بانک مقالات معماری

بناهاي تاريخي ايران ساختمان هايي است که عموما از مصالحي نظير خشت، گل، سنگ، سنگ و چوب ساخته شده است. سه ويژگي عمده آسيب پذيري اينگونه بناها را در برابر حوادث طبيعي زمين لرزه بالا مي برد که عبارتند از: فرسودگي مصالح، مقاوم نبودن مصالح و سنگين بودن سازه. بر اين اساس راهکارهاي حفاظت اين بناها در برابر زمين لرزه بايد متضمن رفع اين نواقص باشد. در اين مقاله سعي شده است راهکارهاي مختلف نظير مقاوم سازي بناها به وسيله جايگزيني مصالح جديد، ايجاد سازه هاي نگهبان، جداسازي لرزه اي پايه در قسمت هاي مختلف بنا، سبک سازي بنا، مورد بررسي قرار گيرد و محدوده کاربرد هر يک از اين روش ها براي بناهاي مختلف تاريخي در ايران تعيين گرديد.

کالبد طبيعي انسان از خاک است و طبيعت و سرشت وي بر خواسته از خاک است و دوباره به خاک برمي گردد. کالبد معماري خاک نيز مانند کالبد انسان از خاک برخواسته و دوباره به خاک بر مي گردد. اين تجانس باعث سازگاري معماري خاک با شرست آدمي شده است. کالبدها محل پرورش و اسباب پرورش نفس است و نفوس انسان ها نيز در کالبد طبيعي خود رشد يافته و متعالي مي شوند. طبيعت رحم پرورش براي انسان است و معماري نيز به عنوان بخشي از اين طبيعت به هم وابسته و پيوسته، به تناسب خود محل رشد و تعالي و پرورش انسان است. سازگاري بين سرشت آدمي و طبيعت بکر دستمايه تهيه اين مقاله است. در اين مقاله سعي در تبيين اين موضوع از ديدگاه سنتي است.

بخش وسيعي از مرکز و جنوب شرقي ايران بوسعت تقريبي 365000 کيلومتر مربع را فلات کويري ايران مي پوشاند که اين منطقه به سه بخش دشت کوير، دشت لوت و منطقه جازموريان تقسيم مي شود. که خصوصيات کلي شرايط اقليمي دشتهاي فلات به قرار زير است:
الف) آب و هواي گرم و خشک در تابستان، سرد و خشک در زمستان. ب) بارندگي بسيار اندک. ج) رطوبت بسيار اندک هوا. د) پوشش بسيار کم گياهي. ه) اختلاف زياد درجه حرارت بين شب و روز و در بادهاي توام با گرد و غبار نواحي کويري و حاشيه کويري، که با شدت شن و خاک کوير را در سطح مناطق زيستي پخش مي کند، محيط چندان مطلوبي را جهت سکونت انسان ايجاد نمي کند. همچنين در منطقه درخت و در نتيجه چوب کمياب است و نمي توان به راحتي سقف و سرپناه ايجاد نمود.
اين موزه با استفاده از ويژگي هاي موجود کوير، و با قصد رفع محدوديتهاي آن در پارک حفاظتي ورامين، در بافتي تاريخي و به منظور ارايه خدمات به توريستان کويري طراحي شده است.

زيست و توسعه پايدار امروز در محافل علمي جهان همواره مورد بحث و کاوش بوده و نظريات مختلفي از ابعاد گوناگون ارايه گرديده است. قطعا حفظ منابع طبيعي خدادادي، عدم آلودگي محيط زيست، حداقل مصرف انرژي هاي فسيلي و هم زيستي با شرايط طبيعي و اقليمي از طريق تدابير شهرسازي و معماري از موارد مهم در طراحي و ساخت مجتمع عاي زيستي بوده و بايد مورد توجه و اجرا توسط طراحان و مجريان قرار گيرد. معماري کويري ايران حاوي بسياري از ويژگي هاي منحصر به فرد است که ضمن توجه به نيازهاي زيبا شتاختي با ظرفيت هاي طبيعي و اکولوژيک بستر خود نيز منطبق است. در واقع اين معماري نه تنها از کيفيت هاي محيط طبيعي خود نکاسته بلکه ماهيت آن را نيز ارتقا بخشيده است. تکنيک هاي به کار رفته در اين معماري در واقع بسياري از مفاهيم نوين در عرصه معماري پايدار را در بر مي گيرد. که در اين مقاله به آن پرداخته شده است.

