. از جمله اين نارسايي ها عبارت اند از آن كه گروه يا دسته مرتكب جرم در قانون تعريف نشده است؛ درمواردي كه خصوصيات «سازمان يافته» و «فراملي» بودن اين جرم توجه نشده و حمايت از بزه ديدگان مدنظر قرار نگرفته است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: در اين مقاله كاربرد مدل فضاي قندي جامعه مصنوعي در تحليل و بهينه سازي توزيع ثروت در جامعه و نقش توزيع ثروت، وراثت و كنترل جمعيت در رفاه اجتماعي مورد بررسي قرار مي گيرد.
روش: نوع روش تحقيق بينادي، شبيه سازي و كاربردي است و روش گردآوري اطلاعات ميداني، كتابخانه اي و محاسباتي است.
يافته ها: افزايش نابرابري در توزيع ثروت (قند)، موجب ازدياد فقر در جامعه گرديد و در نتيجه ميزان مرگ و مير بالاي ناشي از گرسنگي مشاهده شد. همچنين بسياري از مردمان فقير و تعداد به نسبت كمتر، مردمان طبقه متوسط در مجموع با حداقل ثروت جامعه، و تعداد بسيار كم مردمان ثروتمند با حداكثر مقدار ثروت در جامعه مشاهده شدند.
نتايج: وراثت مي تواند بقا عامل ها را در جامعه افزايش دهد. نشان داده شد كه با اعمال سياست هاي صحيح كنترل جمعيت مي توان رفاه بيشتري را در جامعه به وجود آورد. همچنين با افزايش سطح ديد عامل ها و كاهش متابوليسم آن ها مي توان به برابري نزديك شد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: هدف اصلي پژوهش بررسي و مقايسه متغيرهاي كيفيت زندگي در گروه هاي شغلي و تاثير اشتغال مجدد بر متغيرهاي كيفيت زندگي مي باشد.
روش: اين پژوهش به طور مقطعي، در استان تهران و با مشاركت 80 نفر كارمند مرد بازنشسته و 80 نفر كارگر مرد بازنشسته دانشگاه تهران در سال 1384 انجام شد و متغيرهاي سن، تاهل و برخي شاخص هاي وضعيت اقتصادي- اجتماعي در گروه هاي ذكر شده بررسي شدند. متغيرهاي كيفيت زندگي به طور كمي آناليز شدند و از آزمون آماري تي تست استفاده شد.
يافته ها: مقايسه گروه هاي كارمندان و كارگران بازنشسته نشان داد كه ميانگين نمرات متغيرهاي كيفيت زندگي در بازنشستگان كارمند به طور معني داري بيشتر بوده است.
همچنين بازنشستگان شاغل از نظر شاخص هاي كيفيت زندگي نسبت به بازنشستگان غيرشاغل وضعيت بهتري داشتند.
نتايج: كيفيت زندگي در سالمندان و بازنشستگان در تعامل با ابعاد سلامت بوده و تحت تاثير عوامل مختلف اقتصادي، رواني و جسمي- اجتماعي مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: يكي از نتايج شهرنشيني معاصر، شهري شدن فقر و شكل گيري سكونتگاه هاي غيررسمي در درون يا مجاور شهرهاي بزرگ است. اين سكونتگاه ها جلوه كالبدي فقر به شمار مي روند كه از لحاظ پويايي روند متفاوتي را طي مي كنند.
روش: پژوهش با استفاده از روش هاي كمي و كيفي انجام گرفته است. داده هاي دست دوم پيمايش نمونه اي براي داده هاي كمي و مصاحبه هاي عميق و گفتگوهاي جمعي براي جمع آوري اطلاعات كيفي مورد استفاده قرار گرفته است.
يافته ها: تفاوت هاي بنيادي ميان سكونتگاه هاي غيررسمي در حال ترقي و در حال زوال مشاهده مي شود، اين تفاوت ها ناشي از روند تكوين و تكامل و شرايط اجتماعي، اقتصادي و كالبدي و محيطي سكونتگاه، و نيز رويكرد مديريت برنامه ريزي شهري است.
