بانک مقالات علوم اجتماعی

طرح مساله: اين مقاله با هدف بررسي برخي گفتمان هاي رفاهي در دوران اصلاحات انجام پذيرفته است. در اين تحقيق به بررسي خصوصيات و عناصر اصلي ساخت گفتمان هاي رفاهي در سخنان رييس جمهور دوره اصلاحات بين سالهاي 1376-1384 پرداخته شده است تا ويژگي هاي گفتماني اين دوره بازشناسي و معرفي گردد و تفسير و بازشناسي معنا كاوانه از گفتمان رفاهي در بستر تاريخي ـ اجتماعي آن انجام پذيرد. اهميت اين تحقيق از بعد كاربردي، فراهم كردن امكان شناخت كاميابي ها و شكستها در عرصه هاي مرتبط با رفاه اجتماعي در دوره اصلاحات و از بعد نظري، فراهم شدن امكان مقايسه و بررسي شباهت ها و تفاوتهاي گفتمان مسلط رفاه اجتماعي در اين دوره با گفتمان هاي رايج در دنيا مي باشد.
روش تحقيق: اين پژوهش به روش تحليل گفتماني در چارچوب نظري ميشل فوكو و نورمن فركلاف و با تكيه بر الگوي تحليل گفتمان نورمن فركلاف است. نورمن فركلاف، گفتمان را در سه سطح توصيف، تفسير و تبيين، مدنظر قرار مي دهد.
يافته ها: گفتمان رفاهي دوران اصلاحات در خصوص مولفه هاي اساسي رفاه، جهت گيري هاي مشخصي دارد. اين گفتمان تفسيري از عدالت ارايه مي دهد كه به معناي ايجاد فرصتهاي مساوي و تضمين دسترسي برابر به امكانهاست. تلقي گفتمان اصلاحي از مفهوم آزادي اين است كه دين و آزادي را داراي تاثير متقابل عظيم بر يكديگر تحليل مي كند و همچنين براي آن، دو حداسلامي و حقوق عمومي قائل است. اين گفتمان بر مفهوم توسعه همه جانبه و پايدار تاكيد دارد و در بعد سياسي رفاه، بر مقولاتي نظير مشاركت، فعاليت احزاب و گروه ها و امنيت سياسي تكيه دارد. در خصوص امنيت نيز گفتمان اصلاحات، جامعه امن را جامعه اي مبتني بر رفتارها و روابط قانوني مي داند. گفتمان رفاهي اصلاحات با تاكيد بر نظام جامع تامين اجتماعي، معتقد است يك نظام تامين اجتماعي از هم گسسته، نه مي تواند عدالت را تامين كند و نه امنيت را.
نتيجه: جهت گيري گفتمان اصلاحات در حوزه رفاه اجتماعي متكي بر مولفه هايي نظير توسعه همه جانبه، عدالت ملازم با دين و آزادي، رويكرد انسان مدارانه به رفاه و توجه به ابعاد چندگانه رفاه اجتماعي بوده است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: هدف طرح حاضر، دستيابي به سند مكتوب و ملي بر پايه حداكثر توافق كارشناسي مسوولان دستگاه هاي اجرايي و صاحب نظران ذيربط براي مداخله جهت كاهش و كنترل آسيب هاي اجتماعي بوده است.
روش: اين يك مطالعه كيفي بود كه در چهار مرحله اجرا گرديد. در كليه مراحل چهارگانه آن، از دو روش گفت و شنود متمركز گروهي و دلفي استفاده شد.
يافته ها: سند نهايي در10 قسمت شامل مقدمه، تعاريف، اهداف، اصول و مباني نظري، تبيين و ارزيابي وضع موجود، چالشها، سياست ها و خط مشي هاي اجراي، برنامه ها و اقدامات اجرايي، آيين نامه اجرايي، و بالاخره جدول تقسيم كار ملي تنظيم گرديد. اهداف سند عبارتند از ارتقا كيفيت زندگي و رفاه اجتماعي آحاد جامعه، كاهش بروز آسيبها و مشكلات اجتماعي، كاهش شيوع آسيبها و مشكلات اجتماعي، و كاهش ناتوانيها و زيانهاي ناشي از مشكلات و آسيبهاي اجتماعي.