براي مقابله با زلزله در کوير، به دليل عدم وجود مواد با قدرت کافي براي مقابله با زلزله از فرم در معماري استفاده مي شود و فقط در جاه هاي ضروري مانند پاتاق ها و از چوب براي جلوگيري از رانش و محافظت در مقابل فشار استفاده مي شود.
در معماري کوير براي مقابله با زلزله از فرم هاي قوسي شکل و هندسي و نظم در پلان بهره مي گيرند و نمونه آن سيستم چهار صفه است، که داراي سقف هاي گنبدي شکل در مرکز پلان و چهار صفه در چهار گوشه سقف مي باشد.
يکي از دلايل اصلي استفاده از هندسه در معماري، پايدار کردن فرمها مي باشد که حتي الامکان بتوانند در مقابل امواج زلزله مقاومت نمايند و لذا در سازه هاي کويري براي مقابله با اين بلاي طبيعي، يکي از موثرترين روشهاي طراحي فرم هايي است که زلزله بر آن کمترين اثر را داشته باشد و خسارت ناشي از آن به حداقل برسد.

گردشگري و بويژه طبيعت گردي به عنوان يکي از شيوه هاي استفاده از جاذبه هاي طبيعي و هم راه حلي براي پايداري پتانسيل ها به شمار مي آيد. صنعتي که با گسترش قلمروهاي خود در قرن گذشته و حال مي تواند با وجود پتانسيل هاي متنوع و جذاب سرزمين ايران از جايگاهي خاص برخوردار گردد. بر اساس پيش بيني هاي 6 درصد خواهد بود که3.4 تا 6.7 صورت گرفته رشد عمومي صنعت توريسم براي نخستين دهه در پيش رو بين 4 بيشترين سهم آن بين 10 تا 30 درصد مربوط به اکوتوريسم است و با عنايت به اينکه تا يک دهه ديگر شمار طبيعت گردان که اکنون 7 درصد از کل مسافران جهان را شامل مي شود به بيش از 20 درصد برسد ضرورت توجه به اين صنعت مورد توجه سرمايه گذاران، دولتمردان و ... مي باشد.
در کشور ايران مجموعه گسترده اي از منابع پراکنده، ثبت نشده و در بسياري از موارد رو به قهقرا داشته هاي اکوتوريسم ايران را تشکيل مي دهند که اين داشته ها طيف متنوعي از چشم اندازهاي جغرافيايي، آثار و ذخاير طبيعي را شامل مي شود. بررسي جغرافيايي طبيعي ايران و نيز امکان سنجي هر کدام از جاذبه هاي اکوتوريسمي بيانگر آن است که اکوتوريسم در ايران يک منبع اقتصادي کم نظير، خاص و بسيار متعدد و البته رها شده به حال خود است. مناطق کويري بد ليل وجود منابع کافي اعم از پتانسيل هاي طبيعي و انسان علاوه بر تقويت اکوتوريسم باعث تعادل در رشد اقتصادي روستاهاي پيرامون آن شده و با ايجاد قطب هاي توسعه گردشگري به تکميل ساير قطبهاي اقتصادي موجود مي پردازد. اين منطقه با داشتن روستاهاي متعدد و پراکنده به صو رت نگين هاي سرسبز در پهنه کوهستانها و دشتها و همچنين همجواري با چشم اندازهاي ژئومورفولوژي از جمله تپه هاي ماسه اي، رخساره هاي زيبا، متنوع و بهت انگيز کويري، مناطق کوهستاني و دره هاي عميق از يک سو و شيوه هاي سنتي در بهره برداري و حفاظت از منابع طبيعي از س وي ديگر با عنايت به منابع معيشتي روستاهاي آن که تلفيقي از فعاليتهاي کشاورزي است.از آنجا که در مجموع ساختار طبيعي- انساني و مجموعه روستاها و شهرهاي موجود در منطقه کويري داراي تنوع منحصر به فرد و ويژه مي باشد و عموما طرز زندگي اجتماعي آن نيز داراي جلوه هاي خاص است. به همان اندازه اشکال مختلف توريسم خصوصا اکوتوريسم و تفرج در آن از قابليت توسعه بالايي برخوردار است. در اين مقاله ضمن بررسي ابعاد و ويژگيهاي توسعه اکوتوريسم در منطقه ويژگيهاي برخي از جاذبه هاي توريستي منطقه در جهت زمينه سازي براي توسعه اين صنعت در منطقه و ضرورت توجه به آن در معماري شهري و روستايي در برنامه ريزيهاي ناحيه اي و منطقه اي بيان مي گردد.