نتايج: با توجه به تفاوت سكونتگاه هاي غيررسمي، كه رويكرد برنامه ريزي شهري تاثير به سزايي در آن دارد، بايد رويكرد سامان دهي و به سازي سكونتگاه ها متفاوت باشد و دستور كار هر يك از سكونتگاه هاي اميد و زوال متفاوت باشد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: يكي از حوزه هايي كه در قلمرو سالمندي در ايران كمتر به آن پرداخته شده است بررسي ابعاد حقوقي اين پديده، به ويژه در نظام حقوق مدني مي باشد. سالمندان به منظور اجراي حقوقي كه دارند، به ويژه در تصرفات و حقوق مالي، نيازمند توجه ويژه قانون گذاري با رويكرد حمايتي در قالب نهادهاي خاص هستند.
روش: اين مطالعه به روش توصيفي- تحليلي به بررسي سياست هاي تقنيني ايران كه در قانون مدني (به عنوان قانون مادر) و ساير قوانين متجلي شده است، انجام پذيرفته است.
يافته ها: بررسي موضوع نشان مي دهد كه صرف «سالمندي» و كبرسن بر اساس نظام حقوق مدني ايران هرگز به عنوان عامل «حجره» و نشانه عدم اهليت تصرف و يا استيفا نمي باشد، بلكه سالمندي به همراه كاهش قواي جسماني و عقلاني مي تواند موجبات محدوديت و يا محروميت در اعمال برخي حقوق را براي سالمندان فراهم سازد.
نتايج: حمايت از سالمندان در چارچوب نظام حقوق مدني از يك سو نيازمند پذيرش حجر حمايتي خاص و برقراري اماره عدم رشد براي سن خاصي در دوره اختلالات مغزي مربوط به دوره سالمندي در قالبي فراتر از مفاهيم سنتي سفاهت و جنون به منظور حمايت از آنان مي باشد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: دگرگوني هاي پديد آمده در چند دهه اخير به نحو چشم گيري بر شكل گيري و تشديد مشكلات اجتماعي جوانان تاثير گذارده است. از جمله مشكلات اجتماعي مي توان به «احساس آنومي» در ميان افراد اشاره كرد كه بازتاب شرايط نابسامان و آنوميك جامعه است. مقاله حاضر به سنجش احساس آنومي اقتصادي در ميان جوانان شهر تهران و برخي عوامل تاثيرگذار بر آن مي پردازد.
روش: پس از بررسي منابع و نظريه ها و تدوين چارچوب نظري، با شيوه پيمايش و استفاده از پرسش نامه و مصاحبه، اطلاعات مورد نياز گردآوري شد. حجم نمونه 816 نفر از جوانان شهر تهران بوده كه با روش نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي و به صورت تصادفي انتخاب شدند.
يافته ها: نسبت قابل توجهي از جوانان در ارزيابي خود وضعيت نابسامان و آنوميك جامعه را به تصوير مي كشند و در حالتي كه از گسستگي ميان خود و جامعه قرار دارند. اين احساس آنومي اقتصادي متاثر از عوامل فردي، خانوادگي، نگرش ها و حالات سردرگمي، بدبيني و بي اعتمادي در جوانان است.
نتايج: يافته هاي پژوهش منطبق با نظريه هاي جامعه شناختي به ويژه آراي دورکيم و مرتون نشان مي دهد احساس آنومي اقتصادي، در حقيقت، عدم تناسب نيازها و اهداف و امكانات مالي و اقتصادي و راه هاي دستيابي به آن اهداف بوده كه در شخصيت جوانان دروني شده است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: در اين مقاله، نقش فعاليت سيستم هاي مغزي/ رفتاري در تعديل ارتباط بين حمايت اجتماعي و افسردگي مورد بررسي قرار گرفته است.
روش: در پژوهش حاضر سعي شده است كه همبستگي بين متغيرهاي مورد مطالعه بررسي شود. بدين منظور 195 نفر از دانشجويان مقطع كارشناسي دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران جنوب بر اساس نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي انتخاب شدند. ابزارهاي مورد استفاده عبارت بودند از: پرسش نامه شخصيتي گري- ويلسون، پرسش نامه حمايت اجتماعي وكس، و پرسش نامه افسردگي بك.
يافته ها: يافته هاي پژوهش بيان گر آن بود كه: بين حمايت اجتماعي و گرايش به افسردگي رابطه منفي معنادار وجود دارد؛ ارتباط بين فعاليت سيستم فعال ساز رفتاري و ميزان گرايش به افسردگي معنادار نيست؛ بين ميزان فعاليت سيستم بازداري رفتاري و گرايش به افسردگي رابطه مثبت معنادار وجود دارد و رابطه ميان حمايت اجتماعي و افسردگي در شرايطي كه سيستم بازداري رفتاري غلبه دارد بيشتر است.