بحث و نتيجه گيري: بر پايه نتايج اين تحقيق پيشنهاد مي شود وزارت رفاه و تامين اجتماعي با توجه به ماموريت و وظيفه قانوني و نقش كليدي خود در حوزه هاي اجتماعي هر چه زودتر جهت پياده سازي اين برنامه گام هاي جدي و موثر بردارد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: افزايش جمعيت و شهرنشيني به عنوان پديده اي فراگير مخصوصا در كلان شهرهاي بسياري از كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه از جمله ايران و مشكلات ناشي از آن، باعث شده است بسياري از نظريه پردازان شهري به مشاركت شهروندان در امور شهري، توجه خاصي نمايند. هدف مقاله حاضر، بررسي مشاركت شهروندان در امور شهري و رابطه رفاه اجتماعي با آن بوده است.
روش: روش تحقيق، پيمايشي بوده و براي سنجش متغيرهاي مستقل و وابسته، تعداد 700 نفر پاسخگو به شيوه نمونه گيري چندمرحله اي از بين سرپرستان خانوارهاي 7 منطقه شهرداري اصفهان به عنوان نمونه نهايي انتخاب و به پرسشنامه هاي تهيه شده پاسخ گفته اند (سال 1386).
يافته ها: بر اساس يافته هاي تحقيق حاضر، بيشتر شهروندان اصفهاني، مشاركت بالايي در امور شهري داشته و بين ابعاد غيرمادي رفاه اجتماعي و مشاركت شهروندان در امور شهري، رابطه معني دار خطي حاصل آمده است. همچنين بر اساس ضريب تبيين اصلاح شده رگرسيوني مي توان گفت كه 17 درصد تغييرات متغير وابسته، از طريق متغيرهاي وارد بر مدل رگرسيوني تبيين گرديده و رابطه اعتماد نهادي با متغير وابسته، بيش از بقيه متغيرها بوده است.
نتايج: هر قدر اعتماد نهادي و رضامندي اجتماعي و شهروندان در حد بالا و احساس محروميت آنان در حد پاييني باشد، به همان اندازه، مشاركت آنان در امور شهري، بيشتر خواهد بود.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: اين پژوهش با هدف بررسي نقش نگرش به رفاه اجتماعي در حوزه هاي توسعه رفاهي، جمعيت تحت پوشش رفاه، خدمات رفاهي (بيمه اي، امدادي، حمايتي) و سياستهاي رفاهي در رابطه بين همدلي و گرايش اجتماعي با نوع رويكرد به عدالت اجتماعي به مرحله اجرا درآمد.
روش: جامعه آماري پژوهش را دانشجويان دانشگاه اصفهان در ترم پاييز سال تحصيلي 87-86 تشكيل دادند كه با استفاده از نمونه گيري تصادفي 297 نفر براي پاسخگويي به پرسشنامه هاي پژوهش انتخاب شدند. پرسشنامه هاي پژوهش شامل پرسشنامه 28 سوالي نگرش به رفاه اجتماعي با چهار زيرمقياس توسعه رفاهي، جمعيت تحت پوشش رفاه، خدمات رفاهي (بيمه اي، امدادي و حمايتي) و سياستهاي رفاهي، پرسشنامه 33 سوالي همدلي، پرسشنامه 32 سوالي گرايش اجتماعي و پرسشنامه 9 سوالي رويكردها به عدالت اجتماعي بود. داده هاي حاصل از پرسشنامه ها با استفاده از ضريب همبستگي و مدل سازي معادله ساختاري (SEM) مورد تحليل قرار گرفت.