روند زندگي در خانه هاي سنتي ايران، داراي روح و حيات است. در حقيقت فرهنگ و خصوصيات رواني جمعيت استفاده کننده، عاملي موثر در طراحي محيط مصنوع است. محيط مصنوع الگوي خود را از شرايط فرهنگي پيرامون مي گيرد، لذا محله بندي ها، توسعه و طراحي معابر، فضاهاي محله اي و بين محله اي علاوه بر شرايط طبيعي، معيشتي، بر اساس اعتقادات، سنتها، فرهنگها و قوميتها استوار شده است. در اينجا سعي شده تا نسبت بين خانه و شهر بعنوان بستر و زمينه ( فرهنگي، سنتي، اعتقادي و ...) بررسي شود. بررسي انجام شده در دو بخش آمده است.
بخش اول به بستر و زمينه تاريخي شهرکويري اردستان پرداخته، به طوري که شکل گيري شهر و تعامل خانه با شهر پي گرفته شده در نهايت هماهنگي کامل با بوم منتج شده است. بخش دوم به تغيير مفهوم خانه و شهر در اردستان پرداخته و عوامل ماهوي و ساختاري اين تغييرات بررسي شده است. پيگيري اين مبحث با تغيير نگرش مردم به زندگي و عدم هماهنگي ساختار شهر اردستان با وضعيت فعلي به پايان رسيده است.
از تمامي بحثهاي ارايه شده در اين مقاله آنچه حاصل شده به شرح زير مي باشد:
خانه جزيي از يک شهر بوده و هنگامي که کليت شهر در هماهنگي کامل با خانه باشد، خانه مفهوم واقعي خود را پيدا خواهد کرد. بنابراين اگر، خانه امروزي در شهر امروزي جوابگو نيست، به علت ساختار شهر در جامعه امروز مي باشد و به همين علت، خانه ديروز در شهر ديروز پاسخگوبوده است. لذا ظهور مناسب هر کدام، در شهرهايي که متناسب با آن نيستند، امکان پذير نمي باشد.

کوير، به عنوان نمادي از سوزانندگي و تشنگي، بخش عظيمي از سرزمينمان ايران را در بر گرفته است و به فراخور همين ويژگيها، مردمان اين خطه در پي قرون متمادي با فراست و تدبير با ناملايمات آن دست و پنجه نرم کرده اند و خشونت و سختي آن را به نرمي و ملاطفت مبدل ساخته اند. پرداخت به فن و هنر معماري نيز جزیي از آن تدابير بي به عنوان عضوي از اعضاي بي شمار معماري سربلند اين سرزمين، از جايگاه ويژه اي « پرديسها » بديل است و برخوردارند که از جوانب و ديدگاه هاي متفاوتي، قابل تامل، بررسي و تحليلند. اين فردوسهاي کويري، به سان گوهري گرانبها بر پهنه زرگون کوير مي درخشند و بر اين ايده صحه مي گذارند که مردمان اين خطه پربها بر اين باور بوده اند که براي پيشرفت و آباداني، پا براين جهان نهاده اند و آناني که بيشترين تلاش را در اين راستا به ثمر رسانند، از اجر و منزلت بيشتري در اين جهان و نزد پروردگارشان برخوردارند. اين مبحث سعي بر آن دارد تا تحليلي قياسي بر چگونگي گونه شناسي کالبدي پرديسهاي کويري ايران داشته باشد و تشابهات و تفاوتهاي تدابير گذشتگان را براي هماهنگي با شرايط و ويژگيهاي اقليمي، در اين بهشتهاي خفته در دل کوير، بررسي نمايد. اهداف اصلي اين مبحث عبارتند از:
.1 آيا فلسفه اي خاص در شکل گيري پرديسهاي کويري تاثيرگذار بوده است ؟
.2 آيا عناصر مشابهي در باغهاي کويري ايراني سازنده کالبد آنها هستند؟
.3 هندسه نظام دهنده عناصر تشکيل دهنده باغهاي ايراني کدام است ؟
.4 کيفيتهاي فضايي و پيامهاي مستتر در ساختار کالبدي پرديسهاي کويري ايران کدامند؟