نتايج: نتايج حاصل بر نقش واسطه اي سيستم بازداري رفتاري در ارتباط بين حمايت اجتماعي پايين و گرايش بيشتر به افسردگي تاكيد مي ورزد و از لحاظ كاربردي زمينه را براي فهم تفاوت هاي فردي در زمينه حساسيت ساخت هاي مختلف عصبي و آسيب پذيري متفاوت افراد فراهم آورده است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: در پژوهش ها از زواياي مختلف به تاثيرات خانواده بر اعتياد فرزندان پرداخته شده است. تحقيق كنوني به بررسي كيفيت رابطه ولي- فرزندي در نوجوانان دچار اعتياد و مقايسه آن با نوجوانان عادي پرداخته است.
روش تحقيق: جامعه آماري اين پژوهش نوجوانان مراجعه كننده به مراكز ترك اعتياد شهر تهران مي باشند كه از بين آن ها 30 نوجوان انتخاب و پس از جلب رضايت آن ها، پرسش نامه ها جهت تكميل در اختيار آنها قرار داده شد. تعداد 30 نفر نوجوان غيرمعتاد نيز با رعايت همتاسازي از بين دانش آموزان مدارس راهنمايي شهر تهران انتخاب گرديد. براي جمع آوري اطلاعات از پرسش نامه كيفيت رابطه ولي- فرزندي استفاده شد.
يافته ها و نتايج: نتايج به دست آمده نشان داد كه كيفيت رابطه ولي- فرزندي در نوجوانان خانواده هاي عادي در تمامي ابعاد رابطه، بهتر از نوجوانان دچار اعتياد مي باشد. كيفيت رابطه با پدر نوجوانان عادي در تمامي ابعاد رابطه بهتر از كيفيت رابطه با پدر نوجوانان دچار اعتياد مي باشد. كيفيت رابطه با مادر نوجوانان خانواده هاي عادي نيز جز در خرده مقياس سردرگمي نقش، بهتر از كيفيت اين رابطه در نوجوانان دچار اعتياد مي باشد. بين كيفيت رابطه با پدر و مادر نوجوانان خانواده هاي عادي تفاوت معناداري مشاهده نشد اما نوجوانان داراي اعتياد كيفيت رابطه با مادرشان به گونه معناداري بهتر از كيفيت رابطه با پدرشان بود (سطح معنا داري p£0.05 در نظر گرفته شده بود).

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: مقاله با استناد به يافته هاي پژوهشي به منظور شناسايي وضعيت موجود وزارت آموزش و پرورش در زمينه پيشگيري از سوء مصرف مواد مخدر تدوين يافته است.
روش: در اين پژوهش، پس از بررسي منابع، اسناد و مدارك و آمار، پرسش نامه اي تهيه و طي چند مرحله به اجرا درآمد. جامعه آماري، مديران، معاونان، مشاوران و كارشناسان، وزارت آموزش و پرورش و جمعي از متخصصان و صاحب نظران بوده اند. توصيف و تحليل اطلاعات بر اساس ماتريس ارزيابي عوامل استراتژيك و محاسبات مربوط به آن انجام شده است.
يافته ها: بر اساس نتايج حاصل از ارزيابي عوامل استراتژيك، آموزش و پرورش در زمينه پيشگيري از سوء مصرف مواد مخدر از لحاظ محيط داخلي در شرايط مطلوب نبوده و نقاط ضعف آن بيش از نقاط قوت بوده است. از حيث محيط خارجي هم در برابر تهديدها و بهره گيري از فرصت ها براي پيشگيري از سوء مصرف مواد مخدر دانش آموزان از موفقيت چنداني برخوردار نبوده است.
نتايج: وزارت آموزش و پرورش با شناخت تهديدها و فرصت هاي محيط خارجي و نقاط قوت و ضعف در محيط داخلي امكان سياست گذاري و برنامه ريزي بهتر در جهت پيشگيري از سوء مصرف مواد مخدر را به ويژه در برنامه هاي "مدرسه محور" خواهد يافت.

 نسخه قابل چاپ