يافته ها: يافته هاي پژوهش حاكي از آن بود كه نگرش به توسعه رفاهي، نقش متغير ميانجي را بين گرايش اجتماعي و رويكرد برابري به عدالت اجتماعي ايفا مي كند. نگرش به جمعيت تحت پوشش رفاه نيز نقش متغير ميانجي را بين گرايش اجتماعي و رويكرد نياز به عدالت اجتماعي، نگرش به خدمات رفاهي (بيمه اي، امدادي و حمايتي) نقش متغير ميانجي را بين همدلي و انصاف و بالاخره سياستهاي رفاهي نيز نقش متغير ميانجي را بين همدلي و گرايش اجتماعي با رويكرد نياز به عدالت اجتماعي ايفا نمودند.
نتايج: يافته هاي اين پژوهش حاكي از آن است كه توسعه رفاهي فقط براي رويكرد برابري به عدالت اجتماعي و جمعيت تحت پوشش رفاه نيز فقط نياز نقش ميانجي را با گرايش اجتماعي ايفا مي كنند. اما براي رويكرد انصاف و رابطه اش با همدلي نگرش به خدمات رفاهي (بيمه اي، امدادي و حمايتي) و سياستهاي رفاهي، نيز فقط در رابطه بين رويكرد نياز به عدالت اجتماعي با همدلي و گرايش اجتماعي نقش ميانجي را بازي مي كنند.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: در نظام هاي جديد رفاه اجتماعي، موضوع سرمايه اجتماعي اهميت يافته است. ديگر نمي توان رفاه اجتماعي را صرفاَ توسط مولفه هاي مستقيم اقتصادي و مادي تضمين كرد و علاوه بر آن بايد منابع جامعه مدني از جمله سرمايه هاي اجتماعي گروههاي مختلف مردم را فعال و بسيج كرد. مقاله حاضر، بر آن است تا رابطه سرمايه اجتماعي با رفاه اجتماعي را در شهر تهران مورد بررسي قرار دهد.
روش تحقيق: روش اين تحقيق پيمايشي است و از ابزار پرسشنامه براي گردآوري داده ها استفاده شده است. حجم نمونه مورد بررسي 299 نفر شهروندان تهراني است كه به صورت نمونه گيري خوشه اي انتخاب شده اند.
يافته ها: شاخص هايي از سرمايه اجتماعي كه در جامعه مورد مطالعه، از وضعيت بهتري برخوردارند شاخص هايي هستند كه به اصطلاح به آنها سرمايه اجتماعي سنتي مي گويند و به وجوه سنتي جامعه مربوط مي شوند (مشاركت غيررسمي مذهبي و خيريه اي) و شاخص هايي كه با زندگي مدرن منطبق اند (سرمايه اجتماعي مدرن) از وضعيت مطلوبي برخوردار نيستند (اعتماد نهادي، اعتماد تعميم يافته، انسجام اجتماعي و مشاركت رسمي).
نتايج: سرمايه اجتماعي، رابطه مثبتي با رفاه اجتماعي دارد. همچنين كليه شاخص هاي مطرح در اين تحقيق براي سرمايه اجتماعي (اعتماد، هنجارهاي اجتماعي و شبكه هاي اجتماعي) نيز با رفاه اجتماعي رابطه مثبتي دارند و نتايج بدست آمده منطبق با آرا پاتنام است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: بهروزي اجتماعي، ارزشيابي فرد از شرايط جامعه و عملكرد خود در آن است. هدف پژوهش حاضر، طراحي فرم كوتاه يكي از پركاربردترين مقياس هاي بهروزي اجتماعي (Keyes, 1998) براي استفاده در نمونه هاي ايراني بود. استفاده از آزمون هاي خلاصه تر در مواقعي كه زمان و حوصله پاسخگويان اجازه استفاده از آزمون هاي بلندتر را نمي دهد سودمند است. طراحي اين فرم كوتاه اساسا بر مبناي ارتقاي روايي عاملي زيرمقياس هاي اين مقياس صورت گرفت.