انسان با بهره گيري از خرد اقليمي و با درک صحيح از مکتب طبيعت، فضاي معمارانه اي آفريده که امروزه مورد تحسين و تمجيد همگان قرار گرفته است. در اين ميان بررسي نظام و الگوي ساخت معماري محله اي که خود حاصل همين درک است، از شاخصه هاي اصلي شناخت بافتهاي کويري است.
معماري کوير، معماري چهره به چهره است؛ از اين نگاه کليه المانهايي که دست به دست هم، محله و نهايتا شهر را مي سازند اگر چه به لحاظ کالبد و ساختار داراي نظمي مستقل مي باشند اما جملگي در ايجاد تعادل پايدار محلي و شهري در تلاشند. ديوار يک خانه از يکسو حايل محيط درون از بيرون است و به فضاي داخلي محصوريت مي بخشد و از سويي همين ديوار، جداره محله است که نهايتا سيماي شهر را مي سازد، لذا چگونگي رسيدن به يک فضا همان اهميتي را دارد که بودن در فضا.
معماري محله اي زاييده شعور بصري و درک عميق انسان از محيطي است که مهمترين درس آموز او طبيعت است. آنچه به معماري محله اي نظام و سامان مي دهد درک رفتاري و نياز سنجي معمار از نيازهاي منطقي انساني است؛ بطوريکه توانسته به تمامي خواسته هاي معنوي و مادي شهروندان، پاسخ مثبت دهد.
در اين مقوله سعي بر اين است تا ضمن تبيين مفهوم محله در ساختار شهر، به ويژگي هاي معماري محله اي نظير محرميت، نحوه استقرارريال سلسله مراتب دسترسي، ويژگي هاي بصري، تباين، انطباق با محيط، شعاع دسترسي و ... بعنوان بخشي از توسعه پايدار شهري پرداخته شده و به نوعي روشهاي ارتباط بصري سازگار و همگون ميان فضاها را بازنمايي نماييم.