روش تحقيق: نمونه مورد بررسي شامل 454 دانشجو (261 دختر و 193 پسر) با ميانگين سني 18/22 سال بود. از همه شركت كننده ها خواسته شد تا به مقياس 33 گويه اي بهروزي اجتماعي پاسخ دهند. براي تحليل داده ها از تحليل عاملي اكتشافي و تاييدي استفاده شد.
يافته ها و نتايج: نتايج تحليل ها از استفاده از 18 گويه از 33 گويه مقياس اصلي، به عنوان فرم كوتاه حمايت مي كند. فرم كوتاه مقياس بهروزي اجتماعي در نمونه دانشجويان ايراني از ساختار عاملي مطلوب و روشني برخوردار است و ويژگي هاي آن از فرم بلند اين مقياس بهتر است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: هدف از پژوهش حاضر، بررسي سطح آگاهي و رضايتمندي بيمه شدگان تامين اجتماعي شهر كاشان از اجراي طرح ساماندهي سوابق در سال 85-84 بود.
روش: روش تحقيق، توصيفي از نوع پيمايشي و جامعه آماري شامل كليه بيمه شدگان سازمان تامين اجتماعي شهر كاشان بود. نمونه گيري به صورت تصادفي منظم از بين بيمه شدگان انجام گرفت. حجم نمونه شامل 300 نفر از بيمه شدگان بود و ابزار اندازه گيري، پرسشنامه محقق ساخته با 23 سوال بسته پاسخ، بر اساس طيف 5 درجه اي ليكرت بود كه اعتبار آن بر اساس ضريب آلفاي كرونباخ 98/0 برآورد گرديد.
يافته ها: نتايج نشان داد كه سطح رضايت و آگاهي بيمه شدگان با احتمال 99% بيش از متوسط مي باشد. سطح رضايت و آگاهي بيمه شدگان داراي مدرك تحصيلي ديپلم بالاتر از افرادي بوده است كه مدرك پايين تر از ديپلم داشته اند. بر حسب سابقه بيمه تفاوت معني داري وجود دارد. سطح رضايت و آگاهي افراد با سابقه بيمه بالاتر از 21 سال بيشتر از افراد با سابقه بيمه كمتر از 10 سال و 11 تا 20 سال بود. سطح رضايت و آگاهي افراد بيشتر از 41 سال سن بيشتر از افراد كمتر از 30سال و 31 تا 40 سال بوده است. همچنين ميانگين رضايت و آگاهي مردان بيشتر از زنان بوده است.
نتايج: سابقه، سن، جنس، سطح تحصيلات ارتباط مستقيمي با سطح رضايتمندي و آگاهي بيمه شدگان دارد. همچنين بين سطح رضايتمندي و سطح آگاهي ارتباط مستقيم وجود دارد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: در اين مقاله تغييرات نابرابري در ايران طي سال هاي 1363 تا 1385 بررسي مي گردد.
روش: با استفاده از آمار هزينه و درآمد خانوارها، تغييرات نابرابري در آمدي به تفکيک مناطق شهري و روستايي در ايران محاسبه مي شود. به اين منظور از ضريب جيني، ضريب تغييرات، ضريب انحراف ميانگين نسبي، شاخص تايل و سنجه آتکينسون استفاده مي شود. در انجام محاسبات از نرم افزارهاي Excel و Stata استفاده شده است.
يافته ها: اين پژوهش نشان مي دهد که روند نابرابري بر حسب شاخص هاي محاسبه شده در طول دوره بيست و سه ساله مورد بررسي، علي رغم فراز و نشيب هاي زياد به جز دو سال پاياني مورد مطالعه روند نزولي را طي کرده است.
نتايج: مقادير نابرابري محاسبه شده با شاخص هاي مختلف سازگاري دارند، و تنها در مورد ضريب تغييرات سازگاري کم تري وجود دارد. در ارتباط با سنجه آتکينسون، اين شاخص با پارامترهاي ?=0.25 و ?=0.5 براي ايران مناسب تر و سازگارتر با روند عمومي مقادير نابرابري اندازه گيري شده بر حسب شاخص هاي ديگر است.