اگر بناها باعث جدايي ما از طبيعت مي شوند تا از سويي ما را از بعضي عوامل طبيعي حفظ کنند و از سوي ديگر در جاي خود گوياي قلمرو انساني تر باشند و اگر اين خصوصيت باعث مي شود تا کالبدمان در يک شکل ثانوي و بيگانه قرار گيرد که گرچه مطلوب نظرمان بوده است، اما کيفيتي سرد و مصنوعي دارد. اين جاست که عنصر آب با نقش حساس خود ما را دوباره به طبيعت پيوند مي زند. انواع متنوع آب نماها، فواره ها و نهرهاي آب، ظرايف معماري را چون حلقه هاي يک زنجير در يک شبکه ارتباطي به يکديگر پيوند مي زنند و در هم منعکس مي کنند، گويي پل ارتباطي بين قطعات از هم جدايي است که معماري پديد آورنده آن هاست. در همه ادوار، معماران ما آب را در مجموعه هاي خود وارد مي آردند و گنجينه اي از خصوصيات فيزيکي و مذهبي را به خدمت مي گرفتند تا معماري آنان از غناي بيشتري برخوردار باشد.
در اين ميان در معماري مناطق کويري ايران، آب عنصر حيات و ادامه زندگي وابستگي شديدي به وجود آن داشته است، لذا معماران، با زيرکي و ذکاوت، ترفندهايي خاص در آفرينش و خلق ناصر معماري گوناگون و گاها منحصر به فرد، به کار گرفته اند تا موجبات آسايش و راحتي زندگي انسان کويري را فراهم آورند که ساکنان اين نواحي به دور از گرماي طاقت فرساي تابستان هاي کوير، به زندگي و انجام فعاليت هاي روزمره در محيطي خنک و لذت بخش بپردازد.
يکي از اين گونه هاي کالبدي معماري که با استفاده از عنصر آب، در شهر کويري کاشان شکل گرفته است، حوض خانه مي باشد. در اين شهر تاريخي و مذهبي نوع خاصي بناي مسکوني وجود دارد که در مسير حرکت آب قنات هايي که از شهر عبور مي آرده اند، ساخته مي شده و در تابستان ها، به عنوان يک خانه ييلاقي مورد استفاده قرار مي گرفته اند. اين نوع ساختمان که به حوض خانه موسوم است، مستقل و جدا از خانه هاي مسکوني احداث مي گرديده و با اين خصوصيات و کاربري فقط در کاشان وجود داشته (و تعدادي از آن ها، هنوز هم وجود دارند) و منحصرا در ماه هاي گرم سال مورد استفاده قرار مي گرفته، در سير و تحول توسعه هنر يا صنعت معماري ابداع شده است.
اين نوع بنا، به عنوان يک مکان مسکوني، آن هم به صورت منفک و مجزا از خانه ها و عمارات مسکوني، پديده اي است که فقط در شهر کاشان و بعضي از آبادي هاي نزديک و تقريبا چسبيده به شهر؛ مانند فين عليا و فين سفلي، به وجود آمده است و در هيچ يک از شهرها و آبادي هاي مجاور آشان و يا ديگر شهرهاي حاشيه آوير، وجود چنين بناهايي با مشخصه اي که در کاشان وجود دارد، شناخته نشده است.
داشتن عمارت حوض خانه، يکي از علايم و نشانه هاي تشخص و تعيين هم به شمار مي آمده است و لذا افرادي که از نظر مالي توان ساخت چنين بنايي را مي يافته اند، به لحاظ ابراز وجود و پيدا آردن شخصيت اجتماعي و سرشناس شدن د ر جامعه، مبادرت به احداث حوض خانه مي آرده اند تا علاوه بر برخورداري از فضاي مطبوع آن در تابستان، به عنوان طبقه ممتاز و متمکن جامعه هم مطرح باشند.
اين مقاله در ادامه به بيان انگيزه و احداث حوض خانه، مشخصه هاي حوض خانه ها، دلايل احداث حوض خانه هاي شهر کاشان، معرفي برخي از حوض خانه هاي تاريخي و بررسي انواع حوض خانه ها از نظر طرح و نقشه خواهد پرداخت.

اقليم در نواحي کويري، گرم و خشک بوده که منطقه وسيعي در نواحي مرکزي کشور را تشکيل مي شود. در قسمت هاي مياني اين فلات در روزهاي گرم دماي هوا به 70 درجه سانتي گراد و در شب ها به -10 درجه سانتي گراد مي رسد که با تدابيري خاص مي توان شرايط زندگي را در اين اقليم را ممکن ساخت. يکي از بهترين تدابير، ساخت بناهاي متراکم به صورت مجتمع با پوشش هاي قوسي شکل به همراه ديوارهاي ضخيم مي باشد.
بناهاي طاق پوش بيشتر به صورت طاق چشمه يا طاق تويزه، طاق چهاربخشي يا چهار ترکي، چهارگرده پوش، طاق گهواره اي و طاق ضربي و در نهايت طاق پوش عرق چين ساخته مي شود.
زيرسازي طاق ها و گنبدها به صورت گوشه سازي مي باشد که يکي از اين روش هاي تکامل يافته رسمي بندي است. رسمي بندي پديده اي است متشکل از بارلنگه قوسها که تقاطع قوس، پوششي براي سقف اصلي بوجود مي آورد و اغلب به عنوان سقف اصلي و گاهي بصورت پوشش دوم و کوتاهتر از سقف اصلي اجرا مي گردد. مصالح مورد استفاده در گذشته و تازمان تکامل کاربندي و در حال حاضر اغلب شامل: گچ، خاک رس، آجر و در نهايت کاشي مي باشد.
همين مصالح باعث سنگيني و اضافه وزن رسمي بندي مي گردد و در نهايت باعث ضخامت ديوارها و جرزها مي گردد و رانش هاي قوسي نيز مزيد بر علت خواهد بود. در اين تحقيق ضمن بررسي نوع رسمي بندي بکار رفته در سازه هاي کويري و حفظ ماهيت رسمي بندي در بناهاي کويري راهکارهايي جهت استفاده از پروفيل هاي ساختماني در ساخت انواع رسمي ها نيز ارايه مي گردد که با استفاده از پروفيل هاي ساختماني در ساخت انواع رسمي (رسمي که به عنوان سقف اصلي و يا به عنوان سقف دوم) وزن سازه و در نهايت سطح مقطع ديوارها و جرزها را پايين خواهد آورد.

در بررسي و تحقيقاتي که توسط پژوهندگان و سياحان پيرامون بافت قديمي شهرها، بناهاي تاريخي و محوطه هاي باستاني صورت گرفته است، معمولا نظر آنها بيشتر به بناهاي مذهبي چون مساجد، مدارس، بقاع متبرکه و يا کاخها، سنگ نبشته ها و حجاري هاي کهن و نظاير آنها معطوف شده و به عناصر معماري ديگر مورد نياز مردم، کمتر توجه گشته است. هنوز بناهاي بزرگ و زيبايي، غريبانه در گوشه و کنار اين خطه پهناور و به خصوص در پهن دشت کوير برپا ايستاده اند که ساليان سال، در برابر مرور زمان و سوانح طبيعي چون باد و باران و زلزله مقاومت کرده و امروز موجب تحسين و شگفتي معماران و علاقه مندان به ميراث فرهنگي گشته اند.
بناي يخچالهاي قديمي، غريب ترين عناصر معماري هستند که نه تنها مورد بي مهري قرارگرفته، بلکه تقريبا به بوته فراموشي سپرده شده اند. در وجود يخچالها و توليداتش که در قلب تابستانهاي داغ و سوزان، خنکاي آب گوارا را به درون خانه ها مي کشاند، رمز و رازي وجود دارد که حکايت از معجزه فروتنانه خشت خام و دستهاي پرتوان معمار فرزان هاي مي کند که به عشق خدمت به خلق، خشت بر خشت نهاده است.
در سرتاسر خطه ايران زمين و به خصوص در مناطق گرم و خشک که داراي تابستانهاي طاقت فرسا مي باشند، يخ همواره از ضروريات مردم به شمار مي رفته که علاوه بر خنک نمودن آب شرب، براي حفظ خوراکي ها نيز مورد استفاده قرار مي گرفته است. برخلاف آب انبارها و برکه هاي عمومي آب آشاميدني در شهرها و روستاها که احداث آنها از مباني خيرات محسوب مي شده و ساختمان و آبش وقف بوده، يخچالها منابع درآمد زيادي براي صاحبانش به شمار مي رفته اند.
از پيشينه تاريخي يخچالها تا دوره صفوي اطلاعات دقيقي در دست نيست. هر چند در متون تاريخي و داستانها و اشعار قبل از دوره صفوي، سياح فرانسوي «شاردن» استفاده از يخ به وفور يافت مي شود؛ اما از نحوه توليد آن سخني به ميان نيامده است. قديمي ترين مدارک، مربوط به سفرنامه دوره صفوي مي باشد. شاردن در سال 1076 هجري، در اين سفرنامه به طرز تهيه يخ در يخچالهاي شهر اصفهان پرداخته است. تصويري بدون شرح نيز از نماي عمومي شهر کاشان و يک يخچال قديمي در اين سفرنامه موجود است.
معماري يخچالها و فن ساختماني آنها به گونه اي است که دقت و نکته سنجي معماران اين واحدها را به نکات عمده مهمي چون عايق کاري بنا، حفظ برودت مناسب جهت نگهداري يخ، مصالح ساختماني و چگونگي تهيه يخ مي رساند. يخچالها متشکل از سه بخش مي باشند: ديوار طويل سايه انداز، حوضچه هاي توليد يخ و مخزن يخ. مخازن يخ نيز خود به دو گون هاند:
الف) مخازن گنبدي شکل به صورت پوشش بارک مخروطي.
ب) مخازن تونلي شکل به صورت دهليز مستطيل شکل دراز.