در مجموع براي اقدامات سياستي توصيه مي شود که شاخص هاي نابرابري ضريب جيني، ضريب انحراف ميانگين نسبي، شاخص تايل و سنجه آتکينسون راهنماي عمل سياست گذاران قرار گيرد.

طرح مساله: بروز طرد اجتماعي، يعني محروميت غير ارادي مردم از فرصت مشارکت در امور اجتماعي، مي تواند يکي از دلايل اصلي عدم توفيق برنامه هاي توسعه در کاهش فقر تلقي شود. بررسي عميق مفهوم سرمايه اجتماعي که مشارکت از اصلي ترين مولفه هاي آن است، مي تواند به تصحيح ديدگاه برنامه ريزان توسعه کمک کند.
روش: اين مطالعه درباره رابطه فقر و مولفه هاي سرمايه اجتماعي انجام شده و اطلاعات آن از دو روستاي منطقه ورامين با تلفيقي از روش هاي تحقيق کيفي (بحث هاي گروهي و مصاحبه عميق) و کمي (پيمايش و ابزار پرسش نامه) گردآوري شده است.
يافته ها: بر اساس يافته هاي پژوهش گرچه رابطه معکوس ميان فقر و مولفه هاي سه گانه سرمايه اجتماعي (اعتماد، انسجام و مشارکت) تاييد شده است، اما نتايج رگرسيون چند متغيره مويد رابطه معنادار متغير «مشارکت در تصميم گيري» از مقياس مشارکت اجتماعي و «نزاع در ميان روستاييان» از مقياس انسجام اجتماعي با پديده فقر است.
نتايج: درجه مشارکت روستاييان از حد سهيم شدن در اطلاعات فراتر نرفته و روستاييان از مشارکت در تصميم گيري در سطوح بالاتر محروم بوده اند. در نتيجه، مشارکت هايي از نوع ابزاري، تغيير چنداني در وضعيت فقر روستا به وجود نياورده است. هم چنين به نظر مي رسد ريشه دوانيدن خشونت در فرهنگ جامعه و خسارت هاي انساني و مادي ناشي از آن، زمينه کافي را براي بروز و تداوم فقر فراهم مي کند.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: رابطه رشد اقتصادي و توزيع درآمد از موضوعات مهم اقتصادي است که توجه اقتصاد دانان به ويژه اقتصاد دانان توسعه را به خود جلب کرده و راجع به آن نظرهاي گوناگون ابزار شده است. در اقتصاد ايران به دست آوردن ارتباط متقابل رشد اقتصادي و توزيع درآمد، به دليل اهميتي که مبحث عدالت اجتماعي در مباني ارزشي دارد و نيز حساسيت هاي اجتماعي که در اين زمينه وجود دارد، از اهميت ويژه اي برخوردار است.
روش: در مقاله حاضر، با استناد به اطلاعات و آمار موجود، بر اساس برآورد مدل هاي رگرسيوني رابطه بين رشد اقتصادي و توزيع درآمد تبيين مي شود.
يافته ها: يافته هاي اين تحقيق حکايت از ضرورت شناخت شيوه هاي تخصيص منابع که منجر به کاهش نابرابري درآمدها مي شود، دارد. در اين مقاله، نحوه تخصيص منابع بين بخش هاي اقتصادي به منظور کاهش نابرابري درآمدها معرفي، و توصيه هاي سياست گذاري ارايه شده است.