کنفوسيون: "آيندگان مهمترين هستند"
کميسيون جهاني توسعه و محيط در سال 1987 توسعه پايدار را توسعه اي تعريف مي کند که جوابگوي نيازهاي امروز بوده و تهديدي براي نسل آينده جهت رسيدن به نيازهايش ايجاد ننمايد.
مفهوم پايداري دريه مولفه: محيط، اقتصاد و اجتماع قابل بررسي است. و نيازهاي انسان شامل:
غذا، پوشاک، مسکن، اشتغال و امنيت به طور عمده مي باشد. براي رسيدن به معماري پايدار بايد مصرف منابع غير قابل تجديد را کاهش داده و به غني سازي محيط طبيعي خود همت کنيم. معماري زماني به پايداري نزديک مي گردد که در زمينه استفاده از منابع تجديد شونده انرژي، دوري از آلودگي ها و هماهنگي با محيط، در سيستم مديريت منظم و هماهنگ به کارآيي بالا دست بيابد. معماري بايد همانند يک درخت انار مانند ماشيني در طبيعت و همسو با آن و در جهت تقويت آن ساخته شود. در اينجا معماري ديروز و امروز کويري ايران را مقايسه و نتيجه گيري مي کنيم:
آب: معماري ديروز: آب از زمين فراهم شده با کيفيت پايين تر به چرخه آب باز گردانده مي شد.
معماري امروز: آب از منابع دور دست با صرفه هزينه بسيار فراهم شده و در کيفيت پايينتر به چرخه بازگردانده مي شود.

انرژي خورشيدي:
معماري ديروز: در معماري ديروز تا حدي به انرژي خورشيدي توجه شده.
معماري امروز: از آن بي بهره هستيم.

مواد و مصالح:
معماري ديروز: با توجه به عمر مفيد بالاي بناهاي گذشته و قابليت استفاده مجدد از مصالحي مانند آجر، مي توان گفت تا حدي در اين مقوله معماري ديروز به پايداري نزديک شده است.