نتايج: يافته ها نشان مي دهد که ترکيب و سهم بخش ها در رشد اقتصادي، بر چگونگي توزيع درآمد تاثير مي گذارد. هر چه سهم بخش کشاورزي افزايش يابد توزيع اقتصادي متعادل تر مي شود.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: پژوهش حاضر با پذيرش اهميت سرمايه اجتماعي و باور به رابطه نزديک آن با ارتقا رفاه همگاني و کاهش فقر، به مطالعه تطبيقي وضعيت اين متغير در خانواده هاي تحت پوشش کميته امداد امام خميني (ره) شهرستان قزوين به عنوان گروهي از خانواده هاي فقير جامعه پرداخته است.
روش: اين پژوهش از نوع پيمايشي است و در آن از پرسش نامه براي گردآوري اطلاعات استفاده شده است. با استفاده از فرمول کوکران، تعداد 311 خانوار تحت پوشش کميته امداد امام خميني (ره) شهر قزوين در سال 1385 به روش تصادفي سيستماتيک انتخاب و در کنار يک نمونه 50 خانواري از خانوارهاي مرفه، مورد بررسي قرار گرفتند.
يافته ها: يافته هاي پژوهش بازگوي وجود تفاوت معني دار در ميانگين سرمايه اجتماعي و مولفه هاي آن در بين خانوارهاي فقير و مرفه مورد بررسي است. هم چنين وضعيت فقر همبستگي قوي منفي با ميزان سرمايه اجتماعي دارد و خانوارهاي فقير در کليه مولفه هاي مربوط به سرمايه اجتماعي ميانگين پايين تر از خانوارهاي مرفه دارند.
نتايج: ميزان سرمايه اجتماعي افراد و گروه ها تحت تاثير شرايط فقر و محروميت قرار دارد و فقر تاثير منفي بر سرمايه اجتماعي باقي مي گذارد. افزايش ميزان سرمايه اجتماعي با توجه به فرآيند باز توليد، قادر است زمينه لازم براي ارتقا سطح رفاه کنش گران فقرزده را فراهم آورد.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: ارتباط ميان سياست مالي دولت و توزيع درآمد، يکي از موضوعات مهم و بحث برانگيز در اقتصاد، به ويژه از منظر رفاه عمومي است. اين موضوع به خصوص زماني که هم چون ايران، همراه با اثر قيمت بنزين در اقتصاد باشد مناقشه برانگيز است. اين مقاله به بررسي تاثير سياست مالي بر توزيع درآمد و هم چنين تاثير قيمت بنزين بر توزيع درآمد در ايران مي پردازد.
روش: در اين تحقيق از روش اقتصاد سنجي و الگوي خودرگرسيون برداري بر اساس داده هاي سري زماني دوره 1384-1353 استفاده مي شود.
يافته ها: در دوره 1357-1353 ضريب جيني از 49.92 به 43.60 کاهش يافته و در دوره 1367-1357 ضريب جيني با نوسان همراه بوده که در نهايت در سال 1367، به 40.43 رسيده است. در طول برنامه اول توسعه (1373-1368)، برنامه دوم (1378-1374) و برنامه سوم (1383-1379) و سال اول برنامه چهارم تغيير چنداني در ضريب جيني رخ نداده و اين ضريب هم چنان نشان دهنده وضعيت نابرابري درآمد در اقتصاد ايران است.
نتايج: نتايج نشان مي دهد که سياست انبساطي مالي دولت در ميان مدت و بلند مدت باعث افزايش نابرابري اقتصادي مي شود؛ اين در حالي است که افزايش قيمت بنزين (با فرض فراهم شدن شرايط لازم)، در ميان مدت و بلند مدت عامل کاهش دهنده نابرابري است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: از اواخر دهه 1990 که اصطلاح «رشد به نفع فقير» به کار گرفته شد، اقتصاد دانان با ديدگاه هاي تازه اي در خصوص ارتباط بين رشد اقتصادي و فقر و چگونگي تاثير توام رشد و تغييرات نابرابري در کاهش فقر مواجه شدند. در اين مقاله سعي شده است ضمن ارايه منحني رشد فقر و منحني سلطه لورنز و تحليل تغييرات رشد اقتصادي و نابرابري، نشان داده شود که آيا رشد اقتصادي در ايران طي سال هاي 1384-1375 به نفع فقرا بوده است يا خير.
روش: در اين مطالعه با استفاده از برهان اتکينسون، منحني لورنز تعميم يافته به رشد اقتصادي و نابرابري درآمدي ارتباط داده مي شود و سپس با استفاده از اطلاعات طرح هزينه و درآمد خانوارهاي شهري و روستايي طي سال هاي 1384-1375 منحني رشد فقر و سلطه لورنز براي خانوارهاي ايراني در اين فاصله زماني محاسبه و مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرد.
يافته ها: رشد متوسط درآمد در مناطق شهري طي سال هاي 79-78، 82-81 و 84-83 و در مناطق روستايي، طي سال هاي 78-77، 79-78، 80-79 و 81-80 به نفع فقرا بوده است؛ يعني در اين سال ها علاوه بر اين که افزايش درآمد افراد فقير بيش از افراد غير فقير بوده، نابرابري بين خانوارهاي فقير نيز کاهش يافته است.
نتايج: رشد اقتصادي در اغلب سال هاي مورد بررسي در مناطق روستايي و شهري به نفع فقرا عمل کرده است.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: در اين مقاله به بررسي علل و چگونگي تاثير عوامل موثر بر فقر با استفاده از شبکه هاي بيزي پرداخته شده است.
روش: با روش نمونه گيري تصادفي داده هاي 500 خانوار از طرح هزينه و درآمد خانوارهاي شهري انتخاب شد و مورد استفاده قرار گرفت. به منظور بررسي عوامل موثر بر فقر خانوارهاي ايراني، شبکه بيزي مناسب براي داده هاي فقر يافته شده و در تحليل تشخيصي مورد استفاده قرار گرفته است. برخي جنبه هاي استدلالي (استدلال بالا - پايين و استدلال پايين - بالا) که با استفاده از آن ها عوامل موثر بر فقر بازشناسايي مي شوند نيز معرفي شده است.
يافته ها: سطح تحصيلات و بعد خانوار مهم ترين عوامل در مقوله تعيين سطح فقر خانوار مي باشند. هم چنين با استفاده از استدلال پايين - بالا دريافتيم در صورتي که خانواري فقير مطلق محسوب شود، محتمل ترين علت براي آن سطح تحصيلات پايين يا همان بي سوادي سرپرست خانوار است.
نتايج: نسبت سرپرستان خانوار بي سواد (هم چنين سرپرستان خانوار با سطح تحصيلات پايين) در کل جامعه با نسبت بي سوادان (هم چنين سرپرستان خانوار با سطح تحصيلات پايين) در خانوارهاي با فقر مطلق کاملا متفاوت اند.

 نسخه قابل چاپ

طرح مساله: فقر و محروميت، در بيش تر کشورها يکي از مسايل و مشکلات مهم براي دولت ها و به ويژه برنامه ريزان است. دسترسي به اطلاعات فقر براي اجراي سياست هاي کلان اقتصادي مهم است، بدين منظور در اين تحقيق روند کلان فقر در ايران مشخص شده است.
روش: در اين مقاله از منطق فازي و نرم افزار مطلب (MATLAB) براي ايجاد روند سري زماني سالانه فقر (غير قابل مشاهده) در ايران طي دوره زماني 1383-1368 استفاده شده است.
يافته ها: محاسبات نشان داد که به طور کلي روند فقر در ايران نزولي بوده و بيش ترين و کم ترين ميزان شاخص فقر در سال هاي 1370 و 1382 رخ داده است و در سال هاي 1380 و 1372 نيز به ترتيب داراي ماکزيمم و مينيمم نسبي مي باشد.
نتايج: با توجه به دوره تناوب 10 ساله روند فقر در ايران، برنامه ريزان کشور مي توانند اين روند را با ابزار سياستي خود تغيير دهند و به مسير دلخواه خود براي مقابله با فقر سوق دهند.

 نسخه قابل چاپ