همواره آدمي براي پاسخگويي به نيازهاي خود در انديشه ايجاد فضايي بوده که در آن با درک آرامش، امنيت و حسن تعلق آخرين پاسخ که نه بهترين پاسخ را پيدا نمايد. عنصر لاينفک در رابطه با انسان طبيعت است و طبيعت قانون حاکم بر زندگي انسان است تفکري که به شدت در معماري سنتي ايران تجلي يافته است و در وسعتي فراتر از ايران معماران بزگي چون فرانک لويدرايت پيوند معماري با طبيعت (معماري ارگانيک) را به شدت مورد توجه قرار داده اند. او مي گويد: هيچ خانه اي نبايد در روي تپه باشد بلکه بايد جزيي از آن و برآمده از طبيعت باشد و متعلق به آن، تا تپه و خانه با هم زندگي کنند و خوشحالي هر يک به لحاظ وجود ديگري باشد (معماري اصيل ايراني). زماني معماري، پايدار مي ماند که به موازات طبيعت و نه عمود بر آن باش د. طبيعت قانوني با ارزشهاي ثابت و کوير، زمين و آسمان و حد فاصل اين دو است.
عامل مهم شکل دهي معماري کوير، اقليم و آب است و ارزشهاي موجود در کوير؛ سکوت، عروج، خلوص، صلابت، تنهايي و نظم است. ارزشها و اصول در معماري جهان و ايران مشترک است و آن انسان مي باشد. طبيعت کوير يکي است ولي نحوه برخورد، با توجه به فرهنگهاي متفاوت، شکل متفاوتي به خود مي گيرد، حال آن که ماهيت آن يکسان است. کوير به دست هنرمند تواناي ايراني شکل «خاک»، ايران گنجينه اي از معماري است که الماس هايش خميرمايه وجودي گرفته است. تواناي عاشق در ت مامي مراحل زندگي، تحت تاثير شريعت (اصول الهي) بوده و اصول الهي همان اصول حاکم بر طبيعت است. نمونه اي از ابتکار اين هنرمند ايراني در توافق و هماهنگي ويژگي هاي کوير، استفاده از حياط مرکزي است ارتباط طبيعت با معماري ايراني در داخل و خارج، فضا حايز اهميت است. خارج طبيعت و داخل انسان، که همان طبيعت است. معماري پايدار بايستي گوياي ارزشهاي نهفت ه آن باشد و براي رسيدن به مفاهيم و ارزشهاي پايدار بايستي به بطن آن وارد شد و اصول هر چيز را به اصل آن برگرداند. ارزشهاي پايدار در حياط مرکزي را مي توان با تقارن آغاز نمود. ارزش بنادين توحيد که نمادي از وحدت است، در عرفان ايراني عدد 4 ارزش خاصي دارد که در اصل مقاله به آن بيشتر خواهيم پرداخت.
پيوند با طبيعت بيرون (زندگي محدود انسان و بازگشت به اصل خود) پيوستگي (يکي از شاخص هاي اصيل معماري سنتي)، پيوند با طبيعت بيرون و زيبايي درون (ارزش بيشتر درون که زيبايي از دل بر آيد). وابستگي با خدا (اصل اوليه) و تناسبات بين حجم و خطوط، از ديگر ارزشهاي پايدار حياط مرکزي است عناصر پايدار به باور خلاصه حوض، ايوان و درختان سبز و گل و گياه است.
معماران براي اين که بتوانند باز هم معماري پايد ار ايجاد نمايند بايستي اصول سنت را در نظر داشته باشند. منظور تقليدي نيست که به وفور ديده مي شود و چنانچه مولوي فرمود.
خلق را تقليدشان بر باد داد اي دو صد لعنت بر اين تقليد باد
عشق هايي کز پي رنگ بود عشق نبود، عاقبت ننگي بود
امروزه بنا تنها به فکر سود دهي است و چه زيبا گفت انون: شيريني قيمت ارزان بزودي فراموش مي شود ولي تلخي کيفيت پايين هيچ گاه فراموش نمي شود پس تنها به نقطه نظر درآمد نيانديشيم.

ما در کشوري زندگي مي کنيم که در حدود سه چهارم مناطق آن در محدوده گرم و خشک و نزديک به3.1  مساحت آن کاملا کويري است.
وجود صدها محوطه باستاني در يزد، کرمان، نطنز و ... مويد آن است که انسانها در طول تاريخ با توجه به قدمت حضورشان همه اين مناطق را زير پا گذاشته و با مشاهده اندک پتانسيل زيست- انساني با توجه تکنيک در دسترس بنيان زندگي اجتماعي را بنا نهاده اند.
شرايط آب و هوايي در کوير دشوار است اما با طراحي هاي همساز با اقليم در اين مناطق، گذشتگان بر شرايط دشوار آن فائق آمده و زندگي در اين مناطق را آسان نموده اند.
در حال حاضر طراحي هاي نامناسب بدون در نظر گرفتن شرايط اقليمي در بعضي نقاط موجب شده تا مردم با اين تصور که زندگي در اين مناطق بسيار دشوار است حاشيه کويرها را ترک کرده و به مناطق با شرايط آب و هوايي مناسب تر کوچ کنند. و در دسته ديگر از اين مناطق که براي سکونت دايم مناسب نمي باشد ولي داراي جاذبه هاي گردشگري فراواني است، در نظر نگرفتن امکانات و تسهيلات لازم براي گردشگران موجب شده که اين بخش عظيم از سرمايه ملي به دست فراموشي سپرده شود.
مطالعه راهکارهاي ابتکاري پشتيبان براي دستيابي مطلوب ترين پاسخ به نياز زيستي ساکنان اين مناطق تعريف نمودن درست مفهوم توسعه حيات در کوير و خلق راهکارهاي ابتکاري و در راستاي طراحي همساز با اقليم اين مناطق، بدون شک تنها راه بقاي اين سرزمينها به عنوان مهماندار انسان خواهد بود.